Upaniṣaden · Maitrāyaṇī 5
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
Maitrāyaṇī 5.1
चतुर्थः प्रपाठकः ॥
द्विधा वा एष आत्मानं बिभर्त्ययं यः प्राणो यश्चासावादित्योऽथ द्वौ वा एतावास्तां पञ्चधा नामान्तर्बहिश्चाहोरात्रे तौ व्यावर्तेते असौ वा आदित्यो बहिरात्मान्तरात्मा प्राणो बहिरात्मा गत्यान्तरात्मनानुमीयते । गतिरित्येवं ह्याह यः कश्चिद्विद्वानपहतपाप्माध्यक्षोऽवदातमनास्तन्निष्ठ आवृत्तचक्षुः सोऽन्तरात्मागत्या बहिरात्मनोऽनुमीयते गतिरित्येवं ह्याहाथ य एषोऽन्तरादित्ये हिरण्मयः पुरुषो यः पश्यति मां हिरण्यवत्स एषोऽन्तरे हृत्पुष्कर एवाश्रितोऽन्नमत्ति ॥ ५.१ ॥
Viertes Prapāṭhaka. Dieser ātman trägt sich auf zweierlei Weise: er ist der Atem, und er ist jene Sonne. Diese beiden waren unter fünf Namen innen und außen; Tag und Nacht sind ihr Wechsel. Jene Sonne ist das äußere Selbst, der Atem das innere Selbst; das äußere Selbst wird aus der Bewegung des inneren Selbst erschlossen. So heißt es: »Bewegung«. Wer auch immer ein Wissender ist, frei von Sünde, ein Aufseher, reinen Geistes, ihm hingegeben, mit nach innen gewandten Augen — er ist das innere Selbst; das äußere Selbst wird aus der Bewegung erschlossen. So heißt es: »Bewegung«. Nun, die goldene Person innerhalb der Sonne, die mich wie Gold sieht, sie, im inneren Lotos des Herzens verweilend, isst Speise.
Maitrāyaṇī 5.2
अथ य एषोऽन्तरे हृत्पुष्कर एवाश्रितोऽन्नमत्ति स एषोऽग्निर्दिवि श्रितः सौरः कालाख्योऽदृश्यः सर्वभूतान्नमत्ति कः पुष्करः किमयं वेद वा व तत्पुष्करं योऽयमाकाशोऽस्येमाश्चतस्रो दिशश्चतस्र उपदिशः संस्था अयमर्वागग्निः परत एतौ प्राणादित्यावेतावुपासीतोमित्यक्षरेण व्याहृतिभिः सावित्र्या चेति ॥ ५.२ ॥
Nun, jener, der im Lotos des Herzens verweilend Speise isst — dieses Sonnenfeuer namens Zeit, das im Himmel ruht, unsichtbar, isst die Speise aller Wesen. Was ist jener Lotos? Wer kennt ihn, oder was ist jener Lotos? Dieser Raum — seine vier Richtungen und vier Zwischenrichtungen sind seine Stützen. Dieses Feuer ist nahe; jenseits davon diese beiden, Atem und Sonne. Man soll diese beiden mit der Silbe Om, mit den Vyāhṛtis und mit der Sāvitrī verehren — so.
Maitrāyaṇī 5.3
द्वे वाव ब्रह्मणो रूपे मूर्तं चामूर्तं चाथ यन्मूर्तं तदसत्यं यदमूर्तं तत्सत्यं तद्ब्रह्म यद्ब्रह्म तज्ज्योतिर्यज्ज्योतिः स आदित्यः स वा एष ओमित्येतदात्मा स त्रेधात्मानं व्यकुरुत ओमिति तिस्रो मात्रा एताभिः सर्वमिदमोतं प्रोतं चैवास्मिन्नित्येवं ह्याहैतद्वा आदित्य ओमित्येवं ध्यायंस्तथात्मानं युञ्जीतेति ॥ ५.३ ॥
Brahman hat in Wahrheit zwei Gestalten: die verkörperte und die unverkörperte. Das Verkörperte ist unwirklich; das Unverkörperte ist wirklich. Das ist brahman, und was brahman ist, ist Licht, und was Licht ist, ist die Sonne. Diese Sonne selbst ist der ātman namens om. Er offenbarte sich dreifach. In om gibt es drei mātrās, und durch sie ist all dies gewoben und durchwoben. So wird gesagt, dass diese Sonne tatsächlich om ist. Indem man so über om meditiert, soll man sich mit dem ātman vereinen.
