உபநிடதங்கள் · Maitrāyaṇī 7
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
Maitrāyaṇī 7.1
अग्निर्गायत्रं त्रिवृद्रथन्तरं वसन्तः प्राणो नक्षत्राणि वसवः पुरस्तादुद्यन्ति तपन्ति वर्षन्ति स्तुवन्ति पुनर्विशन्ति अन्तर्विवरेणेक्षन्ति अचिन्त्योऽमूर्तो गभीरो गुणभुग्मयोऽनिर्वृत्तिर्योगीश्वरः सर्वज्ञो मेघोऽप्रमेयोऽनाद्यन्तः श्रीमान् अजो धीमाननिर्देश्यः सर्वसृक् सर्वस्यात्मा सर्वभुक् सर्वस्येशानः सर्वस्यान्तरान्तरः ॥ ७.१ ॥
அக்னி காயத்ரி சந்தஸ், த்ரிவ்ருத் (ஸ்தோமம்), ரதந்தரம், வசந்தம், பிராணன், நட்சத்திரங்கள், வசுக்கள். இவை கிழக்கே உதிக்கின்றன, வெப்பமூட்டுகின்றன, மழை பொழிகின்றன, துதிக்கின்றன, மீண்டும் உள்ளே நுழைகின்றன, உள் துளை வழியாக நோக்குகின்றன. அவன் சிந்திக்க முடியாதவன், உருவமற்றவன், ஆழமானவன், குணங்களை அனுபவிப்பவன், மாயையால் ஆனவன், நிற்காதவன், யோகீசுவரன், சர்வஜ்ஞன், மேகம், அளவிட முடியாதவன், ஆதியும் அந்தமும் அற்றவன், ஸ்ரீமான், அஜன், தீமான், விளக்க முடியாதவன், அனைத்தையும் படைப்பவன், அனைத்தின் ஆன்மா, அனைத்தையும் அனுபவிப்பவன், அனைத்தின் ஈசானன், அனைத்தின் உள்ளுக்குள் உள்ளவன்.
Maitrāyaṇī 7.2
इन्द्रस्त्रिष्टुप् पञ्चदशो बृहद्ग्रीष्मो व्यानः सोमो रुद्रा दक्षिणत उद्यन्ति तपन्ति वर्षन्ति स्तुवन्ति पुनर्विशन्ति अन्तर्विवरेण ईक्षन्ति अनाद्यन्तोऽपरिमितोऽपरिच्छिन्नोऽपरप्रयोज्यः स्वतन्त्रोऽलिङ्गोऽमूर्तोऽनन्तशक्तिर्धाता भास्करः ॥ ७.२ ॥
இந்திரன், த்ரிஷ்டுப் சந்தஸ், பதினைந்து மடங்கு (ஸ்தோமம்), பிருஹத் சாமம், கோடைக்காலம், வ்யான பிராணன், சோமன், ருத்திரர்கள். இவை தெற்கே உதிக்கின்றன, வெப்பமூட்டுகின்றன, மழை பொழிகின்றன, துதிக்கின்றன, மீண்டும் நுழைகின்றன, உள் துளை வழியாக நோக்குகின்றன. அவன் ஆதியும் அந்தமும் அற்றவன், அளவற்றவன், பிரிக்கப்படாதவன், பிறரால் இயக்கப்படாதவன், சுதந்திரமானவன், குறியற்றவன், உருவமற்றவன், எல்லையற்ற சக்தி கொண்டவன், தாதா, பாஸ்கரன்.
Maitrāyaṇī 7.3
मरुतो जगती सप्तदशो वैरूपम् वर्षा अपानः शुक्र आदित्याः पश्चादुद्यन्ति तपन्ति वर्षन्ति स्तुवन्ति पुनर्विशन्ति अन्तर्विवरेणेक्षन्ति तच्छान्तमशब्दमभयमशोकमानन्दम् तृप्तम् स्थिरमचलममृतमच्युतम् ध्रुवम् विष्णुसंज्ञितम् सर्वापरं धाम ॥ ७.३ ॥
மருத்துகள், ஜகதீ, சப்ததச, வைரூப, மழை, அபானன், சுக்ரன், ஆதித்தியர்கள் மேற்கிலிருந்து உதிக்கின்றனர், வெப்பம் தருகின்றனர், மழை பொழிகின்றனர், துதிக்கப்படுகின்றனர், மீண்டும் நுழைகின்றனர், துளை வழியாக உள்ளே நோக்குகின்றனர். அது சாந்தம், ஒலியற்றது, பயமற்றது, துக்கமற்றது, ஆனந்தம், திருப்தி, நிலையானது, அசைவற்றது, அமிருதம், அச்சுதம், திடமானது, விஷ்ணு என்று அழைக்கப்படுவது, அனைத்திற்கும் அப்பாலுள்ள தாமம்.
