ഉപനിഷത്തുകൾ · Kauṣītaki 3
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
Kauṣītaki 3.1
प्रतर्दनो ह दैवोदासिरिन्द्रस्य प्रियं धामोपजगाम । युद्धेन च पौरुषेण च तं हेन्द्र उवाच । प्रतर्दन वरं ते ददानीति स होवाच प्रतर्दनः । त्वमेव मे वृणीष्व यं त्वं मनुष्याय हिततमं मन्यस इति तं हेन्द्र उवाच । न वै वरोऽवरस्मै वृणीते त्वमेव वृणीष्वेत्येवमरो वै किल म इति होवाच प्रतर्दनोऽथो खल्विन्द्रः सत्यादेव नेयाय । सत्यं हीन्द्रः स होवाच । मामेव विजानीह्येतदेवाहं मनुष्याय हिततमं मन्ये । यन्मां विजानीयात् । त्रिशीर्षाणं त्वाष्ट्रमहनमवाङ्मुखान्यतीन्सालावृकेभ्यः प्रायच्छं बह्वीः सन्धा अतिक्रम्य दिवि प्रह्लादीयानतृणमहमन्तरिक्षे पौलोमान्पृथिव्यां कालखाञ्जान् । तस्य मे तत्र न लोम च मामीयते । स यो मां विजानीयान्नास्य केन च कर्मणा लोको मीयते । न मातृवधेन न पितृवधेन न स्तेयेन न भ्रूणहत्यया नास्य पापं च न चकृषो मुखान्नीलं वेत्तीति ॥ ३.१ ॥
ദിവോദാസന്റെ മകനായ പ്രതർദനൻ ഇന്ദ്രന്റെ പ്രിയ ധാമത്തിലേക്ക് യുദ്ധത്താലും പൗരുഷത്താലും എത്തി. ഇന്ദ്രൻ അവനോട് പറഞ്ഞു: "പ്രതർദനാ, നിനക്ക് ഒരു വരം ഞാൻ തരാം." പ്രതർദനൻ പറഞ്ഞു: "മനുഷ്യന് ഏറ്റവും ഹിതകരമെന്ന് നീ കരുതുന്നത് നീ തന്നെ എനിക്കായി തിരഞ്ഞെടുക്കൂ." ഇന്ദ്രൻ അവനോട് പറഞ്ഞു: "വരം തിരഞ്ഞെടുക്കുന്നവൻ തന്നെക്കാൾ താഴ്ന്നവനുവേണ്ടി തിരഞ്ഞെടുക്കില്ല; നീ തന്നെ തിരഞ്ഞെടുക്കൂ." പ്രതർദനൻ പറഞ്ഞു: "ശരി, എനിക്ക് അതുതന്നെ തിരഞ്ഞെടുക്കൂ." അപ്പോൾ ഇന്ദ്രൻ സത്യത്തിൽ നിന്ന് വ്യതിചലിച്ചില്ല. ഇന്ദ്രൻ പറഞ്ഞു: "എന്നെ മാത്രം അറിയൂ; മനുഷ്യന് ഏറ്റവും ഹിതകരമെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നത് ഇതാണ്, അവൻ എന്നെ അറിയണം. മൂന്ന് തലയുള്ള ത്വാഷ്ട്രനെ ഞാൻ കൊന്നു; മുഖം താഴ്ത്തിയ യതികളെ കുറുനരികൾക്ക് ഞാൻ നൽകി; പല ഉടമ്പടികളും ലംഘിച്ച്, പ്രഹ്ലാദരെ സ്വർഗ്ഗത്തിലും, പൗലോമരെ അന്തരീക്ഷത്തിലും, കാലഖഞ്ജരെ ഭൂമിയിലും പുല്ലില്ലാതെ ഞെരിച്ചു. അവയിൽ എന്റെ ഒരു രോമവും ഇളകിയില്ല. എന്നെ അറിയുന്നവന്റെ ലോകം ഒരു കർമ്മത്താലും കുറയുന്നില്ല; അമ്മയെ വധിക്കുന്നതിനാലോ അച്ഛനെ വധിക്കുന്നതിനാലോ മോഷണത്താലോ ഭ്രൂണഹത്യയാലോ അല്ല. അവന് പാപം ബാധിക്കില്ല; അവന്റെ മുഖത്ത് കറ വീഴില്ല."
