Upaniṣads · Maitrāyaṇī 5
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
Maitrāyaṇī 5.1
चतुर्थः प्रपाठकः ॥
द्विधा वा एष आत्मानं बिभर्त्ययं यः प्राणो यश्चासावादित्योऽथ द्वौ वा एतावास्तां पञ्चधा नामान्तर्बहिश्चाहोरात्रे तौ व्यावर्तेते असौ वा आदित्यो बहिरात्मान्तरात्मा प्राणो बहिरात्मा गत्यान्तरात्मनानुमीयते । गतिरित्येवं ह्याह यः कश्चिद्विद्वानपहतपाप्माध्यक्षोऽवदातमनास्तन्निष्ठ आवृत्तचक्षुः सोऽन्तरात्मागत्या बहिरात्मनोऽनुमीयते गतिरित्येवं ह्याहाथ य एषोऽन्तरादित्ये हिरण्मयः पुरुषो यः पश्यति मां हिरण्यवत्स एषोऽन्तरे हृत्पुष्कर एवाश्रितोऽन्नमत्ति ॥ ५.१ ॥
Cuarto prapāṭhaka. Este ātman se sostiene de dos maneras: es el aliento, y es aquel sol. Estos dos, bajo cinco nombres, estaban dentro y fuera; día y noche son su alternancia. Aquel sol es el yo exterior, el aliento es el yo interior; el yo exterior se infiere por el movimiento del yo interior. Así se dice: 'movimiento'. Quien sea sabio, libre de pecado, supervisor, de mente pura, devoto de ello, con los ojos vueltos hacia dentro, ese es el yo interior; el yo exterior se infiere por el movimiento. Así se dice: 'movimiento'. Ahora, la persona dorada dentro del sol, que me ve como oro, ella, residiendo en el loto interior del corazón, come alimento.
Maitrāyaṇī 5.2
अथ य एषोऽन्तरे हृत्पुष्कर एवाश्रितोऽन्नमत्ति स एषोऽग्निर्दिवि श्रितः सौरः कालाख्योऽदृश्यः सर्वभूतान्नमत्ति कः पुष्करः किमयं वेद वा व तत्पुष्करं योऽयमाकाशोऽस्येमाश्चतस्रो दिशश्चतस्र उपदिशः संस्था अयमर्वागग्निः परत एतौ प्राणादित्यावेतावुपासीतोमित्यक्षरेण व्याहृतिभिः सावित्र्या चेति ॥ ५.२ ॥
Ahora, aquel que, residiendo dentro del loto del corazón, come alimento, este fuego solar llamado Tiempo, que reposa en el cielo, invisible, come el alimento de todos los seres. ¿Qué es ese loto? ¿Quién lo conoce, o qué es ese loto? Este espacio — sus cuatro direcciones y cuatro direcciones intermedias son sus soportes. Este fuego está cerca; más allá estos dos, el aliento y el sol. Uno debe meditar en estos dos con la sílaba Om, con las expresiones sagradas y con la Sāvitrī — así.
Maitrāyaṇī 5.3
द्वे वाव ब्रह्मणो रूपे मूर्तं चामूर्तं चाथ यन्मूर्तं तदसत्यं यदमूर्तं तत्सत्यं तद्ब्रह्म यद्ब्रह्म तज्ज्योतिर्यज्ज्योतिः स आदित्यः स वा एष ओमित्येतदात्मा स त्रेधात्मानं व्यकुरुत ओमिति तिस्रो मात्रा एताभिः सर्वमिदमोतं प्रोतं चैवास्मिन्नित्येवं ह्याहैतद्वा आदित्य ओमित्येवं ध्यायंस्तथात्मानं युञ्जीतेति ॥ ५.३ ॥
En verdad, brahman tiene dos formas: la manifiesta y la no manifiesta. Lo manifiesto es irreal; lo no manifiesto es real. Eso es brahman, y lo que es brahman es luz, y lo que es luz es el sol. Este mismo sol es el ātman llamado om. Se manifestó a sí mismo de tres maneras. En om hay tres mātrās, y por ellas todo esto está tejido y entretejido. Así se dice que este sol es ciertamente om. Meditando en om de esta manera, uno debe unirse con el ātman.
