ਉਪਨਿਸ਼ਦ · Aitareya 1.3
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
Aitareya 1.3.1
स ईक्षतेमे नु लोकाश्च लोकपालाश्चान्नमेभ्यः सृजा इति ॥ १.३.१ ॥
ਉਸਨੇ ਵਿਚਾਰਿਆ: ਇਹ ਲੋਕ ਅਤੇ ਲੋਕਪਾਲ ਹਨ; ਇਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਮੈਂ ਅੰਨ ਸਿਰਜਾਂਗਾ।
Aitareya 1.3.2
सोऽपोऽभ्यतपत्ताभ्योऽभितप्ताभ्यो मूर्तिरजायत । या वै सा मूर्तिरजायतान्नं वै तत् ॥ १.३.२ ॥
ਉਸਨੇ ਜਲਾਂ ਨੂੰ ਤਪਾਇਆ; ਤਪੇ ਹੋਏ ਉਨ੍ਹਾਂ ਜਲਾਂ ਤੋਂ ਇੱਕ ਮੂਰਤ ਪੈਦਾ ਹੋਈ। ਜੋ ਮੂਰਤ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਉਹ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਅੰਨ ਹੈ।
Aitareya 1.3.3
तदेनत्सृष्टं पराङ्त्यजिघांसत्तद्वाचाऽजिघृक्षत् तन्नाशक्नोद्वाचा ग्रहीतुम् । स यद्धैनद्वाचाऽग्रहैष्यदभिव्याहृत्य हैवान्नमत्रप्स्यत् ॥ १.३.३ ॥
ਸਿਰਜਿਆ ਹੋਇਆ ਉਹ ਪਿੱਛੇ ਮੁੜ ਕੇ ਚਲਾ ਗਿਆ; ਉਸਨੇ ਉਸਨੂੰ ਛੱਡਣਾ ਚਾਹਿਆ। ਉਸਨੇ ਬਾਣੀ ਨਾਲ ਉਸਨੂੰ ਫੜਨਾ ਚਾਹਿਆ, ਪਰ ਬਾਣੀ ਨਾਲ ਉਸਨੂੰ ਫੜ ਨਾ ਸਕਿਆ। ਜੇ ਉਹ ਬਾਣੀ ਨਾਲ ਉਸਨੂੰ ਫੜ ਲੈਂਦਾ, ਤਾਂ ਕੇਵਲ ਬੋਲਣ ਨਾਲ ਹੀ ਅੰਨ ਨਾਲ ਰੱਜ ਜਾਂਦਾ।
Aitareya 1.3.4
तत्प्राणेनाजिघृक्षत् तन्नाशक्नोत्प्राणेन ग्रहीतुम् । स यद्धैनत्प्राणेनाग्रहैष्यदभिप्राण्य हैवान्नमत्रप्स्यत् ॥ १.३.४ ॥
ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਣ ਨਾਲ ਫੜਨਾ ਚਾਹਿਆ; ਪਰ ਪ੍ਰਾਣ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਫੜ ਨਾ ਸਕਿਆ। ਜੇ ਉਹ ਪ੍ਰਾਣ ਨਾਲ ਫੜ ਲੈਂਦਾ, ਤਾਂ ਸਾਹ ਫੂਕ ਕੇ ਅੰਨ ਨਾਲ ਹੀ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ।
Aitareya 1.3.5
तच्चक्षुषाऽजिघृक्षत् तन्नाशक्नोच्चक्षुषा ग्रहीतुम् । स यद्धैनच्चक्षुषाऽग्रहैष्यद्दृष्ट्वा हैवानमत्रप्स्यत् ॥ १.३.५ ॥
ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਅੱਖ ਨਾਲ ਫੜਨਾ ਚਾਹਿਆ; ਪਰ ਅੱਖ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਫੜ ਨਾ ਸਕਿਆ। ਜੇ ਉਹ ਅੱਖ ਨਾਲ ਫੜ ਲੈਂਦਾ, ਤਾਂ ਵੇਖ ਕੇ ਹੀ ਅੰਨ ਨਾਲ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ।
Aitareya 1.3.6
तच्छ्रोत्रेणाजिघृक्षत् तन्नाशक्नोच्छ्रोत्रेण ग्रहीतुम् । स यद्धैनच्छ्रोत्रेणाग्रहैष्यच्छ्रुत्वा हैवान्नमत्रप्स्यत् ॥ १.३.६ ॥
ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸ੍ਰੋਤ੍ਰ ਨਾਲ ਫੜਨਾ ਚਾਹਿਆ; ਪਰ ਸ੍ਰੋਤ੍ਰ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਫੜ ਨਾ ਸਕਿਆ। ਜੇ ਉਹ ਸ੍ਰੋਤ੍ਰ ਨਾਲ ਫੜ ਲੈਂਦਾ, ਤਾਂ ਸੁਣ ਕੇ ਹੀ ਅੰਨ ਨਾਲ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ।
Aitareya 1.3.7
तत्त्वचाऽजिघृक्षत् तन्नाशक्नोत्त्वचा ग्रहीतुम् । स यद्धैनत्त्वचाऽग्रहैष्यत् स्पृष्ट्वा हैवान्नमत्रप्स्यत् ॥ १.३.७ ॥
ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਚਮੜੀ ਨਾਲ ਫੜਨਾ ਚਾਹਿਆ; ਪਰ ਚਮੜੀ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਫੜ ਨਾ ਸਕਿਆ। ਜੇ ਉਹ ਚਮੜੀ ਨਾਲ ਫੜ ਲੈਂਦਾ, ਤਾਂ ਛੂਹ ਕੇ ਹੀ ਅੰਨ ਨਾਲ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ।
Aitareya 1.3.8
तन्मनसाऽजिघृक्षत् तन्नाशक्नोन्मनसा ग्रहीतुम् । स यद्धैनन्मनसाऽग्रहैष्यद्ध्यात्वा हैवान्नमत्रप्स्यत् ॥ १.३.८ ॥
ਉਸ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਮਨ ਨਾਲ ਫੜਨਾ ਚਾਹਿਆ; ਪਰ ਮਨ ਨਾਲ ਫੜ ਨਾ ਸਕਿਆ। ਜੇ ਉਹ ਮਨ ਨਾਲ ਫੜ ਲੈਂਦਾ, ਤਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਧਿਆਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਹੀ ਅੰਨ ਨਾਲ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ।
Aitareya 1.3.9
तच्छिश्नेनाजिघृक्षत् तन्नाशक्नोच्छिश्नेन ग्रहीतुम् । स यद्धैनच्छिश्नेनाग्रहैष्यद्वित्सृज्य हैवानमत्रप्स्यत् ॥ १.३.९ ॥
ਉਸ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਲਿੰਗ ਨਾਲ ਫੜਨਾ ਚਾਹਿਆ; ਪਰ ਲਿੰਗ ਨਾਲ ਫੜ ਨਾ ਸਕਿਆ। ਜੇ ਉਹ ਲਿੰਗ ਨਾਲ ਫੜ ਲੈਂਦਾ, ਤਾਂ ਤਿਆਗ ਕਰਕੇ ਹੀ ਅੰਨ ਨਾਲ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ।
Aitareya 1.3.10
तदपानेनाजिघृक्षत् तदावयत् सैषोऽन्नस्य ग्रहो यद्वायुरनायुर्वा एष यद्वायुः ॥ १.३.१० ॥
ਉਸ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਅਪਾਨ ਨਾਲ ਫੜਨਾ ਚਾਹਿਆ; ਉਸ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਫੜ ਲਿਆ। ਇਹੀ ਅੰਨ ਦਾ ਗ੍ਰਹਿ ਹੈ, ਜੋ ਵਾਯੂ ਹੈ। ਸੱਚਮੁੱਚ ਇਹ ਵਾਯੂ ਆਯੂ-ਰਹਿਤ ਹੈ।
Aitareya 1.3.11
