Upanisad · Bṛhadāraṇyaka 4.1
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
Bṛhadāraṇyaka 4.1.1
(षडाचार्यब्राह्मणं वा उदंकब्राह्मणम् )
जनको ह वैदेह आसां चक्रे ।
अथ ह याज्ञवल्क्य आवव्राज ।
तं होवाच याज्ञवल्क्य किमर्थमचारीः पशूनिच्छनण्वन्तानीति ।
उभयमेव संराडिति होवाच ॥ ४.१.१ ॥
(Brahmana Enam Guru, atau Brahmana Udanka) Janaka, raja Videha, melakukan persembahan untuk mereka. Lalu Yājñavalkya datang. Janaka berkata kepadanya: 'Yājñavalkya, untuk tujuan apa engkau mengembara, menginginkan ternak dan kekayaan benang halus?' Ia menjawab: 'Raja, keduanya.'
Bṛhadāraṇyaka 4.1.2
यत्ते कश्चिदब्रवीत्तच्छृणवामेति ।
अब्रवीन्मे जित्वा शैलिनिः वाग्वै ब्रह्मेति ।
यथा मातृमान् पितृमानाचार्यवान् ब्रूयात्तथा तच्छैलिनिरब्रवीद्वाग्वै ब्रह्मेति ।
अवदतो हि किं स्यादिति ।
अब्रवीत्तु ते तस्यायतनं प्रतिष्ठाम् ।
न मेऽब्रवीदिति ।
एकपाद्वा एतत्सम्राडिति ।
स वै नो ब्रूहि याज्ञवल्क्य ।
वागेवायतनमाकाशः प्रतिष्ठा प्रज्ञेत्येनदुपासीत ।
का प्रज्ञता याज्ञवल्क्य ।
वागेव सम्राडिति होवाच ।
वाचा वै सम्राड्बन्धुः प्रज्ञायते ।
ऋग्वेदो यजुर्वेदः सामवेदोऽथर्वाङ्गिरस इतिहासः पुराणं विद्या उपनिषदः श्लोकाः सूत्राण्यनुव्याख्यानानि व्याख्यानानीष्टं हुतमाशितं पायितमयं च लोकः परश्च लोकः सर्वाणि च भूतानि वाचैव संराट्प्रज्ञायन्ते ।
वाग्वै सम्राट्परमं ब्रह्म ।
नैनं वाग्जहाति ।
सर्वाण्येनं भूतान्यभिक्षरन्ति ।
देवो भूत्वा देवानप्येति ।
य एवं विद्वानेतदुपास्ते ।
हस्त्यृषभं सहस्रं ददामीति होवाच जनको वैदेहः ।
स होवाच याज्ञवल्क्यः पिता मेऽमन्यत नाननुशिष्य हरेतेति ॥ ४.१.२ ॥
Yājñavalkya berkata: Marilah kita dengar apa yang dikatakan seseorang kepadamu. Śailini mengalahkan aku dalam debat dan menyatakan bahwa ucapan adalah brahman. Sebagaimana orang yang memiliki ibu, ayah, dan guru akan berbicara, demikian pula Śailini berbicara, mengatakan bahwa ucapan adalah brahman. Apa untungnya bagi orang yang berbicara? Dia telah memberitahumu tempat berpijak dan dasarnya, tetapi tidak memberitahuku. Itu sesungguhnya berkaki satu, wahai raja. Sekarang katakanlah kepada kami, wahai Yājñavalkya. Ucapan adalah tempat berpijak, ruang angkasa adalah dasar, kesadaran adalah landasan; demikianlah hendaknya merenungkannya. Apakah kesadaran itu, wahai Yājñavalkya? Ucapan itu sendiri, wahai raja. Hanya melalui ucapan, wahai raja, seorang kerabat dikenal. Ṛg Veda, Yajur Veda, Sāma Veda, Atharvāṅgiras, sejarah, Purāṇa, ilmu-ilmu, Upaniṣad, syair, sutra, penjelasan, uraian, kurban, persembahan, makanan, minuman, dunia ini dan dunia lain, serta seluruh makhluk, dikenal hanya melalui ucapan, wahai raja. Ucapan itu sendiri, wahai raja, adalah brahman tertinggi. Ucapan tidak meninggalkannya; seluruh makhluk mengalir kepadanya; menjadi dewa, ia mencapai para dewa, yaitu orang yang mengetahui demikian dan merenungkannya. Janaka dari Videha berkata: Aku akan memberi seribu ekor sapi, masing-masing seperti gajah. Yājñavalkya berkata: Ayahku menganggap tidak seharusnya menerima tanpa memberi pengajaran.
