ಉಪನಿಷತ್ತುಗಳು · Maitrāyaṇī 7
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
Maitrāyaṇī 7.1
अग्निर्गायत्रं त्रिवृद्रथन्तरं वसन्तः प्राणो नक्षत्राणि वसवः पुरस्तादुद्यन्ति तपन्ति वर्षन्ति स्तुवन्ति पुनर्विशन्ति अन्तर्विवरेणेक्षन्ति अचिन्त्योऽमूर्तो गभीरो गुणभुग्मयोऽनिर्वृत्तिर्योगीश्वरः सर्वज्ञो मेघोऽप्रमेयोऽनाद्यन्तः श्रीमान् अजो धीमाननिर्देश्यः सर्वसृक् सर्वस्यात्मा सर्वभुक् सर्वस्येशानः सर्वस्यान्तरान्तरः ॥ ७.१ ॥
ಅಗ್ನಿ ಗಾಯತ್ರಿ ಛಂದಸ್ಸು, ತ್ರಿವೃತ್ (ಸ್ತೋಮ), ರಥಂತರ, ವಸಂತ, ಪ್ರಾಣ, ನಕ್ಷತ್ರಗಳು, ವಸುಗಳು. ಇವು ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಉದಯಿಸುತ್ತವೆ, ತಪಿಸುತ್ತವೆ, ಮಳೆ ಸುರಿಸುತ್ತವೆ, ಸ್ತುತಿಸುತ್ತವೆ, ಮತ್ತೆ ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತವೆ, ಒಳಗಿನ ರಂಧ್ರದ ಮೂಲಕ ನೋಡುತ್ತವೆ. ಅವನು ಅಚಿಂತ್ಯ, ಅಮೂರ್ತ, ಗಂಭೀರ, ಗುಣಭೋಕ್ತ, ಮಾಯಾಮಯ, ಅನಿರ್ವೃತ್ತಿ, ಯೋಗೀಶ್ವರ, ಸರ್ವಜ್ಞ, ಮೇಘ, ಅಪ್ರಮೇಯ, ಆದ್ಯಂತರಹಿತ, ಶ್ರೀಮಂತ, ಅಜ, ಧೀಮಂತ, ಅನಿರ್ದೇಶ್ಯ, ಸರ್ವಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತ, ಸರ್ವದ ಆತ್ಮ, ಸರ್ವಭೋಕ್ತ, ಸರ್ವದ ಈಶಾನ, ಸರ್ವದ ಅಂತರಾಂತರ.
Maitrāyaṇī 7.2
इन्द्रस्त्रिष्टुप् पञ्चदशो बृहद्ग्रीष्मो व्यानः सोमो रुद्रा दक्षिणत उद्यन्ति तपन्ति वर्षन्ति स्तुवन्ति पुनर्विशन्ति अन्तर्विवरेण ईक्षन्ति अनाद्यन्तोऽपरिमितोऽपरिच्छिन्नोऽपरप्रयोज्यः स्वतन्त्रोऽलिङ्गोऽमूर्तोऽनन्तशक्तिर्धाता भास्करः ॥ ७.२ ॥
ಇಂದ್ರ, ತ್ರಿಷ್ಟುಪ್ ಛಂದಸ್ಸು, ಹದಿನೈದು ಪಟ್ಟು (ಸ್ತೋಮ), ಬೃಹತ್ ಸಾಮ, ಗ್ರೀಷ್ಮ, ವ್ಯಾನ ಪ್ರಾಣ, ಸೋಮ, ರುದ್ರರು. ಇವು ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ ಉದಯಿಸುತ್ತವೆ, ತಪಿಸುತ್ತವೆ, ಮಳೆ ಸುರಿಸುತ್ತವೆ, ಸ್ತುತಿಸುತ್ತವೆ, ಮತ್ತೆ ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತವೆ, ಒಳಗಿನ ರಂಧ್ರದ ಮೂಲಕ ನೋಡುತ್ತವೆ. ಅವನು ಆದ್ಯಂತರಹಿತ, ಅಪರಿಮಿತ, ಅವಿಭಾಜ್ಯ, ಇತರರಿಂದ ಪ್ರೇರಿತನಲ್ಲದ, ಸ್ವತಂತ್ರ, ಲಿಂಗರಹಿತ, ಅಮೂರ್ತ, ಅನಂತಶಕ್ತಿಯುಳ್ಳ, ಧಾತ, ಭಾಸ್ಕರ.
