อุปนิษัท · Bṛhadāraṇyaka 3.2
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
Bṛhadāraṇyaka 3.2.1
(आर्तभागब्राह्मणं वा जारत्कारवब्राह्मणम्)
अथ हैनं जारत्कारव आर्तभागः पप्रच्छ ।
याज्ञवल्क्येति होवाच कति ग्रहाः कत्यतिग्रहा इति ।
अष्टौ ग्रहा अष्टावतिग्रहा इति ।
ये तेऽष्टौ ग्रहा अष्टावतिग्रहाः कतमे त इति ॥ ३.२.१ ॥
(อาร์ตภาคพราหมณะ หรือ ชาราตการวพราหมณะ) ต่อมา ชาราตการวะ อาร์ตภาคะ ได้ถามท่าน ยาชญวัลกยะ ตรัสว่า ถ้วยดื่มโสม (คราหะ) มีกี่อย่าง และถ้วยเกินมีกี่อย่าง ตอบว่า ถ้วยดื่มโสมแปดอย่าง และถ้วยเกินแปดอย่าง ถามต่อว่า ถ้วยดื่มโสมแปดอย่างและถ้วยเกินแปดอย่างนั้นคืออะไรบ้าง
Bṛhadāraṇyaka 3.2.2
प्राणो वै ग्रहः ।
सोऽपानेनातिग्रहेण गृहीतः ।
प्राणेन हि गन्धाञ्जिघ्रति ॥ ३.२.२ ॥
ปราณคือคราหะ ปราณถูกยึดไว้โดยอปานะซึ่งเป็นอติคราหะ เพราะด้วยปราณนั้นจึงดมกลิ่นได้
Bṛhadāraṇyaka 3.2.3
वाग्वै ग्रहः ।
स नाम्नातिग्रहेण गृहीतः ।
वाचा हि नामान्यभिवदति ॥ ३.२.३ ॥
วาจาคือคราหะ วาจาถูกยึดไว้โดยนามซึ่งเป็นอติคราหะ เพราะด้วยวาจานั้นจึงเอ่ยนามต่าง ๆ ได้
Bṛhadāraṇyaka 3.2.4
जिह्वा वै ग्रहः ।
स रसेनातिग्रहेण गृहीतः ।
जिह्वया हि रसान् विजानाति ॥ ३.२.४ ॥
ลิ้นเป็นตัวยึดจับ ลิ้นถูกยึดไว้โดยรสซึ่งเป็นตัวยึดจับยิ่งกว่า เพราะด้วยลิ้นจึงรู้รสต่าง ๆ ได้
Bṛhadāraṇyaka 3.2.5
चक्षुर्वै ग्रहः ।
स रूपेणातिग्रहेण गृहीतः ।
चक्षुषा हि रूपाणि पश्यति ॥ ३.२.५ ॥
ตาเป็นตัวยึดจับ ตาถูกยึดไว้โดยรูปซึ่งเป็นตัวยึดจับยิ่งกว่า เพราะด้วยตาจึงเห็นรูปต่าง ๆ ได้
Bṛhadāraṇyaka 3.2.6
श्रोत्रं वै ग्रहः ।
स शब्देनातिग्रहेण गृहीतः ।
श्रोत्रेण हि शब्दाञ्शृणोति ॥ ३.२.६ ॥
หูเป็นตัวยึดจับ หูถูกยึดไว้โดยเสียงซึ่งเป็นตัวยึดจับยิ่งกว่า เพราะด้วยหูจึงได้ยินเสียงต่าง ๆ ได้
Bṛhadāraṇyaka 3.2.7
मनो वै ग्रहः ।
स कामेनातिग्रहेण गृहीतः ।
मनसा हि कामान् कामयते ॥ ३.२.७ ॥
ใจเป็นตัวยึดจับ ใจถูกยึดไว้โดยกามซึ่งเป็นตัวยึดจับยิ่งกว่า เพราะด้วยใจจึงปรารถนาสิ่งที่ปรารถนาได้
Bṛhadāraṇyaka 3.2.8
हस्तौ वै ग्रहः ।
स कर्मणातिग्रहेण गृहीतः ।
हस्ताभ्यां हि कर्म करोति ॥ ३.२.८ ॥
มือทั้งสองเป็นคราหะ มือถูกยึดไว้โดยกรรมซึ่งเป็นอติคราหะ เพราะด้วยมือจึงกระทำกรรมได้
Bṛhadāraṇyaka 3.2.9
त्वग्वै ग्रहः ।
स स्पर्शेनातिग्रहेण गृहीतः ।
त्वचा हि स्पर्शान् वेदयत ।
इत्यष्टौ ग्रहा अष्टावतिग्रहाः ॥ ३.२.९ ॥
ผิวหนังเป็นตัวยึดจับ ผิวหนังถูกยึดไว้โดยการสัมผัสซึ่งเป็นตัวยึดจับยิ่งกว่า เพราะด้วยผิวหนังจึงรู้การสัมผัสต่าง ๆ ได้ ดังนั้น คราหะมีแปด และอติคราหะมีแปด
Bṛhadāraṇyaka 3.2.10
