Upaniṣads · Bṛhadāraṇyaka 4.1
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
Bṛhadāraṇyaka 4.1.1
(षडाचार्यब्राह्मणं वा उदंकब्राह्मणम् )
जनको ह वैदेह आसां चक्रे ।
अथ ह याज्ञवल्क्य आवव्राज ।
तं होवाच याज्ञवल्क्य किमर्थमचारीः पशूनिच्छनण्वन्तानीति ।
उभयमेव संराडिति होवाच ॥ ४.१.१ ॥
(El Brāhmaṇa de los seis maestros, o el Brāhmaṇa de Udaṅka) Janaka, rey de Videha, ofreció un sacrificio por ellos. Entonces llegó Yājñavalkya. Janaka le dijo: 'Yājñavalkya, ¿con qué fin has andado, deseando ganado y riquezas de hilos finos?' Él respondió: 'Soberano, ambas cosas.'
Bṛhadāraṇyaka 4.1.2
यत्ते कश्चिदब्रवीत्तच्छृणवामेति ।
अब्रवीन्मे जित्वा शैलिनिः वाग्वै ब्रह्मेति ।
यथा मातृमान् पितृमानाचार्यवान् ब्रूयात्तथा तच्छैलिनिरब्रवीद्वाग्वै ब्रह्मेति ।
अवदतो हि किं स्यादिति ।
अब्रवीत्तु ते तस्यायतनं प्रतिष्ठाम् ।
न मेऽब्रवीदिति ।
एकपाद्वा एतत्सम्राडिति ।
स वै नो ब्रूहि याज्ञवल्क्य ।
वागेवायतनमाकाशः प्रतिष्ठा प्रज्ञेत्येनदुपासीत ।
का प्रज्ञता याज्ञवल्क्य ।
वागेव सम्राडिति होवाच ।
वाचा वै सम्राड्बन्धुः प्रज्ञायते ।
ऋग्वेदो यजुर्वेदः सामवेदोऽथर्वाङ्गिरस इतिहासः पुराणं विद्या उपनिषदः श्लोकाः सूत्राण्यनुव्याख्यानानि व्याख्यानानीष्टं हुतमाशितं पायितमयं च लोकः परश्च लोकः सर्वाणि च भूतानि वाचैव संराट्प्रज्ञायन्ते ।
वाग्वै सम्राट्परमं ब्रह्म ।
नैनं वाग्जहाति ।
सर्वाण्येनं भूतान्यभिक्षरन्ति ।
देवो भूत्वा देवानप्येति ।
य एवं विद्वानेतदुपास्ते ।
हस्त्यृषभं सहस्रं ददामीति होवाच जनको वैदेहः ।
स होवाच याज्ञवल्क्यः पिता मेऽमन्यत नाननुशिष्य हरेतेति ॥ ४.१.२ ॥
Yājñavalkya dijo: Escuchemos lo que alguien te dijo. Śailini me venció en el debate y declaró que el habla es brahman. Como hablaría quien tiene madre, padre y maestro, así habló Śailini, diciendo que el habla es brahman. ¿Qué provecho tiene para quien habla? Él te habló de su apoyo y fundamento, pero a mí no me habló. Eso, en verdad, es de un solo pie, oh soberano. Ahora dinos, oh Yājñavalkya. El habla es el apoyo, el espacio es el fundamento, la conciencia es el sustento; así debe meditarse. ¿Qué es esta conciencia, oh Yājñavalkya? El habla misma, oh soberano. Solo por el habla, oh soberano, se conoce al pariente. El Ṛgveda, el Yajurveda, el Sāmaveda, el Atharvāṅgiras, la historia, los Purāṇas, las ciencias, las Upaniṣads, los versos, los aforismos, las explicaciones, los comentarios, el sacrificio, la ofrenda, el alimento, la bebida, este mundo y el otro mundo y todos los seres se conocen solo por el habla, oh soberano. El habla misma, oh soberano, es el brahman supremo. El habla no lo abandona; todos los seres fluyen hacia él; al volverse dios, alcanza a los dioses, quien así lo sabe y lo medita. Janaka de Videha dijo: Daré mil vacas, cada una como un elefante. Yājñavalkya dijo: Mi padre pensaba que no debe aceptarse sin haber enseñado.
