Upaniṣaden · Kauṣītaki 3
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
Kauṣītaki 3.1
प्रतर्दनो ह दैवोदासिरिन्द्रस्य प्रियं धामोपजगाम । युद्धेन च पौरुषेण च तं हेन्द्र उवाच । प्रतर्दन वरं ते ददानीति स होवाच प्रतर्दनः । त्वमेव मे वृणीष्व यं त्वं मनुष्याय हिततमं मन्यस इति तं हेन्द्र उवाच । न वै वरोऽवरस्मै वृणीते त्वमेव वृणीष्वेत्येवमरो वै किल म इति होवाच प्रतर्दनोऽथो खल्विन्द्रः सत्यादेव नेयाय । सत्यं हीन्द्रः स होवाच । मामेव विजानीह्येतदेवाहं मनुष्याय हिततमं मन्ये । यन्मां विजानीयात् । त्रिशीर्षाणं त्वाष्ट्रमहनमवाङ्मुखान्यतीन्सालावृकेभ्यः प्रायच्छं बह्वीः सन्धा अतिक्रम्य दिवि प्रह्लादीयानतृणमहमन्तरिक्षे पौलोमान्पृथिव्यां कालखाञ्जान् । तस्य मे तत्र न लोम च मामीयते । स यो मां विजानीयान्नास्य केन च कर्मणा लोको मीयते । न मातृवधेन न पितृवधेन न स्तेयेन न भ्रूणहत्यया नास्य पापं च न चकृषो मुखान्नीलं वेत्तीति ॥ ३.१ ॥
Pratardana, der Sohn des Divodāsa, gelangte durch Kampf und männliche Tapferkeit zu Indras geliebter Wohnstatt. Indra sprach zu ihm: "Pratardana, ich werde dir einen Wunsch gewähren." Pratardana sprach: "Wähle du selbst für mich das, was du für den Menschen am heilsamsten hältst." Indra sprach zu ihm: "Wer einen Wunsch wählt, wählt nicht für einen Geringeren; wähle du selbst." Pratardana sprach: "Gut, wähle das für mich." Da wich Indra nicht von der Wahrheit ab, denn Indra ist die Wahrheit. Er sprach: "Erkenne allein mich; das halte ich für den Menschen am heilsamsten, dass er mich erkennt. Ich erschlug den dreiköpfigen Sohn des Tvaṣṭṛ; ich gab die mit dem Gesicht nach unten gerichteten Asketen den Schakalen preis; nachdem ich viele Abkommen gebrochen hatte, zermalmte ich die Prahlādas im Himmel, die Pulomans in der Atmosphäre, die Kālakhañjas auf der Erde, ohne Gras. Auch nicht ein Haar von mir wurde bei ihnen gekrümmt. Wer mich erkennt, dessen Welt wird durch keine Tat geschmälert: nicht durch die Tötung einer Mutter, nicht durch die Tötung eines Vaters, nicht durch Diebstahl, nicht durch die Tötung eines Embryos. Keine Sünde haftet ihm an, und kein Makel fällt auf sein Gesicht."
Kauṣītaki 3.2
स होवाच प्राणोऽस्मि प्रज्ञात्मा तं मामायुरमृतमित्युपास्व । आयुः प्राणः प्राणो वा आयुः प्राण एवाचामृतम् । यावद्ध्यस्मिञ्छरीरे प्राणो वसति तावदायुः । प्राणेन ह्येवामुष्मिंल्लोकेऽमृतत्वमाप्नोति । प्रज्ञया सत्यसङ्कल्पं स यो ममायुरमृतमित्युपास्ते सर्वमायुरस्मिंल्लोक एति । आप्नोत्यमृतत्वमक्षितिं स्वर्गे लोके । तद्धैक आहुरेकभूयं वै प्राणा गच्छन्तीति । न हि कश्चन शक्नुयात्सकृद्वाचा नाम प्रज्ञापयितुं चक्षुषा रूपं श्रोत्रेण शब्दं मनसा ध्यानमित्येकभूयं वै प्राणाः । एकैकमेतानि सर्वाण्येव प्रज्ञापयन्ति । वाचं वदन्ती सर्वे प्राणा अनुवदन्ति । चक्षुः पश्यत्सर्वे प्राणा अनुपश्यन्ति श्रोत्रं शृण्वत्सर्वे प्राणा अनुशृण्वन्ति मनो ध्यायत्सर्वे प्राणा अनुध्यायन्ति प्राणं प्राणन्तं सर्वे प्राणा अनुप्राणन्तीति । एवमुहैवैतदिति हेन्द्र उवाच । अस्तीत्येव प्राणानां निःश्रेयसादानमिति ॥ ३.२ ॥