Maitrāyaṇī 7.4
विश्वे देवा अनुष्टुबेकविंशो वैराजः शरत्समानो वरुणः साध्या उत्तरत उद्यन्ति तपन्ति वर्षन्ति स्तुवन्ति पुनर्विशन्ति अन्तर्विवरेणेक्षन्ति अन्तःशुद्धः पूतः शून्यः शान्तोऽप्राणो निरात्मानन्तः ॥ ७.४ ॥
விசுவே தேவர்கள், அனுஷ்டுப், ஏகவிம்சம், வைராஜ, சரத், சமானன், வருணன், சாத்தியர்கள் வடக்கிலிருந்து உதிக்கின்றனர், வெப்பம் தருகின்றனர், மழை பொழிகின்றனர், துதிக்கப்படுகின்றனர், மீண்டும் நுழைகின்றனர், துளை வழியாக உள்ளே நோக்குகின்றனர். அது உள்ளே தூய்மையானது, புனிதமானது, வெறுமையானது, சாந்தமானது, பிராணனற்றது, ஆத்மனற்றது, அனந்தமானது.
Maitrāyaṇī 7.5
मित्रावरुणौ पङ्क्तिस्त्रिणवत्रयस्त्रिंशो शाक्वररैवते हेमन्त शिशिरा उदानोऽङ्गिरसश्चन्द्रमा ऊर्ध्वा उद्यन्ति तपन्ति वर्षन्ति स्तुवन्ति पुनर्विशन्ति अन्तर्विवरेणेक्षन्ति प्रणवाख्यं प्रणेतारम् भारूपम् विगतनिद्रम् विजरम् विमृत्युम् विशोकम् ॥ ७.५ ॥
மித்திர வருணர்கள், பங்தி, திரிணவம், த்ரயஸ்த்ரிம்சம், சாக்வர, ரைவத, ஹேமந்தம், சிசிரம், உதானன், அங்கிரசர்கள், சந்திரன் மேல்நோக்கி உதிக்கின்றனர், வெப்பம் தருகின்றனர், மழை பொழிகின்றனர், துதிக்கப்படுகின்றனர், மீண்டும் நுழைகின்றனர், துளை வழியாக உள்ளே நோக்குகின்றனர். அது பிரணவம் என்ற பெயருடையது, வழிநடத்துபவன், ஒளி வடிவினன், உறக்கமற்றவன், மூப்பற்றவன், சாவற்றவன், துக்கமற்றவன்.
Maitrāyaṇī 7.6
शनिराहुकेतूरगरक्षोयक्षनरविहगशरभेभादयोऽधस्तादुद्यन्ति तपन्ति वर्षन्ति स्तुवन्ति पुनर्विशन्ति अन्तर्विवरेणेक्षन्ति यः प्राज्ञो विधरणः सर्वान्तरोऽक्षरः शुद्धः पूतः भान्तः क्षान्तः शान्तः ॥ ७.६ ॥
சனி, ராகு, கேது, நாகர்கள், ராட்சசர்கள், யக்ஷர்கள், மனிதர்கள், பறவைகள், சரபங்கள், யானைகள் முதலியவர்கள் கீழிருந்து உதிக்கின்றனர், வெப்பம் தருகின்றனர், மழை பொழிகின்றனர், துதிக்கப்படுகின்றனர், மீண்டும் நுழைகின்றனர், துளை வழியாக உள்ளே நோக்குகின்றனர். அறிவுடையவன், தாங்குபவன், அனைவரின் உள்ளுறைவன், அழியாதவன், தூயவன், புனிதன், ஒளிர்பவன், பொறுமையுடையவன், சாந்தன்.