Maitrāyaṇī 5.4
अथान्यत्राप्युक्तमथ खलु य उद्गीथः स प्रणवो यः प्रणवः स उद्गीथ इत्यसावादित्य उद्गीथ एव प्रणव इत्येवं ह्याहोद्गीथः प्रणवाख्यं प्रणेतारं नामरूपं विगतनिद्रं विजरमविमृत्युं पुनः पञ्चधा ज्ञेयं निहितं गुहायामित्येवं ह्याहोर्ध्वमूलं वा आब्रह्मशाखा आकाशवाय्वग्न्युदकभूम्यादय एकेनात्तमेतद्ब्रह्म तत्तस्यैतत्ते यदसावादित्य ओमित्येतदक्षरस्य चैतत्तस्मादोमित्यनेनैतदुपासीताजस्रमित्येकोऽस्य रसं बोधयीत इत्येवं ह्याहैतदेवाक्षरं पुण्यमेतदेवाक्षरं ज्ज्ञात्वा यो यदिच्छति तस्य तत् ॥ ५.४ ॥
Se dice también en otro lugar: lo que es udgītha es en verdad praṇava, y lo que es praṇava es udgītha. Este mismo sol es el udgītha, y es praṇava. Así se dice que el udgītha, llamado praṇava, es el impulsor, más allá del nombre y la forma, libre del sueño, de la vejez y de la muerte; ha de conocerse de cinco maneras, colocado en la cueva del corazón. Así se dice: su raíz está arriba, sus ramas se extienden hasta brahmā; es asido como uno por el espacio, el aire, el fuego, el agua, la tierra y lo demás. Esto es brahman. Su secreto para ti es este: el sol de allí es om, esta sílaba (akṣara). Por lo tanto, debe meditarse en ello constantemente mediante om, y el único revela su esencia. Así se dice: esta sílaba imperecedera es en verdad auspiciosa. Quien conoce esta sílaba obtiene lo que desee.
Maitrāyaṇī 5.5
अथान्यत्राप्युक्तं स्तनयत्येपास्य तनूर्या ओमिति स्त्रीपुंनपुंसकमिति लिण्गवत्येषाथाग्निर्वायुरादित्य इति भास्वत्येषाथ रुद्रो विष्णुरित्यधिपतिरित्येषाथ गार्हपत्यो दक्षणाग्निराहवनीय इति मुखवत्येषाथ ऋग्यजुःसामेति विजानात्येषथ भूर्भुवस्वरिति लोकवत्येषाथ भूतं भव्यं भविष्यदिति कालवत्येषाथ प्राणोऽग्निः सूर्यः इति प्रतापवत्येषाथान्नमापश्चन्द्रमा इत्याप्यायनवत्येषाथ बुद्धिर्मनोऽहण्कार इति चेतनवत्येषाथ प्राणोऽपानो व्यान इति प्राणवत्येके त्यजामीत्युक्तैताह प्रस्तोतार्पिता भवतीत्येवं ह्याहैतद्वै सत्यकाम परं चापरं च यदोमित्येतदक्षरमिति ॥ ५.५ ॥
Se dice también en otro lugar: este es el cuerpo de aquello que es om, que truena. Tiene los géneros femenino, masculino y neutro. Como fuego, viento y sol resplandece; como Rudra, Viṣṇu y señor se convierte; como fuego del hogar, fuego del sur y fuego de la ofrenda tiene una boca. Conoce el Ṛg, el Yajur y el Sāma. Tiene los mundos tierra, cielo y cielo superior. Tiene los tiempos pasado, presente y futuro. Como aliento, fuego y sol tiene calor; como alimento, agua y luna tiene nutrición; como intelecto, mente y ego tiene conciencia; como prāṇa, apāna y vyāna tiene aliento. Algunos dicen 'renuncio', y habiéndolo dicho, estos se ofrecen al cantor de alabanzas. Así se dice: Satyakāma, esto es en verdad lo superior y lo inferior, lo que es om; esta sílaba (akṣara).
Maitrāyaṇī 5.6
अथ व्यात्तं वा इदमासीत्सत्यं प्रजापतिस्तपस्तप्त्वा अनुव्याहरद्भूर्भुवःस्वरित्येषा हाथ प्रजापतेः स्थविष्ठा तनूर्वा लोकवतीति स्वरित्यस्याः शिरो नाभिर्भुवो भूः पादा आदित्यश्चक्षुरायत्तः पुरुषस्य महतो मात्राश्चक्षुषा ह्ययं मात्राश्चरिति सत्यं वै चक्षुरक्षिण्युपस्थितो हि पुरुषः सर्वार्थेषु वदत्येतस्माद्भूर्भुवःस्वरित्युपासीतान्नं हि प्रजापतिर्विश्वात्मा विश्वचक्षुरिवोपासितो भवतीत्येवं ह्याहैषा वै प्रजापतिर्विश्वभृत्तनूरेतस्यामिदं सर्वमन्तर्हितमस्मिंश्च सर्वस्मिन्नेषान्तर्हितेति तस्मादेषोपासीतेति ॥ ५.६ ॥
Al principio este mundo estaba abierto. Prajāpati, el verdadero, practicó austeridad y pronunció 'bhūr bhuvaḥ svaḥ'. Este es el cuerpo más sólido de Prajāpati, que posee mundos. Svaḥ es su cabeza, bhuvaḥ su ombligo, bhūḥ sus pies. El sol es su ojo, dependiente de las medidas del gran puruṣa, pues es por el ojo que estas medidas se mueven. La verdad es que el ojo reposa en el ojo, pues el puruṣa habla a través del ojo en todos los asuntos. Por tanto, uno debe meditar en 'bhūr bhuvaḥ svaḥ'. El alimento es Prajāpati, adorado como el ātman de todo y el ojo de todo. Así dice: este Prajāpati es el cuerpo que sostiene el universo; en él está contenido todo esto, y él está contenido en todo esto. Por tanto, uno debe meditar en él.
