ઉપનિષદો · Muṇḍaka 1.1
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
Muṇḍaka 1.1.1
ॐ ब्रह्मा देवानां प्रथमः संबभूव विश्वस्य कर्ता
भुवनस्य गोप्ता ।
स ब्रह्मविद्यां सर्वविद्याप्रतिष्ठामथर्वाय
ज्येष्ठपुत्राय प्राह ॥ १.१.१ ॥
ॐ. દેવોમાં સૌપ્રથમ બ્રહ્મા ઉત્પન્ન થયા. તેઓ વિશ્વના સર્જક અને લોકના રક્ષક છે. સર્વ વિદ્યાઓનો આધાર એવી બ્રહ્મવિદ્યા તેમણે પોતાના જ્યેષ્ઠ પુત્ર અથર્વાને કહી.
Muṇḍaka 1.1.2
अथर्वणे यां प्रवदेत ब्रह्माऽथर्वा तं
पुरोवाचाङ्गिरे ब्रह्मविद्याम् ।
स भारद्वाजाय सत्यवाहाय प्राह
भारद्वाजोऽङ्गिरसे परावराम् ॥ १.१.२ ॥
બ્રહ્માએ અથર્વાને કહેલી બ્રહ્મવિદ્યા અથર્વાએ પહેલાં અંગિરાને કહી. અંગિરાએ તે સત્યવાહ ભારદ્વાજને કહી. ભારદ્વાજે પરા અને અપરા વિદ્યા અંગિરાને કહી.
Muṇḍaka 1.1.3
शौनको ह वै महाशालोऽङ्गिरसं विधिवदुपसन्नः पप्रच्छ ।
कस्मिन्नु भगवो विज्ञाते सर्वमिदं विज्ञातं भवतीति ॥ १.१.३ ॥
મહાશાલ શૌનક વિધિપૂર્વક અંગિરા પાસે જઈને પૂછ્યું, "હે ભગવન્, શું જાણવાથી આ બધું જાણેલું થાય છે?"
Muṇḍaka 1.1.4
तस्मै स होवाच ।
द्वे विद्ये वेदितव्ये इति ह स्म
यद्ब्रह्मविदो वदन्ति परा चैवापरा च ॥ १.१.४ ॥
તેમણે તેને કહ્યું, "જાણવા યોગ્ય બે વિદ્યાઓ છે" એમ બ્રહ્મજ્ઞો કહે છે — પરા અને અપરા.
Muṇḍaka 1.1.5
तत्रापरा ऋग्वेदो यजुर्वेदः सामवेदोऽथर्ववेदः
शिक्षा कल्पो व्याकरणं निरुक्तं छन्दो ज्योतिषमिति ।
अथ परा यया तदक्षरमधिगम्यते ॥ १.१.५ ॥
તેમાં અપરા વિદ્યા ઋગ્વેદ, યજુર્વેદ, સામવેદ, અથર્વવેદ, તથા શિક્ષા, કલ્પ, વ્યાકરણ, નિરુક્ત, છંદ અને જ્યોતિષ છે. પરા વિદ્યા તે છે જેના દ્વારા તે અક્ષર પ્રાપ્ત થાય છે.
Muṇḍaka 1.1.6
यत्तदद्रेश्यमग्राह्यमगोत्रमवर्ण-
मचक्षुःश्रोत्रं तदपाणिपादम् ।
नित्यं विभुं सर्वगतं सुसूक्ष्मं
तदव्ययं यद्भूतयोनिं परिपश्यन्ति धीराः ॥ १.१.६ ॥
જે અદૃશ્ય, અગ્રાહ્ય, ગોત્રરહિત, વર્ણરહિત, આંખ-કાન વિનાનું, હાથ-પગ વિનાનું, નિત્ય, વિભુ, સર્વગત, અતિસૂક્ષ્મ છે, તે અવ્યય છે; જે ભૂતોનું મૂળ છે તેને ધીર પુરુષો સર્વત્ર જુએ છે.
Muṇḍaka 1.1.7
यथोर्णनाभिः सृजते गृह्णते च
यथा पृथिव्यामोषधयः संभवन्ति ।
यथा सतः पुरुषात् केशलोमानि
तथाऽक्षरात् संभवतीह विश्वम् ॥ १.१.७ ॥
કરોળિયો જેમ તાંતણો બહાર કાઢે અને પાછો ખેંચી લે, પૃથ્વી પર જેમ ઔષધિઓ ઊગે, જીવિત પુરુષમાંથી જેમ વાળ અને રોમ ઉત્પન્ન થાય, તેમ જ તે અક્ષરમાંથી આ વિશ્વ ઉત્પન્ન થાય છે.
Muṇḍaka 1.1.8
तपसा चीयते ब्रह्म ततोऽन्नमभिजायते ।
अन्नात् प्राणो मनः सत्यं लोकाः कर्मसु चामृतम् ॥ १.१.८ ॥
તપથી બ્રહ્મ વૃદ્ધિ પામે છે; તેમાંથી અન્ન ઉત્પન્ન થાય છે. અન્નમાંથી પ્રાણ, મન, સત્ય, લોકો અને કર્મોમાં અમૃત ઉત્પન્ન થાય છે.
Muṇḍaka 1.1.9
यः सर्वज्ञः सर्वविद्यस्य ज्ञानमयं तापः ।
तस्मादेतद्ब्रह्म नाम रूपमन्नं च जायाते ॥ १.१.९ ॥
જે સર્વજ્ઞ છે, સર્વને જાણનાર છે, તેનું તપ જ્ઞાનમય છે. તેમાંથી જ આ બ્રહ્મ, નામ, રૂપ અને અન્ન ઉત્પન્ન થાય છે.