स ईक्षत कथं न्विदं मदृते स्यादिति स ईक्षत कतरेण प्रपद्या इति । स ईक्षत यदि वाचाऽभिव्याहृतं यदि प्राणेनाभिप्राणितं यदि चक्षुषा दृष्टं यदि श्रोत्रेण श्रुतं यदि त्वचा स्पृष्टं यदि मनसा ध्यातं यद्यपानेनाभ्यपानितं यदि शिश्नेन विसृष्टमथ कोऽहमिति ॥ १.३.११ ॥
ਉਸ ਨੇ ਵਿਚਾਰਿਆ: "ਮੇਰੇ ਬਿਨਾਂ ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ?" ਉਸ ਨੇ ਵਿਚਾਰਿਆ: "ਕਿਸ ਰਾਹ ਰਾਹੀਂ ਮੈਂ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਾਂ?" ਉਸ ਨੇ ਵਿਚਾਰਿਆ: "ਜੇ ਬੋਲ ਨਾਲ ਬੋਲਿਆ ਗਿਆ, ਪ੍ਰਾਣ ਨਾਲ ਸਾਹ ਲਿਆ ਗਿਆ, ਅੱਖ ਨਾਲ ਵੇਖਿਆ ਗਿਆ, ਕੰਨ ਨਾਲ ਸੁਣਿਆ ਗਿਆ, ਚਮੜੀ ਨਾਲ ਛੋਹਿਆ ਗਿਆ, ਮਨ ਨਾਲ ਧਿਆਇਆ ਗਿਆ, ਅਪਾਨ ਨਾਲ ਬਾਹਰ ਕੱਢਿਆ ਗਿਆ, ਲਿੰਗ ਨਾਲ ਤਿਆਗਿਆ ਗਿਆ—ਤਾਂ ਮੈਂ ਕੌਣ ਹਾਂ?"
Aitareya 1.3.12
स एतमेव सीमानं विदर्यैतया द्वारा प्रापद्यत । सैषा विदृतिर्नाम द्वास्तदेतन्नाऽन्दनम् । तस्य त्रय आवसथास्त्रयः स्वप्ना अयमावसथोऽयमावसथोऽयमावसथ इति ॥ १.३.१२ ॥
ਉਸ ਨੇ ਇਸ ਸੀਮਾ ਨੂੰ ਚੀਰ ਕੇ ਇਸ ਦੁਆਰ ਰਾਹੀਂ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਦੁਆਰ ਦਾ ਨਾਮ 'ਵਿਦ੍ਰਿਤੀ' ਹੈ; ਉਹੀ 'ਨਾਂਦਨ'। ਇਸ ਦੇ ਤਿੰਨ ਆਵਾਸ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਸੁਪਨ-ਅਵਸਥਾਵਾਂ ਹਨ। ਇਹ ਇਕ ਆਵਾਸ, ਇਹ ਇਕ ਆਵਾਸ, ਇਹ ਇਕ ਆਵਾਸ।
Aitareya 1.3.13
स जातो भूतान्यभिव्यैख्यत् किमिहान्यं वावदिषदिति । स एतमेव पुरुषं ब्रह्म ततममपश्यत् । इदमदर्शनमिती ३ ॥ १.३.१३ ॥
ਜਨਮ ਲੈ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਜੀਵਾਂ ਵੱਲ ਵੇਖਿਆ: 'ਇੱਥੇ ਕੋਈ ਹੋਰ ਕੀ ਬੋਲੇ?' ਉਸ ਨੇ ਇਸੇ ਪੁਰਖ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮ ਵਜੋਂ, ਸਭ ਤੋਂ ਵਿਆਪਕ ਵੇਖਿਆ। 'ਇਹ ਮੈਂ ਵੇਖਿਆ' — ਇਤਿ।
Aitareya 1.3.14
तस्मादिदन्द्रो नामेदन्द्रो ह वै नाम तमिदन्द्रं सन्तमिन्द्र इत्याचक्षते परोक्षेण । परोक्षप्रिया इव हि देवाः परोक्षप्रिया इव हि देवाः ॥ १.३.१४ ॥
ਇਸੇ ਲਈ ਇਸ ਨੂੰ 'ਇਦੰਦ੍ਰ' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਨਾਮ ਇੰਦ੍ਰ ਹੈ। ਇਸ ਇੰਦ੍ਰ ਨੂੰ, ਉਹ ਆਪ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਪਰੋਖ ਰੂਪ ਵਿੱਚ 'ਇੰਦ੍ਰ' ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਦੇਵਤੇ ਪਰੋਖਪ੍ਰਿਯ ਹਨ; ਦੇਵਤੇ ਸੱਚਮੁੱਚ ਪਰੋਖਪ੍ਰਿਯ ਹਨ।