ଉପନିଷଦ · Bṛhadāraṇyaka 6.1
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
Bṛhadāraṇyaka 6.1.1
यो ह वै ज्येष्ठं च श्रेष्ठं च वेद ज्येष्ठश्च श्रेष्ठश्च स्वानां भवति ।
प्राणो वै ज्येष्ठश्च श्रेष्ठश्च ।
ज्येष्ठश्च श्रेष्ठश्च स्वानां भवति ।
अपि च येषां बुभूषति ।
य एवं वेद ॥ ६.१.१ ॥
ଯିଏ ପ୍ରକୃତରେ ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠକୁ ଜାଣେ, ସେ ନିଜ ଲୋକଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ହୁଏ। ପ୍ରାଣ ହିଁ ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ। ସେ ନିଜ ଲୋକଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ହୁଏ। ଆହୁରି, ଯାହାଙ୍କର ସେ ହେବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରେ ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ। ଯିଏ ଏପରି ଜାଣେ।
Bṛhadāraṇyaka 6.1.2
यो ह वै वसिष्ठां वेद वसिष्ठः स्वानां भवति ।
वाग्वै वसिष्ठा ।
वसिष्ठः स्वानां भवति ।
अपि च येषां बुभूषति ।
य एवं वेद ॥ ६.१.२ ॥
ଯିଏ ପ୍ରକୃତରେ ବସିଷ୍ଠାକୁ ଜାଣେ, ସେ ନିଜ ଲୋକଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବସିଷ୍ଠ ହୁଏ। ବାକ୍ ହିଁ ବସିଷ୍ଠା। ସେ ନିଜ ଲୋକଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବସିଷ୍ଠ ହୁଏ। ଆହୁରି, ଯାହାଙ୍କର ସେ ହେବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରେ ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ। ଯିଏ ଏପରି ଜାଣେ।
Bṛhadāraṇyaka 6.1.3
यो ह वै प्रतिष्ठां वेद प्रतितिष्ठति समे ।
प्रतितिष्ठति दुर्गे ।
चक्षुर्वै प्रतिष्ठा ।
चक्षुषा हि समे च दुर्गे च प्रतितिष्ठति ।
प्रतितिष्ठति समे प्रतितिष्ठति दुर्गे ।
य एवं वेद ॥ ६.१.३ ॥
ଯିଏ ପ୍ରକୃତରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠାକୁ ଜାଣେ, ସେ ସମତଳ ଭୂମିରେ ଦୃଢ଼ ଭାବରେ ଠିଆ ହୁଏ, ଏବଂ କଠିନ ଭୂମିରେ ମଧ୍ୟ ଦୃଢ଼ ଭାବରେ ଠିଆ ହୁଏ। ଚକ୍ଷୁ ହିଁ ପ୍ରତିଷ୍ଠା। ଚକ୍ଷୁ ଦ୍ୱାରା ସେ ସମତଳ ଓ କଠିନ ଭୂମିରେ ଦୃଢ଼ ଭାବରେ ଠିଆ ହୁଏ। ସେ ସମତଳରେ ଦୃଢ଼ ଭାବରେ ଠିଆ ହୁଏ, ଏବଂ କଠିନରେ ଦୃଢ଼ ଭାବରେ ଠିଆ ହୁଏ। ଯିଏ ଏପରି ଜାଣେ।
Bṛhadāraṇyaka 6.1.4
यो ह वै संपदं वेद सं हास्मै पद्यते यं कामं कामयते ।
श्रोत्रं वै संपत् ।
श्रोत्रे हीमे सर्वे वेदा अभिसंपन्नाः ।
सं हास्मै पद्यते यं कामं कामयते ।
य एवं वेद ॥ ६.१.४ ॥
