ഉപനിഷത്തുകൾ · Maitrāyaṇī 5
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
Maitrāyaṇī 5.1
चतुर्थः प्रपाठकः ॥
द्विधा वा एष आत्मानं बिभर्त्ययं यः प्राणो यश्चासावादित्योऽथ द्वौ वा एतावास्तां पञ्चधा नामान्तर्बहिश्चाहोरात्रे तौ व्यावर्तेते असौ वा आदित्यो बहिरात्मान्तरात्मा प्राणो बहिरात्मा गत्यान्तरात्मनानुमीयते । गतिरित्येवं ह्याह यः कश्चिद्विद्वानपहतपाप्माध्यक्षोऽवदातमनास्तन्निष्ठ आवृत्तचक्षुः सोऽन्तरात्मागत्या बहिरात्मनोऽनुमीयते गतिरित्येवं ह्याहाथ य एषोऽन्तरादित्ये हिरण्मयः पुरुषो यः पश्यति मां हिरण्यवत्स एषोऽन्तरे हृत्पुष्कर एवाश्रितोऽन्नमत्ति ॥ ५.१ ॥
നാലാം പ്രപാഠകം. ഈ ആത്മാവ് തന്നെ രണ്ടു വിധത്തിൽ ധരിക്കുന്നു: ഇത് പ്രാണൻ, അത് ആദിത്യൻ. ഇവ രണ്ടും അഞ്ചു പേരുകളോടെ അകത്തും പുറത്തും ഉണ്ടായിരുന്നു; പകലും രാത്രിയും അവയുടെ മാറ്റമാണ്. ആ ആദിത്യൻ ബാഹ്യാത്മാവ്, പ്രാണൻ അന്തരാത്മാവ്; ബാഹ്യാത്മാവ് അന്തരാത്മാവിന്റെ ഗതിയാൽ അനുമാനിക്കപ്പെടുന്നു. 'ഗതി' എന്ന് ഇങ്ങനെ പറയുന്നു. പാപമില്ലാത്ത, മേൽനോട്ടക്കാരനായ, ശുദ്ധമനസ്കനായ, അതിൽ നിഷ്ഠയുള്ള, അകത്തേക്ക് തിരിഞ്ഞ കണ്ണുള്ള ഏതോ ഒരു വിദ്വാൻ — അവൻ അന്തരാത്മാവ്; ഗതിയാൽ ബാഹ്യാത്മാവ് അനുമാനിക്കപ്പെടുന്നു. 'ഗതി' എന്ന് ഇങ്ങനെ പറയുന്നു. ഇനി സൂര്യനകത്തുള്ള ഈ സ്വർണ്ണ പുരുഷൻ, എന്നെ സ്വർണ്ണംപോലെ കാണുന്നവൻ, അവൻ തന്നെ ഹൃദയ താമരയിൽ ആശ്രയിച്ച് അന്നം ഭക്ഷിക്കുന്നു.
Maitrāyaṇī 5.2
अथ य एषोऽन्तरे हृत्पुष्कर एवाश्रितोऽन्नमत्ति स एषोऽग्निर्दिवि श्रितः सौरः कालाख्योऽदृश्यः सर्वभूतान्नमत्ति कः पुष्करः किमयं वेद वा व तत्पुष्करं योऽयमाकाशोऽस्येमाश्चतस्रो दिशश्चतस्र उपदिशः संस्था अयमर्वागग्निः परत एतौ प्राणादित्यावेतावुपासीतोमित्यक्षरेण व्याहृतिभिः सावित्र्या चेति ॥ ५.२ ॥
ഇപ്പോൾ ഹൃദയ താമരയിൽ ആശ്രയിച്ച് അന്നം ഭക്ഷിക്കുന്നവൻ, ആകാശത്ത് നിലകൊള്ളുന്ന ഈ സൗര കാലം എന്ന അഗ്നി, അദൃശ്യൻ, സർവഭൂതങ്ങളുടെയും അന്നം ഭക്ഷിക്കുന്നു. ആ താമര ആര്? ഇവൻ അതറിയുമോ, അല്ലെങ്കിൽ ആ താമര ഏത്? ഈ ആകാശം — ഇതിന്റെ നാല് ദിശകളും നാല് ഉപദിശകളും ആധാരങ്ങളാണ്. ഈ അഗ്നി അടുത്തുള്ളത്; അപ്പുറം ഈ രണ്ടും, പ്രാണനും ആദിത്യനും. ഈ രണ്ടിനെയും 'ഓം' എന്ന അക്ഷരം കൊണ്ടും വ്യാഹൃതികൾ കൊണ്ടും സാവിത്രി കൊണ്ടും ഉപാസിക്കണം എന്ന്.