Bṛhadāraṇyaka 4.1.3
यदेव ते कश्चिदब्रवीत्तच्छृणवामेति ।
अब्रवीन्म उदङ्कः शौल्बायनः ।
प्राणो वै ब्रह्मेति ।
यथा मातृमान् पितृमानाचार्यवान् ब्रूयात्तथा तच्छौल्बायनोऽब्रवीत्प्राणो वै ब्रह्मेति ।
अप्राणतो हि किं स्यादिति ।
अब्रवीत्तु ते तस्यायतनं प्रतिष्ठाम् ।
न मेऽब्रवीदिति ।
एकपाद्वा एतत्सम्राडिति ।
स वै नो ब्रूहि याज्ञवल्क्य ।
प्राण एवायतनमाकाशः प्रतिष्ठा ।
प्रियमित्येनदुपासीत ।
का प्रियता याज्ञवल्क्य ।
प्राण एव सम्राडिति होवाच ।
प्राणस्य वै सम्राट्कामायायाज्यं याजयति ।
अप्रतिगृह्यस्य प्रतिगृह्णाति ।
अपि तत्र वधाशङ्का भवति यां दिशमेति प्राणस्यैव सम्राट्कामाय ।
प्राणो वै सम्राट्परमं ब्रह्म ।
नैनं प्राणो जहाति ।
सर्वाण्येनं भूतान्यभिक्षरन्ति ।
देवो भूत्वा देवानप्येति ।
य एवं विद्वानेतदुपास्ते ।
हस्त्यृषभं सहस्रं ददामीति होवाच जनको वैदेहह् ।
स होवाच याज्ञवल्क्यः पिता मेऽमन्यत नाननुशिष्य हरेतेति ॥ ४.१.३ ॥
Janaka dijo: "Escuchemos lo que alguien te ha dicho." Udaṅka Śaulbāyana me dijo: "El prāṇa (aliento vital) es brahman." Como lo diría quien tiene madre, padre y maestro, así dijo Śaulbāyana: "El prāṇa es brahman." "¿Qué habría sin prāṇa?" pregunté; él dijo que me diría su morada y su fundamento, pero no me lo dijo. "Este es el soberano de un solo pie." Yājñavalkya, dínoslo. Yājñavalkya dijo: "El prāṇa es ciertamente la morada, el espacio (ākāśa) es el fundamento. Se debe meditar en esto como lo querido." "Yājñavalkya, ¿qué es ser querido?" "El prāṇa mismo, oh soberano." Dijo: "Por el deseo del prāṇa, el soberano hace sacrificar a quien no debería sacrificar y acepta dones de quien no debería aceptar. Incluso hay temor de muerte en la dirección a la que va por deseo del prāṇa." "El prāṇa es el brahman supremo." El prāṇa no lo abandona; todos los seres fluyen hacia él. Quien, sabiendo esto, medita en ello se hace dios y alcanza a los dioses. Janaka de Videha dijo: "Daré un toro, el mejor de los elefantes, y mil (vacas)." Yājñavalkya dijo: "Mi padre pensaba que no se debe tomar (nada) sin haber sido instruido."
Bṛhadāraṇyaka 4.1.4
यदेव ते कश्चिदब्रवीत्तच्छृणवामेति ।
अब्रवीन्मे बर्कुर्वार्ष्णः ।
चक्षुर्वै ब्रह्मेति ।
यथा मातृमान् पितृमानाचार्यवान् ब्रूयात्तथा तद्वार्ष्णोऽब्रवीच्चक्षुर्वै ब्रह्मेति ।
अपश्यतो हि किं स्यादिति ।
अब्रवीत्तु ते तस्यायतनं प्रतिष्ठाम् ।
न मेऽब्रवीदिति ।
एकपाद्वा एतत्सम्राडिति ।
स वै नो ब्रूहि याज्ञवल्क्य ।
चक्षुरेवायतनमाकाशः प्रतिष्ठा ।
सत्यमित्येतदुपासीत ।
का सत्यता याज्ञवल्क्य ।
चक्षुरेव सम्राडिति होवाच ।
चक्षुषा वै सम्राट्पश्यन्तमाहुरद्राक्षीरिति ।
स आहाद्राक्षमिति तत्सत्यं भवति ।
चक्षुर्वै सम्राट्परमं ब्रह्म ।
नैनं चक्षुर्जहाति ।
सर्वाण्येनं भूतान्यभिक्षरन्ति ।
देवो भूत्वा देवानप्येति ।
य एवं विद्वानेतदुपास्ते ।
हस्त्यृषभं सहस्रं ददामीति होवाच जनको वैदेहः ।
स होवाच याज्ञवल्क्यः पिता मेऽमन्यत नाननुशिष्य हरेतेति ॥ ४.१.४ ॥
Lo que alguien te haya dicho, que lo oigamos. Barku Vārṣṇa me dijo: "El ojo es brahman." Como lo diría quien tiene madre, padre y maestro, así habló Vārṣṇa: el ojo es brahman. Para quien no ve, ¿qué sería? Pero él te dijo su morada y su fundamento. A mí no me lo dijo. Esto es de un solo pie, oh emperador. Así que, Yājñavalkya, dínoslo. El ojo mismo es su morada, el espacio su fundamento. Debe meditarse como verdad. ¿Qué es la veracidad, Yājñavalkya? El ojo mismo, oh emperador, dijo. Al que ve se le dice: "¿Has visto?" y él responde: "He visto"; eso es verdad. El ojo, oh emperador, es el brahman supremo. El ojo no lo abandona. Todos los seres fluyen hacia él. Hecho dios, llega a los dioses. Quien así lo sabe, lo medita. "Daré mil vacas con un elefante y un toro", dijo Janaka de Videha. Yājñavalkya dijo: "Mi padre pensaba que no se debe tomar sin instruir."
