ഉപനിഷത്തുകൾ · Maitrāyaṇī 2
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
Maitrāyaṇī 2.1
अथ भगवाञ्च्हाकायन्यः सुप्रीतोऽब्रवीद्राजानं महाराज बृहद्रथेक्ष्वाकुवंशध्वजशीर्षात्मजः कृतकृत्यस्त्वं मरुन्नाम्नो विश्रुतोऽसीत्ययं वा व खल्वात्मा ते कतमो भगवान्वर्ण्य इति तं होवाच इति ॥ २.१ ॥
അപ്പോൾ ഭഗവാനായ ശാകായന്യൻ അത്യന്തം പ്രസന്നനായി രാജാവിനോട് പറഞ്ഞു: മഹാരാജാവായ ബൃഹദ്രഥാ, ഇക്ഷ്വാകു വംശത്തിന്റെ കൊടിമുടിയിലെ പുത്രാ, നീ കൃതകൃത്യനാണ്; മരുത് എന്ന പേരിൽ പ്രസിദ്ധനാണ്. ഇത് അല്ലെങ്കിൽ അത്, നിന്റെ ആത്മാവ് ഏതാണ്, ഭഗവാനാൽ വിവരിക്കപ്പെടേണ്ടത് ഏതാണ് എന്ന് അവനോട് പറഞ്ഞു.
Maitrāyaṇī 2.2
य एषो बाह्यावष्टम्भनेनोर्ध्वमुत्क्रान्तो व्यथमानोऽव्यथमानस्तमः प्रणुदत्येष आत्मेत्याह भगवानथ य एष संप्रसादोऽस्माञ्च्हरीरात्समुत्थाय परं ज्योतिरुपसंपद्य स्वेन रूपेणाभिनिष्पद्यत एष आत्मेति होवाचैतदमृतमभयमेतद्ब्रह्मेति ॥ २.२ ॥
ബാഹ്യമായ ആശ്രയത്താൽ മുകളിലേക്ക് ഉയർന്ന്, വിറച്ചും പിന്നീട് വിറയ്ക്കാതെയും ഇരുട്ടിനെ അകറ്റുന്നതാണ് ആത്മാവ് എന്ന് ഭഗവാൻ പറഞ്ഞു. ഈ ശരീരത്തിൽ നിന്ന് ഉയർന്ന് ശ്രേഷ്ഠമായ പ്രകാശം പ്രാപിച്ച് സ്വന്തം രൂപത്തിൽ പ്രകടമാകുന്നതും ആത്മാവ് തന്നെ എന്നും അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു. ഇതാണ് അമൃതം, ഇതാണ് അഭയം, ഇതാണ് ബ്രഹ്മം.
Maitrāyaṇī 2.3
अथ खल्वियं ब्रह्मविद्या सर्वोपनिषद्विद्या वा राजन्नस्माकं भगवता मैत्रेयेण व्याख्याताहं ते कथयिष्यामीत्यथापहतपाप्मानस्तिग्मतेजस ऊर्ध्वरेतसो वालखिल्या इति श्रुयन्तेऽथैते प्रजापतिमब्रुवन्भगवञ्शकटमिवाचेतनमिदं शरीरं कस्यैष खल्वीदृशो महिमातीन्द्रियभूतस्य येनैतद्विधमिदं चेतनवत्प्रतिष्ठापितं प्रचोदयितास्य को भगवन्नेतदस्माकं ब्रूहीति तान्होवाच ॥ २.३ ॥
രാജാവേ, ഈ ബ്രഹ്മവിദ്യ—അല്ലെങ്കിൽ എല്ലാ ഉപനിഷത്തുകളുടെയും വിദ്യ—നമ്മുടെ ഭഗവാൻ മൈത്രേയൻ വ്യാഖ്യാനിച്ചതാണ്; ഞാൻ നിനക്കു പറയാം. പാപരഹിതരും തേജസ്വികളും ഊർധ്വരേതസ്കരുമായ വാലഖില്യന്മാർ ഉണ്ടായിരുന്നുവെന്ന് കേൾക്കുന്നു. അപ്പോൾ അവർ പ്രജാപതിയോട് പറഞ്ഞു: 'ഭഗവാനേ, ഈ ശരീരം വണ്ടിപോലെ അചേതനമാണ്. ഇന്ദ്രിയാതീതനായ ആരുടേതാണ് ഇത്ര വലിയ മഹിമ? ചേതനപോലെ ഇതിനെ സ്ഥാപിച്ച് ഇതിന്റെ പ്രേരകനായവൻ ആര്? ഭഗവാനേ, ഞങ്ങളോട് പറഞ്ഞുതരിക.' അദ്ദേഹം അവരോട് പറഞ്ഞു.