Maitrāyaṇī 5.7
तत्सवितुर्वरेण्यमित्यसौ वा आदित्यः सविता स वा एवं प्रवरणाय आत्मकामेनेत्याहुर्ब्रह्मवादिनोऽथ भर्गो देवस्य धीमहीति सविता वै तेऽवस्थिता योऽस्य भर्गः कं सञ्चितयामीत्याहुर्ब्रह्मवादिनोऽथ धियो यो नः प्रचोदयादिति बुद्धयो वै धियस्ता योऽस्माकं प्रचोदयादित्याहुर्ब्रह्मवादिनोऽथ भर्ग इति यो ह वा अस्मिन्नादित्ये निहितस्तारकेऽक्षिणि चैष भर्गाख्यो भाभिर्गतिरस्य हीति भर्गो भर्जति वैष भर्ग इति ब्रह्मवादिनोऽथ भर्ग इति भासयतीमाँल्लोकानिति रञ्जयतीमानि भूतानि गच्च्हत इति गच्च्हत्यस्मिन्नागच्च्हत्यस्मा इमाः प्रजास्तस्माद्भारकत्वाद्भर्गः शत्रून्सूयमानत्वात्सूर्यः सव्नात्सविता दानादादित्यः पवनात्पावमानोऽथायोऽथायनादादित्य इत्येवं ह्याह खल्वात्मनात्मामृताख्यश्चेता मन्ता गन्ता स्रष्टा नन्दयिता कर्ता वक्ता रसयिता घ्राता स्पर्शयिता च विभुविग्रहे सन्निष्ठा इत्येवं ह्याहाथ यत्र द्वैतीभूतं विज्ञानं तत्र हि शृणोति पश्यति जिघ्रतीति रसयते चैव स्पर्शयति सर्वमात्मा जानीतेति यत्राद्वैतीभूतं विज्ञानं कार्यकारणनिर्मुक्तं निर्वचनमनौपम्यं निरुपाख्यं किं तदण्ग वाच्यम् ॥ ५.७ ॥
'Tat savitur vareṇyam' — este Āditya de allá es en verdad Savitṛ. Quienes hablan de brahman dicen que es la mejor elección para quien desea el ātman. 'Bhargo devasya dhīmahi' — el Savitṛ es donde reside ese bhargas. 'Yo naḥ pracodayāt' — los intelectos son los dhiyas; que nos impulsen. Quienes hablan de brahman dicen que el resplandor llamado bhargas, puesto en este sol y en la pupila del ojo, es su meta. Abrasa, ilumina los mundos, deleita a los seres; todos entran en él y de él vienen. Por sostener es bhargas, por impulsar a los enemigos es sūrya, por impulsar es savitṛ, por dar es āditya, por purificar es pāvamāna, por ir es āditya. Así se dice: el ātman, llamado inmortal, es el que percibe, piensa, va, crea, deleita, actúa, habla, saborea, huele y toca, establecido en el cuerpo omnipresente. Donde la conciencia es dual, uno oye, ve, huele, saborea y toca; donde la conciencia se ha vuelto no dual, libre de causa y efecto, incomparable, indescriptible y sin designación, ¿qué se puede decir, amigo?
Maitrāyaṇī 5.8
एष हि खल्वात्मेशानः शंभुर्भवो रुद्रः प्रजापतिर्विश्वसृड्ढिरण्यगर्भः सत्यं प्राणो हंसः शान्तो विष्णुर्नारायणोऽर्कः सविता धाता सम्राडिन्द्र इन्दुरिति य एष तपत्यग्निना पिहितः सहस्राक्षेण हिरण्मयेनानन्देनैष वाव विजिज्ञासितव्योऽन्वेष्टव्यः सर्वभूतेभ्योऽभयं दत्त्वारण्यं गत्वाथ बहिःकृतेन्द्रियार्थान्स्वशरीरादुपलभतेऽथैनमिति विश्वरूपं हरिणं जातवेदसं परायणं ज्योतिरेकं तपन्तम् । सहस्ररश्मिः शतधा वर्तमानः प्राणः प्रजानामुदयत्येष सूर्यः ॥ ५.८ ॥
Este ātman es ciertamente el Señor, Śambhu, Bhava, Rudra, Prajāpati, creador del universo, Hiraṇyagarbha, la verdad, el aliento, el cisne, el pacífico, Viṣṇu, Nārāyaṇa, el sol, Savitṛ, el sustentador, el rey soberano, Indra, la luna. Aquel que brilla, cubierto por el fuego, de mil ojos, con dorada bienaventuranza, es el único que debe ser conocido y buscado. Habiendo dado la ausencia de temor a todos los seres e ido al bosque, habiendo vuelto hacia afuera los objetos de los sentidos, lo percibe en su propio cuerpo. Entonces lo ve como la forma de todo, leonado, omnisciente, el refugio supremo, una luz que resplandece. Este sol de mil rayos, existente de cien maneras, se eleva como el aliento de las criaturas.