Maitrāyaṇī 5.4
अथान्यत्राप्युक्तमथ खलु य उद्गीथः स प्रणवो यः प्रणवः स उद्गीथ इत्यसावादित्य उद्गीथ एव प्रणव इत्येवं ह्याहोद्गीथः प्रणवाख्यं प्रणेतारं नामरूपं विगतनिद्रं विजरमविमृत्युं पुनः पञ्चधा ज्ञेयं निहितं गुहायामित्येवं ह्याहोर्ध्वमूलं वा आब्रह्मशाखा आकाशवाय्वग्न्युदकभूम्यादय एकेनात्तमेतद्ब्रह्म तत्तस्यैतत्ते यदसावादित्य ओमित्येतदक्षरस्य चैतत्तस्मादोमित्यनेनैतदुपासीताजस्रमित्येकोऽस्य रसं बोधयीत इत्येवं ह्याहैतदेवाक्षरं पुण्यमेतदेवाक्षरं ज्ज्ञात्वा यो यदिच्छति तस्य तत् ॥ ५.४ ॥
Es wird auch an anderer Stelle gesagt: Was das udgītha ist, ist wahrlich praṇava, und was praṇava ist, ist udgītha. Diese Sonne selbst ist das udgītha, und sie ist praṇava. So wird gesagt, dass das udgītha, praṇava genannt, der Antreiber ist, jenseits von Name und Gestalt, frei von Schlaf, Alter und Tod; es ist auf fünf Weisen zu erkennen, verborgen in der Höhle des Herzens. So wird gesagt: Seine Wurzel ist oben, seine Zweige reichen bis zu brahmā; er wird als einer von Raum, Luft, Feuer, Wasser, Erde und dem Übrigen erfasst. Das ist brahman. Sein Geheimnis für dich ist dieses: Die Sonne dort ist om, diese Silbe (akṣara). Darum soll man es beständig durch om verehren, und das eine offenbart sein Wesen. So wird gesagt: Diese unvergängliche Silbe ist wahrlich heilbringend. Wer diese Silbe erkennt, erlangt, was immer er begehrt.
Maitrāyaṇī 5.5
अथान्यत्राप्युक्तं स्तनयत्येपास्य तनूर्या ओमिति स्त्रीपुंनपुंसकमिति लिण्गवत्येषाथाग्निर्वायुरादित्य इति भास्वत्येषाथ रुद्रो विष्णुरित्यधिपतिरित्येषाथ गार्हपत्यो दक्षणाग्निराहवनीय इति मुखवत्येषाथ ऋग्यजुःसामेति विजानात्येषथ भूर्भुवस्वरिति लोकवत्येषाथ भूतं भव्यं भविष्यदिति कालवत्येषाथ प्राणोऽग्निः सूर्यः इति प्रतापवत्येषाथान्नमापश्चन्द्रमा इत्याप्यायनवत्येषाथ बुद्धिर्मनोऽहण्कार इति चेतनवत्येषाथ प्राणोऽपानो व्यान इति प्राणवत्येके त्यजामीत्युक्तैताह प्रस्तोतार्पिता भवतीत्येवं ह्याहैतद्वै सत्यकाम परं चापरं च यदोमित्येतदक्षरमिति ॥ ५.५ ॥
Es wird auch an anderer Stelle gesagt: Dies ist der Leib dessen, das om ist, das donnert. Es hat die Geschlechter weiblich, männlich und sächlich. Als Feuer, Wind und Sonne leuchtet es; als Rudra, Viṣṇu und Herr wird es; als Hausfeuer, Südfeuer und Opferfeuer hat es einen Mund. Es kennt Ṛg, Yajur und Sāma. Es hat die Welten Erde, Luftraum und Himmel. Es hat die Zeiten Vergangenheit, Gegenwart und Zukunft. Als Atem, Feuer und Sonne hat es Hitze; als Speise, Wasser und Mond hat es Nahrung; als Verstand, Geist und Ich hat es Bewusstsein; als prāṇa, apāna und vyāna hat es Atem. Manche sagen »ich entsage«, und nachdem sie es gesagt haben, werden diese dem Lobsinger dargebracht. So wird gesagt: Satyakāma, dies ist wahrlich das Höhere und das Niedere, das was om ist; diese Silbe (akṣara).