Er sprach: "Ich bin der prāṇa, dessen ātman das Bewusstsein ist. Verehre mich als Leben und als Unsterblichkeit. Leben ist prāṇa, und prāṇa ist Leben; prāṇa ist wahrlich auch Unsterblichkeit. Solange der prāṇa in diesem Körper wohnt, solange gibt es Leben. Allein durch den prāṇa erlangt man im Jenseits Unsterblichkeit. Wer mich mit Bewusstsein und wahrem Entschluss verehrt als 'mein Leben, meine Unsterblichkeit', erlangt volles Leben in dieser Welt und unvergängliche Unsterblichkeit in der Himmelswelt." Manche sagen: "Die prāṇas gehen zusammen eins werdend fort." Doch niemand kann zugleich einen Namen durch die Rede, eine Gestalt durch das Auge, einen Laut durch das Ohr oder einen Gedanken durch den Geist kundtun; darum sind die prāṇas eins. Jedes dieser Organe macht eines kund, und alle prāṇas folgen jedem einzelnen. Alle prāṇas folgen der Rede, wenn sie spricht; alle prāṇas folgen dem Auge, wenn es sieht; alle prāṇas folgen dem Ohr, wenn es hört; alle prāṇas folgen dem Geist, wenn er denkt; alle prāṇas folgen dem prāṇa, wenn er atmet. So ist es wahrlich. Indra sprach: "Ja, so ist es. Das höchste Gut unter den prāṇas zu ergreifen, ist eben dies."
Kauṣītaki 3.3
जीवति वागपेतो मूकान्हि पश्यामो जीवति चक्षुरपेतोऽन्धान्हि पश्यामो जीवति श्रोत्रापेतो बधिरान्हि पश्यामो जीवति मनोपेतो बालान्हि पश्यामो जीवति बाहुच्छिन्नो जीवत्यूरुच्छिन्न इति । एवं हि पश्याम इति । अथ खलु प्राण एव प्रज्ञात्मेदं शरीरं परिगृह्योतथापयति । तस्मादेतदेवोऽथमुपासीत । यो वै प्राणः सा प्रज्ञा या वा प्रज्ञा स प्राणः । सह ह्येतावस्मिञ्छरीरे वसतः सहोत्क्रामतस्तस्यैषैव दृष्टिः । एतद्विज्ञानम् । यत्रैतत्पुरुषः सुप्तः स्वप्नं न कञ्चन पश्यत्यथास्मिन्प्राण एवैकधा भवति । तदैनं वाक्सर्वैर्नामभिः सहाप्येति चक्षुः सर्वै रूपैः सहाप्येति श्रोत्रं सर्वैः शब्दैः सहाप्येति मनः सर्वैर्ध्यातैः सहाप्येति । स यदा प्रतिबुध्यते यथाग्नेर्ज्वलतो सर्वा दिशॊ विस्फुलिङ्गा विप्रतिष्ठेरन्नेवमेवैतस्मादात्मनः प्राणा यथायतनं विप्रतिष्ठन्ते प्राणेभ्यो देवा देवेभ्यो लोकाः । तस्यैषैव सिद्धिरेतद्विज्ञानम् । यत्रैतत्पुरुष आर्तो मरिष्यन्नाबल्यं न्येत्य मोहं नैति तदाहुः । उदक्रमीच्चित्तम् । न शृणोति न पश्यति वाचा वदति न ध्यायत्यथास्मिन्प्राण एवैकधा भवति तदैनं वाक्सर्वैर्नामभिः सहाप्येति चक्षुः सर्वै रूपैः सहाप्येति श्रोत्रं सर्वैः शब्दैः सहाप्येति मनः सर्वैर्ध्यातैः सहाप्येति स यदा प्रतिबुध्यते यथाग्नेर्ज्वलतो विस्फुलिङ्गा विप्रतिष्ठेरन्नेवमेवैतस्मादात्मनः प्राणा यथायतनं विप्रतिष्ठन्ते प्राणेभ्यो देवा देवेभ्यो लोकाः ॥ ३.३ ॥
