อุปนิษัท · Maitrāyaṇī 7
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
Maitrāyaṇī 7.1
अग्निर्गायत्रं त्रिवृद्रथन्तरं वसन्तः प्राणो नक्षत्राणि वसवः पुरस्तादुद्यन्ति तपन्ति वर्षन्ति स्तुवन्ति पुनर्विशन्ति अन्तर्विवरेणेक्षन्ति अचिन्त्योऽमूर्तो गभीरो गुणभुग्मयोऽनिर्वृत्तिर्योगीश्वरः सर्वज्ञो मेघोऽप्रमेयोऽनाद्यन्तः श्रीमान् अजो धीमाननिर्देश्यः सर्वसृक् सर्वस्यात्मा सर्वभुक् सर्वस्येशानः सर्वस्यान्तरान्तरः ॥ ७.१ ॥
อัคนีคือคายตรีฉันท์ คือสโตมะสามชั้น คือรถันตรสามเพลง คือฤดูวสันต์ คือปราณะ คือดาวนักษัตร คือวสุทั้งหลาย ขึ้นทางทิศตะวันออก ให้ความร้อน ให้ฝนตก สรรเสริญ แล้วกลับเข้าไปอีก มองผ่านช่องภายใน พระองค์ไม่อาจคิดนึกได้ ไม่มีรูป ลึกซึ้ง เสวยคุณทั้งหลาย ประกอบด้วยมายา ไม่มีที่สิ้นสุด เป็นเจ้าแห่งโยคะ รู้ทุกสิ่ง เป็นเมฆ หาขอบเขตมิได้ ไม่มีต้นและปลาย รุ่งเรือง ไม่เกิด มีปัญญา บรรยายมิได้ เป็นผู้สร้างทุกสิ่ง เป็นอาตมันของทุกสิ่ง เป็นผู้เสวยทุกสิ่ง เป็นผู้ปกครองทุกสิ่ง เป็นส่วนในสุดของทุกสิ่ง
Maitrāyaṇī 7.2
इन्द्रस्त्रिष्टुप् पञ्चदशो बृहद्ग्रीष्मो व्यानः सोमो रुद्रा दक्षिणत उद्यन्ति तपन्ति वर्षन्ति स्तुवन्ति पुनर्विशन्ति अन्तर्विवरेण ईक्षन्ति अनाद्यन्तोऽपरिमितोऽपरिच्छिन्नोऽपरप्रयोज्यः स्वतन्त्रोऽलिङ्गोऽमूर्तोऽनन्तशक्तिर्धाता भास्करः ॥ ७.२ ॥
อินทร์คือตริษฏุภฉันท์ คือสโตมะสิบห้า คือพฤหัตเพลง คือฤดูร้อน คือวยานะ คือโสม คือพวกรุทระ ขึ้นทางทิศใต้ ให้ความร้อน ให้ฝนตก สรรเสริญ แล้วกลับเข้าไปอีก มองผ่านช่องภายใน พระองค์ไม่มีต้นและปลาย หาขอบเขตมิได้ ไม่ถูกแบ่งแยก ไม่ถูกผู้อื่นบังคับ มีอิสระ ไม่มีเครื่องหมาย ไม่มีรูป มีพลังไม่มีที่สิ้นสุด เป็นผู้ค้ำจุน เป็นดวงอาทิตย์
Maitrāyaṇī 7.3
मरुतो जगती सप्तदशो वैरूपम् वर्षा अपानः शुक्र आदित्याः पश्चादुद्यन्ति तपन्ति वर्षन्ति स्तुवन्ति पुनर्विशन्ति अन्तर्विवरेणेक्षन्ति तच्छान्तमशब्दमभयमशोकमानन्दम् तृप्तम् स्थिरमचलममृतमच्युतम् ध्रुवम् विष्णुसंज्ञितम् सर्वापरं धाम ॥ ७.३ ॥
