ఉపనిషత్తులు · Bṛhadāraṇyaka 5.14

हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย

పదార్థాలతో చదవండి

Bṛhadāraṇyaka 5.14.1

(गायत्रब्रह्मोपासनाब्राह्मणम् )
भूमिरन्तरिक्षं द्यौरित्यष्टावक्षराणि ।
अष्टाक्षरं ह वा एकं गायत्र्यै पदम् ।
एतदु हैवास्या एतत् ।
स यावदेषु त्रिषु लोकेषु तावद्ध जयति योऽस्या एतदेवं पदं वेद ॥ ५.१४.१ ॥

భూమి, అంతరిక్షం, ద్యౌ — ఇవి ఎనిమిది అక్షరాలు. గాయత్రికి ఒక పాదం ఎనిమిది అక్షరాలది. ఇది దాని స్వరూపమే. ఇలా గాయత్రి పాదాన్ని తెలిసినవాడు ఈ మూడు లోకాల్లో ఉన్నదంతా జయిస్తాడు.

Bṛhadāraṇyaka 5.14.2

ऋचो यजूषि सामानीत्यष्टावक्षराणि ।
अष्टाक्षरं ह वा एकं गायत्र्यै पदम् ।
एतदु हैवास्या एतत् ।
स यावतीयं त्रयी विद्या तावद्ध जयति योऽस्या एतदेवं पदं वेद ॥ ५.१४.२ ॥

ఋక్కు, యజుస్సు, సామం — ఇవి ఎనిమిది అక్షరాలు. గాయత్రికి ఒక పాదం ఎనిమిది అక్షరాలది. ఇది దాని స్వరూపమే. ఈ త్రయీ విద్య ఎంతుందో అంతను, గాయత్రి పాదాన్ని ఇలా తెలిసినవాడు జయిస్తాడు.

प्राणोऽपानो व्यान इत्यष्टावक्षराणि ।
अष्टाक्षरं ह वा एकं गायत्र्यै पदम् ।
एतदु हैवास्या एतत् ।
स यावदिदं प्राणि तावद्ध जयति योऽस्या एतदेवं पदं वेद ।
अथास्या एतदेव तुरीयं दर्शतं पदं परोरजा य एष तपति ।
यद्वै चतुर्थं तत्तुरीयम् ।
दर्शतं पदमिति ददृश इव ह्येषः ।
परोरजा इति सर्वमु ह्येवैष रज उपर्युपरि तपति ।
एवं हैव श्रिया यशसा तपति योऽस्या एतदेवं पदं वेद ॥ ५.१४.३ ॥

ప్రాణం, అపానం, వ్యానం — ఇవి ఎనిమిది అక్షరాలు. గాయత్రికి ఒక పాదం ఎనిమిది అక్షరాలది. ఇది దాని స్వరూపమే. ఇలా గాయత్రి పాదాన్ని తెలిసినవాడు ఈ ప్రాణులన్నిటినీ జయిస్తాడు. తరువాత ఇదే దాని నాలుగవ, దర్శత పదం; అది పరోరజా (ధూళికి అవతల), ఇది తపిస్తుంది. నాలుగవది తురీయం. 'దర్శత పదం' అంటే అది కనిపించినట్లుగా ఉంటుంది. 'పరోరజా' అంటే ఇది అన్ని రజస్సుల పైన తపిస్తుంది. ఇలా గాయత్రి పాదాన్ని తెలిసినవాడు శ్రీతో యశస్సుతో తపిస్తాడు.