Maitrāyaṇī 2.4
यो ह खलु वाचोपरिस्थः श्रूयते स एव वा एष शुद्धः पूतः शून्यः शान्तो प्राणोऽनीशत्माऽनन्तोऽक्षय्यः स्थिरः शाश्वतोऽजः स्वतन्त्रः स्वे महिम्नि तिष्ठत्यनेनेदं शरीरं चेतनवत्प्रतिष्ठापितं प्रचोदयिता चैषोऽस्येति ते होचुर्भगवन्कथमनेनेदृशेनानिच्च्हेनैतद्विधमिदं चेतनवत्प्रतिष्ठापितं प्रचोदयिता चैषोऽस्येति कथमिति तान्होवाच ॥ २.४ ॥
വാക്കിന് അപ്പുറത്ത് നിൽക്കുന്നവനെന്ന് കേൾക്കുന്നവൻ ഇവനാണ്; ശുദ്ധൻ, പവിത്രൻ, ഗുണരഹിതൻ, ശാന്തൻ, പ്രാണൻ, അനീശൻ, ആത്മാവ്, അനന്തൻ, അക്ഷയൻ, സ്ഥിരൻ, ശാശ്വതൻ, അജൻ, സ്വതന്ത്രൻ—സ്വന്തം മഹിമയിൽ നിലകൊള്ളുന്നവൻ; ഇവനാൽ ഈ ശരീരം ചേതനപോലെ സ്ഥാപിതമായി, ഇവൻ തന്നെ ഇതിന്റെ പ്രേരകൻ. അവർ പറഞ്ഞു: 'ഭഗവാനേ, ഇച്ഛയില്ലാത്ത ഇങ്ങനെയുള്ളവനാൽ ഇത് എങ്ങനെ—ഈ ശരീരം ചേതനപോലെ സ്ഥാപിതമായി, ഇവൻ ഇതിന്റെ പ്രേരകനാകുന്നത്? എങ്ങനെ?' അദ്ദേഹം അവരോട് പറഞ്ഞു.
Maitrāyaṇī 2.5
स वा एष सूक्ष्मोऽग्राह्योऽदृश्यः पुरुषसंज्ञको बुद्धिपूर्वमिहैवावर्ततेंऽशेन सुषुप्तस्यैव बुद्धिपूर्वं निबोधयत्यथ योह खलु वावाइतस्यांशोऽयं यश्चेतनमात्रः प्रतिपूरुषं क्षेत्रज्ञः सण्कल्पाध्यवसायाभिमानलिण्गः प्रजापतिर्विश्वक्षस्तेन चेतनेनेदं शरीरं चेतनवत्प्रतिष्ठापितं प्रचोदयिता चैषोऽस्येति ते होचुर्भगवन्नीदृशस्य कथमंशेन वर्तनमिति तान्होवाच ॥ २.५ ॥
അവൻ തന്നെയാണ് ഈ സൂക്ഷ്മവും, ഗ്രഹിക്കാനാകാത്തതും, കാണാനാകാത്തതും, 'പുരുഷൻ' എന്ന പേരുള്ളവനും; ബുദ്ധിയോടെ ഇവിടെത്തന്നെ അവൻ തിരിച്ചുവരുന്നു. തന്റെ അംശത്താൽ ഗാഢനിദ്രയിലുള്ളവന്റെ ബുദ്ധിയെ അവൻ ഉണർത്തുന്നു. ഇവന്റെ അംശമായ ഈ ചേതനമാത്രൻ, ഓരോ പുരുഷനിലുമുള്ള ക്ഷേത്രജ്ഞൻ, സങ്കൽപ്പം-നിശ്ചയം-അഭിമാനം എന്നിവയാൽ ലക്ഷിതൻ, പ്രജാപതി, സർവദർശി; ആ ചേതനത്താൽ ഈ ശരീരം ചേതനപോലെ സ്ഥാപിതമായി, അവൻ തന്നെ ഇതിന്റെ പ്രേരകൻ. അവർ പറഞ്ഞു: 'ഭഗവാനേ, ഇങ്ങനെയുള്ളവന്റെ അംശത്താൽ എങ്ങനെ വർത്തിക്കുന്നു?' അദ്ദേഹം അവരോട് പറഞ്ഞു.