याज्ञवल्क्येति होवाच यदिदं सर्वं मृत्योरन्नं का स्वित्सा देवता यस्या मृत्युरन्नमिति ।
अग्निर्वै मृत्युः सोऽपामन्नम् ।
अप पुनर्मृत्युं जयति ॥ ३.२.१० ॥
ท่านยาชญวัลกยะ ท่านกล่าวว่า สิ่งทั้งปวงนี้เป็นอาหารของความตาย เทพองค์ใดเล่าที่มีความตายเป็นอาหาร? ไฟคือความตาย และเป็นอาหารของน้ำ ผู้ที่รู้เช่นนี้ย่อมชนะความตายได้อีกครั้ง
Bṛhadāraṇyaka 3.2.11
याज्ञवल्क्येति होवाच यत्रायं पुरुषो म्रियत उदस्मात्प्राणाः क्रामन्त्याहो नेति ।
नेति होवाच याज्ञवल्क्यः ।
अत्रैव समवनीयन्ते ।
स उच्छ्वयति ।
आध्मायति ।
आध्मातो मृतः शेते ॥ ३.२.११ ॥
ท่านยาชญวัลกยะ เมื่อบุรุษผู้นี้สิ้นชีพ ปราณทั้งหลายจะออกไปจากเขาหรือไม่? "ไม่" ท่านยาชญวัลกยะตอบ "ปราณเหล่านั้นยังรวมอยู่ที่นี่ เขาพองขึ้น บวมขึ้น เมื่อพองและบวมแล้ว ผู้ตายจึงนอนอยู่"
Bṛhadāraṇyaka 3.2.12
याज्ञवल्क्येति होवाच यत्रायं पुरुषो म्रियते ।
किमेनं न जहातीति ।
नामेति ।
अनन्तं वै नामानन्ता विश्वे देवाः ।
अनन्तमेव स तेन लोकं जयति ॥ ३.२.१२ ॥
ท่านยาชญวัลกยะกล่าวว่า เมื่อบุรุษผู้นี้สิ้นชีพ สิ่งใดบ้างที่ไม่ละทิ้งเขา? นามคือสิ่งนั้น นามไม่มีที่สิ้นสุด และเทพทั้งปวงก็ไม่มีที่สิ้นสุด ด้วยนามนั้นเขาย่อมชนะโลกที่ไม่มีที่สิ้นสุด
Bṛhadāraṇyaka 3.2.13
याज्ञवल्क्येति होवाच यत्रास्य पुरुषस्य मृतस्याग्निं वागप्येति वातं प्राणश्चक्षुरादित्यं मनश्चन्द्रं दिशः श्रोत्रं पृथिवीं शरीरमाकाशमात्मौषधीर्लोमानि वनस्पतीन् केशा अप्सु लोहितं च रेतश्च निधीयते क्वायं तदा पुरुषो भवतीति ।
आहर सौम्य हस्तम् आर्तभाग ।
आवामेवैतस्य वेदिष्यावो न नावेतत्सजन इति ।
तौ होत्क्रम्य मन्त्रयां चक्राते ।
तौ ह यदूचतुः कर्म हैव तदूचतुः ।
अथ ह यत्प्रशंसतुः कर्म हैव तत्प्रशशंसतुः ।
पुण्यो वै पुण्येन कर्मणा भवति पापः पापेनेति ।
ततो ह जारत्कारव आर्तभाग उपरराम ॥ ३.२.१३ ॥
ท่านยาชญวัลกยะกล่าวว่า เมื่อบุรุษผู้ตายแล้วนี้ วาจาของเขาย่อมไปรวมกับไฟ ลมหายใจไปรวมกับลม ตาไปรวมกับดวงอาทิตย์ ใจไปรวมกับดวงจันทร์ ทิศทั้งหลายไปรวมกับหู ร่างกายไปรวมกับแผ่นดิน อาตมันไปรวมกับอากาศ ขนและสมุนไพรไปรวมกับพืช เส้นผมไปรวมกับน้ำ โลหิตและพีรยะถูกเก็บไว้ ณ ที่ใดหนอ บุรุษผู้นั้นจึงจะมีอยู่? ท่านอาร์ตภาคะผู้อ่อนโยน จงยื่นมือมา เราสองคนเท่านั้นจะรู้เรื่องนี้ อย่าให้เรื่องนี้เป็นที่ประกาศต่อหน้าผู้คน ทั้งสองจึงออกไปปรึกษากัน สิ่งที่ทั้งสองกล่าวนั้นก็คือกรรม และสิ่งที่ทั้งสองสรรเสริญก็คือกรรม ผู้มีบุญย่อมเป็นผู้มีบุญด้วยกรรมอันดี ผู้มีบาปย่อมเป็นผู้มีบาปด้วยกรรมอันชั่ว ครั้งนั้น ชารัตการวะ อาร์ตภาคะ จึงนิ่งเงียบไป