ଯିଏ ଏହି ସମ୍ପଦକୁ ଜାଣେ, ତାଙ୍କ ପାଖରେ ତାହା ଉପସ୍ଥିତ ହୁଏ; ସେ ଯେଉଁ କାମନା କରେ ତାହା ପୂରଣ ହୁଏ। ଶ୍ରୋତ୍ର ହିଁ ସେହି ସମ୍ପଦ। କାରଣ ଏହି ସମସ୍ତ ବେଦ ଶ୍ରୋତ୍ରରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ ଅଛନ୍ତି। ଯିଏ ଏପରି ଜାଣେ, ତାର କାମନା ସିଦ୍ଧ ହୁଏ।
Bṛhadāraṇyaka 6.1.5
यो ह वा आयतनं वेदायतनं स्वानां भवत्यायतनं जनानाम् ।
मनो वा आयतनम् ।
आयतनं स्वानां भवत्यायतनं जनानाम् ।
य एवं वेद ॥ ६.१.५ ॥
ଯିଏ ଆୟତନକୁ ଜାଣେ, ସେ ନିଜ ଆତ୍ମୀୟମାନଙ୍କର ଆଶ୍ରୟ ହୁଏ, ଏବଂ ଲୋକଙ୍କର ମଧ୍ୟ ଆଶ୍ରୟ ହୁଏ। ମନ ହିଁ ସେହି ଆୟତନ। ଆୟତନ ନିଜ ଆତ୍ମୀୟମାନଙ୍କର ଆଶ୍ରୟ ହୁଏ, ଏବଂ ଲୋକଙ୍କର ଆଶ୍ରୟ ହୁଏ। ଯିଏ ଏପରି ଜାଣେ।
Bṛhadāraṇyaka 6.1.6
यो ह वै प्रजातिं वेद प्रजायते ह प्रजया पशुभिः ।
रेतो वै प्रजातिः ।
प्रजायते ह प्रजया पशुभिः ।
य एवं वेद ॥ ६.१.६ ॥
ଯିଏ ପ୍ରଜାତିକୁ ଜାଣେ, ସେ ସନ୍ତାନ ଓ ପଶୁମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବୃଦ୍ଧି ପାଏ। ରେତସ୍ ହିଁ ସେହି ପ୍ରଜାତି। ସେ ସନ୍ତାନ ଓ ପଶୁମାନଙ୍କ ସହିତ ବୃଦ୍ଧି ପାଏ। ଯିଏ ଏପରି ଜାଣେ।
Bṛhadāraṇyaka 6.1.7
ते हेमे प्राणा अहंश्रेयसे विवदमाना ब्रह्म जग्मुः ।
तद्धोचुः को नो वसिष्ठ इति ।
तद्धोवाच यस्मिन् व उत्क्रान्त इदं शरीरं पापियो मन्यते स वो वसिष्ठ इति ॥ ६.१.७ ॥
ସେହି ପ୍ରାଣମାନେ, ନିଜ ନିଜ ଶ୍ରେଷ୍ଠତା ନେଇ ବିବାଦ କରି, ବ୍ରହ୍ମଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲେ। ସେମାନେ ପଚାରିଲେ: ଆମ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ କିଏ? ତେବେ ସେ କହିଲେ: ଯାହାର ନିର୍ଗମନରେ ଏହି ଶରୀର ନିଜକୁ ଅଧମ ମନେ କରେ, ସେ ତୁମମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।
Bṛhadāraṇyaka 6.1.8
वाग्घोच्चक्राम ।
सा संवत्सरं प्रोष्यागत्योवाच कथमशकत मदृते जीवितुमिति ।
ते होचुः यथाकला अवदन्तो वाचा प्राणन्तः प्राणेन पश्यन्तश्चक्षुषा शृण्वन्तः श्रोत्रेण विद्वांसो मनसा प्रजायमाना रेतसैवमजीविष्मेति ।
प्रविवेश ह वाक् ॥ ६.१.८ ॥
ବାକ୍ ବାହାରି ଗଲା। ଏକ ବର୍ଷ ବାହାରେ ରହି ଫେରି ଆସି ସେ କହିଲା, "ମୋ ବିନା ତୁମେମାନେ କେମିତି ବଞ୍ଚିଲ?" ସେମାନେ କହିଲେ, "ମୂକମାନେ ଯେପରି ବାକ୍ୟରେ ନ କହି, ପ୍ରାଣରେ ଶ୍ୱାସ ନେଇ, ଆଖିରେ ଦେଖି, କାନରେ ଶୁଣି, ମନରେ ଜାଣି, ରେତସରେ ସନ୍ତାନ ଜନ୍ମାଇ ବଞ୍ଚନ୍ତି, ସେପରି ଆମେ ବଞ୍ଚିଲୁ।" ତା'ପରେ ବାକ୍ ଭିତରେ ପ୍ରବେଶ କଲା।
Bṛhadāraṇyaka 6.1.9
चक्षुर्होच्चक्राम ।