Kauṣītaki 3.2
स होवाच प्राणोऽस्मि प्रज्ञात्मा तं मामायुरमृतमित्युपास्व । आयुः प्राणः प्राणो वा आयुः प्राण एवाचामृतम् । यावद्ध्यस्मिञ्छरीरे प्राणो वसति तावदायुः । प्राणेन ह्येवामुष्मिंल्लोकेऽमृतत्वमाप्नोति । प्रज्ञया सत्यसङ्कल्पं स यो ममायुरमृतमित्युपास्ते सर्वमायुरस्मिंल्लोक एति । आप्नोत्यमृतत्वमक्षितिं स्वर्गे लोके । तद्धैक आहुरेकभूयं वै प्राणा गच्छन्तीति । न हि कश्चन शक्नुयात्सकृद्वाचा नाम प्रज्ञापयितुं चक्षुषा रूपं श्रोत्रेण शब्दं मनसा ध्यानमित्येकभूयं वै प्राणाः । एकैकमेतानि सर्वाण्येव प्रज्ञापयन्ति । वाचं वदन्ती सर्वे प्राणा अनुवदन्ति । चक्षुः पश्यत्सर्वे प्राणा अनुपश्यन्ति श्रोत्रं शृण्वत्सर्वे प्राणा अनुशृण्वन्ति मनो ध्यायत्सर्वे प्राणा अनुध्यायन्ति प्राणं प्राणन्तं सर्वे प्राणा अनुप्राणन्तीति । एवमुहैवैतदिति हेन्द्र उवाच । अस्तीत्येव प्राणानां निःश्रेयसादानमिति ॥ ३.२ ॥
അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു: "ഞാൻ പ്രാണനാണ്, പ്രജ്ഞയാണ് ആത്മാവ്. എന്നെ ആയുസ്സും അമൃതവുമായി ഉപാസിക്കുക. ആയുസ്സ് തന്നെയാണ് പ്രാണൻ, പ്രാണൻ തന്നെയാണ് ആയുസ്സ്; പ്രാണൻ തന്നെയാണ് അമൃതവും. ഈ ശരീരത്തിൽ പ്രാണൻ വസിക്കുന്നിടത്തോളം ആയുസ്സുണ്ട്. പ്രാണനാൽ തന്നെ പരലോകത്ത് അമൃതത്വം നേടുന്നു. പ്രജ്ഞയും സത്യസങ്കല്പവുംകൊണ്ട് 'എന്റെ ആയുസ്സ്, അമൃതം' എന്ന് എന്നെ ഉപാസിക്കുന്നവൻ ഈ ലോകത്ത് പൂർണ്ണായുസ്സ് നേടുന്നു; സ്വർഗ്ഗലോകത്ത് ക്ഷയിക്കാത്ത അമൃതത്വം പ്രാപിക്കുന്നു." ചിലർ പറയുന്നു: "പ്രാണങ്ങൾ ഒന്നായി ചേർന്നു പോകുന്നു." എന്നാൽ ആരും ഒരേസമയം വാക്കിനാൽ പേരും, കണ്ണിനാൽ രൂപവും, കാതിനാൽ ശബ്ദവും, മനസ്സിനാൽ ധ്യാനവും അറിയിക്കാൻ കഴിയില്ല; അതിനാൽ പ്രാണങ്ങൾ ഏകീഭൂതമാണ്. ഇവയെല്ലാം ഓരോന്നിനെയും പ്രകാശിപ്പിക്കുന്നു. സംസാരിക്കുന്ന വാക്കിനെ എല്ലാ പ്രാണങ്ങളും പിന്തുടരുന്നു; കാണുന്ന കണ്ണിനെ എല്ലാ പ്രാണങ്ങളും പിന്തുടരുന്നു; കേൾക്കുന്ന കാതിനെ എല്ലാ പ്രാണങ്ങളും പിന്തുടരുന്നു; ചിന്തിക്കുന്ന മനസ്സിനെ എല്ലാ പ്രാണങ്ങളും പിന്തുടരുന്നു; ശ്വസിക്കുന്ന പ്രാണനെ എല്ലാ പ്രാണങ്ങളും പിന്തുടരുന്നു. ഇങ്ങനെതന്നെയാണ്. ഇന്ദ്രൻ പറഞ്ഞു: "ഇത് ശരി. പ്രാണങ്ങളിൽ പരമശ്രേയസ്സിന്റെ ഗ്രഹണം ഇതുതന്നെയാണ്."