Maitrāyaṇī 5.3
द्वे वाव ब्रह्मणो रूपे मूर्तं चामूर्तं चाथ यन्मूर्तं तदसत्यं यदमूर्तं तत्सत्यं तद्ब्रह्म यद्ब्रह्म तज्ज्योतिर्यज्ज्योतिः स आदित्यः स वा एष ओमित्येतदात्मा स त्रेधात्मानं व्यकुरुत ओमिति तिस्रो मात्रा एताभिः सर्वमिदमोतं प्रोतं चैवास्मिन्नित्येवं ह्याहैतद्वा आदित्य ओमित्येवं ध्यायंस्तथात्मानं युञ्जीतेति ॥ ५.३ ॥
ബ്രഹ്മത്തിന് യഥാർഥത്തിൽ രണ്ടു രൂപങ്ങളുണ്ട്: മൂർത്തവും അമൂർത്തവും. മൂർത്തമായത് അസത്യമാണ്; അമൂർത്തമായത് സത്യമാണ്. അതുതന്നെയാണ് ബ്രഹ്മം; ബ്രഹ്മമായതുതന്നെ ജ്യോതിസ്സ്; ജ്യോതിസ്സായതുതന്നെ ആദിത്യൻ. ഇതാണ് ഓം എന്ന ആത്മാവ്. അവൻ തന്നെ മൂന്നു വിധത്തിൽ വെളിപ്പെടുത്തി. ഓമിൽ മൂന്നു മാത്രകളുണ്ട്; ഇവയാൽ ഇതെല്ലാം നെയ്യപ്പെട്ടും കോർക്കപ്പെട്ടും ഇരിക്കുന്നു. ആദിത്യൻതന്നെയാണ് ഓം എന്നു ഇപ്രകാരം പറയപ്പെടുന്നു. ഓം എന്ന് ഇപ്രകാരം ധ്യാനിച്ച്, ആത്മാവുമായി യോഗം ചെയ്യണം.
