ଉପନିଷଦ · Muṇḍaka 2.2
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
Muṇḍaka 2.2.1
आविः संनिहितं गुहाचरं नाम
महत्पदमत्रैतत् समर्पितम् ।
एजत्प्राणन्निमिषच्च यदेतज्जानथ
सदसद्वरेण्यं परं विज्ञानाद्यद्वरिष्ठं प्रजानाम् ॥ २.२.१ ॥
ଯାହା ପ୍ରକଟ, ସନ୍ନିହିତ, ଗୁହାରେ ବିଚରଣ କରୁଥିବା ଏବଂ ନାମରେ ପରିଚିତ; ଏଥିରେ ଏହି ମହତ୍ପଦ ସ୍ଥାପିତ। ଯାହା ଚଳେ, ଶ୍ୱାସ ନିଏ, ପଲକ ପକାଏ – ସତ୍ ଓ ଅସତ୍ଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ପରମ, ବିଜ୍ଞାନର ଅତୀତ, ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଉତ୍ତମ ତାହାକୁ ତୁମେ ଜାଣ।
Muṇḍaka 2.2.2
यदर्चिमद्यदणुभ्योऽणु च
यस्मिँल्लोका निहिता लोकिनश्च ।
तदेतदक्षरं ब्रह्म स प्राणस्तदु वाङ्मनः
तदेतत्सत्यं तदमृतं तद्वेद्धव्यं सोम्य विद्धि ॥ २.२.२ ॥
ଯାହା ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ପରମାଣୁରୁ ମଧ୍ୟ ସୂକ୍ଷ୍ମ, ଯାହାଠାରେ ସମସ୍ତ ଲୋକ ଓ ସେମାନଙ୍କ ନିବାସୀ ସ୍ଥିତ — ସେହି ଏହି ଅକ୍ଷର ବ୍ରହ୍ମ। ସେହି ପ୍ରାଣ; ସେହି ବାକ୍ ଓ ମନ। ସେହି ଏହି ସତ୍ୟ, ସେହି ଅମୃତ। ହେ ସୌମ୍ୟ, ସେହି ଲକ୍ଷ୍ୟକୁ ତୁମେ ଜାଣ।
Muṇḍaka 2.2.3
धनुर्गृहीत्वौपनिषदं महास्त्रं
शरं ह्युपासा निशितं सन्धयीत ।
आयम्य तद्भावगतेन चेतसा
लक्ष्यं तदेवाक्षरं सोम्य विद्धि ॥ २.२.३ ॥
ଉପନିଷଦର ମହାସ୍ତ୍ର ଧନୁ ଧରି, ଉପାସନାରେ ତୀକ୍ଷ୍ଣ କରାଯାଇଥିବା ବାଣକୁ ତା'ଉପରେ ଯୋଡ଼ିବା ଉଚିତ। ପରେ ସେହି ଭାବରେ ଲୀନ ଚିତ୍ତ ସହ ତାକୁ ଟାଣି, ହେ ସୌମ୍ୟ, ସେହି ଅକ୍ଷରକୁ ହିଁ ଲକ୍ଷ୍ୟ ବୋଲି ଜାଣ।
Muṇḍaka 2.2.4
प्रणवो धनुः शारो ह्यात्मा ब्रह्म तल्लक्ष्यमुच्यते ।
अप्रमत्तेन वेद्धव्यं शरवत् तन्मयो भवेत् ॥ २.२.४ ॥
ପ୍ରଣବ (ଓଁ) ଧନୁ; ଆତ୍ମା ବାଣ; ବ୍ରହ୍ମ ତାହାର ଲକ୍ଷ୍ୟ ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ଅପ୍ରମତ୍ତ ହୋଇ ତାକୁ ବିଦ୍ଧ କରିବା ଉଚିତ; ବାଣ ପରି ତାହାରି ସହ ତନ୍ମୟ ହେବା ଉଚିତ।
Muṇḍaka 2.2.5
यस्मिन् द्यौः पृथिवी चान्तरिक्षमोतं
मनः सह प्राणैश्च सर्वैः ।
तमेवैकं जानथ आत्मानमन्या वाचो
विमुञ्चथामृतस्यैष सेतुः ॥ २.२.५ ॥
ଯାହାରେ ଦ୍ୟୁଲୋକ, ପୃଥିବୀ, ଅନ୍ତରିକ୍ଷ, ମନ ଓ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣ ଓତପ୍ରୋତ ଅଛନ୍ତି, ସେହି ଏକକୁ ହିଁ ଆତ୍ମା ବୋଲି ଜାଣ; ଅନ୍ୟ କଥା ଛାଡ଼। ଏହା ଅମୃତତ୍ୱର ସେତୁ।
Muṇḍaka 2.2.6
अरा इव रथनाभौ संहता यत्र नाड्यः ।
स एषोऽन्तश्चरते बहुधा जायमानः ।
ओमित्येवं ध्यायथ आत्मानं स्वस्ति वः
पाराय तमसः परस्तात् ॥ २.२.६ ॥