Kauṣītaki 3.3
जीवति वागपेतो मूकान्हि पश्यामो जीवति चक्षुरपेतोऽन्धान्हि पश्यामो जीवति श्रोत्रापेतो बधिरान्हि पश्यामो जीवति मनोपेतो बालान्हि पश्यामो जीवति बाहुच्छिन्नो जीवत्यूरुच्छिन्न इति । एवं हि पश्याम इति । अथ खलु प्राण एव प्रज्ञात्मेदं शरीरं परिगृह्योतथापयति । तस्मादेतदेवोऽथमुपासीत । यो वै प्राणः सा प्रज्ञा या वा प्रज्ञा स प्राणः । सह ह्येतावस्मिञ्छरीरे वसतः सहोत्क्रामतस्तस्यैषैव दृष्टिः । एतद्विज्ञानम् । यत्रैतत्पुरुषः सुप्तः स्वप्नं न कञ्चन पश्यत्यथास्मिन्प्राण एवैकधा भवति । तदैनं वाक्सर्वैर्नामभिः सहाप्येति चक्षुः सर्वै रूपैः सहाप्येति श्रोत्रं सर्वैः शब्दैः सहाप्येति मनः सर्वैर्ध्यातैः सहाप्येति । स यदा प्रतिबुध्यते यथाग्नेर्ज्वलतो सर्वा दिशॊ विस्फुलिङ्गा विप्रतिष्ठेरन्नेवमेवैतस्मादात्मनः प्राणा यथायतनं विप्रतिष्ठन्ते प्राणेभ्यो देवा देवेभ्यो लोकाः । तस्यैषैव सिद्धिरेतद्विज्ञानम् । यत्रैतत्पुरुष आर्तो मरिष्यन्नाबल्यं न्येत्य मोहं नैति तदाहुः । उदक्रमीच्चित्तम् । न शृणोति न पश्यति वाचा वदति न ध्यायत्यथास्मिन्प्राण एवैकधा भवति तदैनं वाक्सर्वैर्नामभिः सहाप्येति चक्षुः सर्वै रूपैः सहाप्येति श्रोत्रं सर्वैः शब्दैः सहाप्येति मनः सर्वैर्ध्यातैः सहाप्येति स यदा प्रतिबुध्यते यथाग्नेर्ज्वलतो विस्फुलिङ्गा विप्रतिष्ठेरन्नेवमेवैतस्मादात्मनः प्राणा यथायतनं विप्रतिष्ठन्ते प्राणेभ्यो देवा देवेभ्यो लोकाः ॥ ३.३ ॥
വാക്ക് വിട്ടുപോയ ഊമകൾ ജീവിക്കുന്നതായി നാം കാണുന്നു; കണ്ണ് വിട്ടുപോയ അന്ധർ ജീവിച്ചിരിക്കുന്നതായി നാം കാണുന്നു; ശ്രോത്രം വിട്ടുപോയ ബധിരരും, മനസ്സ് വിട്ടുപോയ ബാലന്മാരും, കൈ മുറിഞ്ഞവനും, തുട മുറിഞ്ഞവനും ജീവിക്കുന്നതായി നാം കാണുന്നു. ഇപ്രകാരം നാം കാണുന്നു. അപ്പോൾ തീർച്ചയായും പ്രാണൻ മാത്രമാണ്, പ്രജ്ഞയെ ആത്മാവായി കൊണ്ടുള്ളത്, ഈ ശരീരത്തെ പിടിച്ചുയർത്തുന്നത്. അതിനാൽ ഇതിനെത്തന്നെ ഉപാസിക്കണം. ഏതാണോ പ്രാണൻ അതുതന്നെയാണ് പ്രജ്ഞ; ഏതാണോ പ്രജ്ഞ അതുതന്നെയാണ് പ്രാണൻ. ഇവ രണ്ടും ഈ ശരീരത്തിൽ ഒന്നിച്ചു വസിക്കുന്നു, ഒന്നിച്ചു പുറപ്പെടുന്നു; അതാണ് അവന്റെ ദർശനം, ഇതാണ് വിജ്ഞാനം. ഈ പുരുഷൻ ഉറങ്ങി ഒരു സ്വപ്നവും കാണാതിരിക്കുമ്പോൾ പ്രാണൻ മാത്രമായി ഏകമാകുന്നു. അപ്പോൾ വാക് എല്ലാ നാമങ്ങളോടുംകൂടി അവനിൽ ലയിക്കുന്നു; കണ്ണ് എല്ലാ രൂപങ്ങളോടുംകൂടി, ശ്രോത്രം എല്ലാ ശബ്ദങ്ങളോടുംകൂടി, മനസ്സ് എല്ലാ ധ്യാനങ്ങളോടുംകൂടി ലയിക്കുന്നു. അവൻ ഉണരുമ്പോൾ, കത്തുന്ന അഗ്നിയിൽനിന്നു തീപ്പൊരികൾ എല്ലാ ദിക്കുകളിലേക്കും