ಉಪನಿಷತ್ತುಗಳು · Maitrāyaṇī 5
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
Maitrāyaṇī 5.1
चतुर्थः प्रपाठकः ॥
द्विधा वा एष आत्मानं बिभर्त्ययं यः प्राणो यश्चासावादित्योऽथ द्वौ वा एतावास्तां पञ्चधा नामान्तर्बहिश्चाहोरात्रे तौ व्यावर्तेते असौ वा आदित्यो बहिरात्मान्तरात्मा प्राणो बहिरात्मा गत्यान्तरात्मनानुमीयते । गतिरित्येवं ह्याह यः कश्चिद्विद्वानपहतपाप्माध्यक्षोऽवदातमनास्तन्निष्ठ आवृत्तचक्षुः सोऽन्तरात्मागत्या बहिरात्मनोऽनुमीयते गतिरित्येवं ह्याहाथ य एषोऽन्तरादित्ये हिरण्मयः पुरुषो यः पश्यति मां हिरण्यवत्स एषोऽन्तरे हृत्पुष्कर एवाश्रितोऽन्नमत्ति ॥ ५.१ ॥
ನಾಲ್ಕನೆಯ ಪ್ರಪಾಠಕ. ಈ ಆತ್ಮ ತನ್ನನ್ನು ಎರಡು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಧರಿಸುತ್ತದೆ: ಇದು ಪ್ರಾಣ, ಅದು ಆದಿತ್ಯ. ಈ ಇಬ್ಬರೂ ಐದು ಹೆಸರುಗಳೊಂದಿಗೆ ಒಳಗೂ ಹೊರಗೂ ಇದ್ದರು; ಹಗಲು ಮತ್ತು ರಾತ್ರಿ ಅವರ ಬದಲಾವಣೆ. ಆ ಆದಿತ್ಯ ಬಾಹ್ಯ ಆತ್ಮ, ಪ್ರಾಣ ಅಂತರಾತ್ಮ; ಬಾಹ್ಯ ಆತ್ಮ ಅಂತರಾತ್ಮನ ಚಲನೆಯಿಂದ ಊಹಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. 'ಚಲನೆ' ಎಂದು ಹೀಗೆ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಯಾರೋ ಒಬ್ಬ ವಿದ್ವಾಂಸ, ಪಾಪರಹಿತ, ಅಧ್ಯಕ್ಷ, ಶುದ್ಧ ಮನಸ್ಸಿನವ, ಅದರಲ್ಲಿ ನಿಷ್ಠ, ಒಳಗೆ ತಿರುಗಿದ ದೃಷ್ಟಿಯುಳ್ಳವ — ಅವನು ಅಂತರಾತ್ಮ; ಚಲನೆಯಿಂದ ಬಾಹ್ಯ ಆತ್ಮ ಊಹಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. 'ಚಲನೆ' ಎಂದು ಹೀಗೆ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಈಗ ಸೂರ್ಯನ ಒಳಗಿರುವ ಈ ಸುವರ್ಣ ಪುರುಷ, ನನ್ನನ್ನು ಚಿನ್ನದಂತೆ ನೋಡುವವನು, ಅವನೇ ಹೃದಯ ಕಮಲದೊಳಗೆ ಆಶ್ರಿತನಾಗಿ ಅನ್ನವನ್ನು ತಿನ್ನುತ್ತಾನೆ.
