ਉਪਨਿਸ਼ਦ · Bṛhadāraṇyaka 6.1
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
Bṛhadāraṇyaka 6.1.1
यो ह वै ज्येष्ठं च श्रेष्ठं च वेद ज्येष्ठश्च श्रेष्ठश्च स्वानां भवति ।
प्राणो वै ज्येष्ठश्च श्रेष्ठश्च ।
ज्येष्ठश्च श्रेष्ठश्च स्वानां भवति ।
अपि च येषां बुभूषति ।
य एवं वेद ॥ ६.१.१ ॥
ਜੋ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਜੇਠ ਅਤੇ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣਿਆਂ ਵਿੱਚ ਜੇਠ ਅਤੇ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪ੍ਰਾਣ ਹੀ ਜੇਠ ਅਤੇ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਹੈ। ਉਹ ਆਪਣਿਆਂ ਵਿੱਚ ਜੇਠ ਅਤੇ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਉਹ ਹੋਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ। ਜੋ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣਦਾ ਹੈ।
Bṛhadāraṇyaka 6.1.2
यो ह वै वसिष्ठां वेद वसिष्ठः स्वानां भवति ।
वाग्वै वसिष्ठा ।
वसिष्ठः स्वानां भवति ।
अपि च येषां बुभूषति ।
य एवं वेद ॥ ६.१.२ ॥
ਜੋ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਵਸਿਸ਼ਠਾ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵਸਿਸ਼ਠ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਵਾਕ੍ ਹੀ ਵਸਿਸ਼ਠਾ ਹੈ। ਉਹ ਆਪਣਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵਸਿਸ਼ਠ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਉਹ ਹੋਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ। ਜੋ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣਦਾ ਹੈ।
Bṛhadāraṇyaka 6.1.3
यो ह वै प्रतिष्ठां वेद प्रतितिष्ठति समे ।
प्रतितिष्ठति दुर्गे ।
चक्षुर्वै प्रतिष्ठा ।
चक्षुषा हि समे च दुर्गे च प्रतितिष्ठति ।
प्रतितिष्ठति समे प्रतितिष्ठति दुर्गे ।
य एवं वेद ॥ ६.१.३ ॥
ਜੋ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਾ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਮਤਲ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹਤਾ ਨਾਲ ਖੜ੍ਹਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਔਖੀ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਵੀ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹਤਾ ਨਾਲ ਖੜ੍ਹਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਅੱਖ ਹੀ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਾ ਹੈ। ਅੱਖ ਰਾਹੀਂ ਉਹ ਸਮਤਲ ਅਤੇ ਔਖੀ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹਤਾ ਨਾਲ ਖੜ੍ਹਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਸਮਤਲ 'ਤੇ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹਤਾ ਨਾਲ ਖੜ੍ਹਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਔਖੀ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹਤਾ ਨਾਲ ਖੜ੍ਹਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣਦਾ ਹੈ।