ചിതറുന്നതുപോലെ, ഈ ആത്മാവിൽനിന്ന് പ്രാണങ്ങൾ തങ്ങളുടെ സ്ഥാനങ്ങളിലേക്ക് ചിതറുന്നു; പ്രാണങ്ങളിൽനിന്ന് ദേവന്മാർ, ദേവന്മാരിൽനിന്ന് ലോകങ്ങൾ. ഇതാണ് അവന്റെ സിദ്ധി, ഇതാണ് വിജ്ഞാനം. ഈ പുരുഷൻ പീഡിതനായി മരിക്കാറാകുമ്പോൾ, ബലഹീനത പ്രാപിച്ച് മോഹത്തിൽ വീഴുമ്പോൾ, അവന്റെ ചിത്തം പുറപ്പെട്ടുപോയി എന്ന് പറയുന്നു. അവൻ കേൾക്കുന്നില്ല, കാണുന്നില്ല, വാക്കുകൊണ്ട് സംസാരിക്കുന്നു, എന്നാൽ ധ്യാനിക്കുന്നില്ല; അപ്പോൾ അവനിൽ പ്രാണൻ ഏകമാകുന്നു. അപ്പോൾ വാക് എല്ലാ നാമങ്ങളോടുംകൂടി, കണ്ണ് എല്ലാ രൂപങ്ങളോടുംകൂടി, ശ്രോത്രം എല്ലാ ശബ്ദങ്ങളോടുംകൂടി, മനസ്സ് എല്ലാ ധ്യാനങ്ങളോടുംകൂടി ലയിക്കുന്നു. അവൻ ഉണരുമ്പോൾ, കത്തുന്ന അഗ്നിയിൽനിന്നു തീപ്പൊരികൾ ചിതറുന്നതുപോലെ, ഈ ആത്മാവിൽനിന്ന് പ്രാണങ്ങൾ തങ്ങളുടെ സ്ഥാനങ്ങളിലേക്ക് ചിതറുന്നു; പ്രാണങ്ങളിൽനിന്ന് ദേവന്മാർ, ദേവന്മാരിൽനിന്ന് ലോകങ്ങൾ.
Kauṣītaki 3.4
स यदास्माच्छरीरादुत्क्रामति सहैवैतैः सर्वैरुत्क्रामति वागस्मात्सर्वाणि नामान्यभिविसृजते सृजते । वाचा सर्वाणि नामान्याप्नोति प्राणोऽस्मात्सर्वान्गन्धानभिविसृजते प्राणेन सर्वान्गन्धानाप्नोति चक्षुरस्मात्सर्वाणि रूपाण्यभिविसृजते चक्षुषा सर्वाणि रूपाण्याप्नोति श्रोत्रमस्मात्सर्वाञ्च्छब्दानभिविसृजते श्रोत्रेण सर्वाञ्च्छब्दानाप्नोति मनोऽस्मात्सर्वाणि ध्यातान्यभिविसृजते मनसा सर्वाणि ध्यातान्याप्नोति सैषा प्राणे सर्वाप्तिः । यो वै प्राणः सा प्रज्ञा या वा प्रज्ञा स प्राणः स ह ह्येतावस्मिञ्च्छरीरे वसतः सहोत्क्रामतः । अथ खलु यथाऽस्यै प्रज्ञायै सर्वाणि भूतान्येकं भवन्ति तद्व्याख्यास्यामः ॥ ३.४ ॥
അവൻ ഈ ശരീരത്തിൽ നിന്ന് പുറത്തുപോകുമ്പോൾ ഇവയെല്ലാവുമായി ചേർന്നാണ് പോകുന്നത്. വാക് ഇവനിൽ നിന്ന് എല്ലാ നാമങ്ങളെയും വിട്ടയക്കുന്നു; അവൻ അവയെ വാക്കിലൂടെ നേടുന്നു. പ്രാണൻ ഇവനിൽ നിന്ന് എല്ലാ ഗന്ധങ്ങളെയും വിട്ടയക്കുന്നു; അവൻ അവയെ പ്രാണനിലൂടെ നേടുന്നു. ചക്ഷുസ് ഇവനിൽ നിന്ന് എല്ലാ രൂപങ്ങളെയും വിട്ടയക്കുന്നു; അവൻ അവയെ ചക്ഷുസിലൂടെ നേടുന്നു. ശ്രോത്രം ഇവനിൽ നിന്ന് എല്ലാ ശബ്ദങ്ങളെയും വിട്ടയക്കുന്നു; അവൻ അവയെ ശ്രോത്രത്തിലൂടെ നേടുന്നു. മനസ്സ് ഇവനിൽ നിന്ന് എല്ലാ ധ്യാനവിഷയങ്ങളെയും വിട്ടയക്കുന്നു; അവൻ അവയെ മനസ്സിലൂടെ നേടുന്നു. ഇതാണ് പ്രാണനിലെ സർവ്വപ്രാപ്തി. ഏതാണോ പ്രാണൻ അതാണ് പ്രജ്ഞ; ഏതാണോ പ്രജ്ഞ അതാണ് പ്രാണൻ; ഇവ രണ്ടും ഈ ശരീരത്തിൽ ഒന്നിച്ചു വസിച്ച് ഒന്നിച്ചു പുറത്തുപോകുന്നു. ഇനി, ഈ പ്രജ്ഞയിൽ എല്ലാ ജീവികളും എങ്ങനെ ഒന്നായിത്തീരുന്നു എന്ന് ഞങ്ങൾ വിശദീകരിക്കും.