Wir sehen, dass die Stummen, des Sprechens beraubt, leben; dass die Blinden, des Sehens beraubt, leben; die Tauben, des Hörens beraubt, leben; die Kinder, des Geistes beraubt, leben; wer einen Arm abgeschnitten hat, lebt, wer einen Schenkel abgeschnitten hat, lebt. So sehen wir es. Dann ergreift in der Tat nur das prāṇa, dessen ātman das Bewusstsein ist, diesen Körper und richtet ihn auf. Darum soll man allein dies verehren. Was prāṇa ist, ist Bewusstsein, und was Bewusstsein ist, ist prāṇa. Diese beiden wohnen zusammen in diesem Körper und scheiden zusammen aus; das ist seine Sicht, das ist die Erkenntnis. Wenn dieser Mensch schläft und keinen Traum sieht, dann wird das prāṇa allein eins. Dann geht die Rede mit allen Namen in ihn ein, das Auge mit allen Formen, das Ohr mit allen Lauten und der Geist mit allen Gegenständen des Denkens. Wenn er erwacht, wie Funken aus einem brennenden Feuer nach allen Richtungen fliegen, so zerstreuen sich aus diesem ātman die prāṇa, jedes an seinen Ort; aus den prāṇa die Götter, aus den Göttern die Welten. Das ist seine Vollendung, das ist die Erkenntnis. Wenn dieser Mensch, gequält und dem Tod nahe, in Schwäche und Ohnmacht fällt, sagt man: sein Geist ist ausgefahren. Er hört nicht, sieht nicht, spricht mit der Rede, denkt aber nicht; dann wird das prāṇa allein in ihm eins. Dann geht die Rede mit allen Namen in ihn ein, das Auge mit allen Formen, das Ohr mit allen Lauten und der Geist mit allen Gegenständen des Denkens. Wenn er erwacht, wie Funken aus brennendem Feuer, so zerstreuen sich aus diesem ātman die prāṇa, jedes an seinen Ort; aus den prāṇa die Götter, aus den Göttern die Welten.
Kauṣītaki 3.4
स यदास्माच्छरीरादुत्क्रामति सहैवैतैः सर्वैरुत्क्रामति वागस्मात्सर्वाणि नामान्यभिविसृजते सृजते । वाचा सर्वाणि नामान्याप्नोति प्राणोऽस्मात्सर्वान्गन्धानभिविसृजते प्राणेन सर्वान्गन्धानाप्नोति चक्षुरस्मात्सर्वाणि रूपाण्यभिविसृजते चक्षुषा सर्वाणि रूपाण्याप्नोति श्रोत्रमस्मात्सर्वाञ्च्छब्दानभिविसृजते श्रोत्रेण सर्वाञ्च्छब्दानाप्नोति मनोऽस्मात्सर्वाणि ध्यातान्यभिविसृजते मनसा सर्वाणि ध्यातान्याप्नोति सैषा प्राणे सर्वाप्तिः । यो वै प्राणः सा प्रज्ञा या वा प्रज्ञा स प्राणः स ह ह्येतावस्मिञ्च्छरीरे वसतः सहोत्क्रामतः । अथ खलु यथाऽस्यै प्रज्ञायै सर्वाणि भूतान्येकं भवन्ति तद्व्याख्यास्यामः ॥ ३.४ ॥
Wenn er diesen Körper verlässt, geht er zusammen mit all diesen. Die Rede löst von ihm alle Namen, und er erlangt alle Namen durch die Rede. Der Atem löst von ihm alle Gerüche, und er erlangt alle Gerüche durch den Atem. Das Auge löst von ihm alle Formen, und er erlangt alle Formen durch das Auge. Das Ohr löst von ihm alle Laute, und er erlangt alle Laute durch das Ohr. Der Geist löst von ihm alle Gegenstände des Denkens, und er erlangt alle Gegenstände des Denkens durch den Geist. Dies ist die volle Erlangung im Prāṇa. Was Prāṇa ist, ist Prajñā (Bewusstsein), und was Prajñā ist, ist Prāṇa; diese beiden wohnen zusammen in diesem Körper und gehen zusammen fort. Nun werden wir erklären, wie in dieser Prajñā alle Wesen eins werden.
Kauṣītaki 3.5
वागेवास्या एकमङ्गमुदूढं तस्यै नाम परस्तात्प्रतिविहिता भूतमात्रा । घ्राणमेवास्या एकमङ्गमुदूढं तस्य गन्धः परस्तात्प्रतिविहिता भूतमात्रा चक्षुरेवास्या एकमङ्गमुदूढं तस्य रूपं परस्तात्प्रतिविहिता भूतमात्रा श्रोत्रमेवास्या एकमङ्गमुदूढं तस्य शब्दः परस्तात्प्रतिविहिता भूतमात्रा जिह्वैवास्या एकमङ्गमुदूढं तस्यान्नरसः परस्तात्प्रतिविहिता भूतमात्रा हस्तावेवास्या एकमङ्गमुदूढं तयोः कर्म परस्तात्प्रतिविहिता भूतमात्रा शरीरमेवास्या एकमङ्गमुदूढं तस्य सुखदुःखे परस्तात्प्रतिविहिता भूतमात्रा उपस्थ एवास्या एकमङ्गमुदूढं तस्यानन्दो रतिः प्रजातिः परस्तात्प्रतिविहिता भूतमात्रा पादावेवास्या एकमङ्गमुदूढं तयोरित्या परस्तात्प्रतिविहिता भूतमात्रा प्रज्ञैवास्या एकमङ्गमुदूढं तस्यै धियो विज्ञातव्यं कामाः परस्तात्प्रतिविहिता भूतमात्रा ॥ ३.५ ॥
Die Rede allein ist ein Glied dieses (Bewusstseins), fortgetragen; für es ist der Name da, jenseits gesetzt als elementarer Anteil. Der Geruchssinn allein ist ein Glied davon, fortgetragen; sein Geruch ist der jenseits gesetzte elementare Anteil. Das Auge allein ist ein Glied davon, fortgetragen; seine Form ist der jenseits gesetzte elementare Anteil. Das Ohr allein ist ein Glied davon, fortgetragen; sein Laut ist der jenseits gesetzte elementare Anteil. Die Zunge allein ist ein Glied davon, fortgetragen; ihr Geschmack der Speise ist der jenseits gesetzte elementare Anteil. Die beiden Hände allein sind ein Glied davon, fortgetragen; ihr Tun ist der jenseits gesetzte elementare Anteil. Der Körper allein ist ein Glied davon, fortgetragen; seine Lust und sein Schmerz sind der jenseits gesetzte elementare Anteil. Das Zeugungsorgan allein ist ein Glied davon, fortgetragen; seine Freude, Lust und Nachkommenschaft sind der jenseits gesetzte elementare Anteil. Die beiden Füße allein sind ein Glied davon, fortgetragen; ihr Gehen ist der jenseits gesetzte elementare Anteil. Die Prajñā allein ist ein Glied davon, fortgetragen; für sie gibt es das durch Denken Erkennbare und die Begierden, jenseits gesetzt als elementarer Anteil.
Kauṣītaki 3.6
प्रज्ञया वाचं समारुह्य वाचा सर्वाणि सामान्याप्नोति । प्रज्ञया प्राणं समारुह्य प्राणेन सर्वान्गन्धानाप्नोति प्रज्ञया चक्षुः समारुह्य चक्षुषा सर्वाणि रूपाण्याप्नोति प्रज्ञया श्रोत्रं समारुह्य श्रोत्रेण सर्वाञ्च्छब्दानाप्नोति प्रज्ञया जिह्वां समारुह्य जिह्वया सर्वानन्नरसानाप्नोति प्रज्ञया हस्तौ समारुह्य हस्ताभ्यां सर्वाणि कर्माण्याप्नोति प्रज्ञया शरीरं समारुह्य शरीरेण सुखदुःखे आप्नोति प्रज्ञयोपस्थं समारुह्योपस्थेनानन्दं रतिं प्रज्ञामाप्नोति प्रज्ञया पादौ समारुह्य पादाभ्यां सर्वा इत्या आप्नोति प्रज्ञयैव धियं समारुह्य प्रज्ञयैव धियो विज्ञातव्यं कामानाप्नोति ॥ ३.६ ॥
Durch Bewusstsein (prajñā), nachdem man die Rede bestiegen hat, erlangt man durch die Rede alle Sāman-Gesänge. Durch Bewusstsein, nachdem man den Atem (prāṇa) bestiegen hat, erlangt man durch den Atem alle Gerüche. Durch Bewusstsein, nachdem man das Auge bestiegen hat, erlangt man durch das Auge alle Formen. Durch Bewusstsein, nachdem man das Ohr bestiegen hat, erlangt man durch das Ohr alle Klänge. Durch Bewusstsein, nachdem man die Zunge bestiegen hat, erlangt man durch die Zunge alle Geschmäcker der Speisen. Durch Bewusstsein, nachdem man die Hände bestiegen hat, erlangt man durch die Hände alle Handlungen. Durch Bewusstsein, nachdem man den Körper bestiegen hat, erlangt man durch den Körper Freude und Leid. Durch Bewusstsein, nachdem man das Geschlechtsorgan bestiegen hat, erlangt man durch es Wonne und Lust. Durch Bewusstsein, nachdem man die Füße bestiegen hat, erlangt man durch die Füße alle Bewegungen. Durch Bewusstsein, nachdem man den Intellekt (dhī) selbst bestiegen hat, erlangt man durch den Intellekt die zu erkennenden Wünsche.
