Upaniṣads · Maitrāyaṇī 2
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
Maitrāyaṇī 2.1
अथ भगवाञ्च्हाकायन्यः सुप्रीतोऽब्रवीद्राजानं महाराज बृहद्रथेक्ष्वाकुवंशध्वजशीर्षात्मजः कृतकृत्यस्त्वं मरुन्नाम्नो विश्रुतोऽसीत्ययं वा व खल्वात्मा ते कतमो भगवान्वर्ण्य इति तं होवाच इति ॥ २.१ ॥
Entonces el venerable Śākāyanya, muy complacido, dijo al rey: Gran rey Bṛhadratha, hijo, estandarte del linaje de Ikṣvāku, has cumplido tus fines; eres famoso con el nombre de Marut. ¿Cuál es tu yo, este o aquel, que el venerable debe describir? Así le habló.
Maitrāyaṇī 2.2
य एषो बाह्यावष्टम्भनेनोर्ध्वमुत्क्रान्तो व्यथमानोऽव्यथमानस्तमः प्रणुदत्येष आत्मेत्याह भगवानथ य एष संप्रसादोऽस्माञ्च्हरीरात्समुत्थाय परं ज्योतिरुपसंपद्य स्वेन रूपेणाभिनिष्पद्यत एष आत्मेति होवाचैतदमृतमभयमेतद्ब्रह्मेति ॥ २.२ ॥
Lo que, elevándose hacia arriba por un apoyo externo, tembloroso y luego sin temblar, aleja la oscuridad, este es el ātman, dijo el venerable. Y lo que, al levantarse de este cuerpo y alcanzar la luz suprema, aparece en su propia forma, este es el ātman, dijo. Esto es lo inmortal, esto es lo sin temor, esto es brahman.
Maitrāyaṇī 2.3
अथ खल्वियं ब्रह्मविद्या सर्वोपनिषद्विद्या वा राजन्नस्माकं भगवता मैत्रेयेण व्याख्याताहं ते कथयिष्यामीत्यथापहतपाप्मानस्तिग्मतेजस ऊर्ध्वरेतसो वालखिल्या इति श्रुयन्तेऽथैते प्रजापतिमब्रुवन्भगवञ्शकटमिवाचेतनमिदं शरीरं कस्यैष खल्वीदृशो महिमातीन्द्रियभूतस्य येनैतद्विधमिदं चेतनवत्प्रतिष्ठापितं प्रचोदयितास्य को भगवन्नेतदस्माकं ब्रूहीति तान्होवाच ॥ २.३ ॥
Ahora, oh rey, este conocimiento de brahman —o el conocimiento de todas las Upaniṣads— fue expuesto por nuestro venerable Maitreya, y te lo diré. Se dice que los Vālakhilyas, libres de pecado, de brillantez aguda, con la semilla dirigida hacia arriba, dijeron a Prajāpati: 'Venerable señor, este cuerpo es inconsciente como un carro. ¿De quién es tal grandeza de este ser suprasensible, por quien esto es establecido como si fuera consciente y por quien es impulsado? Venerable señor, dínoslo.' Él les dijo:
Maitrāyaṇī 2.4
यो ह खलु वाचोपरिस्थः श्रूयते स एव वा एष शुद्धः पूतः शून्यः शान्तो प्राणोऽनीशत्माऽनन्तोऽक्षय्यः स्थिरः शाश्वतोऽजः स्वतन्त्रः स्वे महिम्नि तिष्ठत्यनेनेदं शरीरं चेतनवत्प्रतिष्ठापितं प्रचोदयिता चैषोऽस्येति ते होचुर्भगवन्कथमनेनेदृशेनानिच्च्हेनैतद्विधमिदं चेतनवत्प्रतिष्ठापितं प्रचोदयिता चैषोऽस्येति कथमिति तान्होवाच ॥ २.४ ॥