Kauṣītaki 3.5
वागेवास्या एकमङ्गमुदूढं तस्यै नाम परस्तात्प्रतिविहिता भूतमात्रा । घ्राणमेवास्या एकमङ्गमुदूढं तस्य गन्धः परस्तात्प्रतिविहिता भूतमात्रा चक्षुरेवास्या एकमङ्गमुदूढं तस्य रूपं परस्तात्प्रतिविहिता भूतमात्रा श्रोत्रमेवास्या एकमङ्गमुदूढं तस्य शब्दः परस्तात्प्रतिविहिता भूतमात्रा जिह्वैवास्या एकमङ्गमुदूढं तस्यान्नरसः परस्तात्प्रतिविहिता भूतमात्रा हस्तावेवास्या एकमङ्गमुदूढं तयोः कर्म परस्तात्प्रतिविहिता भूतमात्रा शरीरमेवास्या एकमङ्गमुदूढं तस्य सुखदुःखे परस्तात्प्रतिविहिता भूतमात्रा उपस्थ एवास्या एकमङ्गमुदूढं तस्यानन्दो रतिः प्रजातिः परस्तात्प्रतिविहिता भूतमात्रा पादावेवास्या एकमङ्गमुदूढं तयोरित्या परस्तात्प्रतिविहिता भूतमात्रा प्रज्ञैवास्या एकमङ्गमुदूढं तस्यै धियो विज्ञातव्यं कामाः परस्तात्प्रतिविहिता भूतमात्रा ॥ ३.५ ॥
വാക് തന്നെയാണ് ഇതിന്റെ ഒരു അംഗം, വഹിക്കപ്പെട്ടത്; അതിനു നാമം, അതിനപ്പുറം വെച്ച ഭൂതമാത്ര. ഘ്രാണം തന്നെയാണ് ഇതിന്റെ ഒരു അംഗം, വഹിക്കപ്പെട്ടത്; അതിന്റെ ഗന്ധം, അതിനപ്പുറം വെച്ച ഭൂതമാത്ര. ചക്ഷുസ് തന്നെയാണ് ഇതിന്റെ ഒരു അംഗം, വഹിക്കപ്പെട്ടത്; അതിന്റെ രൂപം, അതിനപ്പുറം വെച്ച ഭൂതമാത്ര. ശ്രോത്രം തന്നെയാണ് ഇതിന്റെ ഒരു അംഗം, വഹിക്കപ്പെട്ടത്; അതിന്റെ ശബ്ദം, അതിനപ്പുറം വെച്ച ഭൂതമാത്ര. നാവ് തന്നെയാണ് ഇതിന്റെ ഒരു അംഗം, വഹിക്കപ്പെട്ടത്; അതിന്റെ ആഹാരരസം, അതിനപ്പുറം വെച്ച ഭൂതമാത്ര. രണ്ടു കൈകൾ തന്നെയാണ് ഇതിന്റെ ഒരു അംഗം, വഹിക്കപ്പെട്ടവ; അവയുടെ കർമ്മം, അതിനപ്പുറം വെച്ച ഭൂതമാത്ര. ശരീരം തന്നെയാണ് ഇതിന്റെ ഒരു അംഗം, വഹിക്കപ്പെട്ടത്; അതിന്റെ സുഖദുഃഖങ്ങൾ, അതിനപ്പുറം വെച്ച ഭൂതമാത്ര. ഉപസ്ഥം തന്നെയാണ് ഇതിന്റെ ഒരു അംഗം, വഹിക്കപ്പെട്ടത്; അതിന്റെ ആനന്ദം, രതി, സന്താനം, അതിനപ്പുറം വെച്ച ഭൂതമാത്ര. രണ്ടു പാദങ്ങൾ തന്നെയാണ് ഇതിന്റെ ഒരു അംഗം, വഹിക്കപ്പെട്ടവ; അവയുടെ ഗതി, അതിനപ്പുറം വെച്ച ഭൂതമാത്ര. പ്രജ്ഞ തന്നെയാണ് ഇതിന്റെ ഒരു അംഗം, വഹിക്കപ്പെട്ടത്; അതിന് ബുദ്ധിയാൽ അറിയേണ്ടവയും കാമങ്ങളും, അതിനപ്പുറം വെച്ച ഭൂതമാത്ര.
