Upaniṣaden · Bṛhadāraṇyaka 4.1
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
Bṛhadāraṇyaka 4.1.1
(षडाचार्यब्राह्मणं वा उदंकब्राह्मणम् )
जनको ह वैदेह आसां चक्रे ।
अथ ह याज्ञवल्क्य आवव्राज ।
तं होवाच याज्ञवल्क्य किमर्थमचारीः पशूनिच्छनण्वन्तानीति ।
उभयमेव संराडिति होवाच ॥ ४.१.१ ॥
(Das Brāhmaṇa der sechs Lehrer oder das Brāhmaṇa des Udaṅka) Janaka, der König von Videha, vollzog für sie ein Opfer. Da kam Yājñavalkya. Janaka sprach zu ihm: 'Yājñavalkya, zu welchem Zweck bist du umhergezogen, Vieh begehrend, mit feinen Fäden (Reichtum)?' Er antwortete: 'Herrscher, beides.'
Bṛhadāraṇyaka 4.1.2
यत्ते कश्चिदब्रवीत्तच्छृणवामेति ।
अब्रवीन्मे जित्वा शैलिनिः वाग्वै ब्रह्मेति ।
यथा मातृमान् पितृमानाचार्यवान् ब्रूयात्तथा तच्छैलिनिरब्रवीद्वाग्वै ब्रह्मेति ।
अवदतो हि किं स्यादिति ।
अब्रवीत्तु ते तस्यायतनं प्रतिष्ठाम् ।
न मेऽब्रवीदिति ।
एकपाद्वा एतत्सम्राडिति ।
स वै नो ब्रूहि याज्ञवल्क्य ।
वागेवायतनमाकाशः प्रतिष्ठा प्रज्ञेत्येनदुपासीत ।
का प्रज्ञता याज्ञवल्क्य ।
वागेव सम्राडिति होवाच ।
वाचा वै सम्राड्बन्धुः प्रज्ञायते ।
ऋग्वेदो यजुर्वेदः सामवेदोऽथर्वाङ्गिरस इतिहासः पुराणं विद्या उपनिषदः श्लोकाः सूत्राण्यनुव्याख्यानानि व्याख्यानानीष्टं हुतमाशितं पायितमयं च लोकः परश्च लोकः सर्वाणि च भूतानि वाचैव संराट्प्रज्ञायन्ते ।
वाग्वै सम्राट्परमं ब्रह्म ।
नैनं वाग्जहाति ।
सर्वाण्येनं भूतान्यभिक्षरन्ति ।
देवो भूत्वा देवानप्येति ।
य एवं विद्वानेतदुपास्ते ।
हस्त्यृषभं सहस्रं ददामीति होवाच जनको वैदेहः ।
स होवाच याज्ञवल्क्यः पिता मेऽमन्यत नाननुशिष्य हरेतेति ॥ ४.१.२ ॥
Yājñavalkya sprach: Lasst uns hören, was jemand dir gesagt hat. Śailini besiegte mich im Streitgespräch und erklärte, die Rede sei brahman. Wie einer mit Mutter, Vater und Lehrer sprechen würde, so sprach Śailini und sagte, die Rede sei brahman. Was nützt es dem, der spricht? Er hat dir ihre Stütze und Grundlage gesagt, mir aber nicht. Das ist wahrlich einfüßig, o Herrscher. Nun sag uns, o Yājñavalkya. Die Rede ist die Stütze, der Raum die Grundlage, das Bewusstsein; so soll man meditieren. Was ist dieses Bewusstsein, o Yājñavalkya? Die Rede selbst, o Herrscher. Allein durch die Rede, o Herrscher, wird der Verwandte erkannt. Der Ṛgveda, der Yajurveda, der Sāmaveda, der Atharvāṅgiras, die Geschichte, die Purāṇas, die Wissenschaften, die Upaniṣaden, die Verse, die Aphorismen, die Erklärungen, die Kommentare, das Opfer, das Opfergut, die Speise, der Trank, diese Welt und jene Welt und alle Wesen werden allein durch die Rede erkannt, o Herrscher. Die Rede selbst, o Herrscher, ist das höchste brahman. Die Rede verlässt ihn nicht; alle Wesen strömen ihm zu; als Gott erreicht er die Götter, wer dies so erkennt und meditiert. Janaka von Videha sprach: Ich gebe tausend Kühe, jede wie ein Elefant. Yājñavalkya sprach: Mein Vater meinte, man solle nicht annehmen, ohne gelehrt zu haben.