Maitrāyaṇī 7.7
एष हि खल्वात्मन्तर्हृदयेऽणीयानिद्धोऽग्निरिव विश्वरूपोऽस्यैवान्नमिदं सर्वमस्मिन्नोता इमाः प्रजाः। एष आत्मापहतपाप्मा विजरो विमृत्युर्विशोकोऽविचिकित्सोऽविपाशः सत्यसङ्कल्पः सत्यकामः एष परमेश्वरः एष भूताधिपतिः एष भूतपालः एष सेतुः विधरणः एष हि खल्वात्मेशानः शम्भुर्भवो रुद्रः प्रजापतिर् विश्वसृग्घिरण्यगर्भः सत्यं प्राणो हंसः शस्ताच्युतो विष्णुर्नारायणः यश्चैषोऽग्नौ यश्चायं हृदये यश्चासावादित्ये स एष एकः तस्मै ते विश्वरूपाय सत्ये नभसि हिताय नमः ॥ ७.७ ॥
இது உண்மையாகவே இதயத்தினுள் உள்ள ஆத்மா. அணுவை விடச் சூக்ஷ்மமானது, நெருப்பைப் போல் ஜ்வலிப்பது, விஸ்வரூபமானது. இதிலேயே இந்த அனைத்து உணவும், இதிலேயே இந்த உயிர்கள் அனைத்தும் கோர்க்கப்பட்டுள்ளன. இந்த ஆத்மா பாவமற்றது, மூப்பற்றது, மரணமற்றது, துக்கமற்றது, ஐயமற்றது, பந்தமற்றது, உண்மை சங்கல்பமும் உண்மை விருப்பமும் கொண்டது. இவரே பரமேஸ்வரன், இவரே உயிர்களின் அதிபதி, இவரே உயிர்களின் காவலர், இவரே பாலமும் தாங்குபவரும். இவரே ஆத்மா, ஈசானன், சம்பு, பவன், ருத்ரன், பிரஜாபதி, விஸ்வ ஸ்ரஷ்டா, ஹிரண்யகர்ப்பன், சத்யம், பிராணன், ஹம்சன், புகழப்பட்டவர், அச்யுதர், விஷ்ணு, நாராயணன். அக்னியில் உள்ளவரும், இதயத்தில் உள்ளவரும், ஆதித்யனில் உள்ளவரும் இவர் ஒருவரே. அந்த விஸ்வரூபருக்கு, சத்தியத்திலும் ஆகாயத்திலும் நலம் செய்பவருக்கு வணக்கம்.
Maitrāyaṇī 7.8
अथेदानीं ज्ञानोपसर्गा राजन्मोहजालस्यैष वै योनिः यदस्वर्गैः सह स्वर्गस्यैष वाट्ये पुरस्तादुक्तेऽप्यधः स्तम्बेनाश्लिष्यन्ति अथ ये चान्ये ह नित्यप्रमुदिता नित्यप्रवसिता नित्ययाचनका नित्यं शिल्पोपजीविनोऽथ ये चान्ये ह पुरयाचका अयाज्ययाचकाः शुद्रशिष्याः शूद्रश्च शास्त्रविद्वांसोऽथ ये चान्ये ह चाटजटनटभटप्रव्रजितरङ्गावतारिणो राजकर्मणि पतितादयोऽथये चान्ये ह यक्षराक्षसभूतगणपिशाचोरगग्रहादीनामर्थं पुरस्कृत्य शमयाम इत्येवं ब्रुवाणा अथ ये चान्ये ह वृथा कषायकुण्डलिनः कापालिनोऽथ ये चान्ये ह वृथा तर्कदृष्टान्तकुहकेन्द्रजालैर्वैदिकेषु परिस्थातुमिच्च्हन्ति तैः सह न संवस्त् प्रकाश्यभूता वै ते तस्करा अस्वर्ग्या इत्येवं ह्याह नैरात्म्यवादकुहकैर्मिथ्यादृष्टान्तहेतुभिः । भ्राम्यन्लोको न जानाति वेदविद्यान्तरन्तु यत् ॥ ॥ ७.८ ॥
இப்போது, அரசே, அறிவுக்கு இடையூறு செய்பவர்களே மயக்கவலையின் மூலம். சொர்க்கமற்றவர்களுடன் சேர்ந்து சொர்க்கத்தைப் பற்றி முன்பே கூறப்பட்டதுபோல், கீழே தூணைத் தழுவிக் கொள்கிறார்கள். எப்போதும் மகிழ்ச்சியுடன் இருப்பவர்கள், எப்போதும் பயணம் செய்பவர்கள், எப்போதும் யாசகம் கேட்பவர்கள், எப்போதும் கைவினையால் பிழைப்பவர்கள் ஆகியோரும்; நகரில் பிச்சை