มรุตคือชคตีฉันท์ คือสโตมะสิบเจ็ด คือไวรูปะ คือฤดูฝน คือปานะ คือศุกระ คือบรรดาอาทิตย์ ขึ้นทางทิศตะวันตก ให้ความร้อน ให้ฝนตก สรรเสริญ แล้วกลับเข้าไปอีก มองผ่านช่องภายในนั้น นั่นคือความสงบ ไร้เสียง ปราศจากความกลัว ปราศจากความเศร้า เป็นความสุข อิ่มเอม มั่นคง ไม่หวั่นไหว เป็นอมตะ ไม่เสื่อมสลาย มั่นคงถาวร มีนามว่าวิษณุ เป็นที่พำนักอันสูงสุดเหนือทุกสิ่ง
Maitrāyaṇī 7.4
विश्वे देवा अनुष्टुबेकविंशो वैराजः शरत्समानो वरुणः साध्या उत्तरत उद्यन्ति तपन्ति वर्षन्ति स्तुवन्ति पुनर्विशन्ति अन्तर्विवरेणेक्षन्ति अन्तःशुद्धः पूतः शून्यः शान्तोऽप्राणो निरात्मानन्तः ॥ ७.४ ॥
วิศเวเทวะทั้งหลาย คืออนุษฏุภฉันท์ คือสโตมะยี่สิบเอ็ด คือไวราชะ คือฤดูใบไม้ร่วง คือสมานะ คือวรุณ คือบรรดาสาธยะ ขึ้นทางทิศเหนือ ให้ความร้อน ให้ฝนตก สรรเสริญ แล้วกลับเข้าไปอีก มองผ่านช่องภายใน นั่นคือบริสุทธิ์ภายใน ชำระแล้ว ว่างเปล่า สงบ ไม่มีปราณ ไม่มีอาตมัน ไม่มีที่สิ้นสุด
Maitrāyaṇī 7.5
मित्रावरुणौ पङ्क्तिस्त्रिणवत्रयस्त्रिंशो शाक्वररैवते हेमन्त शिशिरा उदानोऽङ्गिरसश्चन्द्रमा ऊर्ध्वा उद्यन्ति तपन्ति वर्षन्ति स्तुवन्ति पुनर्विशन्ति अन्तर्विवरेणेक्षन्ति प्रणवाख्यं प्रणेतारम् भारूपम् विगतनिद्रम् विजरम् विमृत्युम् विशोकम् ॥ ७.५ ॥
มิตรและวรุณ คือปังกติฉันท์ คือสโตมะสามสิบเก้า คือสามสิบสาม คือศากวรและไรวตะ คือฤดูหนาวและฤดูเย็น คือปราณะขึ้น คือพวกอังคิรัส และพระจันทร์ ขึ้นทางเบื้องบน ให้ความร้อน ให้ฝนตก สรรเสริญ แล้วกลับเข้าไปอีก มองผ่านช่องภายใน นั่นมีนามว่าประณวะ เป็นผู้นำทาง มีรูปแห่งแสงสว่าง ไม่มีการหลับ ไม่แก่ ไม่ตาย ปราศจากความเศร้า
Maitrāyaṇī 7.6
शनिराहुकेतूरगरक्षोयक्षनरविहगशरभेभादयोऽधस्तादुद्यन्ति तपन्ति वर्षन्ति स्तुवन्ति पुनर्विशन्ति अन्तर्विवरेणेक्षन्ति यः प्राज्ञो विधरणः सर्वान्तरोऽक्षरः शुद्धः पूतः भान्तः क्षान्तः शान्तः ॥ ७.६ ॥
ศนิ ราหู เกตุ นาค รากษส ยักษ์ มนุษย์ นก ศรภะ ช้าง และสิ่งอื่นๆ ขึ้นทางเบื้องล่าง ให้ความร้อน ให้ฝนตก สรรเสริญ แล้วกลับเข้าไปอีก มองผ่านช่องภายใน นั่นคือผู้มีปัญญา ผู้ค้ำจุน เป็นส่วนในสุดของทุกสิ่ง ไม่เสื่อมสลาย บริสุทธิ์ ชำระแล้ว รุ่งโรจน์ อดทน สงบ
Maitrāyaṇī 7.7