Maitrāyaṇī 5.4
अथान्यत्राप्युक्तमथ खलु य उद्गीथः स प्रणवो यः प्रणवः स उद्गीथ इत्यसावादित्य उद्गीथ एव प्रणव इत्येवं ह्याहोद्गीथः प्रणवाख्यं प्रणेतारं नामरूपं विगतनिद्रं विजरमविमृत्युं पुनः पञ्चधा ज्ञेयं निहितं गुहायामित्येवं ह्याहोर्ध्वमूलं वा आब्रह्मशाखा आकाशवाय्वग्न्युदकभूम्यादय एकेनात्तमेतद्ब्रह्म तत्तस्यैतत्ते यदसावादित्य ओमित्येतदक्षरस्य चैतत्तस्मादोमित्यनेनैतदुपासीताजस्रमित्येकोऽस्य रसं बोधयीत इत्येवं ह्याहैतदेवाक्षरं पुण्यमेतदेवाक्षरं ज्ज्ञात्वा यो यदिच्छति तस्य तत् ॥ ५.४ ॥
മറ്റൊരിടത്തും ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞിട്ടുണ്ട്: ഏതാണോ ഉദ്ഗീഥം അതുതന്നെ പ്രണവം; ഏതാണോ പ്രണവം അതുതന്നെ ഉദ്ഗീഥം. ആ ആദിത്യനാണ് ഉദ്ഗീഥം, അതുതന്നെയാണ് പ്രണവം എന്ന് ഇപ്രകാരം പറയപ്പെടുന്നു. പ്രണവം എന്ന പേരുള്ള ഉദ്ഗീഥം പ്രേരകനാണ്; അവൻ നാമരൂപങ്ങൾക്കതീതനും, ഉറക്കമില്ലാത്തവനും, ജരയില്ലാത്തവനും, മൃത്യുവില്ലാത്തവനുമാണ്. ഹൃദയഗുഹയിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നവനായി അഞ്ചു വിധത്തിൽ അറിയേണ്ടതാണ്. ഇപ്രകാരം പറയപ്പെടുന്നു: അതിന്റെ വേര് മുകളിലാണ്, ശാഖകൾ ബ്രഹ്മാവുവരെ വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു; ആകാശം, വായു, അഗ്നി, ജലം, ഭൂമി മുതലായവയാൽ ഒന്നായി ഗ്രഹിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. ഇതുതന്നെയാണ് ബ്രഹ്മം. ഇതിന്റെ ഈ രഹസ്യം നിനക്കുള്ളതാണ്: ഏത് ആദിത്യനുണ്ടോ അതുതന്നെ ഓം, ഇതാണ് അക്ഷരം. അതിനാൽ 'ഓം' കൊണ്ട് ഇതിനെ നിരന്തരം ഉപാസിക്കണം. ഒന്നുതന്നെ അതിന്റെ സാരം ബോധ്യപ്പെടുത്തുന്നു. ഇങ്ങനെയും പറയപ്പെടുന്നു: ഈ അക്ഷരമാണ് പുണ്യം. ഈ അക്ഷരം അറിഞ്ഞ് ആര് എന്തിനെ ആഗ്രഹിക്കുന്നുവോ അത് അവന് ലഭിക്കും.
Maitrāyaṇī 5.5
अथान्यत्राप्युक्तं स्तनयत्येपास्य तनूर्या ओमिति स्त्रीपुंनपुंसकमिति लिण्गवत्येषाथाग्निर्वायुरादित्य इति भास्वत्येषाथ रुद्रो विष्णुरित्यधिपतिरित्येषाथ गार्हपत्यो दक्षणाग्निराहवनीय इति मुखवत्येषाथ ऋग्यजुःसामेति विजानात्येषथ भूर्भुवस्वरिति लोकवत्येषाथ भूतं भव्यं भविष्यदिति कालवत्येषाथ प्राणोऽग्निः सूर्यः इति प्रतापवत्येषाथान्नमापश्चन्द्रमा इत्याप्यायनवत्येषाथ बुद्धिर्मनोऽहण्कार इति चेतनवत्येषाथ प्राणोऽपानो व्यान इति प्राणवत्येके त्यजामीत्युक्तैताह प्रस्तोतार्पिता भवतीत्येवं ह्याहैतद्वै सत्यकाम परं चापरं च यदोमित्येतदक्षरमिति ॥ ५.५ ॥