Kauṣītaki 3.6
प्रज्ञया वाचं समारुह्य वाचा सर्वाणि सामान्याप्नोति । प्रज्ञया प्राणं समारुह्य प्राणेन सर्वान्गन्धानाप्नोति प्रज्ञया चक्षुः समारुह्य चक्षुषा सर्वाणि रूपाण्याप्नोति प्रज्ञया श्रोत्रं समारुह्य श्रोत्रेण सर्वाञ्च्छब्दानाप्नोति प्रज्ञया जिह्वां समारुह्य जिह्वया सर्वानन्नरसानाप्नोति प्रज्ञया हस्तौ समारुह्य हस्ताभ्यां सर्वाणि कर्माण्याप्नोति प्रज्ञया शरीरं समारुह्य शरीरेण सुखदुःखे आप्नोति प्रज्ञयोपस्थं समारुह्योपस्थेनानन्दं रतिं प्रज्ञामाप्नोति प्रज्ञया पादौ समारुह्य पादाभ्यां सर्वा इत्या आप्नोति प्रज्ञयैव धियं समारुह्य प्रज्ञयैव धियो विज्ञातव्यं कामानाप्नोति ॥ ३.६ ॥
പ്രജ്ഞയാൽ വാക്കിൽ കയറി വാക്കിനാൽ എല്ലാ സാമങ്ങളും നേടുന്നു. പ്രജ്ഞയാൽ പ്രാണനിൽ കയറി പ്രാണനാൽ എല്ലാ ഗന്ധങ്ങളും നേടുന്നു. പ്രജ്ഞയാൽ ചക്ഷുസ്സിൽ കയറി ചക്ഷുസ്സിനാൽ എല്ലാ രൂപങ്ങളും നേടുന്നു. പ്രജ്ഞയാൽ ശ്രോത്രത്തിൽ കയറി ശ്രോത്രത്താൽ എല്ലാ ശബ്ദങ്ങളും നേടുന്നു. പ്രജ്ഞയാൽ നാവിൽ കയറി നാവിനാൽ എല്ലാ അന്നരസങ്ങളും നേടുന്നു. പ്രജ്ഞയാൽ കൈകളിൽ കയറി കൈകളാൽ എല്ലാ കർമ്മങ്ങളും നേടുന്നു. പ്രജ്ഞയാൽ ശരീരത്തിൽ കയറി ശരീരത്താൽ സുഖദുഃഖങ്ങൾ നേടുന്നു. പ്രജ്ഞയാൽ ഉപസ്ഥത്തിൽ കയറി ഉപസ്ഥത്താൽ ആനന്ദവും രതിയും നേടുന്നു. പ്രജ്ഞയാൽ പാദങ്ങളിൽ കയറി പാദങ്ങളാൽ എല്ലാ ചലനങ്ങളും നേടുന്നു. പ്രജ്ഞയാൽ തന്നെ ധീയിൽ കയറി, പ്രജ്ഞയാൽ തന്നെ ധീയിലൂടെ അറിയേണ്ട കാമനകൾ നേടുന്നു.
Kauṣītaki 3.7
न हि प्रज्ञापेता वाङ्नाम किञ्चन प्रज्ञपयेदन्यत्र मे मनोऽभूदित्याह । नाहमेतन्नाम प्राज्ञासिषमिति । न हि प्रज्ञापेतः प्राणो गन्धं कञ्चन प्रज्ञपयेदन्यत्र मे मनोऽभूदित्याह नाहमेतं गन्धं प्राज्ञासिषमिति । न हि प्रज्ञापेतं चक्षू रूपं किञ्चन प्रज्ञपयेदन्यत्र मे मनोऽभूदित्याह । नाहमेतद्रूपं प्राज्ञासिषमिति न प्रज्ञापेतं श्रोत्रं शब्दं कञ्चन प्रज्ञपयेदन्यत्र मे मनोऽभूदित्याह । नाहमेतं शब्दं प्राज्ञासिषमिति न हि प्रज्ञापेता जिह्वान्नरसं कञ्चन प्रज्ञपयेदन्यत्र मे मनोऽभूदित्याह । नाहमेतमन्नरसं प्राज्ञासिषमिति न प्रज्ञापेतौ हतौ कर्म किञ्चन प्रज्ञपयेतामन्यत्र मे मनोऽभूदित्याह