Maitrāyaṇī 2.6
प्रजापतिर्वा एषोऽग्रेऽतिष्ठत्स नारमतैकः स आत्मनमभिध्यायद्बव्हीः प्रजा असृजत्त अस्यैवात्मप्रबुद्धा अप्राणा स्थाणुरिव तिष्ठमाना अपश्यत्स नारमत सोऽमन्यतैतासं प्रतिबोधनायाभ्यन्तरं प्राविशानीत्यथ स वायुमिवात्मानं कृत्वाभ्यन्तरं प्राविशत्स एको नाविशत्स पञ्चधात्मानं प्रविभज्योच्यते यः प्राणोऽपानः समान उदानो व्यान इति ॥ २.६ ॥
ആദ്യം പ്രജാപതി ഏകനായിരുന്നു. അദ്ദേഹം സന്തോഷിച്ചില്ല. തന്നെത്തന്നെ ധ്യാനിച്ച് അനേകം പ്രജകളെ സൃഷ്ടിച്ചു. അദ്ദേഹത്തിൽ നിന്നുതന്നെ ആത്മാവിൽ ഉണർന്ന, പ്രാണനില്ലാത്ത, തൂണുപോലെ നിൽക്കുന്ന പ്രജകൾ ഉണ്ടായി. അദ്ദേഹം കണ്ടു, എങ്കിലും സന്തോഷിച്ചില്ല. 'ഇവരെ ഉണർത്താൻ ഉള്ളിൽ പ്രവേശിക്കാം' എന്ന് ചിന്തിച്ചു. കാറ്റുപോലെ തന്നെത്തന്നെ ആക്കി ഉള്ളിൽ പ്രവേശിച്ചു; പക്ഷേ ഒറ്റയ്ക്കല്ല. തന്നെ അഞ്ചായി വിഭജിച്ചു; പ്രാണൻ, അപാനൻ, സമാനൻ, ഉദാനൻ, വ്യാനൻ എന്നു വിളിക്കപ്പെട്ടു.
Maitrāyaṇī 2.7
अथ योऽयमूर्ध्वमुत्क्रामतीत्येष वाव स प्राणोऽथ योऽयमवाञ्चं संक्रामत्वेष वाव सोऽपानोऽथ योयं स्थविष्ठमन्नधातुमपाने स्थापयत्यणिष्ठं चाण्गेऽण्गे समं नयत्येष वाव स समानोऽथ योऽयं पीताशितमुद्गिरति निगिरतीति चैष वाव स उदानोऽथ येनैताः शिरा अनुव्याप्ता एष वाव स व्यानः ॥ २.७ ॥
മുകളിലേക്ക് പുറത്തുപോകുന്നത് പ്രാണൻ. താഴേക്ക് ഇറങ്ങുന്നത് അപാനൻ. ഏറ്റവും സ്ഥൂലമായ അന്നരസത്തെ അപാനത്തിൽ സ്ഥാപിക്കുകയും, ഏറ്റവും സൂക്ഷ്മമായതിനെ ഓരോ അംഗത്തിലും തുല്യമായി എത്തിക്കുകയും ചെയ്യുന്നത് സമാനൻ. കുടിച്ചതും തിന്നതും മേലോട്ട് ഛർദ്ദിക്കുകയും താഴോട്ട് വിഴുങ്ങുകയും ചെയ്യുന്നത് ഉദാനൻ. ഈ നാഡികളിൽ എല്ലായിടത്തും വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നത് വ്യാനൻ.
Maitrāyaṇī 2.8
अथोपांशुरन्तर्याम्यमिभवत्यन्तर्याममुपांशुमेतयोरन्तराले चौष्ण्यं मासवदौष्ण्यं स पुरुषोऽथ यः पुरुषः सोऽग्निर्वैश्वानरोऽप्यन्यत्राप्युक्तमयमग्निर्वैश्वानरो योऽयमनन्तः पुरुषो येनेदमन्नं पच्यते यदिदमद्यते तस्यैष घोषो भवति यदेतत्कर्णावपिधाय शृणोति स यदोत्क्रमिष्यन्भवति नैनं घोषं शृणोति ॥ २.८ ॥
പിന്നെ ഉപാംശു (മന്ദസ്വരം) അന്തര്യാമിയെ ചുറ്റുന്നു; അന്തര്യാമിക്കും ഉപാംശുവിനും ഇടയിൽ ചൂടുണ്ട്, മാസംപോലെ ചൂട്. ആ പുരുഷൻ തന്നെ. ഏത് പുരുഷനുണ്ടോ അവൻ തന്നെയാണ് വൈശ്വാനര അഗ്നി; അത് മറ്റൊരിടത്തും പറയപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. ഈ വൈശ്വാനര അഗ്നിയാണ് ഈ അനന്ത പുരുഷൻ; ഇതിനാൽ ഈ അന്നം പാകം ചെയ്യപ്പെടുന്നു, ഇത് ഭക്ഷിക്കപ്പെടുന്നു. അവന്റെ ഈ ഘോഷം ഉണ്ടാകുന്നു; ചെവി അടച്ച് അത് കേൾക്കുന്നു. അവൻ പുറപ്പെടാൻ ഒരുങ്ങുമ്പോൾ ഈ ഘോഷം കേൾക്കുന്നില്ല.