Maitrāyaṇī 5.6
अथ व्यात्तं वा इदमासीत्सत्यं प्रजापतिस्तपस्तप्त्वा अनुव्याहरद्भूर्भुवःस्वरित्येषा हाथ प्रजापतेः स्थविष्ठा तनूर्वा लोकवतीति स्वरित्यस्याः शिरो नाभिर्भुवो भूः पादा आदित्यश्चक्षुरायत्तः पुरुषस्य महतो मात्राश्चक्षुषा ह्ययं मात्राश्चरिति सत्यं वै चक्षुरक्षिण्युपस्थितो हि पुरुषः सर्वार्थेषु वदत्येतस्माद्भूर्भुवःस्वरित्युपासीतान्नं हि प्रजापतिर्विश्वात्मा विश्वचक्षुरिवोपासितो भवतीत्येवं ह्याहैषा वै प्रजापतिर्विश्वभृत्तनूरेतस्यामिदं सर्वमन्तर्हितमस्मिंश्च सर्वस्मिन्नेषान्तर्हितेति तस्मादेषोपासीतेति ॥ ५.६ ॥
Anfangs war diese Welt geöffnet. Prajāpati, der Wahre, übte Askese und sprach 'bhūr bhuvaḥ svaḥ'. Dies ist der festeste Leib Prajāpatis, der Welten besitzt. Svaḥ ist sein Haupt, bhuvaḥ sein Nabel, bhūḥ seine Füße. Die Sonne ist sein Auge, abhängig von den Maßen des großen Puruṣa, denn durch das Auge bewegen sich diese Maße. Wahr ist, dass das Auge im Auge ruht, denn der Puruṣa spricht in allen Dingen durch das Auge. Daher soll man über 'bhūr bhuvaḥ svaḥ' meditieren. Speise ist Prajāpati, verehrt als ātman des Alls und Auge des Alls. So spricht er: Dieser Prajāpati ist der Leib, der das Universum trägt; in ihm ist all dies enthalten, und er ist in all dem enthalten. Daher soll man über ihn meditieren.
Maitrāyaṇī 5.7
तत्सवितुर्वरेण्यमित्यसौ वा आदित्यः सविता स वा एवं प्रवरणाय आत्मकामेनेत्याहुर्ब्रह्मवादिनोऽथ भर्गो देवस्य धीमहीति सविता वै तेऽवस्थिता योऽस्य भर्गः कं सञ्चितयामीत्याहुर्ब्रह्मवादिनोऽथ धियो यो नः प्रचोदयादिति बुद्धयो वै धियस्ता योऽस्माकं प्रचोदयादित्याहुर्ब्रह्मवादिनोऽथ भर्ग इति यो ह वा अस्मिन्नादित्ये निहितस्तारकेऽक्षिणि चैष भर्गाख्यो भाभिर्गतिरस्य हीति भर्गो भर्जति वैष भर्ग इति ब्रह्मवादिनोऽथ भर्ग इति भासयतीमाँल्लोकानिति रञ्जयतीमानि भूतानि गच्च्हत इति गच्च्हत्यस्मिन्नागच्च्हत्यस्मा इमाः प्रजास्तस्माद्भारकत्वाद्भर्गः शत्रून्सूयमानत्वात्सूर्यः सव्नात्सविता दानादादित्यः पवनात्पावमानोऽथायोऽथायनादादित्य इत्येवं ह्याह खल्वात्मनात्मामृताख्यश्चेता मन्ता गन्ता स्रष्टा नन्दयिता कर्ता वक्ता रसयिता घ्राता स्पर्शयिता च विभुविग्रहे सन्निष्ठा इत्येवं ह्याहाथ यत्र द्वैतीभूतं विज्ञानं तत्र हि शृणोति पश्यति जिघ्रतीति रसयते चैव स्पर्शयति सर्वमात्मा जानीतेति यत्राद्वैतीभूतं विज्ञानं कार्यकारणनिर्मुक्तं निर्वचनमनौपम्यं निरुपाख्यं किं तदण्ग वाच्यम् ॥ ५.७ ॥