Maitrāyaṇī 7.3
मरुतो जगती सप्तदशो वैरूपम् वर्षा अपानः शुक्र आदित्याः पश्चादुद्यन्ति तपन्ति वर्षन्ति स्तुवन्ति पुनर्विशन्ति अन्तर्विवरेणेक्षन्ति तच्छान्तमशब्दमभयमशोकमानन्दम् तृप्तम् स्थिरमचलममृतमच्युतम् ध्रुवम् विष्णुसंज्ञितम् सर्वापरं धाम ॥ ७.३ ॥
ಮರುತ್ತುಗಳು, ಜಗತಿ, ಸಪ್ತದಶ, ವೈರೂಪ, ಮಳೆ, ಅಪಾನ, ಶುಕ್ರ, ಆದಿತ್ಯರು ಪಶ್ಚಿಮದಿಂದ ಉದಯಿಸುತ್ತಾರೆ, ಬಿಸಿಲು ನೀಡುತ್ತಾರೆ, ಮಳೆ ಸುರಿಸುತ್ತಾರೆ, ಸ್ತುತಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾರೆ, ಮತ್ತೆ ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತಾರೆ, ರಂಧ್ರದ ಮೂಲಕ ಒಳಗೆ ನೋಡುತ್ತಾರೆ. ಅದು ಶಾಂತ, ಶಬ್ದರಹಿತ, ಭಯರಹಿತ, ಶೋಕರಹಿತ, ಆನಂದ, ತೃಪ್ತ, ಸ್ಥಿರ, ಅಚಲ, ಅಮೃತ, ಅಚ್ಯುತ, ಧ್ರುವ, ವಿಷ್ಣು ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ, ಎಲ್ಲಕ್ಕಿಂತ ಮೀರಿದ ಧಾಮ.
Maitrāyaṇī 7.4
विश्वे देवा अनुष्टुबेकविंशो वैराजः शरत्समानो वरुणः साध्या उत्तरत उद्यन्ति तपन्ति वर्षन्ति स्तुवन्ति पुनर्विशन्ति अन्तर्विवरेणेक्षन्ति अन्तःशुद्धः पूतः शून्यः शान्तोऽप्राणो निरात्मानन्तः ॥ ७.४ ॥
ವಿಶ್ವೇದೇವರು, ಅನುಷ್ಟುಭ್, ಏಕವಿಂಶ, ವೈರಾಜ, ಶರತ್ಕಾಲ, ಸಮಾನ, ವರುಣ, ಸಾಧ್ಯರು ಉತ್ತರದಿಂದ ಉದಯಿಸುತ್ತಾರೆ, ಬಿಸಿ ನೀಡುತ್ತಾರೆ, ಮಳೆ ಸುರಿಸುತ್ತಾರೆ, ಸ್ತುತಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾರೆ, ಮತ್ತೆ ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತಾರೆ, ರಂಧ್ರದ ಮೂಲಕ ಒಳಗೆ ನೋಡುತ್ತಾರೆ. ಅದು ಒಳಗಿನಿಂದ ಶುದ್ಧ, ಪವಿತ್ರ, ಶೂನ್ಯ, ಶಾಂತ, ಪ್ರಾಣರಹಿತ, ಆತ್ಮರಹಿತ, ಅನಂತ.
