ウパニシャッド · Muṇḍaka 1.1

Muṇḍaka 1.1.1

ॐ ब्रह्मा देवानां प्रथमः संबभूव विश्वस्य कर्ता
भुवनस्य गोप्ता ।
स ब्रह्मविद्यां सर्वविद्याप्रतिष्ठामथर्वाय
ज्येष्ठपुत्राय प्राह ॥ १.१.१ ॥

オーム。ブラフマーは神々の中で最初に生じた者であり、宇宙の創造者であり、世界の守護者である。彼はすべての知識の基盤であるブラフマン知を長子アタルヴァンに説いた。

अथर्वणे यां प्रवदेत ब्रह्माऽथर्वा तं
पुरोवाचाङ्गिरे ब्रह्मविद्याम् ।
स भारद्वाजाय सत्यवाहाय प्राह
भारद्वाजोऽङ्गिरसे परावराम् ॥ १.१.२ ॥

ブラフマーがアタルヴァンに説いたブラフマン知を、アタルヴァンは先にアンギラスに伝えた。アンギラスはそれをサティヤヴァーハ・バーラドヴァージャに伝え、バーラドヴァージャは上位と下位の知をアンギラスに説いた。

शौनको ह वै महाशालोऽङ्गिरसं विधिवदुपसन्नः पप्रच्छ ।
कस्मिन्नु भगवो विज्ञाते सर्वमिदं विज्ञातं भवतीति ॥ १.१.३ ॥

大家長シャウナカは作法どおりアンギラスに近づき尋ねた。「尊き方よ、何を知ればこれらすべてが知られたことになるのですか。」

तस्मै स होवाच ।
द्वे विद्ये वेदितव्ये इति ह स्म
यद्ब्रह्मविदो वदन्ति परा चैवापरा च ॥ १.१.४ ॥

彼は言った。「知られるべき知は二つである」とブラフマンを知る者たちは言う。上位の知と下位の知である。

तत्रापरा ऋग्वेदो यजुर्वेदः सामवेदोऽथर्ववेदः
शिक्षा कल्पो व्याकरणं निरुक्तं छन्दो ज्योतिषमिति ।
अथ परा यया तदक्षरमधिगम्यते ॥ १.१.५ ॥

その中で下位の知識とは、リグ・ヴェーダ、ヤジュル・ヴェーダ、サーマ・ヴェーダ、アタルヴァ・ヴェーダ、そして音声学、祭式規則、文法、語源学、韻律学、天文学である。上位の知識とは、それによって不滅なるものに到達する知識である。

यत्तदद्रेश्यमग्राह्यमगोत्रमवर्ण-
मचक्षुःश्रोत्रं तदपाणिपादम् ।
नित्यं विभुं सर्वगतं सुसूक्ष्मं
तदव्ययं यद्भूतयोनिं परिपश्यन्ति धीराः ॥ १.१.६ ॥

見えず、掴まれず、家系も色もなく、眼も耳もなく、手も足もなく、常住で遍く行き渡り、極めて微細なもの、それが不変なるもの、万有の源であり、賢者たちがあまねく見るものである。

यथोर्णनाभिः सृजते गृह्णते च
यथा पृथिव्यामोषधयः संभवन्ति ।
यथा सतः पुरुषात् केशलोमानि
तथाऽक्षरात् संभवतीह विश्वम् ॥ १.१.७ ॥

蜘蛛が糸を出しまた引き戻すように、大地に草木が生えるように、生きた人から毛髪や体毛が生じるように、そのように不滅のものからこの宇宙がここに生じる。

तपसा चीयते ब्रह्म ततोऽन्नमभिजायते ।
अन्नात् प्राणो मनः सत्यं लोकाः कर्मसु चामृतम् ॥ १.१.८ ॥

苦行（タパス）によってブラフマンは増大する；そこから食物が生じる。食物から生気（プラーナ）、心、真実、諸世界、そして行為における不死が生じる。

यः सर्वज्ञः सर्वविद्यस्य ज्ञानमयं तापः ।
तस्मादेतद्ब्रह्म नाम रूपमन्नं च जायाते ॥ १.१.९ ॥

全知にして一切を知る者、その苦行（タパス）は知より成る。彼より、このブラフマン、名、形、食物が生ずる。