'Tat savitur vareṇyam' — dieser Āditya dort ist wahrlich Savitṛ. Die Sprecher des brahman sagen, er sei die beste Wahl für den, der den ātman begehrt. 'Bhargo devasya dhīmahi' — im Savitṛ verweilt jener bhargas. 'Yo naḥ pracodayāt' — die Intellekte sind die dhiyas; mögen sie uns antreiben. Die Sprecher des brahman sagen, der Glanz namens bhargas, gesetzt in diese Sonne und in die Pupille des Auges, ist ihr Ziel. Er versengt, erleuchtet die Welten, erfreut die Wesen; alle gehen in ihn ein und kommen aus ihm. Weil er trägt, ist er bhargas; weil er Feinde antreibt, sūrya; weil er antreibt, savitṛ; weil er gibt, āditya; weil er reinigt, pāvamāna; weil er geht, āditya. So heißt es: der ātman, der unsterblich genannt wird, ist der Wahrnehmende, Denkende, Gehende, Schaffende, Erfreuende, Handelnde, Sprechende, Schmeckende, Riechende und Berührende, im allgegenwärtigen Körper gegründet. Wo das Bewusstsein dual ist, hört man, sieht, riecht, schmeckt, berührt man; wo das Bewusstsein nicht-dual geworden ist, frei von Ursache und Wirkung, unvergleichlich, unbeschreiblich und ohne Benennung, was soll man da sagen, Freund?
Maitrāyaṇī 5.8
एष हि खल्वात्मेशानः शंभुर्भवो रुद्रः प्रजापतिर्विश्वसृड्ढिरण्यगर्भः सत्यं प्राणो हंसः शान्तो विष्णुर्नारायणोऽर्कः सविता धाता सम्राडिन्द्र इन्दुरिति य एष तपत्यग्निना पिहितः सहस्राक्षेण हिरण्मयेनानन्देनैष वाव विजिज्ञासितव्योऽन्वेष्टव्यः सर्वभूतेभ्योऽभयं दत्त्वारण्यं गत्वाथ बहिःकृतेन्द्रियार्थान्स्वशरीरादुपलभतेऽथैनमिति विश्वरूपं हरिणं जातवेदसं परायणं ज्योतिरेकं तपन्तम् । सहस्ररश्मिः शतधा वर्तमानः प्राणः प्रजानामुदयत्येष सूर्यः ॥ ५.८ ॥
Dieser ātman ist wahrlich der Herr, Śambhu, Bhava, Rudra, Prajāpati, Schöpfer des Weltalls, Hiraṇyagarbha, die Wahrheit, der Atem, der Schwan, der Friedvolle, Viṣṇu, Nārāyaṇa, die Sonne, Savitṛ, der Begründer, der souveräne König, Indra, der Mond. Er, der leuchtet, von Feuer bedeckt, tausendäugig, mit goldener Seligkeit, ist allein zu erkennen und zu suchen. Nachdem man allen Wesen Furchtlosigkeit gegeben und in den Wald gegangen ist, die Gegenstände der Sinne nach außen gewendet hat, findet man ihn im eigenen Körper. Dann sieht man ihn als alle Gestalten, rötlichbraun, allwissend, die höchste Zuflucht, ein einziges leuchtendes Licht. Diese Sonne mit tausend Strahlen, auf hundertfache Weise seiend, geht als Atem der Geschöpfe auf.