ऋग्वेद · सूक्त 1.24
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.24.1
कस्य॑ नू॒नं क॑त॒मस्या॒मृता॑नां॒ मना॑महे॒ चारु॑ दे॒वस्य॒ नाम॑ ।
को नो॑ म॒ह्या अदि॑तये॒ पुन॑र्दात्पि॒तरं॑ च दृ॒शेयं॑ मा॒तरं॑ च ॥
कोणाच्या, कोणत्या अमरांपैकी एकाचे सुंदर नाव आता आपण स्तवितो? महान अदितीसाठी आम्हाला पुन्हा कोण देईल, म्हणजे मी पिता आणि माता यांना पाहू शकेन?
1.24.2
अ॒ग्नेर्व॒यं प्र॑थ॒मस्या॒मृता॑नां॒ मना॑महे॒ चारु॑ दे॒वस्य॒ नाम॑ ।
स नो॑ म॒ह्या अदि॑तये॒ पुन॑र्दात्पि॒तरं॑ च दृ॒शेयं॑ मा॒तरं॑ च ॥
अग्नीच्या, प्रथम अमराच्या, सुंदर देवाच्या नावाचे आम्ही स्तवन करतो. तोच आम्हाला महान अदितीसाठी पुन्हा देवो, म्हणजे मी पिता आणि माता यांना पाहू शकेन.
1.24.3
अ॒भि त्वा॑ देव सवित॒रीशा॑नं॒ वार्या॑णाम् ।
सदा॑वन्भा॒गमी॑महे ॥
हे देवा सविता, इच्छित धनांच्या स्वामिन्, सदैव रक्षण करणाऱ्या, तुझ्याकडे आम्ही आमचा वाटा मागतो.
1.24.4
यश्चि॒द्धि त॑ इ॒त्था भगः॑ शशमा॒नः पु॒रा नि॒दः ।
अ॒द्वे॒षो हस्त॑योर्द॒धे ॥
अशा प्रकारे तुझ्यासाठी स्तुती करणारा भग, पूर्वीच्या निंदेपासून मुक्त होऊन आपल्या दोन्ही हातांत वैरहीनता धारण करतो.
1.24.5
भग॑भक्तस्य ते व॒यमुद॑शेम॒ तवाव॑सा ।
मू॒र्धानं॑ रा॒य आ॒रभे॑ ॥
भगाचा भक्त असलेल्या तुझ्या साहाय्याने आम्ही पुढे जावो. तुझ्या संरक्षणाने आम्ही धनाचे शिखर गाठो.
1.24.6
न॒हि ते॑ क्ष॒त्रं न सहो॒ न म॒न्युं वय॑श्च॒नामी प॒तय॑न्त आ॒पुः ।
नेमा आपो॑ अनिमि॒षं चर॑न्ती॒र्न ये वात॑स्य प्रमि॒नन्त्यभ्व॑म् ॥
तुझे बल, तुझे सामर्थ्य, तुझा क्रोध तिथे उडत पोहोचलेल्या पक्ष्यांनीही मिळवलेला नाही; डोळे न मिटता वाहणारी ही पाणीही नाहीत, आणि वाऱ्याचा वेग कमी करू शकणारेही नाहीत.
1.24.7
अ॒बु॒ध्ने राजा॒ वरु॑णो॒ वन॑स्यो॒र्ध्वं स्तूपं॑ ददते पू॒तद॑क्षः ।
नी॒चीना॑ स्थुरु॒परि॑ बु॒ध्न ए॑षाम॒स्मे अ॒न्तर्निहि॑ताः के॒तवः॑ स्युः ॥
अथांग ठिकाणी राजा वरुण वृक्षाचा ऊर्ध्वमुख खांब उभारतो, शुद्ध-कुशल तो. खालच्या तोंडाचे त्यांचे खांब उभे आहेत; त्यांचे मूळ वर आहे; आमच्या आत ठेवलेल्या त्यांच्या प्रकाश-ध्वजा असोत.
1.24.8
उ॒रुं हि राजा॒ वरु॑णश्च॒कार॒ सूर्या॑य॒ पन्था॒मन्वे॑त॒वा उ॑ ।
अ॒पदे॒ पादा॒ प्रति॑धातवे (ऽ)करु॒ताप॑व॒क्ता हृ॑दया॒विध॑श्चित् ॥
राजा वरुणाने खरोखर सूर्यासाठी चालण्याचा विस्तीर्ण मार्ग केला; पाय नसलेल्याला चालण्यासाठी दोन पाय केले; हृदयात लपलेले तोही जाणतो.