एष हि खल्वात्मन्तर्हृदयेऽणीयानिद्धोऽग्निरिव विश्वरूपोऽस्यैवान्नमिदं सर्वमस्मिन्नोता इमाः प्रजाः। एष आत्मापहतपाप्मा विजरो विमृत्युर्विशोकोऽविचिकित्सोऽविपाशः सत्यसङ्कल्पः सत्यकामः एष परमेश्वरः एष भूताधिपतिः एष भूतपालः एष सेतुः विधरणः एष हि खल्वात्मेशानः शम्भुर्भवो रुद्रः प्रजापतिर् विश्वसृग्घिरण्यगर्भः सत्यं प्राणो हंसः शस्ताच्युतो विष्णुर्नारायणः यश्चैषोऽग्नौ यश्चायं हृदये यश्चासावादित्ये स एष एकः तस्मै ते विश्वरूपाय सत्ये नभसि हिताय नमः ॥ ७.७ ॥
แท้จริงนี่คืออาตมันภายในหทัย เล็กกว่าอณู ลุกโชนเหมือนไฟ มีรูปทุกรูป สิ่งทั้งปวงนี้เป็นอาหารของพระองค์ และประชาชนทั้งหลายนี้ถูกร้อยอยู่ในพระองค์ อาตมันนี้ปราศจากบาป ไม่แก่ ไม่ตาย ปราศจากความเศร้า ปราศจากความสงสัย ปราศจากบ่วง มีความปรารถนาและความตั้งใจที่เป็นจริง นี่คือพระผู้เป็นเจ้าสูงสุด นี่คือผู้ปกครองสรรพสัตว์ นี่คือผู้คุ้มครองสรรพสัตว์ นี่คือสะพานและผู้ค้ำจุน แท้จริงนี่คืออาตมันผู้ปกครอง คือศัมภุ ภวะ รุทระ ประชาบดี ผู้สร้างทุกสิ่ง หิรัณยครรภ์ สัตย์ ปราณะ หังสะ ผู้ที่ได้รับการสรรเสริญและไม่เสื่อมสลาย วิษณุ นารายณ์ ผู้ที่ปรากฏในไฟ ผู้ที่ปรากฏในหทัย และผู้ที่ปรากฏในดวงอาทิตย์นั้น ล้วนเป็นหนึ่งเดียว ขอนอบน้อมแด่พระองค์ผู้มีรูปทุกรูปนั้น ผู้เป็นจริง ผู้อยู่ในอากาศ ผู้เป็นประโยชน์แก่ทุกสิ่ง
Maitrāyaṇī 7.8
अथेदानीं ज्ञानोपसर्गा राजन्मोहजालस्यैष वै योनिः यदस्वर्गैः सह स्वर्गस्यैष वाट्ये पुरस्तादुक्तेऽप्यधः स्तम्बेनाश्लिष्यन्ति अथ ये चान्ये ह नित्यप्रमुदिता नित्यप्रवसिता नित्ययाचनका नित्यं शिल्पोपजीविनोऽथ ये चान्ये ह पुरयाचका अयाज्ययाचकाः शुद्रशिष्याः शूद्रश्च शास्त्रविद्वांसोऽथ ये चान्ये ह चाटजटनटभटप्रव्रजितरङ्गावतारिणो राजकर्मणि पतितादयोऽथये चान्ये ह यक्षराक्षसभूतगणपिशाचोरगग्रहादीनामर्थं पुरस्कृत्य शमयाम इत्येवं ब्रुवाणा अथ ये चान्ये ह वृथा कषायकुण्डलिनः कापालिनोऽथ ये चान्ये ह वृथा तर्कदृष्टान्तकुहकेन्द्रजालैर्वैदिकेषु परिस्थातुमिच्च्हन्ति तैः सह न संवस्त् प्रकाश्यभूता वै ते तस्करा अस्वर्ग्या इत्येवं ह्याह नैरात्म्यवादकुहकैर्मिथ्यादृष्टान्तहेतुभिः । भ्राम्यन्लोको न जानाति वेदविद्यान्तरन्तु यत् ॥ ॥ ७.८ ॥