Bṛhadāraṇyaka 5.14.4

सैषा गायत्र्येतस्मिंस्तुरीये दर्शते पदे परोरजसि प्रतिष्ठिता ।
तद्वै तत्सत्ये प्रतिष्ठितम् ।
चक्षुर्वै सत्यम् ।
चक्षुर्हि वै सत्यम् ।
तस्माद्यदिदानीं द्वौ विवदमानावेयातमहमदर्शमहमश्रौषमिति ।
य एवं ब्रूयादहमदर्शमिति ।
तस्मा एव श्रद्दध्याम ।
तद्वै तत्सत्यं बले प्रतिष्ठितम् ।
प्राणो वै बलम् ।
तत्प्राणे प्रतिष्ठितम् ।
तस्मादाहुर्बलं सत्यादोगीय इति ।
एवं वेषा गायत्र्यध्यात्मं प्रतिष्ठिता ।
सा हैषा गयांस्तत्रे ।
प्राणा वै गयाः ।
तत्प्राणास्तत्रे ।
तद्यद्गयांस्तत्रे तस्माद्गायत्री नाम ।
स यामेवामूं सावित्रीमन्वाहैषैव सा ।
स यस्मा अन्वाह तस्य प्राणांस्त्रायते ॥ ५.१४.४ ॥

ఆ ఈ గాయత్రి ఈ నాలుగవ, దర్శత పదంలో, అంటే పరోరజస్సులో, ప్రతిష్ఠితమై ఉంది. అది సత్యంలో ప్రతిష్ఠితమై ఉంది. కన్ను సత్యం; ఎందుకంటే కన్ను నిజంగా సత్యం. అందువల్ల ఇప్పుడు 'నేను చూశాను, నేను విన్నాను' అని ఇద్దరు వాదిస్తూ వస్తే, 'నేను చూశాను' అని చెప్పేవాడినే మనం నమ్ముతాం. అది సత్యం బలంలో ప్రతిష్ఠితమై ఉంది. ప్రాణమే బలం; అది ప్రాణంలో ప్రతిష్ఠితమై ఉంది. అందుకే బలం సత్యం కంటే గొప్పదని ప్రజలు అంటారు. ఇలా ఈ గాయత్రి అధ్యాత్మంలో ప్రతిష్ఠితమై ఉంది. అది గయులను (ప్రాణాలను) రక్షిస్తుంది; ప్రాణాలే గయులు, అవి దాని చేత రక్షించబడతాయి. గయులను అది రక్షిస్తుంది కాబట్టి దానికి గాయత్రి అని పేరు. అతడు ఏ సావిత్రిని పఠిస్తాడో అదే ఇది. అతనికోసం పఠిస్తే, అతని ప్రాణాలను అది రక్షిస్తుంది.

Bṛhadāraṇyaka 5.14.5

तां हैतामेके सावित्रीमनुष्टुभमन्वाहुः ।
वागनुष्टुप् ।
एतद्वाचमनुब्रूम इति ।
न तथा कुर्यात् ।
गायत्रीमेव सावित्रीमानुब्रूयात् ।
यदि ह वा अप्येवंविद्बह्विव प्रतिगृह्णाति न हैव तद्गायत्र्या एकं चन पदं प्रति ॥ ५.१४.५ ॥

కొందరు ఈ సావిత్రిని అనుష్టుప్ ఛందస్సులో పఠిస్తారు, 'వాక్కే అనుష్టుప్; ఈ వాక్కును మేము పఠిస్తాము' అని అంటూ. అలా చేయకూడదు. సావిత్రిని గాయత్రిగానే పఠించాలి. ఇలా తెలిసినవాడు ఎంతో పొందినా, అది గాయత్రి యొక్క ఒక పాదానికి కూడా సమానం కాదు.

Bṛhadāraṇyaka 5.14.6

स य इमांस्त्रींल्लोकान् पूर्णान् प्रतिगृह्णीयात्सोऽस्या एतत्प्रथमं पदमाप्नुयात् ।
अथ यावतीयं त्रयी विद्या यस्तावत्प्रतिगृह्णीयात्सोऽस्या एतद्द्वितीयं पदमाप्नुयात् ।
अथ यावदिदं प्राणि यस्तावत्प्रतिगृह्णीयात्सोऽस्या एतत्तृतीयं पदमाप्नुयात् ।
अथास्या एतदेव तुरीयं दर्शतं पदं परोरजा य एष तपति ।
नैव केन चनाप्यम् ।
कुत उ एतावत्प्रतिगृह्णीयात् ॥ ५.१४.६ ॥

ఈ పూర్ణమైన మూడు లోకాలను ఎవరు పొందినా, అతడు దీని (గాయత్రి) ఈ మొదటి పాదాన్ని పొందుతాడు. ఈ త్రయీ విద్య ఎంతో అంతను ఎవరు పొందినా, అతడు దీని ఈ రెండవ పాదాన్ని పొందుతాడు. ఈ ప్రాణులు ఎన్నో అంతను ఎవరు పొందినా, అతడు దీని ఈ మూడవ పాదాన్ని పొందుతాడు. అనంతరం దీని ఇదే నాలుగవ, దృశ్యమైన పాదం; పరోరజస్సుకు అవతల ప్రకాశించేది. దీనిని ఎవరి చేతనైనా ఎప్పుడూ పొందలేము. ఇంతను కూడా ఎలా పొందగలరు?

Bṛhadāraṇyaka 5.14.7

तस्या उपस्थानम् ।
गायत्र्यस्येकपदी द्विपदी त्रिपदी चतुष्पदि ।
अपदसि ।
न हि पद्यसे ।
नमस्ते तुरीयाय दर्शताय पदाय परोरजसे ।
असावदो मा प्रापदिति ।
यं द्विष्यादसावस्मै कामो मा समर्धीति वा ।
न हैवास्मै स कामः समृध्यते यस्मा एवमुपतिष्ठते ।
अहमदः प्रापमिति वा ॥ ५.१४.७ ॥

దాని ఉపస్థానం (ఉపాసన) ఇది: 'ఓ గాయత్రీ, నువ్వు ఏక-పది, ద్విపది, త్రిపది, చతుష్పది; నువ్వు అపదవి, నువ్వు పొందబడవు. పరోరజస్సుకు అవతల ఉన్న, దర్శనీయమైన తురీయ పాదానికి నమస్కారం. ఆ దూరమైనది నాకు లభించుగాక.' లేదా, 'నేను ద్వేషించే వాడికి ఆ కోరిక లభించుగాక, లేదా నా కోరిక నెరవేరుగాక.' ఇలా ఉపాసించే వానికి ఆ కోరిక అంతటితో నెరవేరదు. లేదా, 'ఆ దూరమైనదాన్ని నేను పొందుదును.'

Bṛhadāraṇyaka 5.14.8

एतद्ध वै तज्जनको वैदेहो बुडिलमाश्वतराश्विमुवाच यन्नु हो तद्गायत्रीविदब्रूथाः ।
अथ कथं हस्तीभूतो वहसीति ।
मुखं ह्यस्याः सम्राण्न विदां चकरेति होवाच ।
तस्या अग्निरेव मुखम् ।
यदि ह वा अपि बह्विवाग्नावभ्यादधति सर्वमेव तत्संदहति ।
एवं हैवैवंविद्यद्यपि बह्विव पापं कुरुते सर्वमेव तत्संप्साय शुद्धः पूतोऽजरोऽमृतः संभवति ॥ ५.१४.८ ॥

వైదేహ జనకుడు బుడిల ఆశ్వతరాశ్విని ఇలా అన్నాడు: 'గాయత్రిని తెలిసిన నీవు అది చెప్పు. అలాంటప్పుడు ఏనుగుగా మారి ఎలా మోస్తున్నావు?' అతడు అన్నాడు: 'చక్రవర్తీ, దాని ముఖాన్ని మేము తెలియము.' అతడు అన్నాడు: 'దాని ముఖం అగ్నియే. ఒకడు ఎంతో కట్టెను అగ్నిలో వేసినా, అది అన్నింటినీ దహిస్తుంది; అలాగే ఇలా తెలిసినవాడు ఎంతో పాపం చేసినా, అన్నింటినీ దహించి శుద్ధుడు, పవిత్రుడు, జరారహితుడు, అమృతుడు అవుతాడు.'