Bṛhadāraṇyaka 4.1.3
यदेव ते कश्चिदब्रवीत्तच्छृणवामेति ।
अब्रवीन्म उदङ्कः शौल्बायनः ।
प्राणो वै ब्रह्मेति ।
यथा मातृमान् पितृमानाचार्यवान् ब्रूयात्तथा तच्छौल्बायनोऽब्रवीत्प्राणो वै ब्रह्मेति ।
अप्राणतो हि किं स्यादिति ।
अब्रवीत्तु ते तस्यायतनं प्रतिष्ठाम् ।
न मेऽब्रवीदिति ।
एकपाद्वा एतत्सम्राडिति ।
स वै नो ब्रूहि याज्ञवल्क्य ।
प्राण एवायतनमाकाशः प्रतिष्ठा ।
प्रियमित्येनदुपासीत ।
का प्रियता याज्ञवल्क्य ।
प्राण एव सम्राडिति होवाच ।
प्राणस्य वै सम्राट्कामायायाज्यं याजयति ।
अप्रतिगृह्यस्य प्रतिगृह्णाति ।
अपि तत्र वधाशङ्का भवति यां दिशमेति प्राणस्यैव सम्राट्कामाय ।
प्राणो वै सम्राट्परमं ब्रह्म ।
नैनं प्राणो जहाति ।
सर्वाण्येनं भूतान्यभिक्षरन्ति ।
देवो भूत्वा देवानप्येति ।
य एवं विद्वानेतदुपास्ते ।
हस्त्यृषभं सहस्रं ददामीति होवाच जनको वैदेहह् ।
स होवाच याज्ञवल्क्यः पिता मेऽमन्यत नाननुशिष्य हरेतेति ॥ ४.१.३ ॥
Janaka berkata: "Mari kita dengarkan apa yang telah dikatakan seseorang kepadamu." Udaṅka Śaulbāyana berkata kepadaku: "Prāṇa (napas kehidupan) adalah brahman." Seperti yang akan dikatakan orang yang memiliki ibu, ayah, dan guru, demikianlah Śaulbāyana berkata: "Prāṇa adalah brahman." "Apa jadinya tanpa prāṇa?" tanyaku; ia berkata akan memberitahuku tempat tinggal dan dasarnya, tetapi ia tidak memberitahuku. "Ini adalah raja berkaki satu." Yājñavalkya, beritahukan itu kepada kami. Yājñavalkya berkata: "Prāṇa sesungguhnya adalah tempat tinggal, ruang (ākāśa) adalah dasarnya. Hendaknya seseorang bermeditasi padanya sebagai yang dikasihi." "Yājñavalkya, apa itu kekasih?" "Prāṇa itu sendiri, wahai raja." Ia berkata: "Demi prāṇa, seorang raja menyuruh orang yang tidak seharusnya disembahkan kurban untuknya, dan menerima pemberian dari orang yang tidak seharusnya memberinya. Bahkan ada rasa takut akan kematian di arah yang dituju demi prāṇa." "Prāṇa sesungguhnya adalah brahman tertinggi." Prāṇa tidak meninggalkannya; semua makhluk mengalir kepadanya. Siapa yang mengetahui demikian lalu bermeditasi padanya menjadi dewa dan mencapai para dewa. Janaka dari Videha berkata: "Aku akan memberikan seekor banteng, yang terbaik di antara gajah, dan seribu (sapi)." Yājñavalkya berkata: "Ayahku berpendapat bahwa seseorang tidak boleh mengambil (apa pun) tanpa diajari."
