ऋग्वेद · सूक्त 4.18
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
4.18.1
अ॒यं पन्था॒ अनु॑वित्तः पुरा॒णो यतो॑ दे॒वा उ॒दजा॑यन्त॒ विश्वे॑ ।
अत॑श्चि॒दा ज॑निषीष्ट॒ प्रवृ॑द्धो॒ मा मा॒तर॑ममु॒या पत्त॑वे कः ॥
हा प्राचीन, सापडलेला मार्ग आहे; ज्यातून सर्व देव जन्मले. तेथूनच बलवान होऊन तो जन्मो; त्या पतनासाठी मातेला कारण बनवू नका.
4.18.2
नाहमतो॒ निर॑या दु॒र्गहै॒तत्ति॑र॒श्चता॑ पा॒र्श्वान्निर्ग॑माणि ।
ब॒हूनि॑ मे॒ अकृ॑ता॒ कर्त्वा॑नि॒ युध्यै॑ त्वेन॒ सं त्वे॑न पृच्छै ॥
मी येथून कठीण मार्गांनी बाहेर पडणार नाही; या वाकड्या मार्गाने बाजूने बाहेर पडेन. माझी अनेक न केलेली कर्मे आहेत; तुझ्याशी लढू दे, तुझ्याबरोबर विचारू दे.
4.18.3
प॒रा॒य॒तीं मा॒तर॒मन्व॑चष्ट॒ न नानु॑ गा॒न्यनु॒ नू ग॑मानि ।
त्वष्टु॑र्गृ॒हे अ॑पिब॒त्सोम॒मिन्द्रः॑ शतध॒न्यं॑ च॒म्वोः॑ सु॒तस्य॑ ॥
जाणाऱ्या मातेकडे त्याने पाहिले; नाही, मी तिच्यामागे जाणार नाही, आता तिच्यामागे जाईन. त्वष्ट्याच्या घरी इंद्राने सोम प्याला; शंभर धन देणाऱ्या पात्रातून, पिळलेला.
4.18.4
किं स ऋध॑क्कृणव॒द्यं स॒हस्रं॑ मा॒सो ज॒भार॑ श॒रद॑श्च पू॒र्वीः ।
न॒ही न्व॑स्य प्रति॒मान॒मस्ति॑ अ॒न्तर्जा॒तेषू॒त ये जनि॑त्वाः ॥
हजारो महिने आणि पूर्वीचे शरद ज्याला जन्मले, त्याला वेगळे कोण करील? खरोखर जन्मलेल्या प्राण्यांत आणि जनकांतही याच्या बरोबरीचा कोणी नाही.
4.18.5
अ॒व॒द्यमि॑व॒ मन्य॑माना॒ गुहा॑क॒रिन्द्रं॑ मा॒ता वी॒र्ये॑णा॒ न्यृ॑ष्टम् ।
अथोद॑स्थात्स्व॒यमत्कं॒ वसा॑न॒ आ रोद॑सी अपृणा॒ज्जाय॑मानः ॥
दोषी असल्यासारखे मानून मातेने इंद्राला गुपचूप बळाने बाहेर ढकलले. मग तो स्वतः उभा राहिला, उग्र वस्त्र नेसून; जन्मताच त्याने दोन्ही लोक भरून टाकले.
4.18.6
ए॒ता अ॑र्षन्त्यलला॒भव॑न्तीर्ऋ॒ताव॑रीरिव सं॒क्रोश॑मानाः ।
ए॒ता वि पृ॑च्छ॒ किमि॒दं भ॑नन्ति॒ कमापो॒ अद्रिं॑ परि॒धिं रु॑जन्ति ॥
हे वाहतात, कुठलीही उणीव न ठेवता, ऋत धारण करणाऱ्यांसारखे गर्जत. यांना वेगळे विचार: हे काय म्हणतात? कोणासाठी पाणी दगड आणि कुंपण फोडते?
4.18.7
किमु॑ ष्विदस्मै नि॒विदो॑ भन॒न्तेन्द्र॑स्याव॒द्यं दि॑धिषन्त॒ आपः॑ ।
ममै॒तान्पु॒त्रो म॑ह॒ता व॒धेन॑ वृ॒त्रं ज॑घ॒न्वाँ अ॑सृज॒द्वि सिन्धू॑न् ॥
इंद्रावरील निंदा त्याच्यावर कोण लादील? पाणी त्याला अडवू इच्छिते. माझ्या पुत्राने महान वज्राने वृत्राचा वध करून सिंधूंना मुक्त केले.