नाहमेतत्कर्म प्राज्ञासिषमिति न हि प्रज्ञापेतं शरीरं सुखदुःखं किञ्चन प्रज्ञपयेदन्यत्र मे मनोऽभूदित्याह नाहमेतत्सुखदुःखं प्राज्ञासिषमिति न हि प्रज्ञापेत उपस्थ आनन्दं रतिं प्रजातिं काञ्चन प्रज्ञपयेदन्यत्र मे मनोऽभूदित्याह । नाहमेतमानन्दं न रतिं प्रजातिं प्राज्ञासिषमिति न हि प्रज्ञापेतौ पादावित्यां काञ्चन प्रज्ञापयेतामन्यत्र मे मनोऽभूदित्याह । नाहमेतामित्यां प्राज्ञसिषमिति न हि प्रज्ञापेता धीः काचन सिद्ध्येन्न प्रज्ञातव्यं प्रज्ञायेत् ॥ ३.७ ॥
കാരണം അറിവിനെ അറിയിക്കുന്ന വാക്ക് ഒരു നാമത്തെയും വെളിപ്പെടുത്തുന്നില്ല. 'എന്റെ മനസ്സില്ലായിരുന്നെങ്കിൽ ഈ നാമം ഞാൻ അറിയുമായിരുന്നില്ല' എന്ന് അത് പറയുന്നു. പ്രാണൻ ഒരു ഗന്ധത്തെയും വെളിപ്പെടുത്തുന്നില്ല. 'എന്റെ മനസ്സില്ലായിരുന്നെങ്കിൽ ഈ ഗന്ധം ഞാൻ അറിയുമായിരുന്നില്ല' എന്ന് അത് പറയുന്നു. കണ്ണുകൾ ഒരു രൂപത്തെയും വെളിപ്പെടുത്തുന്നില്ല. 'എന്റെ മനസ്സില്ലായിരുന്നെങ്കിൽ ഈ രൂപം ഞങ്ങൾ അറിയുമായിരുന്നില്ല' എന്ന് അവ പറയുന്നു. ചെവികൾ ഒരു ശബ്ദത്തെയും വെളിപ്പെടുത്തുന്നില്ല. 'എന്റെ മനസ്സില്ലായിരുന്നെങ്കിൽ ഈ ശബ്ദം ഞങ്ങൾ അറിയുമായിരുന്നില്ല' എന്ന് അവ പറയുന്നു. നാവ് ഒരു അന്നരസത്തെയും വെളിപ്പെടുത്തുന്നില്ല. 'എന്റെ മനസ്സില്ലായിരുന്നെങ്കിൽ ഈ അന്നരസം ഞാൻ അറിയുമായിരുന്നില്ല' എന്ന് അത് പറയുന്നു. രണ്ടു കൈകളും ഒരു കർമത്തെയും വെളിപ്പെടുത്തുന്നില്ല. 'എന്റെ മനസ്സില്ലായിരുന്നെങ്കിൽ ഈ കർമം ഞങ്ങൾ അറിയുമായിരുന്നില്ല' എന്ന് അവ പറയുന്നു. ശരീരം സുഖദുഃഖത്തെ വെളിപ്പെടുത്തുന്നില്ല. 'എന്റെ മനസ്സില്ലായിരുന്നെങ്കിൽ ഈ സുഖദുഃഖം ഞാൻ അറിയുമായിരുന്നില്ല' എന്ന് അത് പറയുന്നു. ഉപസ്ഥം (ജനനേന്ദ്രിയം) ആനന്ദത്തെയും രതിയെയും സന്താനോൽപാദനത്തെയും വെളിപ്പെടുത്തുന്നില്ല. 'എന്റെ മനസ്സില്ലായിരുന്നെങ്കിൽ ഈ ആനന്ദവും രതിയും സന്താനോൽപാദനവും ഞാൻ അറിയുമായിരുന്നില്ല' എന്ന് അത് പറയുന്നു. രണ്ടു പാദങ്ങളും ഒരു നടത്തത്തെയും വെളിപ്പെടുത്തുന്നില്ല. 'എന്റെ മനസ്സില്ലായിരുന്നെങ്കിൽ ഈ നടത്തം ഞാൻ അറിയുമായിരുന്നില്ല' എന്ന് അവ പറയുന്നു. കാരണം ബുദ്ധിക്ക് ഒരു സിദ്ധിയും നൽകാനാവില്ല; അറിയേണ്ടത് അറിയപ്പെടാതെ തന്നെ നിൽക്കുന്നു.