Maitrāyaṇī 5.2
अथ य एषोऽन्तरे हृत्पुष्कर एवाश्रितोऽन्नमत्ति स एषोऽग्निर्दिवि श्रितः सौरः कालाख्योऽदृश्यः सर्वभूतान्नमत्ति कः पुष्करः किमयं वेद वा व तत्पुष्करं योऽयमाकाशोऽस्येमाश्चतस्रो दिशश्चतस्र उपदिशः संस्था अयमर्वागग्निः परत एतौ प्राणादित्यावेतावुपासीतोमित्यक्षरेण व्याहृतिभिः सावित्र्या चेति ॥ ५.२ ॥
ಈಗ ಹೃದಯ ಕಮಲದೊಳಗೆ ಆಶ್ರಿತನಾಗಿ ಅನ್ನವನ್ನು ತಿನ್ನುವವನು, ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿರುವ ಈ ಸೌರ ಕಾಲ ಎಂಬ ಅಗ್ನಿ, ಅದೃಶ್ಯನು, ಸರ್ವಭೂತಗಳ ಅನ್ನವನ್ನು ತಿನ್ನುತ್ತಾನೆ. ಆ ಕಮಲ ಯಾರು? ಇದನ್ನು ಇವನು ತಿಳಿಯುತ್ತಾನೆಯೇ, ಅಥವಾ ಆ ಕಮಲ ಯಾವುದು? ಈ ಆಕಾಶ — ಇದರ ನಾಲ್ಕು ದಿಕ್ಕುಗಳು ಮತ್ತು ನಾಲ್ಕು ಉಪದಿಕ್ಕುಗಳು ಆಧಾರಗಳು. ಈ ಅಗ್ನಿ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿದೆ; ಆಚೆಗೆ ಈ ಇಬ್ಬರು, ಪ್ರಾಣ ಮತ್ತು ಆದಿತ್ಯ. ಈ ಇಬ್ಬರನ್ನು 'ಓಂ' ಎಂಬ ಅಕ್ಷರದಿಂದ, ವ್ಯಾಹೃತಿಗಳಿಂದ, ಸಾವಿತ್ರಿಯಿಂದ ಉಪಾಸಿಸಬೇಕು ಎಂದು.
Maitrāyaṇī 5.3
द्वे वाव ब्रह्मणो रूपे मूर्तं चामूर्तं चाथ यन्मूर्तं तदसत्यं यदमूर्तं तत्सत्यं तद्ब्रह्म यद्ब्रह्म तज्ज्योतिर्यज्ज्योतिः स आदित्यः स वा एष ओमित्येतदात्मा स त्रेधात्मानं व्यकुरुत ओमिति तिस्रो मात्रा एताभिः सर्वमिदमोतं प्रोतं चैवास्मिन्नित्येवं ह्याहैतद्वा आदित्य ओमित्येवं ध्यायंस्तथात्मानं युञ्जीतेति ॥ ५.३ ॥
ಬ್ರಹ್ಮದ ನಿಜವಾಗಿ ಎರಡು ರೂಪಗಳಿವೆ: ಮೂರ್ತ ಮತ್ತು ಅಮೂರ್ತ. ಮೂರ್ತವಾದುದು ಅಸತ್ಯ; ಅಮೂರ್ತವಾದುದು ಸತ್ಯ. ಅದೇ ಬ್ರಹ್ಮ; ಬ್ರಹ್ಮವಾದುದೇ ಜ್ಯೋತಿ; ಜ್ಯೋತಿಯಾದುದೇ ಆದಿತ್ಯ. ಇದೇ ಓಂ ಎಂಬ ಆತ್ಮ. ಅವನು ತನ್ನನ್ನು ಮೂರು ವಿಧದಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿಕೊಂಡನು. ಓಂನಲ್ಲಿ ಮೂರು ಮಾತ್ರೆಗಳಿವೆ; ಇವುಗಳಿಂದಲೇ ಇದೆಲ್ಲವೂ ಹೆಣೆಯಲ್ಪಟ್ಟು ಪೋಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಈ ರೀತಿ ಆದಿತ್ಯನೇ ಓಂ ಎಂದು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಹೀಗೆ ಓಂ ಎಂದು ಧ್ಯಾನಿಸುತ್ತ, ಆತ್ಮದೊಂದಿಗೆ ಯೋಗ ಸಾಧಿಸಬೇಕು.