4.18.8
मम॑च्च॒न त्वा॑ युव॒तिः प॒रास॒ मम॑च्च॒न त्वा॑ कु॒षवा॑ ज॒गार॑ ।
मम॑च्चि॒दापः॒ शिश॑वे ममृड्यु॒र्मम॑च्चि॒दिन्द्रः॒ सह॒सोद॑तिष्ठत् ॥
माझ्यामुळेच ती तरुणी तुला सोडून गेली; माझ्यामुळेच कुषावाने तुला गिळले. माझ्यामुळेच पाणी बालकासाठी कृपाळू होवो; माझ्यामुळेच इंद्र बलाने उभा राहिला.
4.18.9
मम॑च्च॒न ते॑ मघव॒न्व्यं॑सो निविवि॒ध्वाँ अप॒ हनू॑ ज॒घान॑ ।
अधा॒ निवि॑द्ध॒ उत्त॑रो बभू॒वाञ्शिरो॑ दा॒सस्य॒ सं पि॑णग्व॒धेन॑ ॥
माझ्यामुळेच, हे धनवान इंद्रा, जखमी होऊन तू त्या शत्रूचे दोन्ही जबडे फोडलेस. मग पराभूत होऊन तो वर उठला; तू दासाचे डोके आयुधाने चिरडलेस.
4.18.10
गृ॒ष्टिः स॑सूव॒ स्थवि॑रं तवा॒गाम॑नाधृ॒ष्यं वृ॑ष॒भं तुम्र॒मिन्द्र॑म् ।
अरी॑ळ्हं व॒त्सं च॒रथा॑य मा॒ता स्व॒यं गा॒तुं त॒न्व॑ इ॒च्छमा॑नम् ॥
पावसाच्या मेघाने स्थिर, अजिंक्य वृषभ, बलवान इंद्राला जन्म दिला. माता स्वतः आपल्या शरीराने, अडथळ्याविना मार्ग इच्छून, आपल्या वासराला पुढे पाठवते.
4.18.11
उ॒त मा॒ता म॑हि॒षमन्व॑वेनद॒मी त्वा॑ जहति पुत्र दे॒वाः ।
अथा॑ब्रवीद्वृ॒त्रमिन्द्रो॑ हनि॒ष्यन्त्सखे॑ विष्णो वित॒रं वि क्र॑मस्व ॥
माता त्या रेड्याच्या (वृषभाच्या) मागे जाऊन म्हणाली: हे पुत्रा, हे देव तुला सोडून जात आहेत. तेव्हा वृत्राला मारणारा इंद्र म्हणाला: हे मित्रा विष्णो, विस्ताराने पुढे चल.
4.18.12
कस्ते॑ मा॒तरं॑ वि॒धवा॑मचक्रच्श॒युं कस्त्वाम॑जिघांस॒च्चर॑न्तम् ।
कस्ते॑ दे॒वो अधि॑ मार्डी॒क आ॑सी॒द्यत्प्राक्षि॑णाः पि॒तरं॑ पाद॒गृह्य॑ ॥
कोणी तुझ्या मातेला विधवा केले? झोपलेल्याला कोणी पाडले? चालणाऱ्या तुला कोणी मारू इच्छिले? पित्याला पाय धरून ओढल्यावर तू क्रोधित झालास तेव्हा, कोणत्या देवाच्या अधीन तू वधस्थानी होतास?
4.18.13
अव॑र्त्या॒ शुन॑ आ॒न्त्राणि॑ पेचे॒ न दे॒वेषु॑ विविदे मर्डि॒तार॑म् ।
अप॑श्यं जा॒यामम॑हीयमाना॒मधा॑ मे श्ये॒नो मध्वा ज॑भार ॥
कुत्र्याची आतडी मी शिजवली; देवांमध्ये दयाळू एकाला मी शोधले. नंतर वाढ न झालेली, अनिर्बंध पत्नी मी पाहिली; तेव्हा ससाण्याने माझ्यासाठी मध आणला.