ରଥଚକ୍ରର ନାଭିରେ ଅରା ଯେପରି ସଂଯୁକ୍ତ ଥାଏ, ସେହିପରି ଯେଉଁଠି ନାଡ଼ୀ ମିଳିତ, ସେଠାରେ ଏ ଭିତରେ ଅନେକ ରୂପରେ ଜନ୍ମ ନେଇ ବିଚରଣ କରନ୍ତି। ଏହିପରି ଓଂ ରୂପେ ଆତ୍ମାକୁ ଧ୍ୟାନ କର; ଅନ୍ଧକାରର ପାରକୁ ଯିବା ପାଇଁ ତୁମର ମଙ୍ଗଳ ହେଉ।
Muṇḍaka 2.2.7
यः सर्वज्ञः सर्वविद् यस्यैष महिमा भुवि ।
दिव्ये ब्रह्मपुरे ह्येष व्योम्न्यात्मा प्रतिष्ठितः ॥
मनोमयः प्राणशरीरनेता
प्रतिष्ठितोऽन्ने हृदयं सन्निधाय ।
तद् विज्ञानेन परिपश्यन्ति धीरा
आनन्दरूपममृतं यद् विभाति ॥ २.२.७ ॥
ଯିଏ ସର୍ବଜ୍ଞ ଓ ସର୍ବବିତ୍, ପୃଥିବୀରେ ତାଙ୍କରି ଏହି ମହିମା। ଦିବ୍ୟ ବ୍ରହ୍ମପୁରରେ, ଆକାଶରେ ଏହି ଆତ୍ମା ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ। ମନୋମୟ, ପ୍ରାଣ ଓ ଶରୀରର ନେତା, ଅନ୍ନରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ, ହୃଦୟ ନିକଟରେ ଅବସ୍ଥିତ। ଧୀର ଲୋକମାନେ ବିଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଦେଖନ୍ତି—ସେ ଆନନ୍ଦରୂପ ଅମୃତ, ଯିଏ ପ୍ରକାଶେ।
Muṇḍaka 2.2.8
भिद्यते हृदयग्रन्थिश्छिद्यन्ते सर्वसंशयाः ।
क्षीयन्ते चास्य कर्माणि तस्मिन् दृष्टे परावरे ॥ २.२.८ ॥
ପରାବରଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ ହୃଦୟର ଗ୍ରନ୍ଥି ଭାଙ୍ଗେ, ସମସ୍ତ ସଂଶୟ ଛିନ୍ନ ହୁଏ, ଏବଂ ତାଙ୍କ କର୍ମସବୁ କ୍ଷୀଣ ହୁଏ।
Muṇḍaka 2.2.9
हिरण्मये परे कोशे विरजं ब्रह्म निष्कलम् ।
तच्छुभ्रं ज्योतिषं ज्योतिस्तद् यदात्मविदो विदुः ॥ २.२.९ ॥
ସେହି ସୁବର୍ଣ୍ଣମୟ ପରମ କୋଷରେ ନିର୍ମଳ, ଅଖଣ୍ଡ ବ୍ରହ୍ମ ଅଛନ୍ତି। ସେ ଶୁଭ୍ର, ଆଲୋକମାନଙ୍କର ଆଲୋକ; ଆତ୍ମଜ୍ଞାନୀମାନେ ତାହାଙ୍କୁ ଜାଣନ୍ତି।
Muṇḍaka 2.2.10
न तत्र सूर्यो भाति न चन्द्रतारकं
नेमा विद्युतो भान्ति कुतोऽयमग्निः ।
तमेव भान्तमनुभाति सर्वं
तस्य भासा सर्वमिदं विभाति ॥ २.२.१० ॥
ସେଠାରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଆଲୋକିତ ହୁଅନ୍ତି ନାହିଁ, ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ତାରାମାନେ ନୁହେଁ, ଏହି ବିଦ୍ୟୁତ୍ ମଧ୍ୟ ଚମକେ ନାହିଁ; ଏହି ଅଗ୍ନି କେଉଁଠୁ? ସେ ଆଲୋକିତ ହେଲେ ସବୁ ତାହାଙ୍କ ପଛେ ଆଲୋକିତ ହୁଏ; ତାହାଙ୍କ ଦୀପ୍ତିରେ ଏ ସବୁ ଆଲୋକିତ ହୁଏ।
Muṇḍaka 2.2.11
ब्रह्मैवेदममृतं पुरस्ताद् ब्रह्म पश्चाद् ब्रह्म दक्षिणतश्चोत्तरेण ।
अधश्चोर्ध्वं च प्रसृतं ब्रह्मैवेदं विश्वमिदं वरिष्ठम् ॥ २.२.११ ॥
ଏହି ସବୁ ବ୍ରହ୍ମ ଅଟେ, ତାହା ଅମୃତ। ଆଗରେ ବ୍ରହ୍ମ, ପଛରେ ବ୍ରହ୍ମ, ଦକ୍ଷିଣ ଓ ଉତ୍ତରରେ ବ୍ରହ୍ମ; ତଳେ ଓ ଉପରେ ବିସ୍ତୃତ ଯାହା, ତାହା ବ୍ରହ୍ମ ହିଁ। ଏହି ବିଶ୍ୱ ବ୍ରହ୍ମ, ଏହା ଶ୍ରେଷ୍ଠ।