Bṛhadāraṇyaka 6.1.4
यो ह वै संपदं वेद सं हास्मै पद्यते यं कामं कामयते ।
श्रोत्रं वै संपत् ।
श्रोत्रे हीमे सर्वे वेदा अभिसंपन्नाः ।
सं हास्मै पद्यते यं कामं कामयते ।
य एवं वेद ॥ ६.१.४ ॥
ਜੋ ਇਸ ਸੰਪਦਾ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਉਹ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਜਿਹੜੀ ਕਾਮਨਾ ਉਹ ਕਰਦਾ ਹੈ ਉਹ ਪੂਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਸ਼੍ਰੋਤ੍ਰ ਹੀ ਉਹ ਸੰਪਦਾ ਹੈ। ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਸਾਰੇ ਵੇਦ ਸ਼੍ਰੋਤ੍ਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਮਾਏ ਹੋਏ ਹਨ। ਜੋ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਕਾਮਨਾ ਸਿੱਧ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
Bṛhadāraṇyaka 6.1.5
यो ह वा आयतनं वेदायतनं स्वानां भवत्यायतनं जनानाम् ।
मनो वा आयतनम् ।
आयतनं स्वानां भवत्यायतनं जनानाम् ।
य एवं वेद ॥ ६.१.५ ॥
ਜੋ ਆਯਤਨ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਨਬੰਧੀਆਂ ਦਾ ਆਸਰਾ ਬਣਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਵੀ ਆਸਰਾ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਮਨ ਹੀ ਉਹ ਆਯਤਨ ਹੈ। ਆਯਤਨ ਆਪਣੇ ਸਨਬੰਧੀਆਂ ਦਾ ਆਸਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਆਸਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣਦਾ ਹੈ।
Bṛhadāraṇyaka 6.1.6
यो ह वै प्रजातिं वेद प्रजायते ह प्रजया पशुभिः ।
रेतो वै प्रजातिः ।
प्रजायते ह प्रजया पशुभिः ।
य एवं वेद ॥ ६.१.६ ॥
ਜੋ ਪ੍ਰਜਾਤਿ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸੰਤਾਨ ਅਤੇ ਪਸ਼ੂਆਂ ਨਾਲ ਵਧਦਾ ਹੈ। ਰੇਤਸ ਹੀ ਉਹ ਪ੍ਰਜਾਤਿ ਹੈ। ਉਹ ਸੰਤਾਨ ਅਤੇ ਪਸ਼ੂਆਂ ਨਾਲ ਵਧਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣਦਾ ਹੈ।
Bṛhadāraṇyaka 6.1.7
ते हेमे प्राणा अहंश्रेयसे विवदमाना ब्रह्म जग्मुः ।
तद्धोचुः को नो वसिष्ठ इति ।
तद्धोवाच यस्मिन् व उत्क्रान्त इदं शरीरं पापियो मन्यते स वो वसिष्ठ इति ॥ ६.१.७ ॥