บัดนี้ ข้าแต่พระราชา ผู้ขัดขวางความรู้เป็นต้นเหตุของข่ายแห่งโมหะ คือผู้ที่ยึดติดอยู่กับหลักที่ต่ำ ร่วมกับผู้ที่ไม่ได้ขึ้นสวรรค์ ดังที่กล่าวไว้ก่อนแล้วเกี่ยวกับสวรรค์ อนึ่ง ผู้ที่ร่าเริงอยู่เสมอ พเนจรอยู่เสมอ ขอทานอยู่เสมอ เลี้ยงชีพด้วยงานช่างอยู่เสมอ และผู้ที่เป็นขอทานในเมือง ขอจากผู้ที่ไม่ควรให้ มีศิษย์เป็นศูทร และศูทรที่รู้คัมภีร์ อนึ่ง ผู้ประจบ นักพรตมวยผม นักแสดง นักรบ นักบวชพเนจร นักแสดงกายกรรม และผู้ตกต่ำในราชการ อนึ่ง ผู้ที่เพื่อประโยชน์แก่ยักษ์ รากษส หมู่ภูต ปีศาจ นาค และดาวเคราะห์ กล่าวว่า เราจะทำให้สงบ ผู้กาปาลิกะที่สวมผ้าสีฝาดและต่างหูโดยเปล่าประโยชน์ และผู้ที่ปรารถนาจะยืนอยู่ท่ามกลางสิ่งในพระเวทโดยเปล่าประโยชน์ ด้วยการโต้แย้ง ตัวอย่าง การหลอกลวง และมายากล อย่าอยู่ร่วมกับพวกเขาเลย พวกเขาเป็นขโมยที่เปิดเผย ไม่นำไปสู่สวรรค์ ดังที่กล่าวไว้ว่า โลกย่อมพเนจรไปด้วยเล่ห์กลของคำสอนว่าไม่มีอาตมัน ด้วยตัวอย่างและเหตุผลที่เท็จ และไม่รู้ความต่างแห่งวิชาพระเวท
Maitrāyaṇī 7.9
बृहस्पतिर्वै शुक्रो भूत्वेन्द्रस्याभयायासुरेभ्यः क्षयायेमामविद्यामसृजत् तया शिवमशिवमित्युद्दिशन्त्यशिवं शिवमिति वेदादिशास्त्रहिंसकधर्माभिध्यानमस्त्विति वदन्ति अतो नैनामभिधीयेतान्यथैषा बन्ध्येवैषा रतिमात्रं फलमस्या वृत्तच्युतस्येव नारम्भणीयेत्येवं ह्याह दूरमेते विपरीते विषूची अविद्या या च विद्येति ज्ञाता । विद्याभीप्सितुं नचिकेतसं मन्ये न त्वा कामा बहवो लोलुपन्ते ॥ विद्यां चाविद्यां च यस्तद्वेदोभयं सह । अविद्यया मृत्युं तीर्त्वा विद्यया अमृतमश्नुते ॥ अविद्यायामन्तरे वेष्ट्यमानाः स्वयं धीराः पण्डितं मन्यमानाः । दन्द्रम्यमानाः परियन्ति मूढा अन्धेनैव नीयमाना यथान्धाः ॥ ॥ ७.९ ॥
พระพฤหัสบดีได้กลายเป็นศุกระ แล้วสร้างอวิชชานี้ขึ้นเพื่อความไม่กลัวของอินทร์และเพื่อความพินาศของอสูร ด้วยอวิชชานั้น คนทั้งหลายเรียกสิ่งที่เป็นมงคลว่าไม่เป็นมงคล และเรียกสิ่งที่ไม่เป็นมงคลว่าเป็นมงคล พวกเขากล่าวว่า ขอให้มีการเพ่งพินิจถึงธรรมที่ทำลายพระเวทและคัมภีร์อื่นๆ เหตุฉะนี้ จึงไม่ควรสอนอวิชชานี้เป็นอย่างอื่น อวิชชานี้เป็นหมัน มีผลเพียงความยินดีทางกาม ไม่ควรเริ่มต้นกับมัน เหมือนผู้ที่หลุดจากความประพฤติ ดังที่กล่าวไว้ว่า สองสิ่งนี้ คืออวิชชาและวิชชา ทราบกันว่าห่างไกลกัน ตรงข้ามและแตกต่างกัน ข้าพเจ้าเห็นว่านจิเกตัสเป็นผู้ปรารถนาวิชชา กามตัณหามากมายไม่อาจล่อใจท่านได้ ผู้ใดรู้ทั้งวิชชาและอวิชชาพร้อมกัน ผู้นั้นข้ามความตายด้วยอวิชชา และบรรลุอมตะด้วยวิชชา ผู้มีปัญญาที่ถูกพันอยู่ในอวิชชา ตนเองคิดว่าเป็นบัณฑิต ผู้หลงทั้งหลายเดินวนเวียนอยู่ เหมือนคนตาบอดที่ถูกคนตาบอดนำทาง