எடுப்பவர்கள், தகாதவர்களிடம் யாசிப்பவர்கள், சூத்திர சீடர்களை உடையவர்கள், சூத்திரராகவும் சாஸ்திர அறிஞராகவும் இருப்பவர்கள் ஆகியோரும்; முகஸ்துதி செய்பவர்கள், ஜடாதாரிகள், நடிகர்கள், போர்வீரர்கள், துறவிகள், மேடையில் வருபவர்கள், அரச பணியில் ஈடுபட்ட வீழ்ந்தவர்கள் ஆகியோரும்; யக்ஷர், ராக்ஷசர், பூதங்கள், பிசாசுகள், பாம்புகள், கிரகங்கள் முதலியவற்றுக்காக 'நாங்கள் சாந்தி செய்வோம்' என்று பேசுபவர்களும்; வீணாகக் காவி ஆடையும் குண்டலங்களும் அணிபவர்களான கபாலிகர்களும்; வீணாகத் தர்க்கம், உதாரணம், வஞ்சனை, இந்திரஜாலங்களால் வேதங்களின் மத்தியில் நிலைபெற விரும்புபவர்களும் — அவர்களுடன் வாழக்கூடாது. அவர்கள் வெளிப்படையான திருடர்கள், சொர்க்கத்திற்கு வழிகாட்டாதவர்கள். 'ஆத்மா இல்லை' என்ற வாதத்தின் வஞ்சகங்கள், பொய் உதாரணங்கள், காரணங்களால் உலகம் அலைந்து, வேத வித்தையின் வேறுபாட்டை அறிவதில்லை.
Maitrāyaṇī 7.9
बृहस्पतिर्वै शुक्रो भूत्वेन्द्रस्याभयायासुरेभ्यः क्षयायेमामविद्यामसृजत् तया शिवमशिवमित्युद्दिशन्त्यशिवं शिवमिति वेदादिशास्त्रहिंसकधर्माभिध्यानमस्त्विति वदन्ति अतो नैनामभिधीयेतान्यथैषा बन्ध्येवैषा रतिमात्रं फलमस्या वृत्तच्युतस्येव नारम्भणीयेत्येवं ह्याह दूरमेते विपरीते विषूची अविद्या या च विद्येति ज्ञाता । विद्याभीप्सितुं नचिकेतसं मन्ये न त्वा कामा बहवो लोलुपन्ते ॥ विद्यां चाविद्यां च यस्तद्वेदोभयं सह । अविद्यया मृत्युं तीर्त्वा विद्यया अमृतमश्नुते ॥ अविद्यायामन्तरे वेष्ट्यमानाः स्वयं धीराः पण्डितं मन्यमानाः । दन्द्रम्यमानाः परियन्ति मूढा अन्धेनैव नीयमाना यथान्धाः ॥ ॥ ७.९ ॥
பிருஹஸ்பதி சுக்கிரனாக மாறி இந்திரனின் அபயத்துக்காகவும் அசுரர்களின் அழிவுக்காகவும் இந்த அவித்தையை உருவாக்கினார். அதன் மூலம் 'சிவம்' என்பதை 'அசிவம்' என்றும், 'அசிவம்' என்பதை 'சிவம்' என்றும் சொல்லப்படுகிறது; வேதம் முதலிய சாத்திரங்களை அழிக்கும் தர்மத்தை தியானிக்கட்டும் என்கிறார்கள். எனவே இதை வேறுவிதமாகக் கற்பிக்கக் கூடாது; இது மலடு, இதன் பலன் காம இன்பம் மட்டுமே; ஒழுக்கத்திலிருந்து வீழ்ந்தவனைப் போல இதைத் தொடங்கக் கூடாது என்று அவ்வாறே அவர் கூறுகிறார். இவை எதிரானவையும் பிரிந்தவையுமானவை: அவித்தையும் வித்தையும் என்று அறியப்பட்டவை. நசிகேதஸ் வித்தையை விரும்புபவன் என்று நான் கருதுகிறேன்; பல ஆசைகள் உன்னை மயக்கவில்லை. வித்தையையும் அவித்தையையும் இரண்டையும் ஒன்றாக அறிபவன், அவித்தையால் மரணத்தைக் கடந்து, வித்தையால் அமிருதத்தை அடைகிறான். அவித்தையின் நடுவே சுற்றிக்கொள்ளப்பட்டு, தாமே தீரர்களென்றும் பண்டிதர்களென்றும் எண்ணும் மூடர்கள் குருடர்களால் வழிநடத்தப்படும் குருடர்களைப் போல அலைந்து திரிகின்றனர்.
