Vedyatra वेदयात्रा
शोधा

ऋग्वेद · सूक्त 4.25

हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย

शब्दार्थांसह वाचा

4.25.1

को अ॒द्य नर्यो॑ दे॒वका॑म उ॒शन्निन्द्र॑स्य स॒ख्यं जु॑जोष ।
को वा॑ म॒हेऽव॑से॒ पार्या॑य॒ समि॑द्धे अ॒ग्नौ सु॒तसो॑म ईट्टे ॥

आज देवांची इच्छा करणारा कोणता पुरुष इंद्राच्या मैत्रीचा आनंद घेतो? किंवा महान संरक्षण आणि पार होण्यासाठी, अग्नी प्रज्वलित झाल्यावर, सोम पिळणारा कोण स्तुती करतो?

4.25.2

को ना॑नाम॒ वच॑सा सो॒म्याय॑ मना॒युर्वा॑ भवति॒ वस्त॑ उ॒स्राः ।
क इन्द्र॑स्य॒ युज्यं॒ कः स॑खि॒त्वं को भ्रा॒त्रं व॑ष्टि क॒वये॒ क ऊ॒ती ॥

सोमपानासाठी वाणीने कोणी नमस्कार केला आहे? किंवा उषांच्या निवासात उत्सुक मन कोणाचे असते? इंद्राशी ऐक्य कोण इच्छितो, मैत्री कोण, कवीला बंधुत्व कोण अर्पण करील, साहाय्याने कोण?

4.25.3

को दे॒वाना॒मवो॑ अ॒द्या वृ॑णीते॒ क आ॑दि॒त्याँ अदि॑तिं॒ ज्योति॑रीट्टे ।
कस्या॒श्विना॒विन्द्रो॑ अ॒ग्निः सु॒तस्यां॒शोः पि॑बन्ति॒ मन॒सावि॑वेनम् ॥

आज देवांचे संरक्षण कोण निवडतो? आदित्यांची आणि अदितीच्या तेजाची स्तुती कोण करतो? कोणासाठी अश्विनौ, इंद्र आणि अग्नी सोमबिंदू पितात, मनाने त्याचे स्मरण करत?

4.25.4

तस्मा॑ अ॒ग्निर्भार॑तः॒ शर्म॑ यंस॒ज्ज्योक्प॑श्या॒त्सूर्य॑मु॒च्चर॑न्तम् ।
य इन्द्रा॑य सु॒नवा॒मेत्याह॒ नरे॒ नर्या॑य॒ नृत॑माय नृ॒णाम् ॥

त्याला भरतांचा अग्नी आश्रय देवो; त्याने उगवणारा सूर्य लवकर पाहो. 'इंद्रासाठी सोम पिळू' असे म्हणणारा, मनुष्यांमधील सर्वात धर्मिष्ठ नराला (हे म्हणतो).

4.25.5

न तं जि॑नन्ति ब॒हवो॒ न द॒भ्रा उ॒र्व॑स्मा॒ अदि॑तिः॒ शर्म॑ यंसत् ।
प्रि॒यः सु॒कृत्प्रि॒य इन्द्रे॑ मना॒युः प्रि॒यः सु॑प्रा॒वीः प्रि॒यो अ॑स्य सो॒मी ॥

त्याला अनेक जिंकू शकत नाहीत, दुर्बलही जिंकू शकत नाहीत; विस्तृत आश्रय अदिती त्याला देवो. सत्कर्मी प्रिय आहे; इंद्राचा प्रिय, सोमाची इच्छा करणारा प्रिय आहे; रक्षक प्रिय आहे; त्याचा सोम पिळणारा प्रिय आहे.

4.25.6

सु॒प्रा॒व्यः॑ प्राशु॒षाळे॒ष वी॒रः सुष्वेः॑ प॒क्तिं कृ॑णुते॒ केव॒लेन्द्रः॑ ।
नासु॑ष्वेरा॒पिर्न सखा॒ न जा॒मिर्दु॑ष्प्रा॒व्यो॑ऽवह॒न्तेदवा॑चः ॥

सहज रक्षण केला जाणारा, सोम पिळणाऱ्याचा रक्षक असा हा वीर इंद्र एकटाच सोम पिळणाऱ्यासाठी यज्ञ करतो. जो सोम पिळत नाही, त्याच्यासाठी तो बंधू नाही, मित्र नाही, जातीबांधव नाही; कठीणपणे रक्षिला जाणारा तो खरोखर (वैरी) होतो.

4.25.7

न रे॒वता॑ प॒णिना॑ स॒ख्यमिन्द्रोऽसु॑न्वता सुत॒पाः सं गृ॑णीते ।
आस्य॒ वेदः॑ खि॒दति॒ हन्ति॑ न॒ग्नं वि सुष्व॑ये प॒क्तये॒ केव॑लो भूत् ॥

इंद्र सोम न पिळणाऱ्या श्रीमंत पणीशी मैत्री करत नाही; चांगले सोम पिळलेल्या सुतपाचीच तो स्तुती केली जाते. त्याचे धन तो विखुरतो, नग्नाला (कंजूषाला) मारतो; सोम पिळणाऱ्या आणि शिजवणाऱ्यासाठी तो एकटाच सहाय्यक होतो.

4.25.8

इन्द्रं॒ परेऽव॑रे मध्य॒मास॒ इन्द्रं॒ यान्तोऽव॑सितास॒ इन्द्र॑म् ।
इन्द्रं॑ क्षि॒यन्त॑ उ॒त युध्य॑माना॒ इन्द्रं॒ नरो॑ वाज॒यन्तो॑ हवन्ते ॥

दूरचे, जवळचे आणि मध्यचे लोक इंद्राला हाक मारतात; जाणारे आणि आश्रयात थांबलेले लोकही इंद्राला हाक मारतात. क्षीण होणारे आणि युद्ध करणारे इंद्राला हाक मारतात; बल इच्छिणारे मानव इंद्राला हाक मारतात.