1.24.9
श॒तं ते॑ राजन्भि॒षजः॑ स॒हस्र॑मु॒र्वी ग॑भी॒रा सु॑म॒तिष्टे॑ अस्तु ।
बाध॑स्व दू॒रे निरृ॑तिं परा॒चैः कृ॒तं चि॒देनः॒ प्र मु॑मुग्ध्य॒स्मत् ॥
हे राजा, तुझे शंभर वैद्य आणि हजार; तुझी विशाल गहन कृपा आम्हाला लाभो. दुरूनच निरृतीला हाकलून दे; केलेले पापही आमच्यापासून सोडव.
1.24.10
अ॒मी य ऋक्षा॒ निहि॑तास उ॒च्चा नक्तं॒ ददृ॑श्रे॒ कुह॑ चि॒द्दिवे॑युः ।
अद॑ब्धानि॒ वरु॑णस्य व्र॒तानि॑ वि॒चाक॑शच्च॒न्द्रमा॒ नक्त॑मेति ॥
उंचावर ठेवलेले ते तारे रात्री दिसतात; दिवसा कुठे तरी जातात. वरुणाच्या अढळ नियमांचे अवलोकन करीत चंद्र रात्री चालतो.
1.24.11
तत्त्वा॑ यामि॒ ब्रह्म॑णा॒ वन्द॑मान॒स्तदा शा॑स्ते॒ यज॑मानो ह॒विर्भिः॑ ।
अहे॑ळमानो वरुणे॒ह बो॑धि॒ उरु॑शंस॒ मा न॒ आयुः॒ प्र मो॑षीः ॥
त्या तुझ्याकडेच मी प्रार्थनामंत्राने जातो, स्तुती करीत; यज्ञ करून आहुतींसह तेच मागतो. हे वरुणा, कोप न करता येथे राहा; हे अत्यंत प्रशंसित, आमचे आयुष्य हिरावून घेऊ नकोस.
1.24.12
तदिन्नक्तं॒ तद्दिवा॒ मह्य॑माहु॒स्तद॒यं केतो॑ हृ॒द आ वि च॑ष्टे ।
शुनः॒शेपो॒ यमह्व॑द्गृभी॒तः सो अ॒स्मान्राजा॒ वरु॑णो मुमोक्तु ॥
रात्री ते, दिवसा ते असे मला सांगतात; ही खूण हृदयातून खोलवर पाहते. त्यांनी बोलावून धरलेल्या शुनःशेपाला तो राजा वरुण मुक्त करो.
1.24.13
शुनः॒शेपो॒ ह्यह्व॑द्गृभी॒तस्त्रि॒ष्वा॑दि॒त्यं द्रु॑प॒देषु॑ ब॒द्धः ।
अवै॑नं॒ राजा॒ वरु॑णः ससृज्याद्वि॒द्वाँ अद॑ब्धो॒ वि मु॑मोक्तु॒ पाशा॑न् ॥
तीन ठिकाणी बांधला गेलेला व पकडलेला शुनःशेप आदित्याला हाक मारत होता. राजा वरुण त्याला सोडून न देवो; ज्ञानी व अक्षत वरुणाने त्याचे पाश सोडवावेत.
1.24.14
अव॑ ते॒ हेळो॑ वरुण॒ नमो॑भि॒रव॑ य॒ज्ञेभि॑रीमहे ह॒विर्भिः॑ ।
क्षय॑न्न॒स्मभ्य॑मसुर प्रचेतो॒ राज॒न्नेनां॑सि शिश्रथः कृ॒तानि॑ ॥
हे वरुणा, नमस्कार, यज्ञ व हवींनी आम्ही तुझा क्रोध शांत करण्याची याचना करतो. हे असुरा, हे प्रचेतसा राजा, आमच्यासाठी राहून आमची केलेली पापे सोडवावीत.
1.24.15
उदु॑त्त॒मं व॑रुण॒ पाश॑म॒स्मदवा॑ध॒मं वि म॑ध्य॒मं श्र॑थाय ।
अथा॑ व॒यमा॑दित्य व्र॒ते तवाना॑गसो॒ अदि॑तये स्याम ॥
हे वरुणा, आमच्यापासून वरचा पाश सोडव, खालचा मोकळा कर, मधलाही सैल कर. हे आदित्या, मग आम्ही तुझ्या व्रतात निष्पाप होऊन अदितीचे होऊ.