Vedyatra वेदयात्रा
शोधा

ऋग्वेद · सूक्त 6.24

हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย

शब्दार्थांसह वाचा

6.24.1

वृषा॒ मद॒ इन्द्रे॒ श्लोक॑ उ॒क्था सचा॒ सोमे॑षु सुत॒पा ऋ॑जी॒षी ।
अ॒र्च॒त्र्यो॑ म॒घवा॒ नृभ्य॑ उ॒क्थैर्द्यु॒क्षो राजा॑ गि॒रामक्षि॑तोतिः ॥

इंद्रामध्ये वृषभाचा उल्हास आहे; स्तुतिगीते आणि उक्थे त्याच्याशी जोडलेली आहेत. सोमाहुतींमध्ये शुद्ध झालेला आणि वेगवान तोच आहे. प्रशंसनीय, दानशूर, मनुष्यांसाठी उक्थांनी तेजस्वी असा राजा, स्तुतींचा स्वामी; त्याची मदत कधीही कमी होत नाही.

6.24.2

ततु॑रिर्वी॒रो नर्यो॒ विचे॑ताः॒ श्रोता॒ हवं॑ गृण॒त उ॒र्व्यू॑तिः ।
वसुः॒ शंसो॑ न॒रां का॒रुधा॑या वा॒जी स्तु॒तो वि॒दथे॑ दाति॒ वाज॑म् ॥

तुतुरि वीर, नरांचा हितकर्ता, विवेकी, स्तोत्यांची हाक ऐकणारा आहे; व्यापक संरक्षण करणारा, धनदाता, स्तुत्य, बलवान, स्पर्धेत वाजवान आहे. सभेत त्याने बक्षीस द्यावे.

6.24.3

अक्षो॒ न च॒क्र्योः॑ शूर बृ॒हन्प्र ते॑ म॒ह्ना रि॑रिचे॒ रोद॑स्योः ।
वृ॒क्षस्य॒ नु ते॑ पुरुहूत व॒या व्यू॑तयो॑ रुरुहुरिन्द्र पू॒र्वीः ॥

हे शूरा, रथचक्राच्या आसाप्रमाणे तू आपल्या महिम्याने द्यावापृथिवींच्याही पलीकडे गेला आहेस. बहुआहूत पुरुषा, वृक्षाप्रमाणे तुझी शक्ती पसरली आहे; हे इंद्रा, तुझी जुनी संरक्षणे वर पोहोचली आहेत.

6.24.4

शची॑वतस्ते पुरुशाक॒ शाका॒ गवा॑मिव स्रु॒तयः॑ सं॒चर॑णीः ।
व॒त्सानां॒ न त॒न्तय॑स्त इन्द्र॒ दाम॑न्वन्तो अदा॒मानः॑ सुदामन् ॥

शचीवान तुझ्या, हे बहुरूपा, फांद्या गायींच्या मार्गांप्रमाणे एकत्र संचार करतात. वासरांच्या दोऱ्यांप्रमाणे तुझ्या दोऱ्या आहेत, हे इंद्रा; काही बांधलेल्या, काही मोकळ्या — हे सुदामन्.

6.24.5

अ॒न्यद॒द्य कर्व॑रम॒न्यदु॒ श्वो अस॑च्च॒ सन्मुहु॑राच॒क्रिरिन्द्रः॑ ।
मि॒त्रो नो॒ अत्र॒ वरु॑णश्च पू॒षार्यो वश॑स्य पर्ये॒तास्ति॑ ॥

आज एक कर्म, उद्या दुसरे; असत् आणि सत् — पुन्हा पुन्हा इंद्र निर्माता आहे. येथे मित्र, वरुण व पूषा आपले आहेत; शत्रूचा वेढा फोडणाराही तोच.

6.24.6

वि त्वदापो॒ न पर्व॑तस्य पृ॒ष्ठादु॒क्थेभि॑रिन्द्रानयन्त य॒ज्ञैः ।
तं त्वा॒भिः सु॑ष्टु॒तिभि॑र्वा॒जय॑न्त आ॒जिं न ज॑ग्मुर्गिर्वाहो॒ अश्वाः॑ ॥

पर्वताच्या माथ्यावरून पाणी दूर वाहते तसे, हे इंद्रा, उक्थांनी आणि यज्ञांनी तुला पुढे आणले. त्याच्यासाठी, उत्तम स्तुतींनी वाज इच्छिणारे वाजी युद्धाकडे गेले; गीतांच्या स्वामी, घोडे स्पर्धेकडे धावले.

6.24.7

न यं जर॑न्ति श॒रदो॒ न मासा॒ न द्याव॒ इन्द्र॑मवक॒र्शय॑न्ति ।
वृ॒द्धस्य॑ चिद्वर्धतामस्य त॒नूः स्तोमे॑भिरु॒क्थैश्च॑ श॒स्यमा॑ना ॥

ज्याला वर्षे, महिने आणि दिवस झिजवत नाहीत, त्या इंद्राला आकाशेही खाली आणत नाहीत. वृद्ध असूनही याचे शरीर वाढो, स्तोत्रे आणि उक्थांनी प्रशंसिला जाऊन.

6.24.8

न वी॒ळवे॒ नम॑ते॒ न स्थि॒राय॒ न शर्ध॑ते॒ दस्यु॑जूताय स्त॒वान् ।
अज्रा॒ इन्द्र॑स्य गि॒रय॑श्चिदृ॒ष्वा ग॑म्भी॒रे चि॑द्भवति गा॒धम॑स्मै ॥

वीराला तो नमत नाही, स्थिराला नाही, लढणाऱ्यालाही नाही; दस्यूंनी प्रेरिलेल्यालाही स्तोता स्तुती करतो. इंद्राचे जरारहित पर्वतही बलवान आहेत; खोल पाण्यातही त्याच्यासाठी तीर्थ होते.

6.24.9

ग॒म्भी॒रेण॑ न उ॒रुणा॑मत्रि॒न्प्रेषो य॑न्धि सुतपाव॒न्वाजा॑न् ।
स्था ऊ॒ षु ऊ॒र्ध्व ऊ॒ती अरि॑षण्यन्न॒क्तोर्व्यु॑ष्टौ॒ परि॑तक्म्यायाम् ॥

खोल आणि विशाल बलाने, हे इंद्रा, आम्हासाठी अन्न पुढे चाल; हे सोमरक्षका, ऐश्वर्ये दे. उंच उभा राहा, साहाय्यात स्थिर राहा; रात्रीच्या अखेरीस, उषा प्रकाशत असताना.

6.24.10

सच॑स्व ना॒यमव॑से अ॒भीक॑ इ॒तो वा॒ तमि॑न्द्र पाहि रि॒षः ।
अ॒मा चै॑न॒मर॑ण्ये पाहि रि॒षो मदे॑म श॒तहि॑माः सु॒वीराः॑ ॥

याच्याशी जोडलेला राहा, साहाय्यासाठी, युद्धाच्या समोरासमोरही; इथून किंवा तिथून, हे इंद्रा, त्याला हानीपासून वाचव. रानातही त्याला हानीपासून वाच; आम्ही शंभर रक्षणांनी युक्त आणि उत्तम वीरांनी युक्त होऊन आनंदित होऊ.