Bṛhadāraṇyaka 4.1.3
यदेव ते कश्चिदब्रवीत्तच्छृणवामेति ।
अब्रवीन्म उदङ्कः शौल्बायनः ।
प्राणो वै ब्रह्मेति ।
यथा मातृमान् पितृमानाचार्यवान् ब्रूयात्तथा तच्छौल्बायनोऽब्रवीत्प्राणो वै ब्रह्मेति ।
अप्राणतो हि किं स्यादिति ।
अब्रवीत्तु ते तस्यायतनं प्रतिष्ठाम् ।
न मेऽब्रवीदिति ।
एकपाद्वा एतत्सम्राडिति ।
स वै नो ब्रूहि याज्ञवल्क्य ।
प्राण एवायतनमाकाशः प्रतिष्ठा ।
प्रियमित्येनदुपासीत ।
का प्रियता याज्ञवल्क्य ।
प्राण एव सम्राडिति होवाच ।
प्राणस्य वै सम्राट्कामायायाज्यं याजयति ।
अप्रतिगृह्यस्य प्रतिगृह्णाति ।
अपि तत्र वधाशङ्का भवति यां दिशमेति प्राणस्यैव सम्राट्कामाय ।
प्राणो वै सम्राट्परमं ब्रह्म ।
नैनं प्राणो जहाति ।
सर्वाण्येनं भूतान्यभिक्षरन्ति ।
देवो भूत्वा देवानप्येति ।
य एवं विद्वानेतदुपास्ते ।
हस्त्यृषभं सहस्रं ददामीति होवाच जनको वैदेहह् ।
स होवाच याज्ञवल्क्यः पिता मेऽमन्यत नाननुशिष्य हरेतेति ॥ ४.१.३ ॥
Janaka sprach: "Lasst uns hören, was jemand dir gesagt hat." Udaṅka Śaulbāyana sagte zu mir: "Der Atem (prāṇa) ist brahman." Wie einer sprechen würde, der Mutter, Vater und Lehrer hat, so sprach Śaulbāyana: "Der prāṇa ist brahman." "Was wäre ohne prāṇa?" fragte ich; er sagte, er würde mir seine Stätte und Grundlage sagen, aber er sagte es mir nicht. "Dies ist der einfüßige Herrscher." Yājñavalkya, sag uns das. Yājñavalkya sprach: "Der prāṇa ist fürwahr die Stätte, der Raum (ākāśa) die Grundlage. Man soll dies als lieb verehren." "Yājñavalkya, was ist Liebsein?" "Eben der prāṇa, o Herrscher." Er sprach: "Um des prāṇa willen lässt ein Herrscher opfern, wofür man nicht opfern sollte, und nimmt Gaben von dem an, von dem man nicht annehmen sollte. Sogar Furcht vor dem Tod besteht in der Richtung, in die er um des prāṇa willen geht." "Der prāṇa ist fürwahr das höchste brahman." Der prāṇa verlässt ihn nicht; alle Wesen strömen zu ihm. Wer dies so wissend verehrt, wird zum Gott und erreicht die Götter. Janaka von Videha sprach: "Ich gebe einen Stier, den besten der Elefanten, und tausend (Kühe)." Yājñavalkya sprach: "Mein Vater meinte, man solle nichts nehmen, ohne belehrt worden zu sein."
