उपनिषद् · Chāndogya 5.11
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
Chāndogya 5.11.1
प्राचीनशाल औपमन्यवः सत्ययज्ञः पौलुषिरिन्द्रद्युम्नो भाल्लवेयो जनः शार्कराक्ष्यो बुडिल आश्वतराश्विस्ते हैते महाशाला महाश्रोत्रियाः समेत्य मीमाँसां चक्रुः को नु आत्मा किं ब्रह्मेति ॥ ५.११.१ ॥
प्राचीनशाल औपमन्यव, सत्ययज्ञ पौलुषि, इन्द्रद्युम्न भाल्लवेय, जन शार्कराक्ष्य, बुडिल आश्वतराश्वि — ये ही महागृहस्थ और महाश्रोत्रिय एकत्र होकर विचार करने लगे: 'आत्मा कौन है और ब्रह्म क्या है?'
Chāndogya 5.11.2
ते ह सम्पादयाञ्चक्रुरुद्दालको वै भगवन्तोऽयमारुणिः सम्प्रतीममात्मानं वैश्वानरमध्येति तँ हन्ताभ्यागच्छामेति तँ हाभ्याजग्मुः ॥ ५.११.२ ॥
उन्होंने (आपस में) कहा — 'भगवान उद्दालक आरुणि अभी इस वैश्वानर आत्मा को जानते हैं; तो आओ, हम उनके पास चलें।' तब वे उनके पास गए।
Chāndogya 5.11.3
स ह सम्पादयाञ्चकार प्रक्ष्यन्ति मामिमे महाशाला महाश्रोत्रियास्तेभ्यो न सर्वमिव प्रतिपत्स्ये हन्ताहमन्यमभ्यनुशासानीति ॥ ५.११.३ ॥
उन्होंने विचार किया — 'ये महागृहस्थ और महाश्रोत्रिय मुझसे प्रश्न करेंगे; मैं उन्हें पूरी तरह उत्तर नहीं दे पाऊँगा। अच्छा, मैं किसी और को (यह विद्या) सिखा दूँगा।'
Chāndogya 5.11.4
तान्होवाचाश्वपतिर्वै भगवन्तोऽयं कैकेयः सम्प्रतीममात्मानं वैश्वानरमध्येति तँहन्ताभ्यागच्छामेति तँहाभ्याजग्मुः ॥ ५.११.४ ॥
तब अश्वपति ने उनसे कहा: हे पूज्यजनो, यह कैकय (देश का राजा) अब इस वैश्वानर आत्मा की उपासना करता है। तो आइए, हम उसके पास चलें। तब वे उसके पास आए।
Chāndogya 5.11.5
तेभ्यो ह प्राप्तेभ्यः पृथगर्हाणि कारयाञ्चकार स ह प्रातः सञ्जिहान उवाच न मे स्तेनो जनपदे न कर्दर्यो न मद्यपो नानाहिताग्निर्नाविद्वान्न स्वैरी स्वैरिणी कुतो यक्ष्यमाणो वै भगवन्तोऽहमस्मि यावदेकैकस्मा ऋत्विजे धनं दास्यामि तावद्भगवद्भ्यो दास्यामि वसन्तु भगवन्त इति ॥ ५.११.५ ॥
उनके पहुँचने पर उसने हर एक के लिए अलग उपहार तैयार करवाए। फिर प्रातःकाल उठकर उसने कहा: "मेरे राज्य में न कोई चोर है, न कृपण, न मद्यपी, न जिसने पवित्र अग्नि न रखी हो, न अज्ञानी, न स्वेच्छाचारी पुरुष या स्त्री। फिर मैं यज्ञ करने वाला कैसे हो सकता हूँ? हे पूज्यजनो, जितना धन मैं हर ऋत्विज को दूँगा, उतना ही मैं आप पूज्यजनों को दूँगा। आप यहीं रहें।"
Chāndogya 5.11.6
ते होचुर्येन हैवार्थेन पुरुषश्चरेत्तँहैव वदेदात्मानमेवेमं वैश्वानरँ सम्प्रत्यध्येषि तमेव नो ब्रूहीति ॥ ५.११.६ ॥
उन्होंने कहा: "जिस प्रयोजन से पुरुष विचरण करता है, उसी को बोलना चाहिए। आप इस वैश्वानर आत्मा की उपासना अभी कर रहे हैं, वही हमें बताइए।"
Chāndogya 5.11.7
तान्होवाच प्रातर्वः प्रतिवक्तास्मीति ते ह समित्पाणयः पूर्वाह्णे प्रतिचक्रमिरे तान्हानुपनीयै वैतदुवाच ॥ ५.११.७ ॥
उसने उनसे कहा: "कल प्रातः मैं तुम्हें उत्तर दूँगा।" तब वे हाथ में समिधा लेकर पूर्वाह्न में (गुरु के पास) लौटे। उसने उन्हें शिष्य रूप में स्वीकार करके यह कहा।