Maitrāyaṇī 7.5
मित्रावरुणौ पङ्क्तिस्त्रिणवत्रयस्त्रिंशो शाक्वररैवते हेमन्त शिशिरा उदानोऽङ्गिरसश्चन्द्रमा ऊर्ध्वा उद्यन्ति तपन्ति वर्षन्ति स्तुवन्ति पुनर्विशन्ति अन्तर्विवरेणेक्षन्ति प्रणवाख्यं प्रणेतारम् भारूपम् विगतनिद्रम् विजरम् विमृत्युम् विशोकम् ॥ ७.५ ॥
ಮಿತ್ರಾವರುಣರು, ಪಂಕ್ತಿ, ತ್ರಿಣವ, ತ್ರಯಸ್ತ್ರಿಂಶ, ಶಾಕ್ವರ ಮತ್ತು ರೈವತ, ಹೇಮಂತ ಮತ್ತು ಶಿಶಿರ, ಉದಾನ, ಅಂಗಿರಸರು, ಚಂದ್ರ ಊರ್ಧ್ವವಾಗಿ ಉದಯಿಸುತ್ತಾರೆ, ಬಿಸಿ ನೀಡುತ್ತಾರೆ, ಮಳೆ ಸುರಿಸುತ್ತಾರೆ, ಸ್ತುತಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾರೆ, ಮತ್ತೆ ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತಾರೆ, ರಂಧ್ರದ ಮೂಲಕ ಒಳಗೆ ನೋಡುತ್ತಾರೆ. ಅದು ಪ್ರಣವ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ, ಮಾರ್ಗದರ್ಶಕ, ತೇಜೋರೂಪ, ನಿದ್ರಾರಹಿತ, ಜರಾರಹಿತ, ಮೃತ್ಯುರಹಿತ, ಶೋಕರಹಿತ.
Maitrāyaṇī 7.6
शनिराहुकेतूरगरक्षोयक्षनरविहगशरभेभादयोऽधस्तादुद्यन्ति तपन्ति वर्षन्ति स्तुवन्ति पुनर्विशन्ति अन्तर्विवरेणेक्षन्ति यः प्राज्ञो विधरणः सर्वान्तरोऽक्षरः शुद्धः पूतः भान्तः क्षान्तः शान्तः ॥ ७.६ ॥
ಶನಿ, ರಾಹು, ಕೇತು, ನಾಗರು, ರಾಕ್ಷಸರು, ಯಕ್ಷರು, ಮನುಷ್ಯರು, ಪಕ್ಷಿಗಳು, ಶರಭರು, ಆನೆಗಳು ಮೊದಲಾದವರು ಕೆಳಗಿನಿಂದ ಉದಯಿಸುತ್ತಾರೆ, ಬಿಸಿ ನೀಡುತ್ತಾರೆ, ಮಳೆ ಸುರಿಸುತ್ತಾರೆ, ಸ್ತುತಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾರೆ, ಮತ್ತೆ ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತಾರೆ, ರಂಧ್ರದ ಮೂಲಕ ಒಳಗೆ ನೋಡುತ್ತಾರೆ. ಪ್ರಾಜ್ಞ, ಧಾರಕ, ಎಲ್ಲರೊಳಗಿನವನು, ಅಕ್ಷರ, ಶುದ್ಧ, ಪವಿತ್ರ, ಪ್ರಕಾಶಮಾನ, ಕ್ಷಮಾಶೀಲ, ಶಾಂತ.
Maitrāyaṇī 7.7
एष हि खल्वात्मन्तर्हृदयेऽणीयानिद्धोऽग्निरिव विश्वरूपोऽस्यैवान्नमिदं सर्वमस्मिन्नोता इमाः प्रजाः। एष आत्मापहतपाप्मा विजरो विमृत्युर्विशोकोऽविचिकित्सोऽविपाशः सत्यसङ्कल्पः सत्यकामः एष परमेश्वरः एष भूताधिपतिः एष भूतपालः एष सेतुः विधरणः एष हि खल्वात्मेशानः शम्भुर्भवो रुद्रः प्रजापतिर् विश्वसृग्घिरण्यगर्भः सत्यं प्राणो हंसः शस्ताच्युतो विष्णुर्नारायणः यश्चैषोऽग्नौ यश्चायं हृदये यश्चासावादित्ये स एष एकः तस्मै ते विश्वरूपाय सत्ये नभसि हिताय नमः ॥ ७.७ ॥