ਉਹ ਪ੍ਰਾਣ, ਆਪੋ-ਆਪਣੀ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠਤਾ ਬਾਰੇ ਬਹਿਸ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਬ੍ਰਹਮ ਕੋਲ ਗਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਪੁੱਛਿਆ: ਸਾਡੇ ਵਿੱਚੋਂ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਕੌਣ ਹੈ? ਤਦ ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜਿਸ ਦੇ ਨਿਕਲ ਜਾਣ ਨਾਲ ਇਹ ਸਰੀਰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਨੀਚ ਸਮਝਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਤੁਹਾਡੇ ਵਿੱਚੋਂ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਹੈ।
Bṛhadāraṇyaka 6.1.8
वाग्घोच्चक्राम ।
सा संवत्सरं प्रोष्यागत्योवाच कथमशकत मदृते जीवितुमिति ।
ते होचुः यथाकला अवदन्तो वाचा प्राणन्तः प्राणेन पश्यन्तश्चक्षुषा शृण्वन्तः श्रोत्रेण विद्वांसो मनसा प्रजायमाना रेतसैवमजीविष्मेति ।
प्रविवेश ह वाक् ॥ ६.१.८ ॥
ਵਾਕ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲ ਗਈ। ਇੱਕ ਸਾਲ ਬਾਹਰ ਰਹਿ ਕੇ ਵਾਪਸ ਆ ਕੇ ਉਸਨੇ ਕਿਹਾ, "ਮੇਰੇ ਬਿਨਾਂ ਤੁਸੀਂ ਕਿਵੇਂ ਜੀ ਸਕੇ?" ਉਹ ਬੋਲੇ, "ਜਿਵੇਂ ਗੂੰਗੇ ਬੋਲੀ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ, ਪ੍ਰਾਣ ਨਾਲ ਸਾਹ ਲੈਂਦੇ, ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਵੇਖਦੇ, ਕੰਨਾਂ ਨਾਲ ਸੁਣਦੇ, ਮਨ ਨਾਲ ਜਾਣਦੇ, ਰੇਤਸ ਨਾਲ ਸੰਤਾਨ ਪੈਦਾ ਕਰਦੇ ਜੀਉਂਦੇ ਹਨ, ਤਿਵੇਂ ਅਸੀਂ ਜੀਉਂਦੇ ਰਹੇ।" ਫਿਰ ਵਾਕ ਅੰਦਰ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋ ਗਈ।
Bṛhadāraṇyaka 6.1.9
चक्षुर्होच्चक्राम ।
तत्संवत्सरं प्रोष्यागत्योवाच कथमशकत मदृते जीवितुमिति ।
ते होचुः यथान्धा अपश्यन्तश्चक्षुषा प्राणन्तः प्राणेन वदन्तो वाचा शृण्वन्तः श्रोत्रेण विद्वांसो मनसा प्रजायमाना रेतसैवमजीविष्मेति ।
प्रविवेश ह चक्षुः ॥ ६.१.९ ॥
ਅੱਖ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲ ਗਈ। ਇੱਕ ਸਾਲ ਬਾਹਰ ਰਹਿ ਕੇ ਵਾਪਸ ਆ ਕੇ ਉਸਨੇ ਕਿਹਾ, "ਮੇਰੇ ਬਿਨਾਂ ਤੁਸੀਂ ਕਿਵੇਂ ਜੀ ਸਕੇ?" ਉਹ ਬੋਲੇ, "ਜਿਵੇਂ ਅੰਨ੍ਹੇ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਨਾ ਵੇਖਦੇ, ਪ੍ਰਾਣ ਨਾਲ ਸਾਹ ਲੈਂਦੇ, ਬੋਲੀ ਨਾਲ ਬੋਲਦੇ, ਕੰਨਾਂ ਨਾਲ ਸੁਣਦੇ, ਮਨ ਨਾਲ ਜਾਣਦੇ, ਰੇਤਸ ਨਾਲ ਸੰਤਾਨ ਪੈਦਾ ਕਰਦੇ ਜੀਉਂਦੇ ਹਨ, ਤਿਵੇਂ ਅਸੀਂ ਜੀਉਂਦੇ ਰਹੇ।" ਫਿਰ ਅੱਖ ਅੰਦਰ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋ ਗਈ।
Bṛhadāraṇyaka 6.1.10
श्रोत्रं होच्चक्राम ।
तत्संवत्सरं प्रोष्यागत्योवाच कथमशकत मदृते जीवितुमिति ।
ते होचुः यथा बधिरा अशृण्वन्तः श्रोत्रेण प्राणन्तः प्राणेन वदन्तो वाचा पश्यन्तश्चक्षुषा विद्वांसो मनसा प्रजायमाना रेतसैवमजीविष्मेति ।
प्रविवेश ह श्रोत्रम् ॥ ६.१.१० ॥