Aquel que se oye situado por encima del habla, este mismo es puro, santo, vacío de cualidades, pacífico, prāṇa, sin señor, ātman, infinito, imperecedero, firme, eterno, no nacido, independiente, que permanece en su propia grandeza; por él este cuerpo es establecido como si fuera consciente, y él es su impulsor. Dijeron: 'Venerable señor, ¿cómo sucede esto mediante un ser sin deseo: que este cuerpo es establecido como si fuera consciente y él es su impulsor? ¿Cómo?' Él les dijo:
Maitrāyaṇī 2.5
स वा एष सूक्ष्मोऽग्राह्योऽदृश्यः पुरुषसंज्ञको बुद्धिपूर्वमिहैवावर्ततेंऽशेन सुषुप्तस्यैव बुद्धिपूर्वं निबोधयत्यथ योह खलु वावाइतस्यांशोऽयं यश्चेतनमात्रः प्रतिपूरुषं क्षेत्रज्ञः सण्कल्पाध्यवसायाभिमानलिण्गः प्रजापतिर्विश्वक्षस्तेन चेतनेनेदं शरीरं चेतनवत्प्रतिष्ठापितं प्रचोदयिता चैषोऽस्येति ते होचुर्भगवन्नीदृशस्य कथमंशेन वर्तनमिति तान्होवाच ॥ २.५ ॥
Él es este sutil, inaprehensible, invisible llamado Puruṣa; con la inteligencia regresa aquí. Por una parte de sí mismo despierta la inteligencia del que está en sueño profundo. Y la parte de él, esta mera conciencia, el conocedor del campo en cada persona, marcado por la voluntad, la determinación y el amor propio, es Prajāpati, el que todo lo ve; por esa conciencia este cuerpo es establecido como si fuera consciente, y él es su impulsor. Dijeron: 'Venerable señor, ¿cómo se habita por una parte de tal ser?' Él les dijo:
Maitrāyaṇī 2.6
प्रजापतिर्वा एषोऽग्रेऽतिष्ठत्स नारमतैकः स आत्मनमभिध्यायद्बव्हीः प्रजा असृजत्त अस्यैवात्मप्रबुद्धा अप्राणा स्थाणुरिव तिष्ठमाना अपश्यत्स नारमत सोऽमन्यतैतासं प्रतिबोधनायाभ्यन्तरं प्राविशानीत्यथ स वायुमिवात्मानं कृत्वाभ्यन्तरं प्राविशत्स एको नाविशत्स पञ्चधात्मानं प्रविभज्योच्यते यः प्राणोऽपानः समान उदानो व्यान इति ॥ २.६ ॥
Al principio Prajāpati estaba solo y no se deleitó. Meditando en sí mismo, creó muchas criaturas. De él surgieron seres despiertos en el ātman pero sin aliento, de pie como postes. Los vio y aun así no se deleitó. Pensó: 'Entraré dentro para despertarlos.' Haciéndose como el viento, entró en su interior, pero no entró solo. Dividiéndose en cinco, fue llamado prāṇa, apāna, samāna, udāna y vyāna.
Maitrāyaṇī 2.7
अथ योऽयमूर्ध्वमुत्क्रामतीत्येष वाव स प्राणोऽथ योऽयमवाञ्चं संक्रामत्वेष वाव सोऽपानोऽथ योयं स्थविष्ठमन्नधातुमपाने स्थापयत्यणिष्ठं चाण्गेऽण्गे समं नयत्येष वाव स समानोऽथ योऽयं पीताशितमुद्गिरति निगिरतीति चैष वाव स उदानोऽथ येनैताः शिरा अनुव्याप्ता एष वाव स व्यानः ॥ २.७ ॥
Lo que sale hacia arriba es prāṇa. Lo que desciende es apāna. Lo que sitúa la esencia más densa del alimento en apāna y lleva la más sutil por igual a cada miembro es samāna. Lo que arroja hacia arriba lo bebido y comido y lo traga hacia abajo es udāna. Aquello por lo que estos vasos se extienden por todas partes es vyāna.
