ਉਪਨਿਸ਼ਦ · Chāndogya 1.3
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
Chāndogya 1.3.1
अथाधिदैवतं य एवासौ तपति तमुद्गीथमुपासीतोद्यन्वा एष प्रजाभ्य उद्गायति । उद्यꣳ स्तमो भयमपहन्त्यपहन्ता ह वै भयस्य तमसो भवति य एवं वेद ॥ १.३.१ ॥
ਹੁਣ ਅਧਿਦੈਵਤ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਤੋਂ: ਜੋ ਦੂਰ ਤਪਦਾ ਹੈ ਉਸ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਹੀ ਉਦਗੀਥ ਮੰਨ ਕੇ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰੇ। ਉਦੈ ਹੁੰਦਾ ਹੋਇਆ ਉਹ ਪਰਜਾ ਲਈ ਉਦਗਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਦੈ ਹੁੰਦਾ ਹੋਇਆ ਉਹ ਹਨੇਰੇ ਅਤੇ ਭੈ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਭੈ ਅਤੇ ਹਨੇਰੇ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
Chāndogya 1.3.2
समान उ एवायं चासौ चोष्णोऽयमुष्णोऽसौ स्वर इतीममाचक्षते स्वर इति प्रत्यास्वर इत्यमुं तस्माद्वा एतमिमममुं चोद्गीथमुपासीत ॥ १.३.२ ॥
ਇਹ ਅਤੇ ਉਹ ਸੱਚਮੁੱਚ ਬਰਾਬਰ ਹਨ; ਇਹ ਗਰਮ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਗਰਮ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ 'ਸਵਰ' ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ 'ਪ੍ਰਤਿਸਵਰ' ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਨੂੰ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਉਦਗੀਥ ਮੰਨ ਕੇ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰੇ।
Chāndogya 1.3.3
अथ खलु व्यानमेवोद्गीथमुपासीत यद्वै प्राणिति स प्राणो यदपानिति सोऽपानः । अथ यः प्राणापानयोः सन्धिः स व्यानो यो व्यानः सा वाक् । तस्मादप्राणन्ननपानन्वाचमभिव्याहरति ॥ १.३.३ ॥
ਹੁਣ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਵਿਆਨ ਨੂੰ ਹੀ ਉਦਗੀਥ ਮੰਨ ਕੇ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰੇ। ਜੋ ਸਾਹ ਬਾਹਰ ਕੱਢਦਾ ਹੈ ਉਹ ਪ੍ਰਾਣ ਹੈ; ਜੋ ਸਾਹ ਅੰਦਰ ਖਿੱਚਦਾ ਹੈ ਉਹ ਅਪਾਨ ਹੈ। ਪ੍ਰਾਣ ਅਤੇ ਅਪਾਨ ਦਾ ਜੋ ਜੋੜ ਹੈ ਉਹ ਵਿਆਨ ਹੈ; ਜੋ ਵਿਆਨ ਹੈ ਉਹ ਵਾਕ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਸਾਹ ਛੱਡੇ ਬਿਨਾਂ ਅਤੇ ਸਾਹ ਲਏ ਬਿਨਾਂ ਵਾਕ ਦਾ ਉਚਾਰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।
Chāndogya 1.3.4
या वाक्सर्क्तस्मादप्राणन्ननपानन्नृचमभिव्याहरति यर्क्तत्साम तस्मादप्राणन्ननपानन्साम गायति यत्साम स उद्गीथस्तस्मादप्राणन्ननपानन्नुद्गायति ॥ १.३.४ ॥
ਜੋ ਵਾਕ ਹੈ ਉਹ ਰਿਕ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ ਸਾਹ ਛੱਡੇ ਬਿਨਾਂ ਅਤੇ ਸਾਹ ਲਏ ਬਿਨਾਂ ਰਿਚਾ ਦਾ ਉਚਾਰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਰਿਕ ਹੈ ਉਹ ਸਾਮ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ ਸਾਹ ਛੱਡੇ ਬਿਨਾਂ ਅਤੇ ਸਾਹ ਲਏ ਬਿਨਾਂ ਸਾਮ ਗਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਸਾਮ ਹੈ ਉਹ ਉਦਗੀਥ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ ਸਾਹ ਛੱਡੇ ਬਿਨਾਂ ਅਤੇ ਸਾਹ ਲਏ ਬਿਨਾਂ ਉਦਗਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।
Chāndogya 1.3.5
अतो यान्यन्यानि वीर्यवन्ति कर्माणि यथाग्नेर्मन्थनमाजेः सरणं दृढस्य धनुष आयमनमप्राणन्ननपानꣳ स्तानि करोत्येतस्य हेतोर्व्यानमेवोद्गीथमुपासीत ॥ १.३.५ ॥
ਇਸ ਲਈ ਅੱਗ ਮਥਣਾ, ਤੇਜ਼ ਚੱਲਦੀ ਵਸਤੂ ਦੀ ਗਤੀ, ਮਜ਼ਬੂਤ ਧਨੁਸ਼ ਖਿੱਚਣਾ ਆਦਿ ਹੋਰ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਕਰਮ ਸਾਹ ਰੋਕ ਕੇ ਅਤੇ ਅਪਾਨ ਰੋਕ ਕੇ ਨਹੀਂ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ। ਇਸ ਕਾਰਨ ਵਿਆਨ ਨੂੰ ਹੀ ਉਦਗੀਥ ਮੰਨ ਕੇ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