ಇದು ನಿಜವಾಗಿ ಹೃದಯದೊಳಗಿನ ಆತ್ಮ, ಅಣುವಿಗಿಂತಲೂ ಸೂಕ್ಷ್ಮ, ಬೆಂಕಿಯಂತೆ ಬೆಳಗುವ, ವಿಶ್ವರೂಪ. ಇದರಲ್ಲಿಯೇ ಈ ಎಲ್ಲ ಅನ್ನ, ಇದರಲ್ಲಿಯೇ ಈ ಪ್ರಜೆಗಳೆಲ್ಲ ಹೆಣೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಈ ಆತ್ಮ ಪಾಪರಹಿತ, ಜರೆರಹಿತ, ಮೃತ್ಯುರಹಿತ, ಶೋಕರಹಿತ, ಸಂದೇಹರಹಿತ, ಬಂಧರಹಿತ, ಸತ್ಯಸಂಕಲ್ಪ, ಸತ್ಯಕಾಮ. ಇವನೇ ಪರಮೇಶ್ವರ, ಇವನೇ ಭೂತಾಧಿಪತಿ, ಇವನೇ ಭೂತಪಾಲಕ, ಇವನೇ ಸೇತು ಮತ್ತು ಧಾರಕ. ಇವನೇ ಆತ್ಮ, ಈಶಾನ, ಶಂಭು, ಭವ, ರುದ್ರ, ಪ್ರಜಾಪತಿ, ವಿಶ್ವಸೃಕ್, ಹಿರಣ್ಯಗರ್ಭ, ಸತ್ಯ, ಪ್ರಾಣ, ಹಂಸ, ಶಸ್ತ, ಅಚ್ಯುತ, ವಿಷ್ಣು, ನಾರಾಯಣ. ಅಗ್ನಿಯಲ್ಲಿರುವವನು, ಹೃದಯದಲ್ಲಿರುವವನು, ಆದಿತ್ಯನಲ್ಲಿರುವವನು ಇವನೊಬ್ಬನೇ. ಆ ವಿಶ್ವರೂಪನಿಗೆ, ಸತ್ಯದಲ್ಲಿ, ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಹಿತಕಾರಿಯಾದವನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ.
Maitrāyaṇī 7.8
अथेदानीं ज्ञानोपसर्गा राजन्मोहजालस्यैष वै योनिः यदस्वर्गैः सह स्वर्गस्यैष वाट्ये पुरस्तादुक्तेऽप्यधः स्तम्बेनाश्लिष्यन्ति अथ ये चान्ये ह नित्यप्रमुदिता नित्यप्रवसिता नित्ययाचनका नित्यं शिल्पोपजीविनोऽथ ये चान्ये ह पुरयाचका अयाज्ययाचकाः शुद्रशिष्याः शूद्रश्च शास्त्रविद्वांसोऽथ ये चान्ये ह चाटजटनटभटप्रव्रजितरङ्गावतारिणो राजकर्मणि पतितादयोऽथये चान्ये ह यक्षराक्षसभूतगणपिशाचोरगग्रहादीनामर्थं पुरस्कृत्य शमयाम इत्येवं ब्रुवाणा अथ ये चान्ये ह वृथा कषायकुण्डलिनः कापालिनोऽथ ये चान्ये ह वृथा तर्कदृष्टान्तकुहकेन्द्रजालैर्वैदिकेषु परिस्थातुमिच्च्हन्ति तैः सह न संवस्त् प्रकाश्यभूता वै ते तस्करा अस्वर्ग्या इत्येवं ह्याह नैरात्म्यवादकुहकैर्मिथ्यादृष्टान्तहेतुभिः । भ्राम्यन्लोको न जानाति वेदविद्यान्तरन्तु यत् ॥ ॥ ७.८ ॥
ಈಗ, ಓ ರಾಜನೇ, ಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ ಅಡ್ಡಿಯಾಗುವವರೇ ಮೋಹಜಾಲದ ಮೂಲ. ಸ್ವರ್ಗರಹಿತರೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿ ಸ್ವರ್ಗದ ಬಗ್ಗೆ ಮೊದಲೇ ಹೇಳಿದಂತೆ, ಕೆಳಗೆ ಕಂಬವನ್ನು ಅಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಸದಾ ಸಂತೋಷದಿಂದಿರುವವರು, ಸದಾ ಪ್ರಯಾಣಿಸುವವರು, ಸದಾ ಯಾಚಿಸುವವರು, ಸದಾ ಕೈಕೆಲಸದಿಂದ ಬದುಕುವವರು; ನಗರದಲ್ಲಿ ಭಿಕ್ಷೆ ಬೇಡುವವರು, ಅಯೋಗ್ಯರಿಂದ ಯಾಚಿಸುವವರು, ಶೂದ್ರ ಶಿಷ್ಯರನ್ನು ಹೊಂದಿರುವವರು, ಶೂದ್ರರಾದರೂ ಶಾಸ್ತ್ರವಿದ್ವಾಂಸರು; ಹೊಗಳುಭಟ್ಟರು, ಜಟಾಧಾರಿಗಳು, ನಟರು, ಯೋಧರು, ಸನ್ಯಾಸಿಗಳು, ರಂಗಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಅವತರಿಸುವವರು, ರಾಜಸೇವೆಯಲ್ಲಿ ಪತಿತರಾದವರು; ಯಕ್ಷ, ರಾಕ್ಷಸ, ಭೂತಗಣ, ಪಿಶಾಚ, ಸರ್ಪ, ಗ್ರಹಗಳಿಗಾಗಿ 'ನಾವು ಶಾಂತಿ ಮಾಡುತ್ತೇವೆ' ಎನ್ನುವವರು; ವ್ಯರ್ಥವಾಗಿ ಕಾವಿ ವಸ್ತ್ರ, ಕುಂಡಲ ಧರಿಸುವ ಕಾಪಾಲಿಕರು; ವ್ಯರ್ಥವಾಗಿ ತರ್ಕ, ದೃಷ್ಟಾಂತ, ವಂಚನೆ, ಇಂದ್ರಜಾಲಗಳಿಂದ ವೈದಿಕ ವಿಷಯಗಳ ನಡುವೆ ನಿಲ್ಲಲು ಬಯಸುವವರು — ಅವರೊಂದಿಗೆ ವಾಸಿಸಬಾರದು. ಅವರು ಬಹಿರಂಗ ಕಳ್ಳರು, ಸ್ವರ್ಗಕ್ಕೆ ದಾರಿ ತೋರದವರು. 'ಆತ್ಮವಿಲ್ಲ' ಎಂಬ ವಾದದ ವಂಚನೆ, ಸುಳ್ಳು ದೃಷ್ಟಾಂತ, ಹೇತುಗಳಿಂದ ಲೋಕ ಭ್ರಮೆಗೊಂಡು ವೇದವಿದ್ಯೆಯ ಭೇದವನ್ನು ತಿಳಿಯುವುದಿಲ್ಲ.
Maitrāyaṇī 7.9
बृहस्पतिर्वै शुक्रो भूत्वेन्द्रस्याभयायासुरेभ्यः क्षयायेमामविद्यामसृजत् तया शिवमशिवमित्युद्दिशन्त्यशिवं शिवमिति वेदादिशास्त्रहिंसकधर्माभिध्यानमस्त्विति वदन्ति अतो नैनामभिधीयेतान्यथैषा बन्ध्येवैषा रतिमात्रं फलमस्या वृत्तच्युतस्येव नारम्भणीयेत्येवं ह्याह दूरमेते विपरीते विषूची अविद्या या च विद्येति ज्ञाता । विद्याभीप्सितुं नचिकेतसं मन्ये न त्वा कामा बहवो लोलुपन्ते ॥ विद्यां चाविद्यां च यस्तद्वेदोभयं सह । अविद्यया मृत्युं तीर्त्वा विद्यया अमृतमश्नुते ॥ अविद्यायामन्तरे वेष्ट्यमानाः स्वयं धीराः पण्डितं मन्यमानाः । दन्द्रम्यमानाः परियन्ति मूढा अन्धेनैव नीयमाना यथान्धाः ॥ ॥ ७.९ ॥
ಬೃಹಸ್ಪತಿ ಶುಕ್ರನಾಗಿ ಇಂದ್ರನ ಅಭಯಕ್ಕಾಗಿ ಮತ್ತು ಅಸುರರ ನಾಶಕ್ಕಾಗಿ ಈ ಅವಿದ್ಯೆಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದನು. ಅದರಿಂದ 'ಶಿವ'ವನ್ನು 'ಅಶಿವ' ಎಂದೂ, 'ಅಶಿವ'ವನ್ನು 'ಶಿವ' ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ; ವೇದಾದಿ ಶಾಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಹಿಂಸಿಸುವ ಧರ್ಮವನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸಲಿ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಇದನ್ನು ಬೇರೆ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಉಪದೇಶಿಸಬಾರದು; ಇದು