Maitrāyaṇī 2.8
अथोपांशुरन्तर्याम्यमिभवत्यन्तर्याममुपांशुमेतयोरन्तराले चौष्ण्यं मासवदौष्ण्यं स पुरुषोऽथ यः पुरुषः सोऽग्निर्वैश्वानरोऽप्यन्यत्राप्युक्तमयमग्निर्वैश्वानरो योऽयमनन्तः पुरुषो येनेदमन्नं पच्यते यदिदमद्यते तस्यैष घोषो भवति यदेतत्कर्णावपिधाय शृणोति स यदोत्क्रमिष्यन्भवति नैनं घोषं शृणोति ॥ २.८ ॥
Luego upāṃśu rodea al antaryāmin, y entre el antaryāmin y upāṃśu hay calor, calor como de un mes. Ese es el puruṣa. El puruṣa que es esto es el fuego Vaiśvānara, del que también se habla en otro lugar. Este fuego Vaiśvānara es este puruṣa sin fin, por el cual se cuece este alimento y lo que se come. Su sonido es el que se oye con los oídos tapados. Cuando está a punto de partir, no oye este sonido.
Maitrāyaṇī 2.9
स वा एष पञ्चधात्मानं प्रविभज्य निहितो गुहायां मनोमयः प्राणशरीरो बहुरूपः सत्यसं कल्प आत्मेति स वा एषोऽस्य हृदन्तरे तिष्ठन्नकृतार्थोऽमन्यतार्थानसानि तत्स्वानीमानि भित्त्वोदितः पञ्चभी रश्मिभिर्विषयानत्तीति बुद्धीन्द्रियाणि यानीमान्येतान्यस्य रश्मयः कर्मेन्द्रियाण्यस्य हया रथः शरीरं मनो नियन्ता प्रकृतिमयोस्य प्रतोदनेन खल्वीरितं परिभ्रमतीदं शरीरं चक्रमिव मृते च नेदं शरीरं चेतनवत्प्रतिष्ठापितं प्रचोदयिता चैषोऽस्येति ॥ २.९ ॥
Este mismo, habiéndose dividido en cinco, está colocado en la caverna, hecho de mente, teniendo el prāṇa como cuerpo, de muchas formas, veraz en su voluntad, es el ātman. Este mismo, de pie dentro de su corazón, insatisfecho, piensa: 'Que pueda alcanzar los objetos.' Por eso, atravesando sus propias aberturas, elevándose con cinco rayos, disfruta de los objetos de los sentidos. Estos que son los órganos del conocimiento son sus rayos; los órganos de acción son sus caballos; el cuerpo es el carro; la mente es el auriga; lo hecho de naturaleza es su aguijón. Impulsado por su golpe, este cuerpo gira como una rueda. Al morir, este cuerpo no permanece establecido como si fuera consciente; y este es su impulsor.
Maitrāyaṇī 2.10
स वा एष आत्मेत्यदो वशं नीत इव सितासितैः कर्मफलैरभिभूयमान इव प्रतिशरीरेषु चरत्यव्यक्तत्वात्सूक्ष्मत्वाददृश्यत्वादग्राह्यत्वान्निर्ममत्वा च्चानवस्थोऽकर्ता कर्तेवावस्थितः ॥ २.१० ॥
Ese mismo ātman, como si fuera sometido y dominado por los frutos de las acciones blancas y negras, vaga por cada cuerpo. Por ser no manifiesto, sutil, invisible e inaprehensible, y por carecer de sentido de 'mío', es inestable y no agente, y sin embargo permanece como si fuera el agente.
Maitrāyaṇī 2.11
स वा एष शुद्धः स्थिरोऽचलश्चालेपोऽव्यग्रो निःस्पृहः प्रेक्षकवदवस्थितः स्वस्य चरितभुग्गुणमयेन पटेनात्मानमन्तर्धीयावस्थित इत्यवस्थित इति ॥ २.११ ॥
Ese mismo ātman es puro, firme, inmóvil, sin mancha, sin inquietud y sin deseo; permanece como un espectador. Siendo el disfrutador de los frutos de su propia conducta, se oculta con un velo tejido de guṇas y así permanece; así permanece.