तत्संवत्सरं प्रोष्यागत्योवाच कथमशकत मदृते जीवितुमिति ।
ते होचुः यथान्धा अपश्यन्तश्चक्षुषा प्राणन्तः प्राणेन वदन्तो वाचा शृण्वन्तः श्रोत्रेण विद्वांसो मनसा प्रजायमाना रेतसैवमजीविष्मेति ।
प्रविवेश ह चक्षुः ॥ ६.१.९ ॥
ଚକ୍ଷୁ ବାହାରି ଗଲା। ଏକ ବର୍ଷ ବାହାରେ ରହି ଫେରି ଆସି ସେ କହିଲା, "ମୋ ବିନା ତୁମେମାନେ କେମିତି ବଞ୍ଚିଲ?" ସେମାନେ କହିଲେ, "ଅନ୍ଧମାନେ ଯେପରି ଆଖିରେ ନ ଦେଖି, ପ୍ରାଣରେ ଶ୍ୱାସ ନେଇ, ବାକ୍ୟରେ କହି, କାନରେ ଶୁଣି, ମନରେ ଜାଣି, ରେତସରେ ସନ୍ତାନ ଜନ୍ମାଇ ବଞ୍ଚନ୍ତି, ସେପରି ଆମେ ବଞ୍ଚିଲୁ।" ତା'ପରେ ଚକ୍ଷୁ ଭିତରେ ପ୍ରବେଶ କଲା।
Bṛhadāraṇyaka 6.1.10
श्रोत्रं होच्चक्राम ।
तत्संवत्सरं प्रोष्यागत्योवाच कथमशकत मदृते जीवितुमिति ।
ते होचुः यथा बधिरा अशृण्वन्तः श्रोत्रेण प्राणन्तः प्राणेन वदन्तो वाचा पश्यन्तश्चक्षुषा विद्वांसो मनसा प्रजायमाना रेतसैवमजीविष्मेति ।
प्रविवेश ह श्रोत्रम् ॥ ६.१.१० ॥
ଶ୍ରୋତ୍ର ବାହାରି ଗଲା। ଏକ ବର୍ଷ ବାହାରେ ରହି ଫେରି ଆସି ସେ କହିଲା, "ମୋ ବିନା ତୁମେମାନେ କେମିତି ବଞ୍ଚିଲ?" ସେମାନେ କହିଲେ, "ବଧିରମାନେ ଯେପରି କାନରେ ନ ଶୁଣି, ପ୍ରାଣରେ ଶ୍ୱାସ ନେଇ, ବାକ୍ୟରେ କହି, ଆଖିରେ ଦେଖି, ମନରେ ଜାଣି, ରେତସରେ ସନ୍ତାନ ଜନ୍ମାଇ ବଞ୍ଚନ୍ତି, ସେପରି ଆମେ ବଞ୍ଚିଲୁ।" ତା'ପରେ ଶ୍ରୋତ୍ର ଭିତରେ ପ୍ରବେଶ କଲା।
Bṛhadāraṇyaka 6.1.11
मनो होच्चक्राम ।
तत्संवत्सरं प्रोष्यागत्योवाच कथमशकत मदृते जीवितुमिति ।
ते होचुः यथा मुग्धा अविद्वांसो मनसा प्राणन्तः प्राणेन वदन्तो वाचा पश्यन्तश्चक्षुषा शृण्वन्तः श्रोत्रेण प्रजायमाना रेतसैवमजीविष्मेति ।
प्रविवेश ह मनः ॥ ६.१.११ ॥
ମନ ବାହାରି ଗଲା। ଏକ ବର୍ଷ ବାହାରେ ରହି ଫେରି ଆସି ସେ କହିଲା, "ମୋ ବିନା ତୁମେମାନେ କେମିତି ବଞ୍ଚିଲ?" ସେମାନେ କହିଲେ, "ମନରେ ନ ଜାଣୁଥିବା ମୂଢମାନେ ଯେପରି ପ୍ରାଣରେ ଶ୍ୱାସ ନେଇ, ବାକ୍ୟରେ କହି, ଆଖିରେ ଦେଖି, କାନରେ ଶୁଣି, ରେତସରେ ସନ୍ତାନ ଜନ୍ମାଇ ବଞ୍ଚନ୍ତି, ସେପରି ଆମେ ବଞ୍ଚିଲୁ।" ତା'ପରେ ମନ ଭିତରେ ପ୍ରବେଶ କଲା।
Bṛhadāraṇyaka 6.1.12
रेतो होच्चक्राम ।
तत्संवत्सरं प्रोष्यागत्योवाच कथमशकत मदृते जीवितुमिति ।
ते होचुः यथा क्लीबा अप्रजायमाना रेतासा प्राणन्तः प्राणेन वदन्तो वाचा पश्यन्तश्चक्षुषा शृण्वन्तः श्रोत्रेण विद्वांसो मनसैवमजीविष्मेति ।
प्रविवेश ह रेतः ॥ ६.१.१२ ॥