Maitrāyaṇī 2.9
स वा एष पञ्चधात्मानं प्रविभज्य निहितो गुहायां मनोमयः प्राणशरीरो बहुरूपः सत्यसं कल्प आत्मेति स वा एषोऽस्य हृदन्तरे तिष्ठन्नकृतार्थोऽमन्यतार्थानसानि तत्स्वानीमानि भित्त्वोदितः पञ्चभी रश्मिभिर्विषयानत्तीति बुद्धीन्द्रियाणि यानीमान्येतान्यस्य रश्मयः कर्मेन्द्रियाण्यस्य हया रथः शरीरं मनो नियन्ता प्रकृतिमयोस्य प्रतोदनेन खल्वीरितं परिभ्रमतीदं शरीरं चक्रमिव मृते च नेदं शरीरं चेतनवत्प्रतिष्ठापितं प्रचोदयिता चैषोऽस्येति ॥ २.९ ॥
ഇവൻ തന്നെ തന്നെ അഞ്ചായി വിഭജിച്ച് ഗുഹയിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. മനോമയനും, പ്രാണൻ ശരീരമായുള്ളവനും, അനേകരൂപിയും, സത്യസങ്കല്പനുമായ ആത്മാവ്. ഇവൻ തന്നെ അതിന്റെ ഹൃദയത്തിനുള്ളിൽ നിന്നുകൊണ്ട്, തൃപ്തിയില്ലാതെ ചിന്തിക്കുന്നു: 'ഞാൻ വിഷയങ്ങൾ നേടട്ടെ.' അതിനാൽ തന്റെ ഈ (ഇന്ദ്രിയദ്വാരങ്ങൾ) ഭേദിച്ച് അഞ്ച് രശ്മികളാൽ ഉദിച്ച് വിഷയങ്ങളെ ഭക്ഷിക്കുന്നു. ജ്ഞാനേന്ദ്രിയങ്ങൾ ഇവന്റെ രശ്മികൾ; കർമ്മേന്ദ്രിയങ്ങൾ ഇവന്റെ കുതിരകൾ; ശരീരം രഥം; മനസ്സ് സാരഥി; പ്രകൃതിമയമായ ചാട്ട ഇവന്റേതാണ്. അതിന്റെ അടിയാൽ പ്രേരിതമായി ഈ ശരീരം ചക്രംപോലെ കറങ്ങുന്നു. മരിച്ചാൽ ഈ ശരീരം ചേതനയുള്ളതുപോലെ നിൽക്കില്ല; പ്രേരകനും ഇവൻ തന്നെ.
Maitrāyaṇī 2.10
स वा एष आत्मेत्यदो वशं नीत इव सितासितैः कर्मफलैरभिभूयमान इव प्रतिशरीरेषु चरत्यव्यक्तत्वात्सूक्ष्मत्वाददृश्यत्वादग्राह्यत्वान्निर्ममत्वा च्चानवस्थोऽकर्ता कर्तेवावस्थितः ॥ २.१० ॥
ആ ഈ ആത്മാവ്, വെളുപ്പും കറുപ്പുമായ കർമഫലങ്ങളാൽ അഭിഭൂതനായതുപോലെ, വശീകരിക്കപ്പെട്ടതുപോലെ ഓരോ ശരീരത്തിലും സഞ്ചരിക്കുന്നു. അവ്യക്തനും സൂക്ഷ്മനും അദൃശ്യനും ഗ്രഹിക്കാനാകാത്തവനും മമതയില്ലാത്തവനുമാകയാൽ, അസ്ഥിരനും അകർത്താവുമായിരുന്നാലും കർത്താവുപോലെ സ്ഥിതനായിരിക്കുന്നു.
Maitrāyaṇī 2.11
स वा एष शुद्धः स्थिरोऽचलश्चालेपोऽव्यग्रो निःस्पृहः प्रेक्षकवदवस्थितः स्वस्य चरितभुग्गुणमयेन पटेनात्मानमन्तर्धीयावस्थित इत्यवस्थित इति ॥ २.११ ॥
ആ ഈ ആത്മാവ് ശുദ്ധനും സ്ഥിരനും അചലനും നിർലേപനും അവ്യഗ്രനും നിഃസ്പൃഹനുമാണ്; സാക്ഷിയെപ്പോലെ സ്ഥിതനായിരിക്കുന്നു. സ്വന്തം നടപ്പിന്റെ ഫലം ഭുജിക്കുന്നവനായി, ഗുണമയമായ വസ്ത്രത്താൽ തന്നെ മറച്ച് സ്ഥിതനായിരിക്കുന്നു; ഇങ്ങനെ സ്ഥിതനായിരിക്കുന്നു.