Kauṣītaki 3.7
न हि प्रज्ञापेता वाङ्नाम किञ्चन प्रज्ञपयेदन्यत्र मे मनोऽभूदित्याह । नाहमेतन्नाम प्राज्ञासिषमिति । न हि प्रज्ञापेतः प्राणो गन्धं कञ्चन प्रज्ञपयेदन्यत्र मे मनोऽभूदित्याह नाहमेतं गन्धं प्राज्ञासिषमिति । न हि प्रज्ञापेतं चक्षू रूपं किञ्चन प्रज्ञपयेदन्यत्र मे मनोऽभूदित्याह । नाहमेतद्रूपं प्राज्ञासिषमिति न प्रज्ञापेतं श्रोत्रं शब्दं कञ्चन प्रज्ञपयेदन्यत्र मे मनोऽभूदित्याह । नाहमेतं शब्दं प्राज्ञासिषमिति न हि प्रज्ञापेता जिह्वान्नरसं कञ्चन प्रज्ञपयेदन्यत्र मे मनोऽभूदित्याह । नाहमेतमन्नरसं प्राज्ञासिषमिति न प्रज्ञापेतौ हतौ कर्म किञ्चन प्रज्ञपयेतामन्यत्र मे मनोऽभूदित्याह नाहमेतत्कर्म प्राज्ञासिषमिति न हि प्रज्ञापेतं शरीरं सुखदुःखं किञ्चन प्रज्ञपयेदन्यत्र मे मनोऽभूदित्याह नाहमेतत्सुखदुःखं प्राज्ञासिषमिति न हि प्रज्ञापेत उपस्थ आनन्दं रतिं प्रजातिं काञ्चन प्रज्ञपयेदन्यत्र मे मनोऽभूदित्याह । नाहमेतमानन्दं न रतिं प्रजातिं प्राज्ञासिषमिति न हि प्रज्ञापेतौ पादावित्यां काञ्चन प्रज्ञापयेतामन्यत्र मे मनोऽभूदित्याह । नाहमेतामित्यां प्राज्ञसिषमिति न हि प्रज्ञापेता धीः काचन सिद्ध्येन्न प्रज्ञातव्यं प्रज्ञायेत् ॥ ३.७ ॥
Denn die Rede, das Vermögen der Erkenntnis, kann keinen Namen kundtun und spricht: 'Wäre nicht mein Geist, hätte ich diesen Namen nicht erkannt.' Der Atem kann keinen Geruch kundtun und spricht: 'Wäre nicht mein Geist, hätte ich diesen Geruch nicht erkannt.' Die Augen können keine Gestalt kundtun und sprechen: 'Wäre nicht mein Geist, hätten wir diese Gestalt nicht erkannt.' Die Ohren können keinen Klang kundtun und sprechen: 'Wäre nicht mein Geist, hätten wir diesen Klang nicht erkannt.' Die Zunge, das Vermögen der Erkenntnis, kann keinen Speisegeschmack kundtun und spricht: 'Wäre nicht mein Geist, hätte ich diesen Speisegeschmack nicht erkannt.' Die beiden Hände können keine Handlung kundtun und sprechen: 'Wäre nicht mein Geist, hätten wir diese Handlung nicht erkannt.' Der Körper kann weder Lust noch Schmerz kundtun und spricht: 'Wäre nicht mein Geist, hätte ich diese Lust und diesen Schmerz nicht erkannt.' Das Geschlechtsorgan kann weder Wonne noch Freude noch Zeugung kundtun und spricht: 'Wäre nicht mein Geist, hätte ich diese Wonne, Freude oder Zeugung nicht erkannt.' Die beiden Füße können kein Gehen kundtun und sprechen: 'Wäre nicht mein Geist, hätten wir dieses Gehen nicht erkannt.' Denn der Intellekt, das Vermögen der Erkenntnis, kann keinen Erfolg hervorbringen; was zu erkennen ist, wird nicht erkannt.