Maitrāyaṇī 5.4
अथान्यत्राप्युक्तमथ खलु य उद्गीथः स प्रणवो यः प्रणवः स उद्गीथ इत्यसावादित्य उद्गीथ एव प्रणव इत्येवं ह्याहोद्गीथः प्रणवाख्यं प्रणेतारं नामरूपं विगतनिद्रं विजरमविमृत्युं पुनः पञ्चधा ज्ञेयं निहितं गुहायामित्येवं ह्याहोर्ध्वमूलं वा आब्रह्मशाखा आकाशवाय्वग्न्युदकभूम्यादय एकेनात्तमेतद्ब्रह्म तत्तस्यैतत्ते यदसावादित्य ओमित्येतदक्षरस्य चैतत्तस्मादोमित्यनेनैतदुपासीताजस्रमित्येकोऽस्य रसं बोधयीत इत्येवं ह्याहैतदेवाक्षरं पुण्यमेतदेवाक्षरं ज्ज्ञात्वा यो यदिच्छति तस्य तत् ॥ ५.४ ॥
ಬೇರೆಡೆಯೂ ಹೀಗೆ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ: ಯಾವುದು ಉದ್ಗೀಥವೋ ಅದೇ ಪ್ರಣವ; ಯಾವುದು ಪ್ರಣವವೋ ಅದೇ ಉದ್ಗೀಥ. ಆ ಆದಿತ್ಯನೇ ಉದ್ಗೀಥ, ಅದೇ ಪ್ರಣವ ಎಂದು ಹೀಗೆ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಪ್ರಣವ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಉದ್ಗೀಥ ಪ್ರೇರಕನು; ಅವನು ನಾಮರೂಪಗಳನ್ನು ಮೀರಿದವನು, ನಿದ್ರೆಯಿಲ್ಲದವನು, ಮುಪ್ಪಿಲ್ಲದವನು, ಸಾವಿಲ್ಲದವನು. ಅದು ಗುಹೆಯಲ್ಲಿ ಇರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ ಎಂದು ಐದು ವಿಧದಲ್ಲಿ ತಿಳಿಯಬೇಕು. ಹೀಗೆ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ: ಅದರ ಬೇರು ಮೇಲಿದೆ, ಕೊಂಬೆಗಳು ಬ್ರಹ್ಮನವರೆಗೆ ಹರಡಿವೆ; ಆಕಾಶ, ವಾಯು, ಅಗ್ನಿ, ಜಲ, ಭೂಮಿ ಮೊದಲಾದವುಗಳಿಂದ ಒಂದರಿಂದ ಗ್ರಹಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಇದೇ ಬ್ರಹ್ಮ. ಇದರ ಈ ರಹಸ್ಯ ನಿನಗೆ: ಯಾವ ಆದಿತ್ಯನಿದ್ದಾನೋ ಅದೇ ಓಂ, ಇದು ಅಕ್ಷರ. ಆದ್ದರಿಂದ 'ಓಂ' ಮೂಲಕ ಇದನ್ನು ನಿರಂತರ ಉಪಾಸಿಸಬೇಕು. ಒಂದೇ ಅದರ ಸಾರವನ್ನು ಬೋಧಿಸುತ್ತದೆ. ಹೀಗೂ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ: ಈ ಅಕ್ಷರವೇ ಪುಣ್ಯ. ಈ ಅಕ್ಷರವನ್ನು ತಿಳಿದು ಯಾರು ಏನನ್ನು ಬಯಸುತ್ತಾನೋ ಅದು ಅವನಿಗೆ ದೊರಕುತ್ತದೆ.
Maitrāyaṇī 5.5
अथान्यत्राप्युक्तं स्तनयत्येपास्य तनूर्या ओमिति स्त्रीपुंनपुंसकमिति लिण्गवत्येषाथाग्निर्वायुरादित्य इति भास्वत्येषाथ रुद्रो विष्णुरित्यधिपतिरित्येषाथ गार्हपत्यो दक्षणाग्निराहवनीय इति मुखवत्येषाथ ऋग्यजुःसामेति विजानात्येषथ भूर्भुवस्वरिति लोकवत्येषाथ भूतं भव्यं भविष्यदिति कालवत्येषाथ प्राणोऽग्निः सूर्यः इति प्रतापवत्येषाथान्नमापश्चन्द्रमा इत्याप्यायनवत्येषाथ बुद्धिर्मनोऽहण्कार इति चेतनवत्येषाथ प्राणोऽपानो व्यान इति प्राणवत्येके त्यजामीत्युक्तैताह प्रस्तोतार्पिता भवतीत्येवं ह्याहैतद्वै सत्यकाम परं चापरं च यदोमित्येतदक्षरमिति ॥ ५.५ ॥