Chāndogya 1.3.6
अथ खलूद्गीथाक्षराण्युपासीतोद्गीथ इति प्राण एवोत्प्राणेन ह्युत्तिष्ठति वाग्गीर्वाचो ह गिर इत्याचक्षतेऽन्नं थमन्ने हीदꣳ सर्वꣳ स्थितम् ॥ १.३.६ ॥
ਹੁਣ ਉਦਗੀਥ ਦੇ ਅੱਖਰਾਂ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। 'ਉਦਗੀਥ' ਵਿੱਚ 'ਉਤ' ਪ੍ਰਾਣ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਪ੍ਰਾਣ ਨਾਲ ਹੀ ਉੱਪਰ ਉੱਠਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 'ਗੀ' ਵਾਕ ਹੈ; ਵਾਕ ਨੂੰ ਹੀ 'ਗਿਰ' ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। 'ਥ' ਅੰਨ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਅੰਨ ਵਿੱਚ ਹੀ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
Chāndogya 1.3.7
द्यौरेवोदन्तरिक्षं गीः पृथिवी थमादित्य एवोद्वायुर्गीरग्निस्थꣳ सामवेद एवोद्यजुर्वेदो गीर्ऋग्वेदस्थं दुग्धेऽस्मै वाग्दोहं यो वाचो दोहोऽन्नवानन्नादो भवति य एतान्येवं विद्वानुद्गीथाक्षराण्युपास्त उद्गीथ इति ॥ १.३.७ ॥
ਦਿਓਲੋਕ ਹੀ 'ਉਤ', ਅੰਤਰਿਕਸ਼ 'ਗੀ', ਪ੍ਰਿਥਵੀ 'ਥ'। ਆਦਿਤਯ ਹੀ 'ਉਤ', ਵਾਯੂ 'ਗੀ', ਅਗਨੀ 'ਸਥ'। ਸਾਮਵੇਦ ਹੀ 'ਉਤ', ਯਜੁਰਵੇਦ 'ਗੀ', ਰਿਗਵੇਦ 'ਸਥ'। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਹਨਾਂ ਉਦਗੀਥ ਦੇ ਅੱਖਰਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਲਈ ਵਾਕ ਦੁੱਧ ਦੋਂਦੀ ਹੈ; ਉਹ ਅੰਨ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਅੰਨ ਭੋਗਣ ਵਾਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
Chāndogya 1.3.8
अथ खल्वाशीःसमृद्धिरुपसरणानीत्युपासीत येन साम्ना स्तोष्यन्स्यात्तत्सामोपधावेत् ॥ १.३.८ ॥
ਹੁਣ ਆਸ਼ੀਃ (ਇੱਛਾ-ਪੂਰਤੀ), ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਅਤੇ ਉਪਸਰਣਾਂ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਜਿਸ ਸਾਮ ਨਾਲ ਸਤੁਤੀ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇ, ਉਸੇ ਸਾਮ ਕੋਲ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
Chāndogya 1.3.9
यस्यामृचि तामृचं यदार्षेयं तमृषिं यां देवतामभिष्टोष्यन्स्यात्तां देवतामुपधावेत् ॥ १.३.९ ॥
ਜਿਸ ਰਿਚਾ ਵਿੱਚ ਜਿਸ ਰਿਸ਼ੀ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਰਿਚਾ ਹੋਵੇ, ਜਿਸ ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇ, ਉਸੇ ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਲਵੇ।
Chāndogya 1.3.10
येन च्छन्दसा स्तोष्यन्स्यात्तच्छन्द उपधावेद्येन स्तोमेन स्तोष्यमाणः स्यात्तꣳ स्तोममुपधावेत् ॥ १.३.१० ॥
ਜਿਸ ਛੰਦ ਨਾਲ ਸਤੁਤੀ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇ, ਉਸੇ ਛੰਦ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਲਵੇ; ਜਿਸ ਸਤੋਮ ਨਾਲ ਸਤੁਤੀ ਹੋ ਰਹੀ ਹੋਵੇ, ਉਸੇ ਸਤੋਮ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਲਵੇ।
Chāndogya 1.3.11
यां दिशमभिष्टोष्यन्स्यात्तां दिशमुपधावेत् ॥ १.३.११ ॥
ਜਿਸ ਦਿਸ਼ਾ ਵੱਲ ਸਤੁਤੀ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇ, ਉਸੇ ਦਿਸ਼ਾ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਲਵੇ।
Chāndogya 1.3.12
आत्मानमन्तत उपसृत्य स्तुवीत कामं ध्यायन्नप्रमत्तोऽभ्याशो ह यदस्मै स कामः समृध्येत यत्कामः स्तुवीतेति यत्कामः स्तुवीतेति ॥ १.३.१२ ॥
ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਆਤਮਾ ਦੇ ਨੇੜੇ ਜਾ ਕੇ, ਕਾਮਨਾ ਦਾ ਧਿਆਨ ਧਰਦੇ ਹੋਏ, ਸਾਵਧਾਨ ਹੋ ਕੇ ਸਤੁਤੀ ਕਰੇ; ਕਿਉਂਕਿ ਜਿਸ ਦੀ ਜੋ ਕਾਮਨਾ ਹੈ, ਉਹ ਉਸ ਲਈ ਨੇੜੇ ਹੀ ਸਿੱਧ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜਿਸ ਕਾਮਨਾ ਨਾਲ ਸਤੁਤੀ ਕਰੇ, ਉਸੇ ਕਾਮਨਾ ਨਾਲ ਸਤੁਤੀ ਕਰੇ।