Bṛhadāraṇyaka 4.1.5
यदेव ते कश्चिदब्रवीत्तच्छृणवामेति ।
अब्रवीन्मे गर्दभीविपीतो भारद्वाजः ।
श्रोत्रं वै ब्रह्मेति ।
यथा मातृमान् पितृमानाचार्यवान् ब्रूयात्तथा तद्भारद्वाजोऽब्रवीच्छ्रोत्रं वै ब्रह्मेति ।
अशृण्वतो हि किं स्यादिति ।
अब्रवीत्तु ते तस्यायतनं प्रतिष्ठाम् ।
न मेऽब्रवीदिति ।
एकपाद्वा एतत्सम्राडिति ।
स वै नो ब्रूहि याज्ञवल्क्य ।
श्रोत्रमेवायतनमाकाशः प्रतिष्ठानन्तमित्येनदुपासीत ।
कानन्तता याज्ञवल्क्य ।
दिश एव सम्राडिति होवाच ।
तस्माद्वै सम्राडपि यां काञ्च दिशं गच्छति नैवास्या अन्तं गच्छति ।
अनन्ता हि दिशः ।
दिशो वै सम्राट्श्रोत्रम् ।
श्रोत्रं वै सम्राट्परमं ब्रह्म ।
नैनं श्रोत्रं जहाति ।
सर्वाण्येनं भूतान्यभिक्षरन्ति ।
देवो भूत्वा देवानप्येति ।
य एवं विद्वानेतदुपास्ते ।
हस्त्यृषभं सहस्रं ददामीति होवाच जनको वैदेहः ।
स होवाच याज्ञवल्क्यः पिता मेऽमन्यत नाननुशिष्य हरेतेति ॥ ४.१.५ ॥
Si alguien te ha dicho algo, nos gustaría escucharlo. Gardabhīvipīta, de la línea de Bhāradvāja, me dijo: "El oído es brahman." Como hablaría quien tiene madre, padre y maestro, así dijo Bhāradvāja: "El oído es brahman." Para quien no oye, ¿qué podría haber? Dijo también que su morada y sostén no me fueron dichos. Esto tiene un solo pie, oh soberano. Así que, Yājñavalkya, dínoslo. El oído es la morada, el espacio es el sostén, lo infinito: así se debe meditar en ello. Yājñavalkya, ¿qué es la infinitud? Las direcciones, oh soberano, dijo. Por eso, oh soberano, cualquier dirección que uno tome, no llega a su fin, porque las direcciones son infinitas. Las direcciones, oh soberano, son el oído. El oído, oh soberano, es el brahman supremo. El oído no lo abandona. Todos los seres fluyen hacia él. Al hacerse dios, alcanza a los dioses, quien así sabe y medita en esto. Janaka de Videha dijo: "Daré mil, con elefantes y toros." Yājñavalkya dijo: "Mi padre pensaba que no se debe tomar sin haber enseñado."