ରେତସ୍ ସତ୍ୟରେ ବାହାରି ଚାଲିଗଲା। ଏକ ବର୍ଷ ପରେ ଫେରି ପଚାରିଲା: "ମୋ ବିନା ସେମାନେ କିପରି ବଞ୍ଚିଲେ?" ସେମାନେ କହିଲେ: "ସନ୍ତାନ ନ ଉତ୍ପାଦନ କରୁଥିବା ନପୁଂସକମାନେ ଯେପରି ରେତସ୍ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରାଣ ନେଇ, ପ୍ରାଣ ଦ୍ୱାରା, ବାକ୍ୟ ଦ୍ୱାରା କହି, ଚକ୍ଷୁ ଦ୍ୱାରା ଦେଖି, କର୍ଣ୍ଣ ଦ୍ୱାରା ଶୁଣି, ମନ ଦ୍ୱାରା ଜାଣି ବଞ୍ଚନ୍ତି, ସେପରି ଆମେ ବଞ୍ଚିଲୁ।" ତବେ ରେତସ୍ ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲା।
Bṛhadāraṇyaka 6.1.13
अथ ह प्राण उत्क्रमिष्यन् यथा महासुहयः सैन्धवः पड्वीशशङ्खून्त्संवृहेदेवं हैवेमान् प्राणान्त्संववर्ह ।
ते होचुः मा भगव उत्क्रमीः ।
न वै शक्ष्यामस्त्वदृते जीवितुमिति ।
तस्यो मे बलिं कुरुतेति ।
तथेति ॥ ६.१.१३ ॥
ସେତେବେଳେ ପ୍ରାଣ, ଯେପରି ମହାନ ସୈନ୍ଧବ ଅଶ୍ୱ ନିଜ ପାଦର ଖୁଣ୍ଟ ଉପାଡ଼ି ଦିଏ, ସେପରି ଏହି ପ୍ରାଣମାନଙ୍କୁ ଉପାଡ଼ିବାକୁ ଉଦ୍ୟତ ହେଲା। ସେମାନେ କହିଲେ, "ହେ ଭଗବନ୍, ଯାଅ ନାହିଁ। ତୁମ ବିନା ଆମେ ବଞ୍ଚି ପାରିବୁ ନାହିଁ। ଆମକୁ ବଳି ଦିଅ।" ସେ କହିଲା, "ଠିକ୍ ଅଛି।"
Bṛhadāraṇyaka 6.1.14
सा ह वागुवाच यद्वा अहं वसिष्ठास्मि त्वं तद्वसिष्ठोऽसीति ।
यद्वा अहं प्रतिष्ठास्मि त्वं तत्प्रतिष्ठोऽसीति चक्षुः ।
यद्वा अहं संपदस्मि त्वं तत्संपदसीति श्रोत्रम् ।
यद्वा अहमायतनमस्मि त्वं तदायतनमसीति मनः ।
यद्वा अहं प्रजातिरस्मि त्वं तत्प्रजातिरसीति रेतः ।
तस्यो मे किमन्नं किं वास इति ।
यदिदं किञ्चा श्वभ्य आ कृमिभ्य आ कीटपतङ्गेभ्यस्तत्तेऽन्नम् ।
आपो वास इति ।
न ह वा अस्यानन्नं जग्धं भवति नानन्नं प्रतिगृहीतं य एवमेतदनस्यान्नं वेद ।
तद्विद्वांसः श्रोत्रिया अशिष्यन्त आचामन्त्यशित्वाचामन्ति ।
एतमेव तदन्नमनग्नं कुर्वन्तो मन्यन्ते ॥ ६.१.१४ ॥
ସେହି ବାକ୍ କହିଲା, "ମୁଁ ଯାହା, ତୁମେ ସେହି ବସିଷ୍ଠ।" "ମୁଁ ଯାହା ପ୍ରତିଷ୍ଠା, ତୁମେ ସେହି ପ୍ରତିଷ୍ଠା" — ଚକ୍ଷୁ କହିଲା। "ମୁଁ ଯାହା ସମ୍ପତ୍, ତୁମେ ସେହି ସମ୍ପତ୍" — ଶ୍ରୋତ୍ର କହିଲା। "ମୁଁ ଯାହା ଆୟତନ, ତୁମେ ସେହି ଆୟତନ" — ମନ କହିଲା। "ମୁଁ ଯାହା ପ୍ରଜାତି, ତୁମେ ସେହି ପ୍ରଜାତି" — ରେତସ୍ କହିଲା। "ମୋ ଅନ୍ନ କ'ଣ, ବସ୍ତ୍ର କ'ଣ?" ଉତ୍ତର ମିଳିଲା, "ଏ ଜଗତରେ କୁକୁରଠାରୁ କୀଟ, ପତଙ୍ଗ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଯାହା ଖାଆନ୍ତି, ତାହା ତୁମର ଅନ୍ନ। ଜଳ ହିଁ ବସ୍ତ୍ର।" ଯିଏ ଏହି ଅନ୍ନର ଅନ୍ନ ଜାଣେ, ତା'ର ନ ଖାଇ ଥିବା କିମ୍ବା ନ ଗ୍ରହଣ କରିଥିବା କିଛି ରହେ ନାହିଁ। ବିଦ୍ୱାନ ଶ୍ରୋତ୍ରିୟମାନେ ଖାଇ ଆଚମନ କରନ୍ତି; ଖାଇ ଆଚମନ କରନ୍ତି। ଏହି ଅନ୍ନକୁ ସେମାନେ ନଗ୍ନ ନ କରି ମାନନ୍ତି।