ઉપનિષદો · Chāndogya 1.3
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
Chāndogya 1.3.1
अथाधिदैवतं य एवासौ तपति तमुद्गीथमुपासीतोद्यन्वा एष प्रजाभ्य उद्गायति । उद्यꣳ स्तमो भयमपहन्त्यपहन्ता ह वै भयस्य तमसो भवति य एवं वेद ॥ १.३.१ ॥
હવે અધિદૈવત દૃષ્ટિએ: જે દૂર તપે છે તે સૂર્યને ઉદ્ગીથ માનીને ઉપાસના કરવી. ઉગીને તે પ્રજાઓ માટે ઉદ્ગાન કરે છે. ઉગતાં તે અંધકાર અને ભયનો નાશ કરે છે. આ રીતે જાણનાર ભય અને અંધકારનો નાશ કરનાર બને છે.
Chāndogya 1.3.2
समान उ एवायं चासौ चोष्णोऽयमुष्णोऽसौ स्वर इतीममाचक्षते स्वर इति प्रत्यास्वर इत्यमुं तस्माद्वा एतमिमममुं चोद्गीथमुपासीत ॥ १.३.२ ॥
આ અને તે ખરેખર સમાન છે; આ ગરમ છે, તે પણ ગરમ છે. આને 'સ્વર' અને તેને 'પ્રતિસ્વર' કહે છે. તેથી આની અને તેની ઉદ્ગીથ તરીકે ઉપાસના કરવી.
Chāndogya 1.3.3
अथ खलु व्यानमेवोद्गीथमुपासीत यद्वै प्राणिति स प्राणो यदपानिति सोऽपानः । अथ यः प्राणापानयोः सन्धिः स व्यानो यो व्यानः सा वाक् । तस्मादप्राणन्ननपानन्वाचमभिव्याहरति ॥ १.३.३ ॥
હવે ખરેખર વ્યાનને જ ઉદ્ગીથ માનીને ઉપાસના કરવી. જે શ્વાસ બહાર કાઢે છે તે પ્રાણ; જે શ્વાસ અંદર લે છે તે અપાન. પ્રાણ અને અપાનનો જે સંધિ છે તે વ્યાન; જે વ્યાન છે તે વાક્. તેથી શ્વાસ બહાર કાઢ્યા વિના અને અંદર લીધા વિના વાણીનું ઉચ્ચારણ થાય છે.
Chāndogya 1.3.4
या वाक्सर्क्तस्मादप्राणन्ननपानन्नृचमभिव्याहरति यर्क्तत्साम तस्मादप्राणन्ननपानन्साम गायति यत्साम स उद्गीथस्तस्मादप्राणन्ननपानन्नुद्गायति ॥ १.३.४ ॥
જે વાણી છે તે ઋક્ છે; તેથી શ્વાસ બહાર કાઢ્યા વિના અને અંદર લીધા વિના ઋચાનું ઉચ્ચારણ કરે છે. જે ઋક્ છે તે સામ છે; તેથી શ્વાસ બહાર કાઢ્યા વિના અને અંદર લીધા વિના સામ ગાય છે. જે સામ છે તે ઉદ્ગીથ છે; તેથી શ્વાસ બહાર કાઢ્યા વિના અને અંદર લીધા વિના ઉદ્ગાન કરે છે.
Chāndogya 1.3.5
अतो यान्यन्यानि वीर्यवन्ति कर्माणि यथाग्नेर्मन्थनमाजेः सरणं दृढस्य धनुष आयमनमप्राणन्ननपानꣳ स्तानि करोत्येतस्य हेतोर्व्यानमेवोद्गीथमुपासीत ॥ १.३.५ ॥
તેથી અગ્નિનું મંથન, ઝડપી વસ્તુની ગતિ, મજબૂત ધનુષ્ય ખેંચવું વગેરે અન્ય શક્તિશાળી કર્મો પ્રાણને રોકીને અને અપાનને રોકીને કરાતાં નથી. આ કારણથી વ્યાનને જ ઉદ્ગીથ માનીને ઉપાસના કરવી જોઈએ.