Bṛhadāraṇyaka 4.1.4
यदेव ते कश्चिदब्रवीत्तच्छृणवामेति ।
अब्रवीन्मे बर्कुर्वार्ष्णः ।
चक्षुर्वै ब्रह्मेति ।
यथा मातृमान् पितृमानाचार्यवान् ब्रूयात्तथा तद्वार्ष्णोऽब्रवीच्चक्षुर्वै ब्रह्मेति ।
अपश्यतो हि किं स्यादिति ।
अब्रवीत्तु ते तस्यायतनं प्रतिष्ठाम् ।
न मेऽब्रवीदिति ।
एकपाद्वा एतत्सम्राडिति ।
स वै नो ब्रूहि याज्ञवल्क्य ।
चक्षुरेवायतनमाकाशः प्रतिष्ठा ।
सत्यमित्येतदुपासीत ।
का सत्यता याज्ञवल्क्य ।
चक्षुरेव सम्राडिति होवाच ।
चक्षुषा वै सम्राट्पश्यन्तमाहुरद्राक्षीरिति ।
स आहाद्राक्षमिति तत्सत्यं भवति ।
चक्षुर्वै सम्राट्परमं ब्रह्म ।
नैनं चक्षुर्जहाति ।
सर्वाण्येनं भूतान्यभिक्षरन्ति ।
देवो भूत्वा देवानप्येति ।
य एवं विद्वानेतदुपास्ते ।
हस्त्यृषभं सहस्रं ददामीति होवाच जनको वैदेहः ।
स होवाच याज्ञवल्क्यः पिता मेऽमन्यत नाननुशिष्य हरेतेति ॥ ४.१.४ ॥
Apa pun yang telah dikatakan seseorang kepadamu, marilah kami mendengarnya. Barku Vārṣṇa berkata kepadaku: "Mata adalah brahman." Seperti orang yang memiliki ibu, ayah, dan guru akan berkata, demikianlah Vārṣṇa berkata bahwa mata adalah brahman. Bagi yang tidak melihat, apa jadinya? Namun ia telah memberitahumu sandarannya dan dasarnya. Kepadaku ia tidak memberitahu. Ini berkaki satu, wahai raja. Maka, Yājñavalkya, katakanlah kepada kami. Mata itu sendiri adalah sandarannya, ruang angkasa adalah dasarnya. Ia harus direnungkan sebagai kebenaran. Apakah kebenaran itu, Yājñavalkya? Mata itu sendiri, wahai raja, katanya. Kepada yang melihat, orang bertanya: "Apakah engkau telah melihat?" dan ia menjawab: "Aku telah melihat"; itulah kebenaran. Mata, wahai raja, adalah brahman tertinggi. Mata tidak meninggalkannya. Semua makhluk mengalir kepadanya. Menjadi dewa, ia mencapai para dewa. Siapa yang mengetahui demikian dan merenungkannya. "Aku akan memberi seribu sapi beserta gajah dan lembu jantan", kata Janaka dari Videha. Yājñavalkya berkata: "Ayahku berpikir bahwa tidak boleh mengambil tanpa mengajarkan."