ಬೇರೆಡೆಯೂ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ: ಇದು ಓಂ ಎಂಬುದರ ದೇಹ; ಅದು ಘರ್ಜಿಸುತ್ತದೆ. ಅದು ಸ್ತ್ರೀ, ಪುರುಷ, ನಪುಂಸಕ ಲಿಂಗಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದು ಅಗ್ನಿ, ವಾಯು, ಆದಿತ್ಯನೆಂದು ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾಗಿದೆ. ಇದು ರುದ್ರ, ವಿಷ್ಣು, ಅಧಿಪತಿ ಎಂದಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಗಾರ್ಹಪತ್ಯ, ದಕ್ಷಿಣಾಗ್ನಿ, ಆಹವನೀಯ ಎಂಬ ಮುಖ ಹೊಂದಿದೆ. ಇದು ಋಕ್, ಯಜುಸ್, ಸಾಮ ಎಂದು ತಿಳಿಯುತ್ತದೆ. ಇದು ಭೂಃ, ಭುವಃ, ಸ್ವಃ ಎಂಬ ಲೋಕಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದು ಭೂತ, ಭವ್ಯ, ಭವಿಷ್ಯ ಎಂಬ ಕಾಲವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದು ಪ್ರಾಣ, ಅಗ್ನಿ, ಸೂರ್ಯ ಎಂಬ ಪ್ರತಾಪವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದು ಅನ್ನ, ಜಲ, ಚಂದ್ರ ಎಂಬ ಪೋಷಣೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದು ಬುದ್ಧಿ, ಮನಸ್ಸು, ಅಹಂಕಾರ ಎಂಬ ಚೇತನವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದು ಪ್ರಾಣ, ಅಪಾನ, ವ್ಯಾನ ಎಂಬ ಪ್ರಾಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಕೆಲವರು 'ನಾನು ತ್ಯಜಿಸುತ್ತೇನೆ' ಎಂದು ಹೇಳಿ ಇವನ್ನು ಪ್ರಸ್ತೋತೃಗೆ ಅರ್ಪಿಸುತ್ತಾರೆ. ಹೀಗೂ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ: ಸತ್ಯಕಾಮ, ಇದು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿಯೂ ಪರವೂ ಅಪರವೂ; ಓಂ ಎಂಬ ಈ ಅಕ್ಷರವೇ ಅದು.
Maitrāyaṇī 5.6
अथ व्यात्तं वा इदमासीत्सत्यं प्रजापतिस्तपस्तप्त्वा अनुव्याहरद्भूर्भुवःस्वरित्येषा हाथ प्रजापतेः स्थविष्ठा तनूर्वा लोकवतीति स्वरित्यस्याः शिरो नाभिर्भुवो भूः पादा आदित्यश्चक्षुरायत्तः पुरुषस्य महतो मात्राश्चक्षुषा ह्ययं मात्राश्चरिति सत्यं वै चक्षुरक्षिण्युपस्थितो हि पुरुषः सर्वार्थेषु वदत्येतस्माद्भूर्भुवःस्वरित्युपासीतान्नं हि प्रजापतिर्विश्वात्मा विश्वचक्षुरिवोपासितो भवतीत्येवं ह्याहैषा वै प्रजापतिर्विश्वभृत्तनूरेतस्यामिदं सर्वमन्तर्हितमस्मिंश्च सर्वस्मिन्नेषान्तर्हितेति तस्मादेषोपासीतेति ॥ ५.६ ॥
ಮೊದಲು ಈ ಜಗತ್ತು ತೆರೆದಿತ್ತು. ಸತ್ಯ ಪ್ರಜಾಪತಿ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಿ 'ಭೂಃ ಭುವಃ ಸ್ವಃ' ಎಂದು ಉಚ್ಚರಿಸಿದನು. ಇದು ಪ್ರಜಾಪತಿಯ ಅತ್ಯಂತ ಸ್ಥೂಲ ದೇಹ; ಲೋಕಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. 'ಸ್ವಃ' ಅವನ ತಲೆ, 'ಭುವಃ' ನಾಭಿ, 'ಭೂಃ' ಪಾದಗಳು. ಆದಿತ್ಯನು ಅವನ ಕಣ್ಣು; ಅದು ಮಹಾ ಪುರುಷನ ಮಾತ್ರೆಗಳನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಕಣ್ಣಿನಿಂದಲೇ ಈ ಮಾತ್ರೆಗಳು ಚಲಿಸುತ್ತವೆ. ಸತ್ಯವೆಂದರೆ ಕಣ್ಣು ಕಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಪುರುಷನು ಎಲ್ಲ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ಕಣ್ಣಿನ ಮೂಲಕ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾನೆ. ಆದ್ದರಿಂದ 'ಭೂಃ ಭುವಃ ಸ್ವಃ' ಎಂದು ಉಪಾಸನೆ ಮಾಡಬೇಕು. ಅನ್ನವೇ ಪ್ರಜಾಪತಿ; ವಿಶ್ವಾತ್ಮ ಮತ್ತು ವಿಶ್ವಚಕ್ಷುವಿನಂತೆ ಉಪಾಸಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ. ಹೀಗೆಯೇ ಅವನು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ: ಈ ಪ್ರಜಾಪತಿಯೇ ವಿಶ್ವವನ್ನು ಧರಿಸುವ ದೇಹ; ಇದರಲ್ಲಿ ಇದೆಲ್ಲವೂ ಅಂತರ್ಹಿತವಾಗಿದೆ, ಇದು ಎಲ್ಲದರಲ್ಲೂ ಅಂತರ್ಹಿತವಾಗಿದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಇದನ್ನು ಉಪಾಸಿಸಬೇಕು.