Bṛhadāraṇyaka 4.1.4
यदेव ते कश्चिदब्रवीत्तच्छृणवामेति ।
अब्रवीन्मे बर्कुर्वार्ष्णः ।
चक्षुर्वै ब्रह्मेति ।
यथा मातृमान् पितृमानाचार्यवान् ब्रूयात्तथा तद्वार्ष्णोऽब्रवीच्चक्षुर्वै ब्रह्मेति ।
अपश्यतो हि किं स्यादिति ।
अब्रवीत्तु ते तस्यायतनं प्रतिष्ठाम् ।
न मेऽब्रवीदिति ।
एकपाद्वा एतत्सम्राडिति ।
स वै नो ब्रूहि याज्ञवल्क्य ।
चक्षुरेवायतनमाकाशः प्रतिष्ठा ।
सत्यमित्येतदुपासीत ।
का सत्यता याज्ञवल्क्य ।
चक्षुरेव सम्राडिति होवाच ।
चक्षुषा वै सम्राट्पश्यन्तमाहुरद्राक्षीरिति ।
स आहाद्राक्षमिति तत्सत्यं भवति ।
चक्षुर्वै सम्राट्परमं ब्रह्म ।
नैनं चक्षुर्जहाति ।
सर्वाण्येनं भूतान्यभिक्षरन्ति ।
देवो भूत्वा देवानप्येति ।
य एवं विद्वानेतदुपास्ते ।
हस्त्यृषभं सहस्रं ददामीति होवाच जनको वैदेहः ।
स होवाच याज्ञवल्क्यः पिता मेऽमन्यत नाननुशिष्य हरेतेति ॥ ४.१.४ ॥
Was dir jemand gesagt hat, das wollen wir hören. Barku Vārṣṇa sagte mir: "Das Auge ist brahman." Wie einer mit Mutter, Vater und Lehrer sprechen würde, so sagte Vārṣṇa, das Auge sei brahman. Was wäre es für den, der nicht sieht? Doch er sagte dir seinen Halt und seine Grundlage. Mir sagte er es nicht. Dies ist einfüßig, o Kaiser. Also, Yājñavalkya, sag es uns. Das Auge selbst ist sein Halt, der Raum seine Grundlage. Es soll als Wahrheit meditiert werden. Was ist Wahrhaftigkeit, Yājñavalkya? Das Auge selbst, o Kaiser, sagte er. Zu dem, der sieht, sagt man: "Hast du gesehen?" Und er sagt: "Ich habe gesehen"; dann ist das wahr. Das Auge, o Kaiser, ist das höchste brahman. Das Auge verlässt ihn nicht. Alle Wesen strömen ihm zu. Als Gott gelangt er zu den Göttern. Wer dies so erkennt, meditiert darüber. "Ich werde tausend Kühe geben, dazu einen Elefanten und einen Stier", sagte Janaka von Videha. Yājñavalkya sagte: "Mein Vater meinte, man solle nicht nehmen, ohne zu unterweisen."