ಬಂಜೆ, ಇದರ ಫಲ ಕೇವಲ ರತಿ-ಸುಖ; ಆಚಾರದಿಂದ ಜಾರಿದವನಂತೆ ಇದನ್ನು ಆರಂಭಿಸಬಾರದು ಎಂದು ಹೀಗೆಯೇ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ಇವು ದೂರವಾದವು, ವಿರುದ್ಧವಾದವು, ಬೇರೆಬೇರೆ ದಿಕ್ಕಿನವು: ಅವಿದ್ಯೆ ಮತ್ತು ವಿದ್ಯೆ ಎಂದು ತಿಳಿದವು. ನಚಿಕೇತನು ವಿದ್ಯೆಯನ್ನು ಬಯಸುವವನೆಂದು ನಾನು ಭಾವಿಸುತ್ತೇನೆ; ಅನೇಕ ಕಾಮನೆಗಳು ನಿನ್ನನ್ನು ಮೋಹಿಸಲಿಲ್ಲ. ವಿದ್ಯೆ ಮತ್ತು ಅವಿದ್ಯೆ ಎರಡನ್ನೂ ಒಟ್ಟಿಗೆ ತಿಳಿದವನು ಅವಿದ್ಯೆಯಿಂದ ಮೃತ್ಯುವನ್ನು ದಾಟಿ, ವಿದ್ಯೆಯಿಂದ ಅಮೃತತ್ವವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ. ಅವಿದ್ಯೆಯ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಸುತ್ತಿಕೊಂಡು, ತಾವೇ ಧೀರರೆಂದೂ ಪಂಡಿತರೆಂದೂ ಭಾವಿಸುವ ಮೂಢರು ಕುರುಡರಿಂದ ನಡೆಸಲ್ಪಡುವ ಕುರುಡರಂತೆ ಅಲೆದಾಡುತ್ತಾರೆ.
Maitrāyaṇī 7.10
देवासुरा ह वै य आत्मकामा ब्रह्मणोऽन्तिकं प्रयाताः तस्मै नमस्कृत्वोचुः भगवन् वयमात्मकामाः स त्वं नो ब्रूहीति अतश्चिरं ध्यात्वाऽमन्यतान्यतामानो वै तेऽसुरा अतोऽन्यतममेतेषामुक्तम् तदिमे मूढा उपजीवन्त्यभिष्वङ्गिणस्तर्याभिघातिनोऽनृताभिशंसिनः सत्यमिवानृतं पश्यन्तीन्द्रजालवदित्यतो यद्वेदेष्वाभिहितं तत्सत्यं यद्वेदेषूक्तं तद्विद्वांस उपजीवन्ति तस्माद्ब्राह्मणो नावैदिकमधीयीतायमर्थः स्यादिति ॥ ७.१० ॥
ಆತ್ಮಕಾಮರಾದ ದೇವತೆಗಳು ಮತ್ತು ಅಸುರರು ಬ್ರಹ್ಮನ ಸಮೀಪಕ್ಕೆ ಹೋದರು. ಆತನಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ ಅವರು ಹೇಳಿದರು: ಭಗವನ್, ನಾವು ಆತ್ಮಕಾಮರು; ನೀನು ನಮಗೆ ಹೇಳು. ಆಗ ಆತ ದೀರ್ಘಕಾಲ ಧ್ಯಾನಿಸಿ ಯೋಚಿಸಿದನು; ಅಸುರರು ಬೇರೆ ಮನೋಭಾವದವರಾದ್ದರಿಂದ ಅವರಿಗೆ ಒಂದು ರೀತಿಯ ಉಪದೇಶ ನೀಡಲಾಯಿತು. ಈ ಮೂಢರು ಆಸಕ್ತರಾಗಿ, ಇತರರನ್ನು ಹೊಡೆಯುವವರಾಗಿ, ಸುಳ್ಳು ಹೇಳುವವರಾಗಿ, ಇಂದ್ರಜಾಲದಂತೆ ಸುಳ್ಳನ್ನು ಸತ್ಯವೆಂದು ನೋಡುತ್ತಾರೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ವೇದಗಳಲ್ಲಿ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟದ್ದೇ ಸತ್ಯ; ವೇದಗಳಲ್ಲಿ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟದ್ದನ್ನೇ ವಿದ್ವಾಂಸರು ಆಧಾರವಾಗಿಸಿ ಜೀವಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ಅವೈದಿಕವಾದುದನ್ನು ಓದಬಾರದು, ಇದರ ಅರ್ಥ ಹೀಗಾಗಬಾರದು ಎಂದು.