Maitrāyaṇī 5.7
तत्सवितुर्वरेण्यमित्यसौ वा आदित्यः सविता स वा एवं प्रवरणाय आत्मकामेनेत्याहुर्ब्रह्मवादिनोऽथ भर्गो देवस्य धीमहीति सविता वै तेऽवस्थिता योऽस्य भर्गः कं सञ्चितयामीत्याहुर्ब्रह्मवादिनोऽथ धियो यो नः प्रचोदयादिति बुद्धयो वै धियस्ता योऽस्माकं प्रचोदयादित्याहुर्ब्रह्मवादिनोऽथ भर्ग इति यो ह वा अस्मिन्नादित्ये निहितस्तारकेऽक्षिणि चैष भर्गाख्यो भाभिर्गतिरस्य हीति भर्गो भर्जति वैष भर्ग इति ब्रह्मवादिनोऽथ भर्ग इति भासयतीमाँल्लोकानिति रञ्जयतीमानि भूतानि गच्च्हत इति गच्च्हत्यस्मिन्नागच्च्हत्यस्मा इमाः प्रजास्तस्माद्भारकत्वाद्भर्गः शत्रून्सूयमानत्वात्सूर्यः सव्नात्सविता दानादादित्यः पवनात्पावमानोऽथायोऽथायनादादित्य इत्येवं ह्याह खल्वात्मनात्मामृताख्यश्चेता मन्ता गन्ता स्रष्टा नन्दयिता कर्ता वक्ता रसयिता घ्राता स्पर्शयिता च विभुविग्रहे सन्निष्ठा इत्येवं ह्याहाथ यत्र द्वैतीभूतं विज्ञानं तत्र हि शृणोति पश्यति जिघ्रतीति रसयते चैव स्पर्शयति सर्वमात्मा जानीतेति यत्राद्वैतीभूतं विज्ञानं कार्यकारणनिर्मुक्तं निर्वचनमनौपम्यं निरुपाख्यं किं तदण्ग वाच्यम् ॥ ५.७ ॥
'ತತ್ಸವಿತುರ್ವರೇಣ್ಯಮ್' — ಈ ಆದಿತ್ಯನೇ ಸವಿತೃ. ಆತ್ಮಕಾಮನಿಗೆ ಇದು ಶ್ರೇಷ್ಠ ವರಣ ಎಂದು ಬ್ರಹ್ಮವಾದಿಗಳು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. 'ಭರ್ಗೋ ದೇವಸ್ಯ ಧೀಮಹಿ' — ಸವಿತೃವಿನಲ್ಲಿ ಆ ಭರ್ಗ ನೆಲೆಸಿದೆ. 'ಯೋ ನಃ ಪ್ರಚೋದಯಾತ್' — ಬುದ್ಧಿಗಳೇ ಧಿಯಃ; ಅವು ನಮ್ಮನ್ನು ಪ್ರೇರಿಸಲಿ. ಈ ಆದಿತ್ಯನಲ್ಲಿಯೂ ಕಣ್ಣಿನ ಕಪ್ಪಿನಲ್ಲಿಯೂ ನೆಲೆಸಿರುವ, ಬೆಳಕಿನಿಂದ ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಭರ್ಗವೇ ಅದರ ಗತಿ. ಅದು ಸುಡುತ್ತದೆ, ಲೋಕಗಳನ್ನು ಬೆಳಗಿಸುತ್ತದೆ, ಭೂತಗಳನ್ನು ರಂಜಿಸುತ್ತದೆ; ಎಲ್ಲವೂ ಅದರೊಳಗೆ ಹೋಗುತ್ತವೆ, ಅದರಿಂದ ಬರುತ್ತವೆ. ಹೊರುವುದರಿಂದ ಭರ್ಗ, ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಪ್ರೇರಿಸುವುದರಿಂದ ಸೂರ್ಯ, ಪ್ರೇರಣೆಯಿಂದ ಸವಿತೃ, ದಾನದಿಂದ ಆದಿತ್ಯ, ಪವನದಿಂದ ಪಾವಮಾನ, ಗಮನದಿಂದ ಆದಿತ್ಯ. ಹೀಗೆ ಆತ್ಮವು ಚೇತಾ, ಮಂತಾ, ಗಂತಾ, ಸೃಷ್ಟಾ, ನಂದಯಿತಾ, ಕರ್ತಾ, ವಕ್ತಾ, ರಸಯಿತಾ, ಘ್ರಾತಾ, ಸ್ಪರ್ಶಯಿತಾ ಎಂದು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ; ವಿಭುವಾದ ದೇಹದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದೆ. ವಿಜ್ಞಾನವು ದ್ವೈತವಾದಾಗ ಕೇಳುತ್ತದೆ, ನೋಡುತ್ತದೆ, ವಾಸನೆ ನೋಡುತ್ತದೆ, ರುಚಿ ನೋಡುತ್ತದೆ, ಸ್ಪರ್ಶಿಸುತ್ತದೆ; ಅದು ಅದ್ವೈತವಾಗಿ, ಕಾರ್ಯಕಾರಣ ಬಂಧದಿಂದ ಮುಕ್ತವಾಗಿ, ಅನುಪಮವಾಗಿ, ವರ್ಣಿಸಲಾಗದಂತಿರುವಾಗ, ಮಿತ್ರನೇ, ಅದನ್ನು ಏನೆಂದು ಹೇಳಲಿ?
Maitrāyaṇī 5.8
एष हि खल्वात्मेशानः शंभुर्भवो रुद्रः प्रजापतिर्विश्वसृड्ढिरण्यगर्भः सत्यं प्राणो हंसः शान्तो विष्णुर्नारायणोऽर्कः सविता धाता सम्राडिन्द्र इन्दुरिति य एष तपत्यग्निना पिहितः सहस्राक्षेण हिरण्मयेनानन्देनैष वाव विजिज्ञासितव्योऽन्वेष्टव्यः सर्वभूतेभ्योऽभयं दत्त्वारण्यं गत्वाथ बहिःकृतेन्द्रियार्थान्स्वशरीरादुपलभतेऽथैनमिति विश्वरूपं हरिणं जातवेदसं परायणं ज्योतिरेकं तपन्तम् । सहस्ररश्मिः शतधा वर्तमानः प्राणः प्रजानामुदयत्येष सूर्यः ॥ ५.८ ॥
ಈ ಆತ್ಮನೇ ಈಶಾನ, ಶಂಭು, ಭವ, ರುದ್ರ, ಪ್ರಜಾಪತಿ, ವಿಶ್ವಸೃಟ್, ಹಿರಣ್ಯಗರ್ಭ, ಸತ್ಯ, ಪ್ರಾಣ, ಹಂಸ, ಶಾಂತ, ವಿಷ್ಣು, ನಾರಾಯಣ, ಅರ್ಕ, ಸವಿತೃ, ಧಾತೃ, ಸಮ್ರಾಟ್, ಇಂದ್ರ, ಇಂದು. ಅಗ್ನಿಯಿಂದ ಮುಚ್ಚಲ್ಪಟ್ಟು, ಸಹಸ್ರಾಕ್ಷನಾಗಿ, ಹಿರಣ್ಮಯ ಆನಂದದಿಂದ ಯಾವುದು ಬೆಳಗುತ್ತದೆಯೋ ಅದೇ ತಿಳಿಯಬೇಕಾದದ್ದು, ಹುಡುಕಬೇಕಾದದ್ದು. ಎಲ್ಲ ಭೂತಗಳಿಗೆ ಅಭಯ ನೀಡಿ, ಅರಣ್ಯಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ, ಇಂದ್ರಿಯ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಹೊರಗಿಟ್ಟು, ತನ್ನ ದೇಹದಿಂದ ಅವನನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ. ಆಮೇಲೆ ವಿಶ್ವರೂಪ, ಹರಿ, ಜಾತವೇದಸ, ಪರಾಯಣ, ಏಕವಾದ ಜ್ಯೋತಿಯನ್ನು ಬೆಳಗುತ್ತಿರುವಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಾನೆ. ಸಾವಿರ ಕಿರಣಗಳುಳ್ಳ, ನೂರು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿರುವ ಈ ಸೂರ್ಯನು ಪ್ರಜೆಗಳ ಪ್ರಾಣವಾಗಿ ಉದಯಿಸುತ್ತಾನೆ.