Bṛhadāraṇyaka 4.1.5
यदेव ते कश्चिदब्रवीत्तच्छृणवामेति ।
अब्रवीन्मे गर्दभीविपीतो भारद्वाजः ।
श्रोत्रं वै ब्रह्मेति ।
यथा मातृमान् पितृमानाचार्यवान् ब्रूयात्तथा तद्भारद्वाजोऽब्रवीच्छ्रोत्रं वै ब्रह्मेति ।
अशृण्वतो हि किं स्यादिति ।
अब्रवीत्तु ते तस्यायतनं प्रतिष्ठाम् ।
न मेऽब्रवीदिति ।
एकपाद्वा एतत्सम्राडिति ।
स वै नो ब्रूहि याज्ञवल्क्य ।
श्रोत्रमेवायतनमाकाशः प्रतिष्ठानन्तमित्येनदुपासीत ।
कानन्तता याज्ञवल्क्य ।
दिश एव सम्राडिति होवाच ।
तस्माद्वै सम्राडपि यां काञ्च दिशं गच्छति नैवास्या अन्तं गच्छति ।
अनन्ता हि दिशः ।
दिशो वै सम्राट्श्रोत्रम् ।
श्रोत्रं वै सम्राट्परमं ब्रह्म ।
नैनं श्रोत्रं जहाति ।
सर्वाण्येनं भूतान्यभिक्षरन्ति ।
देवो भूत्वा देवानप्येति ।
य एवं विद्वानेतदुपास्ते ।
हस्त्यृषभं सहस्रं ददामीति होवाच जनको वैदेहः ।
स होवाच याज्ञवल्क्यः पिता मेऽमन्यत नाननुशिष्य हरेतेति ॥ ४.१.५ ॥
Wenn dir jemand etwas gesagt hat, möchten wir es hören. Gardabhīvipīta aus der Linie des Bhāradvāja sagte mir: "Das Hören ist brahman." Wie einer spricht, der Mutter, Vater und Lehrer hat, so sprach Bhāradvāja: "Das Hören ist brahman." Für den, der nicht hört, was könnte es geben? Er sagte auch, dass mir sein Sitz und Halt nicht gesagt wurde. Dies hat nur einen Fuß, o Herrscher. Also, Yājñavalkya, sag uns das. Das Hören ist der Sitz, der Raum ist der Halt, das Unendliche: so soll man darüber meditieren. Yājñavalkya, was ist Unendlichkeit? Die Richtungen, o Herrscher, sagte er. Deshalb, o Herrscher, erreicht man, in welche Richtung man auch geht, nicht ihr Ende, denn die Richtungen sind unendlich. Die Richtungen, o Herrscher, sind das Hören. Das Hören, o Herrscher, ist das höchste brahman. Das Hören verlässt ihn nicht. Alle Wesen strömen zu ihm. Als Gott erreicht er die Götter, wer so weiß und dies verehrt. Janaka von Videha sprach: "Ich gebe tausend, mit Elefanten und Stieren." Yājñavalkya sprach: "Mein Vater meinte, man solle nichts nehmen, ohne zu lehren."
Bṛhadāraṇyaka 4.1.6
यदेव ते कश्चिदब्रवीत्तच्छृणवामेति ।
अब्रवीन्मे सत्यकामो जाबालः मनो वै ब्रह्मेति ।
यथा मातृमान् पितृमानाचार्यवान् ब्रूयात्तथा तज्जाबालोऽब्रवीन्मनो वै ब्रह्मेति ।
अमनसो हि किं स्यादिति ।
अब्रवीत्तु ते तस्यायतनं प्रतिष्ठाम् ।
न मेऽब्रवीदिति ।
एकपाद्वा एतत्सम्राडिति ।
स वै नो ब्रूहि याज्ञावल्क्य ।
मन एवायतनमाकाशः प्रतिष्ठानन्द इत्येनदुपासीत ।
कानन्दता याज्ञवल्क्य ।
मन एव सम्राडिति होवाच मनसा वै सम्राट्स्त्रियमभि हार्यति तस्यां प्रतिरूपः पुत्रो जायते ।
स आनन्दः ।
मनो वै सम्राट्परमं ब्रह्म ।
नैनं मनो जहाति ।
सर्वाण्येनं भूतान्यभिक्षरन्ति ।
देवो भूत्वा देवानप्येति ।
य एवं विद्वानेतदुपास्ते ।
हस्त्यृषभं सहस्रं ददामीति होवाच जनको वैदेहः ।
स होवाच याज्ञवल्क्यः पिता मेऽमन्यत नाननुशिष्य हरेतेति ॥ ४.१.६ ॥
Was immer dir jemand gesagt hat, lass uns es hören. Satyakāma Jābāla sagte mir: Der Geist ist brahman. Wie jemand mit Mutter, Vater und Lehrer sprechen würde, so sprach Jābālās Sohn: Der Geist ist brahman. Was wäre ohne Geist? Doch seine Stütze und Grundlage hat er dir nicht gesagt, mir auch nicht. Er ist einfüßig, Herrscher. Yājñavalkya, sag uns das. Der Geist ist seine Stütze, der Raum seine Grundlage, die Seligkeit — so soll man es verehren. Yājñavalkya, was ist seine Seligkeit? Eben der Geist, Herrscher, sagte er. Durch den Geist nähert sich der Herrscher einer Frau, und aus ihr wird ein ihm ähnlicher Sohn geboren. Das ist Seligkeit. Der Geist selbst, Herrscher, ist das höchste brahman. Der Geist verlässt ihn nicht; alle Wesen strömen zu ihm. Als Gott gelangt er zu den Göttern. So ist, wer dies wissend verehrt. König Janaka von Videha sprach: Ich gebe tausend Elefantenstiere. Yājñavalkya sprach: Mein Vater meinte, man solle ohne Belehrung nichts annehmen.