Bṛhadāraṇyaka 4.1.5
यदेव ते कश्चिदब्रवीत्तच्छृणवामेति ।
अब्रवीन्मे गर्दभीविपीतो भारद्वाजः ।
श्रोत्रं वै ब्रह्मेति ।
यथा मातृमान् पितृमानाचार्यवान् ब्रूयात्तथा तद्भारद्वाजोऽब्रवीच्छ्रोत्रं वै ब्रह्मेति ।
अशृण्वतो हि किं स्यादिति ।
अब्रवीत्तु ते तस्यायतनं प्रतिष्ठाम् ।
न मेऽब्रवीदिति ।
एकपाद्वा एतत्सम्राडिति ।
स वै नो ब्रूहि याज्ञवल्क्य ।
श्रोत्रमेवायतनमाकाशः प्रतिष्ठानन्तमित्येनदुपासीत ।
कानन्तता याज्ञवल्क्य ।
दिश एव सम्राडिति होवाच ।
तस्माद्वै सम्राडपि यां काञ्च दिशं गच्छति नैवास्या अन्तं गच्छति ।
अनन्ता हि दिशः ।
दिशो वै सम्राट्श्रोत्रम् ।
श्रोत्रं वै सम्राट्परमं ब्रह्म ।
नैनं श्रोत्रं जहाति ।
सर्वाण्येनं भूतान्यभिक्षरन्ति ।
देवो भूत्वा देवानप्येति ।
य एवं विद्वानेतदुपास्ते ।
हस्त्यृषभं सहस्रं ददामीति होवाच जनको वैदेहः ।
स होवाच याज्ञवल्क्यः पिता मेऽमन्यत नाननुशिष्य हरेतेति ॥ ४.१.५ ॥
Jika seseorang telah mengatakan sesuatu kepadamu, kami ingin mendengarnya. Gardabhīvipīta dari garis keturunan Bhāradvāja berkata kepadaku: "Pendengaran adalah brahman." Sebagaimana orang yang memiliki ibu, ayah, dan guru akan berbicara, demikianlah Bhāradvāja berkata: "Pendengaran adalah brahman." Bagi orang yang tidak mendengar, apa yang bisa ada? Ia juga mengatakan bahwa tempat dan penopangnya tidak diberitahukan kepadaku. Ini berkaki satu, wahai raja. Maka, Yājñavalkya, katakanlah itu kepada kami. Pendengaran adalah tempat, ruang angkasa adalah penopang, yang tak terbatas: demikianlah hendaknya merenungkannya. Yājñavalkya, apakah ketakterbatasan itu? Arah-arah, wahai raja, katanya. Oleh karena itu, wahai raja, ke arah mana pun seseorang pergi, ia tidak mencapai ujungnya, karena arah-arah itu tak terbatas. Arah-arah, wahai raja, adalah pendengaran. Pendengaran, wahai raja, adalah brahman tertinggi. Pendengaran tidak meninggalkannya. Semua makhluk mengalir kepadanya. Menjadi dewa, ia mencapai para dewa, orang yang mengetahui demikian dan merenungkan ini. Janaka dari Videha berkata: "Aku akan memberi seribu, dengan gajah dan lembu jantan." Yājñavalkya berkata: "Ayahku berpikir bahwa seseorang seharusnya tidak mengambil tanpa mengajarkan."
Bṛhadāraṇyaka 4.1.6
यदेव ते कश्चिदब्रवीत्तच्छृणवामेति ।
अब्रवीन्मे सत्यकामो जाबालः मनो वै ब्रह्मेति ।
यथा मातृमान् पितृमानाचार्यवान् ब्रूयात्तथा तज्जाबालोऽब्रवीन्मनो वै ब्रह्मेति ।
अमनसो हि किं स्यादिति ।
अब्रवीत्तु ते तस्यायतनं प्रतिष्ठाम् ।
न मेऽब्रवीदिति ।
एकपाद्वा एतत्सम्राडिति ।
स वै नो ब्रूहि याज्ञावल्क्य ।
मन एवायतनमाकाशः प्रतिष्ठानन्द इत्येनदुपासीत ।
कानन्दता याज्ञवल्क्य ।
मन एव सम्राडिति होवाच मनसा वै सम्राट्स्त्रियमभि हार्यति तस्यां प्रतिरूपः पुत्रो जायते ।
स आनन्दः ।
मनो वै सम्राट्परमं ब्रह्म ।
नैनं मनो जहाति ।
सर्वाण्येनं भूतान्यभिक्षरन्ति ।
देवो भूत्वा देवानप्येति ।
य एवं विद्वानेतदुपास्ते ।
हस्त्यृषभं सहस्रं ददामीति होवाच जनको वैदेहः ।
स होवाच याज्ञवल्क्यः पिता मेऽमन्यत नाननुशिष्य हरेतेति ॥ ४.१.६ ॥
Apa pun yang telah dikatakan seseorang kepadamu, mari kita dengar. Satyakāma Jābāla berkata kepadaku: pikiran adalah brahman. Seperti yang akan dikatakan orang yang memiliki ibu, ayah, dan guru, demikian pula putra Jābālā berkata: pikiran adalah brahman. Apa jadinya tanpa pikiran? Tetapi ia tidak memberitahumu sandaran dan landasannya, juga tidak kepadaku. Ia berkaki satu, wahai raja. Yājñavalkya, katakanlah itu kepada kami. Pikiran adalah sandarannya, ruang angkasa landasannya, kebahagiaan — demikianlah ia harus direnungkan. Yājñavalkya, apa kebahagiaannya? Pikiran itu sendiri, wahai raja, katanya. Dengan pikiran, sang raja mendekati seorang wanita, dan darinya lahir seorang putra yang menyerupainya. Itulah kebahagiaan. Pikiran itu sendiri, wahai raja, adalah brahman tertinggi. Pikiran tidak meninggalkannya; semua makhluk mengalir kepadanya. Setelah menjadi dewa, ia mencapai para dewa. Demikianlah orang yang mengetahui ini lalu merenungkannya. Raja Janaka dari Videha berkata: Aku akan memberi seribu lembu-jantan gajah. Yājñavalkya berkata: Ayahku berpendapat bahwa seseorang tidak boleh menerima tanpa diajar.