Bṛhadāraṇyaka 4.1.6
यदेव ते कश्चिदब्रवीत्तच्छृणवामेति ।
अब्रवीन्मे सत्यकामो जाबालः मनो वै ब्रह्मेति ।
यथा मातृमान् पितृमानाचार्यवान् ब्रूयात्तथा तज्जाबालोऽब्रवीन्मनो वै ब्रह्मेति ।
अमनसो हि किं स्यादिति ।
अब्रवीत्तु ते तस्यायतनं प्रतिष्ठाम् ।
न मेऽब्रवीदिति ।
एकपाद्वा एतत्सम्राडिति ।
स वै नो ब्रूहि याज्ञावल्क्य ।
मन एवायतनमाकाशः प्रतिष्ठानन्द इत्येनदुपासीत ।
कानन्दता याज्ञवल्क्य ।
मन एव सम्राडिति होवाच मनसा वै सम्राट्स्त्रियमभि हार्यति तस्यां प्रतिरूपः पुत्रो जायते ।
स आनन्दः ।
मनो वै सम्राट्परमं ब्रह्म ।
नैनं मनो जहाति ।
सर्वाण्येनं भूतान्यभिक्षरन्ति ।
देवो भूत्वा देवानप्येति ।
य एवं विद्वानेतदुपास्ते ।
हस्त्यृषभं सहस्रं ददामीति होवाच जनको वैदेहः ।
स होवाच याज्ञवल्क्यः पिता मेऽमन्यत नाननुशिष्य हरेतेति ॥ ४.१.६ ॥
Lo que alguien te haya dicho, que lo escuchemos. Satyakāma Jābāla me dijo: la mente es brahman. Como diría quien tiene madre, padre y maestro, así dijo el hijo de Jābālā: la mente es brahman. ¿Qué habría sin la mente? Pero no te dijo su sostén ni su fundamento, ni a mí tampoco. Es de un solo pie, soberano. Yājñavalkya, dínoslo. La mente es su sostén, el espacio su fundamento, el ānanda, así debe meditarse. Yājñavalkya, ¿cuál es su ānandatā? La mente misma, soberano, dijo. Por la mente el soberano se acerca a una mujer, y de ella nace un hijo semejante a él. Eso es ānanda. La mente misma, soberano, es el brahman supremo. La mente no lo abandona; todos los seres fluyen hacia él. Hecho dios, va a los dioses. Así es quien, sabiéndolo, medita en esto. El rey Janaka de Videha dijo: daré mil toros-elefante. Yājñavalkya dijo: Mi padre pensó que no se debe aceptar sin enseñar.
Bṛhadāraṇyaka 4.1.7
यदेव ते कश्चिदब्रवीत्तच्छृणवामेति ।
अब्रवीन्मे विदग्धः शाकल्यः ।
हृदयं वै ब्रह्मेति ।
यथा मातृमान् पितृमानाचार्यवान् ब्रूयात्तथा तच्छाकल्योऽब्रवीद्धृदयं वै ब्रह्मेति ।
अहृदयस्य हि किं स्यादिति ।
अब्रवीत्तु ते तस्यायतनं प्रतिष्ठाम् ।
न मेऽब्रवीदिति ।
एकपाद्वा एतत्सम्राडिति ।
स वै नो ब्रूहि याज्ञवल्क्य ।
हृदयमेवायतनमाकाशः प्रतिष्ठा ।
स्थितिरित्येनदुपासीत ।
का स्थितिता याज्ञवल्क्य ।
हृदयमेव सम्राडिति होवाच ।
हृदयं वै सम्राट्सर्वेषां भूतानामायतनम् ।
हृदयं वै सम्राट्सर्वेषां भूतानां प्रतिष्ठा ।
हृदये ह्येव सम्राट्सर्वाणि भूतानि प्रतिष्ठितानि भवन्ति ।
हृदयं वै सम्राट्परमं ब्रह्म ।
नैनं हृदयं जहाति ।
सर्वाण्येनं भूतान्यभिक्षरन्ति ।
देवो भूत्वा देवानप्येति ।
य एवं विद्वानेतदुपास्ते ।
हस्त्यृषभं सहस्रं ददामीति होवाच जनको वैदेहः ।
स होवाच याज्ञवल्क्यः पिता मेऽमन्यत नाननुशिष्य हरेतेति ॥ ४.१.७ ॥
Sea lo que alguien te haya dicho, deseamos oírlo. El erudito Śākalya me dijo: el corazón es brahman. Como diría quien tiene madre, padre y maestro, así dijo Śākalya: «el corazón es brahman». ¿Qué sería de quien no tiene corazón? Te dijo su soporte y fundamento, pero a mí no me lo dijo. Este es el emperador de un solo pie. Yājñavalkya, dínoslo. El corazón es el soporte, el espacio es el fundamento. Debe meditarse como lugar de permanencia (sthiti). Yājñavalkya, ¿cuál es esa permanencia? Emperador, es el corazón, dijo. El corazón, emperador, es el soporte de todos los seres. El corazón, emperador, es el fundamento de todos los seres. En el corazón, emperador, todos los seres quedan establecidos. El corazón, emperador, es el brahman supremo. El corazón no lo abandona; todos los seres fluyen hacia él. Siendo dios, llega también a los dioses. Quien así lo sabe medita sobre esto. Janaka de Videha dijo: daré mil elefantes y un toro entre elefantes. Yājñavalkya dijo: mi padre pensaba que no se debe tomar sin haber sido instruido.