Maitrāyaṇī 7.10
देवासुरा ह वै य आत्मकामा ब्रह्मणोऽन्तिकं प्रयाताः तस्मै नमस्कृत्वोचुः भगवन् वयमात्मकामाः स त्वं नो ब्रूहीति अतश्चिरं ध्यात्वाऽमन्यतान्यतामानो वै तेऽसुरा अतोऽन्यतममेतेषामुक्तम् तदिमे मूढा उपजीवन्त्यभिष्वङ्गिणस्तर्याभिघातिनोऽनृताभिशंसिनः सत्यमिवानृतं पश्यन्तीन्द्रजालवदित्यतो यद्वेदेष्वाभिहितं तत्सत्यं यद्वेदेषूक्तं तद्विद्वांस उपजीवन्ति तस्माद्ब्राह्मणो नावैदिकमधीयीतायमर्थः स्यादिति ॥ ७.१० ॥
ஆத்மகாமர்களான தேவர்களும் அசுரர்களும் பிரம்மாவிடம் சென்றனர். அவருக்கு வணங்கி அவர்கள் கூறினர்: பகவானே, நாங்கள் ஆத்மகாமர்கள்; நீர் எங்களுக்குச் சொல்லுங்கள். அதன்பின் நீண்ட நேரம் தியானித்து அவர் சிந்தித்தார்; அசுரர்கள் வேறுபட்ட மனமுடையவர்கள், எனவே அவர்களுக்கு ஒரு வகைப் போதனை கூறப்பட்டது. இந்த மூடர்கள் பற்றுடையவர்களாய், பிறரைத் தாக்குபவர்களாய், பொய் பேசுபவர்களாய், இந்திரஜாலம் போல பொய்யை உண்மையாகக் காண்கின்றனர். ஆகையால் வேதங்களில் சொல்லப்பட்டதே உண்மை; வேதங்களில் கூறப்பட்டதையே அறிஞர்கள் வாழ்வாதாரமாகக் கொள்கின்றனர். ஆகையால் பிராமணன் வைதிகமல்லாததை ஓதக்கூடாது; இதன் பொருள் இப்படி ஆகிவிடக்கூடாது என்று.
Maitrāyaṇī 7.11
एतद्वा व तत्स्वरूपं नभसः खेऽन्तर्भूतस्य यत्परं तेजस्तत्त्रेधाभिहितमग्ना आदित्ये प्राण एतद्वा व तत्स्वरूपं नभसः खेऽन्तर्भूतस्य यदोमित्येतदक्षरमनेनैव तदुद्बुध्यति उदयति उच्छ्वसति अजस्रं ब्रह्मधीयालम्बं वात्रैवैतत्समीरणे नभसि प्रशाखयैवोत्क्रम्य स्कन्धात्स्कन्धमनुसरति। अप्सु प्रक्षेपको लवणस्येव घृतस्य चौष्ण्यमिवाभिध्यातुर्विस्तृतिरिवैतदित्यात्रोदाहरन्ति। अथ कस्मादुच्यते वैद्युतो यस्मादुच्चारितमात्र एव सर्वं शरीरं विद्योतयति तस्मादोमित्यनेनैतदुपासीतापरिमितं तेजः ।
१ पुरुषश्चक्षुषो योऽयं दक्षिणोऽक्षिण्यवस्थितः ।
इन्द्रोऽयमस्य जायेयं सव्ये चाक्षिण्यवस्थिता ॥
२ समागमस्तयोरेव हृदयान्तर्गते सुषौ ।
तेजस्तल्लोहितस्यात्र पिण्ड एवोभयोस्तयोः ॥
३ हृदयादायाति तावच्चक्षुष्यस्मिन्प्रतिष्ठिता ।
सारणी सा तयोर्नाडी द्वयोरेका द्विधा सती ॥
४ मनः कायाग्निमाहन्ति स प्रेरयति मारुतम् ।
मारुतस्तूरसि चरन्मन्द्रं जनयति स्वरम् ॥
५ खजाग्नियोगाद् हृदि सम्प्रयुक्तमणोर्ह्यणुर्द्विरणुः कण्ठदेशे ।
जिह्वाग्रदेशे त्र्यणुकं च विद्धि विनिर्गतं मातृकमेवमाहुः ॥