Maitrāyaṇī 7.11
एतद्वा व तत्स्वरूपं नभसः खेऽन्तर्भूतस्य यत्परं तेजस्तत्त्रेधाभिहितमग्ना आदित्ये प्राण एतद्वा व तत्स्वरूपं नभसः खेऽन्तर्भूतस्य यदोमित्येतदक्षरमनेनैव तदुद्बुध्यति उदयति उच्छ्वसति अजस्रं ब्रह्मधीयालम्बं वात्रैवैतत्समीरणे नभसि प्रशाखयैवोत्क्रम्य स्कन्धात्स्कन्धमनुसरति। अप्सु प्रक्षेपको लवणस्येव घृतस्य चौष्ण्यमिवाभिध्यातुर्विस्तृतिरिवैतदित्यात्रोदाहरन्ति। अथ कस्मादुच्यते वैद्युतो यस्मादुच्चारितमात्र एव सर्वं शरीरं विद्योतयति तस्मादोमित्यनेनैतदुपासीतापरिमितं तेजः ।
१ पुरुषश्चक्षुषो योऽयं दक्षिणोऽक्षिण्यवस्थितः ।
इन्द्रोऽयमस्य जायेयं सव्ये चाक्षिण्यवस्थिता ॥
२ समागमस्तयोरेव हृदयान्तर्गते सुषौ ।
तेजस्तल्लोहितस्यात्र पिण्ड एवोभयोस्तयोः ॥
३ हृदयादायाति तावच्चक्षुष्यस्मिन्प्रतिष्ठिता ।
सारणी सा तयोर्नाडी द्वयोरेका द्विधा सती ॥
४ मनः कायाग्निमाहन्ति स प्रेरयति मारुतम् ।
मारुतस्तूरसि चरन्मन्द्रं जनयति स्वरम् ॥
५ खजाग्नियोगाद् हृदि सम्प्रयुक्तमणोर्ह्यणुर्द्विरणुः कण्ठदेशे ।
जिह्वाग्रदेशे त्र्यणुकं च विद्धि विनिर्गतं मातृकमेवमाहुः ॥
६ न पश्यन्मृत्युमं पश्यति न रोगं नोत दुःखताम् ।
सर्वं हि पश्यन्पश्यति सर्वमाप्नोति सर्वशः ॥
७ चाक्षुषः स्वप्नचारी च सुप्तः सुप्तात्परश्च यः ।
भेदाश्चैतेऽस्य चत्वारस्तेभ्यस्तुर्यं महत्तरम् ॥
८ त्रिष्वेकपाच्चरेद्ब्रह्म त्रिपाच्चरति चोत्तरे ।
सत्यानृतोपभोगार्थाः द्वैतीभावो महात्मन इति
द्वैतीभावो महात्मन इति ॥ ॥ ७.११ ॥
ಇದು ನಿಜವಾಗಿ ನಭಸ್ಸಿನ ಒಳಗೆ ಇರುವ ಆ ಪರಮ ತೇಜಸ್ಸಿನ ಸ್ವರೂಪ; ಅದು ಮೂರು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ: ಅಗ್ನಿಯಲ್ಲಿ, ಆದಿತ್ಯನಲ್ಲಿ, ಪ್ರಾಣದಲ್ಲಿ. ಇದು ನಿಜವಾಗಿ ಆಕಾಶದ ಒಳಗಿರುವ ಓಂಕಾರ ಅಕ್ಷರದ ಸ್ವರೂಪ. ಇದರಿಂದಲೇ ಅವನು ಎಚ್ಚರಗೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ, ಉದಯಿಸುತ್ತಾನೆ, ಉಸಿರಾಡುತ್ತಾನೆ; ಬ್ರಹ್ಮ ಧ್ಯಾನಕ್ಕೆ ನಿರಂತರ ಆಧಾರನಾಗುತ್ತಾನೆ. ಉಪ್ಪು ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಕರಗುವುದು, ತುಪ್ಪದ ಉಷ್ಣತೆ, ಧ್ಯಾನಿಸುವವನ ವಿಸ್ತಾರ ಎಂಬಂತೆ ಉದಾಹರಣೆ ನೀಡುತ್ತಾರೆ. ಇದು ಮಿಂಚಿನಂತೆ ಎಂದು ಏಕೆ ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ? ಉಚ್ಚರಿಸಿದ ಮಾತ್ರದಲ್ಲಿಯೇ ಅದು ಇಡೀ ದೇಹವನ್ನು ಬೆಳಗಿಸುವುದರಿಂದ. ಆದ್ದರಿಂದ ಓಂ ಮೂಲಕ ಈ ಅಪರಿಮಿತ ತೇಜಸ್ಸನ್ನು ಉಪಾಸಿಸಬೇಕು. ಬಲಗಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿರುವ ಪುರುಷ ಇಂದ್ರ; ಅವನ ಪತ್ನಿ ಎಡಗಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ಇದ್ದಾಳೆ. ಹೃದಯದೊಳಗಿನ ಸುಷುಮ್ನಾದಲ್ಲಿ ಅವರಿಬ್ಬರ ಸಂಗಮ; ಅಲ್ಲಿ ಕೆಂಪು ತೇಜಸ್ಸೇ ಅವರಿಬ್ಬರ ಪಿಂಡ. ಹೃದಯದಿಂದ ಬರುವುದು ಈ ಕಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದೆ; ಅದು ಅವರಿಬ್ಬರನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸುವ ನಾಡಿ, ಎರಡಾದರೂ ಒಂದು, ಎರಡು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಇರುವುದು. ಮನಸ್ಸು ದೇಹಾಗ್ನಿಯನ್ನು ಹೊಡೆಯುತ್ತದೆ; ಅದು ಮಾರುತವನ್ನು ಪ್ರೇರಿಸುತ್ತದೆ; ಎದೆಯಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುವ ಮಾರುತ ಗಂಭೀರ ಸ್ವರವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ. ಆಕಾಶಾಗ್ನಿಯ ಸಂಯೋಗದಿಂದ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಸೇರಿದ ಅಣು, ಕಂಠದೇಶದಲ್ಲಿ ದ್ವಿಅಣು, ನಾಲಿಗೆಯ ತುದಿಯಲ್ಲಿ ತ್ರ್ಯಣುಕ ಎಂದು ತಿಳಿ; ಇದು ಮಾತೃಕೆಯಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮುತ್ತದೆ ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಮೃತ್ಯುವನ್ನು ಕಾಣದವನು, ರೋಗವನ್ನು, ದುಃಖವನ್ನು ಕಾಣದವನು, ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ನೋಡುತ್ತಾ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ. ಜಾಗ್ರತ್, ಸ್ವಪ್ನಚಾರಿ, ಸುಷುಪ್ತ, ಸುಷುಪ್ತಿಗೆ ಆಚೆಗಿರುವುದು — ಇವು ಅದರ ನಾಲ್ಕು ಭೇದಗಳು; ಇವುಗಳಿಗೆ ಆಚೆ ತುರೀಯ ಮಹತ್ತರವಾದುದು. ಮೂರರಲ್ಲಿ ಏಕಪಾತ್ ಬ್ರಹ್ಮ ಸಂಚರಿಸುತ್ತದೆ; ಮೇಲೆ ತ್ರಿಪಾತ್ ಸಂಚರಿಸುತ್ತದೆ; ಸತ್ಯ ಮತ್ತು ಅಸತ್ಯದ ಉಪಭೋಗಕ್ಕಾಗಿ ಮಹಾತ್ಮನ ದ್ವೈತಭಾವ ಇದೆ.