Maitrāyaṇī 7.10
देवासुरा ह वै य आत्मकामा ब्रह्मणोऽन्तिकं प्रयाताः तस्मै नमस्कृत्वोचुः भगवन् वयमात्मकामाः स त्वं नो ब्रूहीति अतश्चिरं ध्यात्वाऽमन्यतान्यतामानो वै तेऽसुरा अतोऽन्यतममेतेषामुक्तम् तदिमे मूढा उपजीवन्त्यभिष्वङ्गिणस्तर्याभिघातिनोऽनृताभिशंसिनः सत्यमिवानृतं पश्यन्तीन्द्रजालवदित्यतो यद्वेदेष्वाभिहितं तत्सत्यं यद्वेदेषूक्तं तद्विद्वांस उपजीवन्ति तस्माद्ब्राह्मणो नावैदिकमधीयीतायमर्थः स्यादिति ॥ ७.१० ॥
เหล่าเทพและอสูรผู้ปรารถนาอาตมันเดินทางไปยังพรหมา ถวายความนอบน้อมแล้วกล่าวว่า ข้าแต่ท่านผู้ทรงเกียรติ พวกเราปรารถนาอาตมัน ขอโปรดบอกแก่พวกเราเถิด จากนั้นพระองค์ทรงพิจารณานานแสนนาน อสูรเหล่านั้นมีจิตใจต่างกัน จึงได้ตรัสคำสอนที่ต่างออกไปแก่พวกเขา ผู้หลงผิดเหล่านี้ยึดติด ทำร้ายผู้อื่น กล่าวเท็จ มองเห็นสิ่งเท็จเป็นจริงดุจมายากลของนักเล่นกล ดังนั้น สิ่งที่ประกาศไว้ในพระเวทจึงเป็นความจริง และผู้รอบรู้ย่อมดำรงชีพด้วยสิ่งที่กล่าวไว้ในพระเวท เพราะเหตุนี้ พราหมณ์ไม่ควรศึกษาสิ่งที่มิใช่พระเวท เกรงว่าความหมายนี้จะเกิดขึ้น
Maitrāyaṇī 7.11
एतद्वा व तत्स्वरूपं नभसः खेऽन्तर्भूतस्य यत्परं तेजस्तत्त्रेधाभिहितमग्ना आदित्ये प्राण एतद्वा व तत्स्वरूपं नभसः खेऽन्तर्भूतस्य यदोमित्येतदक्षरमनेनैव तदुद्बुध्यति उदयति उच्छ्वसति अजस्रं ब्रह्मधीयालम्बं वात्रैवैतत्समीरणे नभसि प्रशाखयैवोत्क्रम्य स्कन्धात्स्कन्धमनुसरति। अप्सु प्रक्षेपको लवणस्येव घृतस्य चौष्ण्यमिवाभिध्यातुर्विस्तृतिरिवैतदित्यात्रोदाहरन्ति। अथ कस्मादुच्यते वैद्युतो यस्मादुच्चारितमात्र एव सर्वं शरीरं विद्योतयति तस्मादोमित्यनेनैतदुपासीतापरिमितं तेजः ।
१ पुरुषश्चक्षुषो योऽयं दक्षिणोऽक्षिण्यवस्थितः ।
इन्द्रोऽयमस्य जायेयं सव्ये चाक्षिण्यवस्थिता ॥
२ समागमस्तयोरेव हृदयान्तर्गते सुषौ ।
तेजस्तल्लोहितस्यात्र पिण्ड एवोभयोस्तयोः ॥
३ हृदयादायाति तावच्चक्षुष्यस्मिन्प्रतिष्ठिता ।
सारणी सा तयोर्नाडी द्वयोरेका द्विधा सती ॥