Kauṣītaki 3.8
न वाचं विजिज्ञासीत वक्तारं विद्यान्न गन्धं विजिज्ञासीत घ्रातारं विद्यान्न रूपं विजिज्ञासीत रूपविद्यं विद्यान्न शब्दं विजिज्ञासीत श्रोतारं विद्यान्नान्नरसं विजिज्ञासीतान्नरसविज्ञातारं विद्यान्न कर्म विजिज्ञासीत कर्तारं विद्यान्न सुखदुःखे विजिज्ञासीत सुखदुःखयोर्विज्ञातारं विद्यान्नानन्दं न रतिं न प्रजातिं विजिज्ञासीतानन्दस्य रतेः प्रजातेर्विज्ञातारं विद्यान्नेत्यां विजिज्ञासीतैतारं विद्यात् । न मनो विजिज्ञासीत मन्तारं विद्यात् । ता वा एता दशैव भूतमात्रा अधिप्रज्ञं दश प्रज्ञामात्रा अधिभूतं यद्धि भूतमात्रा न स्युर्न प्रज्ञामात्राः स्युर्यद्वा प्रज्ञामात्रा न स्युर्न भूतमात्राः स्युः ॥ ३.८ ॥
വാക്കിനെ അറിയാൻ ആഗ്രഹിക്കരുത്; സംസാരിക്കുന്നവനെ അറിയണം. ഗന്ധത്തെ അറിയാൻ ആഗ്രഹിക്കരുത്; മണക്കുന്നവനെ അറിയണം. രൂപത്തെ അറിയാൻ ആഗ്രഹിക്കരുത്; രൂപത്തെ അറിയുന്നവനെ അറിയണം. ശബ്ദത്തെ അറിയാൻ ആഗ്രഹിക്കരുത്; കേൾക്കുന്നവനെ അറിയണം. അന്നരസത്തെ അറിയാൻ ആഗ്രഹിക്കരുത്; അന്നരസം അറിയുന്നവനെ അറിയണം. കർമ്മത്തെ അറിയാൻ ആഗ്രഹിക്കരുത്; കർത്താവിനെ അറിയണം. സുഖദുഃഖങ്ങളെ അറിയാൻ ആഗ്രഹിക്കരുത്; സുഖദുഃഖങ്ങൾ അറിയുന്നവനെ അറിയണം. ആനന്ദം, രതി, പ്രജ എന്നിവയെ അറിയാൻ ആഗ്രഹിക്കരുത്; അവ അറിയുന്നവനെ അറിയണം. ദർശനത്തെ അറിയാൻ ആഗ്രഹിക്കരുത്; ദ്രഷ്ടാവിനെ അറിയണം. മനസ്സിനെ അറിയാൻ ആഗ്രഹിക്കരുത്; മനനം ചെയ്യുന്നവനെ അറിയണം. ഇവ തന്നെയാണ് പത്ത് ഭൂതമാത്രകൾ; പ്രജ്ഞയ്ക്ക് അധീനമായവ. പത്ത് പ്രജ്ഞാമാത്രകൾ; ഭൂതങ്ങൾക്ക് അധീനമായവ. ഭൂതമാത്രകൾ ഇല്ലെങ്കിൽ പ്രജ്ഞാമാത്രകൾ ഉണ്ടാവില്ല; പ്രജ്ഞാമാത്രകൾ ഇല്ലെങ്കിൽ ഭൂതമാത്രകൾ ഉണ്ടാവില്ല.
Kauṣītaki 3.9
न ह्यन्यतरतो रूपं किञ्चन सिद्ध्येन्नो एतन्नाना तद्यथा रथस्यारेषु नेमिरर्पिता नाभावरा अर्पिता एवमेवैता भूतमात्राः प्रज्ञामात्रास्वर्पिताः प्रज्ञामात्राः प्राणेऽर्पिताः स एष प्राण एव प्रज्ञात्मानन्दोऽजरोऽमृतः । न साधुना कर्मणा भूयान्नो एवासाधुना कनीयान् । एष ह्येवैनं साधुकर्म कारयति तं यमेभ्यो लोकेभ्यो उन्निनीषत एष उ एवैनमसाधु कर्म कारयति तं यमधो निनीषते । एष लोकपाल एष लोकाधिपतिरेष सर्वेश्वरः स म आत्मेति विद्यात्स म आत्मेति विद्यात् ॥ ३.९ ॥
ഒന്നിൽ നിന്നു മാത്രം രൂപം സിദ്ധിക്കില്ല; ഇത് അനേകമാണ്. രഥചക്രത്തിന്റെ ആരക്കാലുകളിൽ വക്ക് ഉറപ്പിക്കപ്പെട്ടതുപോലെ, നാഭിയിൽ ആരക്കാലുകൾ ഉറപ്പിക്കപ്പെട്ടതുപോലെ, അതുപോലെ ഈ ഭൂതമാത്രകൾ പ്രജ്ഞാമാത്രകളിൽ ഉറപ്പിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു; പ്രജ്ഞാമാത്രകൾ പ്രാണനിൽ ഉറപ്പിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. ആ ഈ പ്രാണൻ തന്നെ പ്രജ്ഞാത്മാവും ആനന്ദവും ജരയില്ലാത്തതും അമൃതവുമാണ്. നല്ല കർമ്മത്താൽ അത് വർദ്ധിക്കുന്നില്ല, ചീത്ത കർമ്മത്താൽ കുറയുന്നുമില്ല. ഇതുതന്നെ ഈ ലോകങ്ങളിൽ നിന്ന് ഉയർത്താൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നവനെ നല്ല കർമ്മം ചെയ്യിക്കുന്നു; താഴേക്ക് നയിക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നവനെ ചീത്ത കർമ്മം ചെയ്യിക്കുന്നു. ഇതുതന്നെ ലോകപാലൻ, ഇതുതന്നെ ലോകാധിപതി, ഇതുതന്നെ സർവേശ്വരൻ. അവൻ എന്റെ ആത്മാവ് എന്ന് അറിയണം; അവൻ എന്റെ ആത്മാവ് എന്ന് അറിയണം.