Kauṣītaki 3.8
न वाचं विजिज्ञासीत वक्तारं विद्यान्न गन्धं विजिज्ञासीत घ्रातारं विद्यान्न रूपं विजिज्ञासीत रूपविद्यं विद्यान्न शब्दं विजिज्ञासीत श्रोतारं विद्यान्नान्नरसं विजिज्ञासीतान्नरसविज्ञातारं विद्यान्न कर्म विजिज्ञासीत कर्तारं विद्यान्न सुखदुःखे विजिज्ञासीत सुखदुःखयोर्विज्ञातारं विद्यान्नानन्दं न रतिं न प्रजातिं विजिज्ञासीतानन्दस्य रतेः प्रजातेर्विज्ञातारं विद्यान्नेत्यां विजिज्ञासीतैतारं विद्यात् । न मनो विजिज्ञासीत मन्तारं विद्यात् । ता वा एता दशैव भूतमात्रा अधिप्रज्ञं दश प्रज्ञामात्रा अधिभूतं यद्धि भूतमात्रा न स्युर्न प्रज्ञामात्राः स्युर्यद्वा प्रज्ञामात्रा न स्युर्न भूतमात्राः स्युः ॥ ३.८ ॥
Man soll nicht begehren, die Rede zu erkennen; man soll den Sprechenden erkennen. Man soll nicht begehren, den Geruch zu erkennen; man soll den Riechenden erkennen. Man soll nicht begehren, die Form zu erkennen; man soll den Erkenner der Form erkennen. Man soll nicht begehren, den Klang zu erkennen; man soll den Hörenden erkennen. Man soll nicht begehren, den Geschmack der Speise zu erkennen; man soll den Erkenner des Speisegeschmacks erkennen. Man soll nicht begehren, das Handeln zu erkennen; man soll den Handelnden erkennen. Man soll nicht begehren, Lust und Schmerz zu erkennen; man soll den Erkenner von Lust und Schmerz erkennen. Man soll nicht begehren, Seligkeit, Freude oder Nachkommenschaft zu erkennen; man soll den Erkenner von Seligkeit, Freude und Nachkommenschaft erkennen. Man soll nicht begehren, den Akt des Sehens zu erkennen; man soll den Sehenden erkennen. Man soll nicht begehren, den Geist zu erkennen; man soll den Denkenden erkennen. Dies sind in der Tat die zehn elementaren Maße, die zur Erkenntnis gehören, und die zehn Maße der Erkenntnis, die zu den Elementen gehören; denn wenn es die elementaren Maße nicht gäbe, gäbe es die Maße der Erkenntnis nicht, und wenn es die Maße der Erkenntnis nicht gäbe, gäbe es die elementaren Maße nicht.
Kauṣītaki 3.9
न ह्यन्यतरतो रूपं किञ्चन सिद्ध्येन्नो एतन्नाना तद्यथा रथस्यारेषु नेमिरर्पिता नाभावरा अर्पिता एवमेवैता भूतमात्राः प्रज्ञामात्रास्वर्पिताः प्रज्ञामात्राः प्राणेऽर्पिताः स एष प्राण एव प्रज्ञात्मानन्दोऽजरोऽमृतः । न साधुना कर्मणा भूयान्नो एवासाधुना कनीयान् । एष ह्येवैनं साधुकर्म कारयति तं यमेभ्यो लोकेभ्यो उन्निनीषत एष उ एवैनमसाधु कर्म कारयति तं यमधो निनीषते । एष लोकपाल एष लोकाधिपतिरेष सर्वेश्वरः स म आत्मेति विद्यात्स म आत्मेति विद्यात् ॥ ३.९ ॥
Keine Gestalt entsteht aus einem allein; sie ist vielfältig. So wie der Radkranz an den Speichen eines Wagens befestigt ist und die Speichen an der Nabe, so sind diese elementaren Maße in den Maßen der Erkenntnis befestigt, und die Maße der Erkenntnis im Atem. Dieser Atem ist in der Tat das Selbst der Erkenntnis, Seligkeit, alterslos und unsterblich. Er wird nicht durch gute Taten vermehrt und nicht durch böse Taten vermindert. Eben dieser Atem lässt den guten Taten tun, den er aus diesen Welten emporführen will; und eben dieser lässt den bösen Taten tun, den er hinabführen will. Dies ist der Hüter der Welten, dies ist der Herr der Welten, dies ist der Herr aller. Man soll wissen: er ist mein Ātman; man soll wissen: er ist mein Ātman.