४ मनः कायाग्निमाहन्ति स प्रेरयति मारुतम् ।
मारुतस्तूरसि चरन्मन्द्रं जनयति स्वरम् ॥
५ खजाग्नियोगाद् हृदि सम्प्रयुक्तमणोर्ह्यणुर्द्विरणुः कण्ठदेशे ।
जिह्वाग्रदेशे त्र्यणुकं च विद्धि विनिर्गतं मातृकमेवमाहुः ॥
६ न पश्यन्मृत्युमं पश्यति न रोगं नोत दुःखताम् ।
सर्वं हि पश्यन्पश्यति सर्वमाप्नोति सर्वशः ॥
७ चाक्षुषः स्वप्नचारी च सुप्तः सुप्तात्परश्च यः ।
भेदाश्चैतेऽस्य चत्वारस्तेभ्यस्तुर्यं महत्तरम् ॥
८ त्रिष्वेकपाच्चरेद्ब्रह्म त्रिपाच्चरति चोत्तरे ।
सत्यानृतोपभोगार्थाः द्वैतीभावो महात्मन इति
द्वैतीभावो महात्मन इति ॥ ॥ ७.११ ॥
นี่คือรูปแท้ของแสงสูงสุดที่สถิตอยู่ในท้องฟ้า ซึ่งประกาศไว้เป็นสามส่วน คือในไฟ ในดวงอาทิตย์ และในลมปราณ นี่คือรูปแท้ของพยางค์โอม ซึ่งสถิตอยู่ในท้องฟ้า ด้วยพยางค์นี้ ผู้ใดย่อมตื่นขึ้น ลุกขึ้น และหายใจ พยางค์นี้เป็นที่พึ่งอันไม่ขาดสายของการภาวนาพรหมัน มีผู้ยกตัวอย่างว่า เหมือนเกลือละลายในน้ำ เหมือนความร้อนของเนยใส เหมือนการแผ่ขยายของผู้ภาวนา เหตุใดจึงเรียกว่าดุจสายฟ้า เพราะเพียงแค่เปล่งออกมา ก็ส่องสว่างทั่วทั้งร่าง เพราะเหตุนี้ พึงภาวนาสิ่งนี้ด้วยโอม ในฐานะแสงอันหาประมาณมิได้ ผู้ที่ยืนอยู่ในดวงตาขวาคืออินทร์ และชายาของพระองค์ยืนอยู่ในดวงตาซ้าย การพบกันของทั้งสองเกิดขึ้นภายในหทัย ในสุษุมนา แสงสีแดงที่นั่นคือก้อนรวมของทั้งสอง สิ่งที่มาจากหทัยตั้งมั่นอยู่ในดวงตานี้ คือเส้นนาฑีทางผ่านของทั้งสอง หนึ่งเดียวแต่เป็นสองส่วน จิตกระทบไฟในร่างกาย ผลักดันลม ลมที่เคลื่อนไปในทรวงอกทำให้เกิดเสียงทุ้มลึก อณูที่ประสานอยู่ในหทัยด้วยการรวมกับไฟแห่งอากาศ อณูคู่ในบริเวณลำคอ และอณูสามที่ปลายลิ้น จงรู้จักสิ่งเหล่านี้ ที่ออกมาเป็นเสียงแม่บท ท่านกล่าวไว้เช่นนี้ ผู้ที่ไม่เห็นความตายย่อมไม่เห็นสิ่งนี้ ไม่เห็นโรค หรือความทุกข์ ผู้เห็นทุกสิ่งย่อมเห็นทุกสิ่งและบรรลุทุกสิ่งในทุกทาง สภาวะตื่น ผู้ท่องในความฝัน ผู้หลับสนิท และสิ่งที่อยู่เหนือการหลับสนิท นี่คือส่วนแยกทั้งสี่ของพระองค์ เหนือสิ่งเหล่านี้คือส่วนที่สี่อันยิ่งใหญ่กว่า ภายในสามส่วน พรหมัน ผู้มีเท้าเดียวเคลื่อนไป เบื้องบนเคลื่อนไปด้วยเท้าสาม ความเป็นคู่ของมหาตมันนั้นมีไว้เพื่อการเสวยความจริงและความเท็จ