Bṛhadāraṇyaka 4.1.7
यदेव ते कश्चिदब्रवीत्तच्छृणवामेति ।
अब्रवीन्मे विदग्धः शाकल्यः ।
हृदयं वै ब्रह्मेति ।
यथा मातृमान् पितृमानाचार्यवान् ब्रूयात्तथा तच्छाकल्योऽब्रवीद्धृदयं वै ब्रह्मेति ।
अहृदयस्य हि किं स्यादिति ।
अब्रवीत्तु ते तस्यायतनं प्रतिष्ठाम् ।
न मेऽब्रवीदिति ।
एकपाद्वा एतत्सम्राडिति ।
स वै नो ब्रूहि याज्ञवल्क्य ।
हृदयमेवायतनमाकाशः प्रतिष्ठा ।
स्थितिरित्येनदुपासीत ।
का स्थितिता याज्ञवल्क्य ।
हृदयमेव सम्राडिति होवाच ।
हृदयं वै सम्राट्सर्वेषां भूतानामायतनम् ।
हृदयं वै सम्राट्सर्वेषां भूतानां प्रतिष्ठा ।
हृदये ह्येव सम्राट्सर्वाणि भूतानि प्रतिष्ठितानि भवन्ति ।
हृदयं वै सम्राट्परमं ब्रह्म ।
नैनं हृदयं जहाति ।
सर्वाण्येनं भूतान्यभिक्षरन्ति ।
देवो भूत्वा देवानप्येति ।
य एवं विद्वानेतदुपास्ते ।
हस्त्यृषभं सहस्रं ददामीति होवाच जनको वैदेहः ।
स होवाच याज्ञवल्क्यः पिता मेऽमन्यत नाननुशिष्य हरेतेति ॥ ४.१.७ ॥
Was immer dir jemand gesagt hat, wir wünschen es zu hören. Der gelehrte Śākalya sagte mir: Das Herz ist brahman. So wie einer, der Mutter, Vater und Lehrer hat, sprechen würde, so sagte Śākalya: „Das Herz ist brahman.“ Was würde aus einem Menschen ohne Herz? Er hat dir seinen Halt und sein Fundament genannt, mir aber nicht. Dies ist der einfüßige Kaiser. Yājñavalkya, sag es uns. Das Herz ist der Halt, der Raum ist das Fundament. Man soll es als Stätte des Verweilens (sthiti) meditieren. Yājñavalkya, was ist jenes Verweilen? Kaiser, es ist das Herz, sagte er. Das Herz, Kaiser, ist der Halt aller Wesen. Das Herz, Kaiser, ist das Fundament aller Wesen. Im Herzen, Kaiser, sind alle Wesen gegründet. Das Herz, Kaiser, ist das höchste brahman. Das Herz verlässt ihn nicht; alle Wesen strömen zu ihm. Er wird zum Gott und gelangt auch zu den Göttern. Wer dies so erkennt, meditiert darüber. Janaka von Videha sagte: Ich gebe tausend Elefanten und einen Stier unter den Elefanten. Yājñavalkya sagte: Mein Vater meinte, man solle nichts nehmen, ohne belehrt worden zu sein.