മറ്റൊരിടത്തും പറഞ്ഞിട്ടുണ്ട്: ഇത് ഓം എന്നതിന്റെ ശരീരമാണ്; അത് മുഴങ്ങുന്നു. അത് സ്ത്രീ, പുരുഷ, നപുംസക ലിംഗങ്ങളോടുകൂടിയതാണ്. ഇത് അഗ്നി, വായു, ആദിത്യൻ എന്ന നിലയിൽ പ്രകാശിക്കുന്നു. ഇത് രുദ്രൻ, വിഷ്ണു, അധിപതി എന്നായിത്തീരുന്നു. ഇത് ഗാർഹപത്യം, ദക്ഷിണാഗ്നി, ആഹവനീയം എന്ന മുഖമുള്ളതാണ്. ഇത് ഋക്കും യജുസ്സും സാമവും അറിയുന്നു. ഇത് ഭൂഃ, ഭുവഃ, സ്വഃ എന്ന ലോകങ്ങളുള്ളതാണ്. ഇത് ഭൂതം, ഭവ്യം, ഭവിഷ്യത് എന്ന കാലമുള്ളതാണ്. ഇത് പ്രാണൻ, അഗ്നി, സൂര്യൻ എന്ന പ്രതാപമുള്ളതാണ്. ഇത് അന്നം, ജലം, ചന്ദ്രൻ എന്ന പോഷണമുള്ളതാണ്. ഇത് ബുദ്ധി, മനസ്സ്, അഹങ്കാരം എന്ന ചേതനയുള്ളതാണ്. ഇത് പ്രാണൻ, അപാനൻ, വ്യാനൻ എന്ന പ്രാണമുള്ളതാണ്. ചിലർ 'ഞാൻ ത്യജിക്കുന്നു' എന്നു പറഞ്ഞ് ഇവയെ പ്രസ്തോതാവിന് അർപ്പിക്കുന്നു. ഇപ്രകാരവും പറയപ്പെടുന്നു: സത്യകാമാ, ഇത് നിശ്ചയമായും പരവും അപരവുമാണ്; ഓം എന്ന ഈ അക്ഷരമാണത്.
Maitrāyaṇī 5.6
अथ व्यात्तं वा इदमासीत्सत्यं प्रजापतिस्तपस्तप्त्वा अनुव्याहरद्भूर्भुवःस्वरित्येषा हाथ प्रजापतेः स्थविष्ठा तनूर्वा लोकवतीति स्वरित्यस्याः शिरो नाभिर्भुवो भूः पादा आदित्यश्चक्षुरायत्तः पुरुषस्य महतो मात्राश्चक्षुषा ह्ययं मात्राश्चरिति सत्यं वै चक्षुरक्षिण्युपस्थितो हि पुरुषः सर्वार्थेषु वदत्येतस्माद्भूर्भुवःस्वरित्युपासीतान्नं हि प्रजापतिर्विश्वात्मा विश्वचक्षुरिवोपासितो भवतीत्येवं ह्याहैषा वै प्रजापतिर्विश्वभृत्तनूरेतस्यामिदं सर्वमन्तर्हितमस्मिंश्च सर्वस्मिन्नेषान्तर्हितेति तस्मादेषोपासीतेति ॥ ५.६ ॥
ആദ്യം ഈ ലോകം തുറന്നുകിടന്നിരുന്നു. സത്യനായ പ്രജാപതി തപസ്സു ചെയ്ത് 'ഭൂഃ ഭുവഃ സ്വഃ' എന്ന് ഉച്ചരിച്ചു. ഇത് പ്രജാപതിയുടെ ഏറ്റവും സ്ഥൂലമായ ശരീരമാണ്; ലോകങ്ങളോടു കൂടിയത്. 'സ്വഃ' അവന്റെ തല, 'ഭുവഃ' നാഭി, 'ഭൂഃ' പാദങ്ങൾ. ആദിത്യൻ അവന്റെ കണ്ണ്; അത് മഹാപുരുഷന്റെ മാത്രകളെ ആശ്രയിക്കുന്നു, കാരണം കണ്ണിലൂടെയാണ് ഈ മാത്രകൾ സഞ്ചരിക്കുന്നത്. സത്യം ഇതാണ്: കണ്ണ് കണ്ണിൽ നിലകൊള്ളുന്നു, കാരണം പുരുഷൻ എല്ലാ വിഷയങ്ങളിലും കണ്ണിലൂടെ സംസാരിക്കുന്നു. അതിനാൽ 'ഭൂഃ ഭുവഃ സ്വഃ' എന്ന് ഉപാസിക്കണം. അന്നമാണ് പ്രജാപതി; വിശ്വാത്മാവായും വിശ്വചക്ഷുവായും ഉപാസിക്കപ്പെടുന്നു. ഇപ്രകാരം അവൻ പറയുന്നു: ഈ പ്രജാപതിയാണ് വിശ്വത്തെ ധരിക്കുന്ന ശരീരം; അതിൽ ഇതെല്ലാം അന്തർഹിതമാണ്, ഇത് എല്ലാറ്റിലും അന്തർഹിതമാണ്. അതിനാൽ ഇതിനെ ഉപാസിക്കണം.