Chāndogya 1.3.6
अथ खलूद्गीथाक्षराण्युपासीतोद्गीथ इति प्राण एवोत्प्राणेन ह्युत्तिष्ठति वाग्गीर्वाचो ह गिर इत्याचक्षतेऽन्नं थमन्ने हीदꣳ सर्वꣳ स्थितम् ॥ १.३.६ ॥
હવે ઉદ્ગીથના અક્ષરોની ઉપાસના કરવી જોઈએ. 'ઉદ્ગીથ'માં 'ઉત્' એ પ્રાણ છે, કારણ કે પ્રાણથી જ ઉપર ઊઠાય છે. 'ગી' એ વાણી છે; વાણીને જ 'ગિર્' કહે છે. 'થ' એ અન્ન છે, કારણ કે આ બધું અન્નમાં જ સ્થિત છે.
Chāndogya 1.3.7
द्यौरेवोदन्तरिक्षं गीः पृथिवी थमादित्य एवोद्वायुर्गीरग्निस्थꣳ सामवेद एवोद्यजुर्वेदो गीर्ऋग्वेदस्थं दुग्धेऽस्मै वाग्दोहं यो वाचो दोहोऽन्नवानन्नादो भवति य एतान्येवं विद्वानुद्गीथाक्षराण्युपास्त उद्गीथ इति ॥ १.३.७ ॥
દ્યુલોક જ 'ઉત્', અંતરિક્ષ 'ગી', પૃથ્વી 'થ'. આદિત્ય જ 'ઉત્', વાયુ 'ગી', અગ્નિ 'સ્થ'. સામવેદ જ 'ઉત્', યજુર્વેદ 'ગી', ઋગ્વેદ 'સ્થ'. આ રીતે આ ઉદ્ગીથના અક્ષરોને જાણી ઉપાસના કરનારને વાણી દૂધ દોહે છે; તે અન્નવાન અને અન્નભોક્તા બને છે.
Chāndogya 1.3.8
अथ खल्वाशीःसमृद्धिरुपसरणानीत्युपासीत येन साम्ना स्तोष्यन्स्यात्तत्सामोपधावेत् ॥ १.३.८ ॥
હવે આશીઃ (ઇચ્છાપૂર્તિ), સમૃદ્ધિ અને ઉપસરણોની ઉપાસના કરવી જોઈએ. જે સામથી સ્તુતિ કરવાનો હોય તે સામની પાસે જવું જોઈએ.
Chāndogya 1.3.9
यस्यामृचि तामृचं यदार्षेयं तमृषिं यां देवतामभिष्टोष्यन्स्यात्तां देवतामुपधावेत् ॥ १.३.९ ॥
જે ઋચામાં જે ઋષિની ઋચા હોય અને જે દેવતાની સ્તુતિ કરવાનો હોય, તે જ દેવતાનો આશ્રય લેવો.
Chāndogya 1.3.10
येन च्छन्दसा स्तोष्यन्स्यात्तच्छन्द उपधावेद्येन स्तोमेन स्तोष्यमाणः स्यात्तꣳ स्तोममुपधावेत् ॥ १.३.१० ॥
જે છંદથી સ્તુતિ કરવાનો હોય, તે જ છંદનો આશ્રય લેવો; જે સ્તોમથી સ્તુતિ થતી હોય, તે જ સ્તોમનો આશ્રય લેવો.
Chāndogya 1.3.11
यां दिशमभिष्टोष्यन्स्यात्तां दिशमुपधावेत् ॥ १.३.११ ॥
જે દિશા તરફ સ્તુતિ કરવાનો હોય, તે જ દિશાનો આશ્રય લેવો.
Chāndogya 1.3.12
आत्मानमन्तत उपसृत्य स्तुवीत कामं ध्यायन्नप्रमत्तोऽभ्याशो ह यदस्मै स कामः समृध्येत यत्कामः स्तुवीतेति यत्कामः स्तुवीतेति ॥ १.३.१२ ॥
અંતે આત્માને સમીપ જઈને, કામનાનું ધ્યાન ધરતાં, સાવધાનીથી સ્તુતિ કરવી; કેમ કે જેની જે કામના હોય તે તેને માટે નજીકમાં જ સિદ્ધ થાય છે. જે કામનાથી સ્તુતિ કરે, તે જ કામનાથી સ્તુતિ કરવી.