Bṛhadāraṇyaka 4.1.7
यदेव ते कश्चिदब्रवीत्तच्छृणवामेति ।
अब्रवीन्मे विदग्धः शाकल्यः ।
हृदयं वै ब्रह्मेति ।
यथा मातृमान् पितृमानाचार्यवान् ब्रूयात्तथा तच्छाकल्योऽब्रवीद्धृदयं वै ब्रह्मेति ।
अहृदयस्य हि किं स्यादिति ।
अब्रवीत्तु ते तस्यायतनं प्रतिष्ठाम् ।
न मेऽब्रवीदिति ।
एकपाद्वा एतत्सम्राडिति ।
स वै नो ब्रूहि याज्ञवल्क्य ।
हृदयमेवायतनमाकाशः प्रतिष्ठा ।
स्थितिरित्येनदुपासीत ।
का स्थितिता याज्ञवल्क्य ।
हृदयमेव सम्राडिति होवाच ।
हृदयं वै सम्राट्सर्वेषां भूतानामायतनम् ।
हृदयं वै सम्राट्सर्वेषां भूतानां प्रतिष्ठा ।
हृदये ह्येव सम्राट्सर्वाणि भूतानि प्रतिष्ठितानि भवन्ति ।
हृदयं वै सम्राट्परमं ब्रह्म ।
नैनं हृदयं जहाति ।
सर्वाण्येनं भूतान्यभिक्षरन्ति ।
देवो भूत्वा देवानप्येति ।
य एवं विद्वानेतदुपास्ते ।
हस्त्यृषभं सहस्रं ददामीति होवाच जनको वैदेहः ।
स होवाच याज्ञवल्क्यः पिता मेऽमन्यत नाननुशिष्य हरेतेति ॥ ४.१.७ ॥
Apa pun yang pernah dikatakan seseorang kepadamu, kami ingin mendengarnya. Śākalya yang terpelajar berkata kepadaku: hati adalah brahman. Seperti yang akan dikatakan orang yang memiliki ibu, ayah, dan guru, demikianlah Śākalya berkata: “hati adalah brahman.” Apa jadinya orang yang tidak berhati? Ia telah menyebutkan sandaran dan dasarnya kepadamu, tetapi tidak kepadaku. Inilah kaisar berkaki satu. Yājñavalkya, katakanlah kepada kami. Hati adalah sandaran, ruang angkasa adalah dasar. Ia harus direnungkan sebagai tempat berdiam (sthiti). Yājñavalkya, apakah tempat berdiam itu? Kaisar, itu adalah hati, katanya. Hati, kaisar, adalah sandaran semua makhluk. Hati, kaisar, adalah dasar semua makhluk. Di dalam hati, kaisar, semua makhluk berdiri teguh. Hati, kaisar, adalah brahman tertinggi. Hati tidak meninggalkannya; semua makhluk mengalir kepadanya. Menjadi dewa, ia juga mencapai para dewa. Siapa yang mengetahui demikian, ia merenungkan ini. Janaka dari Videha berkata: aku akan memberi seribu gajah dan seekor lembu jantan di antara gajah. Yājñavalkya berkata: ayahku berpikir bahwa seseorang tidak boleh menerima tanpa diajari terlebih dahulu.