Vedyatra वेदयात्रा
शोधा

ऋग्वेद · सूक्त 5.34

हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย

शब्दार्थांसह वाचा

5.34.1

अजा॑तशत्रुम॒जरा॒ स्व॑र्वती॒ अनु॑ स्व॒धामि॑ता द॒स्ममी॑यते ।
सु॒नोत॑न॒ पच॑त॒ ब्रह्म॑वाहसे पुरुष्टु॒ताय॑ प्रत॒रं द॑धातन ॥

शत्रूविरहित, जरारहित, आपल्या अमर्याद स्वधेसह प्रकाशलोकात राहणाऱ्या त्या दमन करणाऱ्या (इंद्रा)ची स्तुती होते. सोम पिळा, प्रार्थना वाहणाऱ्यासाठी शिजवा; अनेकांनी स्तुती केलेल्यासाठी पुढे हविर्द्रव्य ठेवा.

5.34.2

आ यः सोमे॑न ज॒ठर॒मपि॑प्र॒ताम॑न्दत म॒घवा॒ मध्वो॒ अन्ध॑सः ।
यदीं॑ मृ॒गाय॒ हन्त॑वे म॒हाव॑धः स॒हस्र॑भृष्टिमु॒शना॑ व॒धं यम॑त् ॥

सोमाने आपले पोट भरून आनंदलेला तो धनवान (इंद्र) मधुर सोमरसाने हर्षित झाला. मृगाला मारण्यासाठी महासंहारक होऊन हजार खिळ्यांचे वज्र उशनाच्या बळाने फेकले तेव्हा.

5.34.3

यो अ॑स्मै घ्रं॒स उ॒त वा॒ य ऊध॑नि॒ सोमं॑ सु॒नोति॒ भव॑ति द्यु॒माँ अह॑ ।
अपा॑प श॒क्रस्त॑त॒नुष्टि॑मूहति त॒नूशु॑भ्रं म॒घवा॒ यः क॑वास॒खः ॥

जो त्याच्यासाठी पात्रात किंवा पिळण्याच्या जागी सोम पिळतो, तो तेजस्वी होतो. बलवान इंद्र पसरणाऱ्या अनिष्टाला दूर करतो; तेजस्वी देहाचा, धनवान, कवीचा मित्र असलेला तो ते हटवतो.

5.34.4

यस्याव॑धीत्पि॒तरं॒ यस्य॑ मा॒तरं॒ यस्य॑ श॒क्रो भ्रात॑रं॒ नात॑ ईषते ।
वेतीद्व॑स्य॒ प्रय॑ता यतंक॒रो न किल्बि॑षादीषते॒ वस्व॑ आक॒रः ॥

ज्याचा पिता त्याने मारला, ज्याची माता, ज्याचा भाऊ बलवान इंद्राने (मारला) — त्याच्याकडून तो काही मागत नाही. याच्या पुढच्या मार्गांना तो जाणतो व शोधतो; पापाने नव्हे, तर संपत्ती गोळा करणारा म्हणून तो धन मिळवतो.

5.34.5

न प॒ञ्चभि॑र्द॒शभि॑र्वष्ट्या॒रभं॒ नासु॑न्वता सचते॒ पुष्य॑ता च॒न ।
जि॒नाति॒ वेद॑मु॒या हन्ति॑ वा॒ धुनि॒रा दे॑व॒युं भ॑जति॒ गोम॑ति व्र॒जे ॥

पाच किंवा दहाने तो कार्य झाकत नाही; सोम न पिळणाऱ्याशी किंवा समृद्ध नसलेल्याशी तो जोडला जात नाही. तो जिंकतो; याने वध करतो किंवा कंपित करणारे वज्र फेकतो; देवसेवकाला गोठ्यात गायींसह प्राप्त करवतो.

5.34.6

वि॒त्वक्ष॑णः॒ समृ॑तौ चक्रमास॒जो असु॑न्वतो॒ विषु॑णः सुन्व॒तो वृ॒धः ।
इन्द्रो॒ विश्व॑स्य दमि॒ता वि॒भीष॑णो यथाव॒शं न॑यति॒ दास॒मार्यः॑ ॥

सर्वद्रष्टा इंद्र अमर नियमात चक्र जोडतो; सोम न पिळणाऱ्यापासून वेगळा, आणि सोम पिळणाऱ्याला वाढवतो. इंद्र, सर्वांचा दमनकर्ता, भयंकर; योग्य रीतीने दासाला आर्य नेतो.

5.34.7

समीं॑ प॒णेर॑जति॒ भोज॑नं मु॒षे वि दा॒शुषे॑ भजति सू॒नरं॒ वसु॑ ।
दु॒र्गे च॒न ध्रि॑यते॒ विश्व॒ आ पु॒रु जनो॒ यो अ॑स्य॒ तवि॑षी॒मचु॑क्रुधत् ॥

इंद्र पणीचे अन्न एकत्र हिरावून घेतो; दानशूर यजमानाला उत्तम धन वाटतो. किल्ल्यातही सर्व लोक त्यालाच आधार धरून राहतात; आपले सामर्थ्य जागवणारा तोच आहे.

5.34.8

सं यज्जनौ॑ सु॒धनौ॑ वि॒श्वश॑र्धसा॒ववे॒दिन्द्रो॑ म॒घवा॒ गोषु॑ शु॒भ्रिषु॑ ।
युजं॒ ह्य॑न्यमकृ॑त प्रवेप॒नी उदी॒ं गव्यं॑ सृजते॒ सत्व॑भि॒र्धुनिः॑ ॥

इंद्र चांगले संपन्न, सर्वांशी स्पर्धा करणाऱ्या दोन माणसांना साहाय्य करतो, तेव्हा तो तेजस्वी गायींमध्ये दाता ठरतो. त्याने आणखी एका सोबत्याला जोखडाचा साथी केले; कंपवणारा इंद्र सामर्थ्याने गोधनाचा प्रवाह बाहेर सोडतो.

5.34.9

स॒ह॒स्र॒सामाग्नि॑वेशिं गृणीषे॒ शत्रि॑मग्न उप॒मां के॒तुम॒र्यः ।
तस्मा॒ आपः॑ सं॒यतः॑ पीपयन्त॒ तस्मि॑न्क्ष॒त्रमम॑वत्त्वे॒षम॑स्तु ॥

अग्ने, हजार संपत्ती जिंकणाऱ्या, अग्निवेशी शत्रुजेत्याची मी स्तुती करतो; तो आर्याच्या ध्वजासारखा आहे. एकत्र वाहणारी पाणी त्याच्यासाठी तृप्ती देतात; त्याच्यामध्ये क्षात्रबल उत्पन्न होवो, त्याचे तेज कायम राहो.