Maitrāyaṇī 5.7
तत्सवितुर्वरेण्यमित्यसौ वा आदित्यः सविता स वा एवं प्रवरणाय आत्मकामेनेत्याहुर्ब्रह्मवादिनोऽथ भर्गो देवस्य धीमहीति सविता वै तेऽवस्थिता योऽस्य भर्गः कं सञ्चितयामीत्याहुर्ब्रह्मवादिनोऽथ धियो यो नः प्रचोदयादिति बुद्धयो वै धियस्ता योऽस्माकं प्रचोदयादित्याहुर्ब्रह्मवादिनोऽथ भर्ग इति यो ह वा अस्मिन्नादित्ये निहितस्तारकेऽक्षिणि चैष भर्गाख्यो भाभिर्गतिरस्य हीति भर्गो भर्जति वैष भर्ग इति ब्रह्मवादिनोऽथ भर्ग इति भासयतीमाँल्लोकानिति रञ्जयतीमानि भूतानि गच्च्हत इति गच्च्हत्यस्मिन्नागच्च्हत्यस्मा इमाः प्रजास्तस्माद्भारकत्वाद्भर्गः शत्रून्सूयमानत्वात्सूर्यः सव्नात्सविता दानादादित्यः पवनात्पावमानोऽथायोऽथायनादादित्य इत्येवं ह्याह खल्वात्मनात्मामृताख्यश्चेता मन्ता गन्ता स्रष्टा नन्दयिता कर्ता वक्ता रसयिता घ्राता स्पर्शयिता च विभुविग्रहे सन्निष्ठा इत्येवं ह्याहाथ यत्र द्वैतीभूतं विज्ञानं तत्र हि शृणोति पश्यति जिघ्रतीति रसयते चैव स्पर्शयति सर्वमात्मा जानीतेति यत्राद्वैतीभूतं विज्ञानं कार्यकारणनिर्मुक्तं निर्वचनमनौपम्यं निरुपाख्यं किं तदण्ग वाच्यम् ॥ ५.७ ॥
'തത്സവിതുർവരേണ്യം' — ഈ ആദിത്യനാണ് സവിതാവ്. ആത്മകാമന് ഇത് ശ്രേഷ്ഠമായ വരണമെന്ന് ബ്രഹ്മവാദികൾ പറയുന്നു. 'ഭർഗോ ദേവസ്യ ധീമഹി' — സവിതാവിൽ ആ ഭർഗം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. 'യോ നഃ പ്രചോദയാത്' — ബുദ്ധികളാണ് ധിയഃ; അവ നമ്മെ പ്രേരിപ്പിക്കട്ടെ. ഈ ആദിത്യനിലും കണ്ണിന്റെ കൃഷ്ണമണിയിലും സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന, പ്രകാശത്താൽ അറിയപ്പെടുന്ന ഭർഗമാണ് അതിന്റെ ഗതി. അത് ദഹിപ്പിക്കുന്നു, ലോകങ്ങളെ പ്രകാശിപ്പിക്കുന്നു, ഭൂതങ്ങളെ രഞ്ജിപ്പിക്കുന്നു; എല്ലാം അതിലേക്ക് പോകുന്നു, അതിൽനിന്ന് വരുന്നു. വഹിക്കുന്നതിനാൽ ഭർഗം, ശത്രുക്കളെ പ്രേരിപ്പിക്കുന്നതിനാൽ സൂര്യൻ, പ്രേരണയാൽ സവിതാവ്, ദാനത്താൽ ആദിത്യൻ, പവനത്താൽ പാവമാനൻ, ഗമനത്താൽ ആദിത്യൻ. അങ്ങനെ ആത്മാവ് ചേതാ, മന്താ, ഗന്താ, സ്രഷ്ടാ, നന്ദയിതാ, കർത്താ, വക്താ, രസയിതാ, ഘ്രാതാ, സ്പർശയിതാ എന്നു പറയപ്പെടുന്നു; വിഭുവായ ശരീരത്തിൽ സ്ഥിതനാണ്. വിജ്ഞാനം ദ്വൈതമായിരിക്കുമ്പോൾ കേൾക്കുന്നു, കാണുന്നു, മണക്കുന്നു, രുചിക്കുന്നു, സ്പർശിക്കുന്നു; അദ്വൈതമായി, കാര്യകാരണബന്ധത്തിൽനിന്ന് മുക്തമായി, അനുപമവും വർണനാതീതവുമാകുമ്പോൾ, സുഹൃത്തേ, അത് എന്ത് പറയാനാണ്?
Maitrāyaṇī 5.8
एष हि खल्वात्मेशानः शंभुर्भवो रुद्रः प्रजापतिर्विश्वसृड्ढिरण्यगर्भः सत्यं प्राणो हंसः शान्तो विष्णुर्नारायणोऽर्कः सविता धाता सम्राडिन्द्र इन्दुरिति य एष तपत्यग्निना पिहितः सहस्राक्षेण हिरण्मयेनानन्देनैष वाव विजिज्ञासितव्योऽन्वेष्टव्यः सर्वभूतेभ्योऽभयं दत्त्वारण्यं गत्वाथ बहिःकृतेन्द्रियार्थान्स्वशरीरादुपलभतेऽथैनमिति विश्वरूपं हरिणं जातवेदसं परायणं ज्योतिरेकं तपन्तम् । सहस्ररश्मिः शतधा वर्तमानः प्राणः प्रजानामुदयत्येष सूर्यः ॥ ५.८ ॥
ഈ ആത്മാവുതന്നെയാണ് ഈശാനൻ, ശംഭു, ഭവൻ, രുദ്രൻ, പ്രജാപതി, വിശ്വസൃട്, ഹിരണ്യഗർഭൻ, സത്യം, പ്രാണൻ, ഹംസൻ, ശാന്തൻ, വിഷ്ണു, നാരായണൻ, അർക്കൻ, സവിതാവ്, ധാതാവ്, സമ്രാട്ട്, ഇന്ദ്രൻ, ഇന്ദു. അഗ്നിയാൽ മറയ്ക്കപ്പെട്ട്, ആയിരം കണ്ണുള്ളവനായി, സ്വർണ്ണാനന്ദത്തോടെ ഏത് തപിക്കുന്നുവോ, അതാണ് അറിയേണ്ടതും അന്വേഷിക്കേണ്ടതും. സർവഭൂതങ്ങൾക്കും അഭയം നൽകി, വനത്തിൽ ചെന്ന്, ഇന്ദ്രിയവിഷയങ്ങളെ പുറത്താക്കി, സ്വശരീരത്തിൽനിന്ന് അവനെ പ്രാപിക്കുന്നു. പിന്നീട് വിശ്വരൂപനും ഹരിയും ജാതവേദസ്സും പരായണവും ഏകജ്യോതിസ്സുമായി തപിക്കുന്നവനെ അവൻ കാണുന്നു. ആയിരം രശ്മികളുള്ള, നൂറുവിധത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്ന ഈ സൂര്യൻ പ്രജകളുടെ പ്രാണനായി ഉദിക്കുന്നു.