६ न पश्यन्मृत्युमं पश्यति न रोगं नोत दुःखताम् ।
सर्वं हि पश्यन्पश्यति सर्वमाप्नोति सर्वशः ॥
७ चाक्षुषः स्वप्नचारी च सुप्तः सुप्तात्परश्च यः ।
भेदाश्चैतेऽस्य चत्वारस्तेभ्यस्तुर्यं महत्तरम् ॥
८ त्रिष्वेकपाच्चरेद्ब्रह्म त्रिपाच्चरति चोत्तरे ।
सत्यानृतोपभोगार्थाः द्वैतीभावो महात्मन इति
द्वैतीभावो महात्मन इति ॥ ॥ ७.११ ॥
இது உண்மையில் விண்வெளியின் உள்ளே இருக்கும் அந்த உயர்ந்த ஒளியின் தன்மை; அது மூன்று வகைகளில் கூறப்பட்டது: அக்கினியிலும், ஆதித்யனிலும், பிராணனிலும். இது உண்மையில் ஆகாயத்தின் உள்ளே இருக்கும் ஓம் என்ற அக்ஷரத்தின் தன்மை. இதனால்தான் அவன் விழித்தெழுகிறான், உதிக்கிறான், மூச்சு விடுகிறான்; பிரம்ம தியானத்தின் இடைவிடாத ஆதாரமாகிறான். உப்பு நீரில் கரைவதைப் போலவும், நெய்யின் வெப்பத்தைப் போலவும், தியானிப்பவனின் விரிவைப் போலவும் என்று உதாரணம் கூறுகின்றனர். இது ஏன் மின்னல் போன்றது என்று சொல்லப்படுகிறது? ஏனெனில் உச்சரித்த மாத்திரத்திலேயே அது முழு உடலையும் ஒளிரச் செய்கிறது. ஆகவே ஓம் என்பதால் இதை அளவற்ற ஒளியாக உபாசிக்க வேண்டும். வலது கண்ணில் நிற்கும் புருஷன் இந்திரன்; அவனுடைய மனைவி இடது கண்ணில் நிற்கிறாள். இருவரின் சங்கமம் இதயத்தின் உள்ளே சுழுமுனையில் நிகழ்கிறது; அங்கு சிவப்பு ஒளியே அவர்கள் இருவரின் பிண்டம். இதயத்திலிருந்து வருவது இக்கண்ணில் நிலைபெற்றுள்ளது; அது அவர்கள் இருவரின் வழிநடத்தும் நாடி, இரண்டாயினும் ஒன்று, இரண்டாகி நிற்கிறது. மனம் உடலின் அக்கினியைத் தாக்குகிறது; அது மாருதத்தைச் செலுத்துகிறது; மார்பில் சஞ்சரிக்கும் மாருதம் ஆழ்ந்த ஓசையை உண்டாக்குகிறது. ஆகாயத்தின் அக்கினியுடன் இணைந்து இதயத்தில் சேரும் அணு, தொண்டையில் இரு அணு, நாவின் நுனியில் மூன்று அணு என்று அறிக; இது மாத்ருகையாக வெளிப்படுகிறது என்று அவர்கள் கூறுகின்றனர். மரணத்தைக் காணாதவன், நோயையும் துன்பத்தையும் காணாதவன், எல்லாவற்றையும் காண்பவனாய் எங்கும் எல்லாவற்றையும் அடைகிறான். விழித்திருக்கும் நிலை, கனவு நிலை, ஆழ்ந்த உறக்கம், உறக்கத்திற்கு அப்பால் இருப்பது — இவை அதன் நான்கு பிரிவுகள்; இவற்றுக்கு அப்பால் உள்ள துரீயம் மிகப் பெரியது. மூன்றில் ஏகபாத் பிரம்மம் சஞ்சரிக்கிறது; மேலே திரிபாத் சஞ்சரிக்கிறது; உண்மை பொய் இரண்டையும் அனுபவிக்கும் பொருட்டு மகாத்மாவின் இரட்டை நிலை உள்ளது.