ਕੰਨ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲ ਗਿਆ। ਇੱਕ ਸਾਲ ਬਾਹਰ ਰਹਿ ਕੇ ਵਾਪਸ ਆ ਕੇ ਉਸਨੇ ਕਿਹਾ, "ਮੇਰੇ ਬਿਨਾਂ ਤੁਸੀਂ ਕਿਵੇਂ ਜੀ ਸਕੇ?" ਉਹ ਬੋਲੇ, "ਜਿਵੇਂ ਬੋਲ਼ੇ ਕੰਨਾਂ ਨਾਲ ਨਾ ਸੁਣਦੇ, ਪ੍ਰਾਣ ਨਾਲ ਸਾਹ ਲੈਂਦੇ, ਬੋਲੀ ਨਾਲ ਬੋਲਦੇ, ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਵੇਖਦੇ, ਮਨ ਨਾਲ ਜਾਣਦੇ, ਰੇਤਸ ਨਾਲ ਸੰਤਾਨ ਪੈਦਾ ਕਰਦੇ ਜੀਉਂਦੇ ਹਨ, ਤਿਵੇਂ ਅਸੀਂ ਜੀਉਂਦੇ ਰਹੇ।" ਫਿਰ ਕੰਨ ਅੰਦਰ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋ ਗਿਆ।
Bṛhadāraṇyaka 6.1.11
मनो होच्चक्राम ।
तत्संवत्सरं प्रोष्यागत्योवाच कथमशकत मदृते जीवितुमिति ।
ते होचुः यथा मुग्धा अविद्वांसो मनसा प्राणन्तः प्राणेन वदन्तो वाचा पश्यन्तश्चक्षुषा शृण्वन्तः श्रोत्रेण प्रजायमाना रेतसैवमजीविष्मेति ।
प्रविवेश ह मनः ॥ ६.१.११ ॥
ਮਨ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲ ਗਿਆ। ਇੱਕ ਸਾਲ ਬਾਹਰ ਰਹਿ ਕੇ ਵਾਪਸ ਆ ਕੇ ਉਸਨੇ ਕਿਹਾ, "ਮੇਰੇ ਬਿਨਾਂ ਤੁਸੀਂ ਕਿਵੇਂ ਜੀ ਸਕੇ?" ਉਹ ਬੋਲੇ, "ਜਿਵੇਂ ਮਨ ਨਾਲ ਨਾ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ ਮੂਰਖ ਪ੍ਰਾਣ ਨਾਲ ਸਾਹ ਲੈਂਦੇ, ਬੋਲੀ ਨਾਲ ਬੋਲਦੇ, ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਵੇਖਦੇ, ਕੰਨਾਂ ਨਾਲ ਸੁਣਦੇ, ਰੇਤਸ ਨਾਲ ਸੰਤਾਨ ਪੈਦਾ ਕਰਦੇ ਜੀਉਂਦੇ ਹਨ, ਤਿਵੇਂ ਅਸੀਂ ਜੀਉਂਦੇ ਰਹੇ।" ਫਿਰ ਮਨ ਅੰਦਰ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋ ਗਿਆ।
Bṛhadāraṇyaka 6.1.12
रेतो होच्चक्राम ।
तत्संवत्सरं प्रोष्यागत्योवाच कथमशकत मदृते जीवितुमिति ।
ते होचुः यथा क्लीबा अप्रजायमाना रेतासा प्राणन्तः प्राणेन वदन्तो वाचा पश्यन्तश्चक्षुषा शृण्वन्तः श्रोत्रेण विद्वांसो मनसैवमजीविष्मेति ।
प्रविवेश ह रेतः ॥ ६.१.१२ ॥
ਰੇਤਸ ਸੱਚਮੁੱਚ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲ ਗਿਆ। ਇੱਕ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਵਾਪਸ ਆ ਕੇ ਪੁੱਛਿਆ: "ਮੇਰੇ ਬਿਨਾਂ ਉਹ ਕਿਵੇਂ ਜੀ ਸਕੇ?" ਉਹ ਬੋਲੇ: "ਸੰਤਾਨ ਨਾ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨਪੁੰਸਕ ਜਿਵੇਂ ਰੇਤਸ ਨਾਲ ਸਾਹ ਲੈ ਕੇ, ਪ੍ਰਾਣ ਨਾਲ, ਬੋਲ ਨਾਲ ਬੋਲਦੇ, ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਵੇਖਦੇ, ਕੰਨਾਂ ਨਾਲ ਸੁਣਦੇ, ਮਨ ਨਾਲ ਜਾਣਦੇ ਜੀਂਦੇ ਹਨ, ਤਿਵੇਂ ਅਸੀਂ ਜੀਵੇ।" ਤਦ ਰੇਤਸ ਅੰਦਰ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋ ਗਿਆ।
Bṛhadāraṇyaka 6.1.13
अथ ह प्राण उत्क्रमिष्यन् यथा महासुहयः सैन्धवः पड्वीशशङ्खून्त्संवृहेदेवं हैवेमान् प्राणान्त्संववर्ह ।
ते होचुः मा भगव उत्क्रमीः ।
न वै शक्ष्यामस्त्वदृते जीवितुमिति ।
तस्यो मे बलिं कुरुतेति ।
तथेति ॥ ६.१.१३ ॥
ਤਦ ਪ੍ਰਾਣ, ਜਿਵੇਂ ਮਹਾਨ ਸੈਂਧਵ ਘੋੜਾ ਆਪਣੇ ਪੈਰਾਂ ਦੀਆਂ ਮੇਖਾਂ ਪੁੱਟ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਾਣਾਂ ਨੂੰ ਪੁੱਟਣ ਲੱਗਾ। ਉਹ ਬੋਲੇ, "ਹੇ ਭਗਵਾਨ, ਨਾ ਜਾਓ। ਤੁਹਾਡੇ ਬਿਨਾਂ ਅਸੀਂ ਜੀ ਨਹੀਂ ਸਕਾਂਗੇ। ਸਾਨੂੰ ਬਲੀ ਦਿਓ।" ਉਹ ਬੋਲਿਆ, "ਠੀਕ ਹੈ।"
Bṛhadāraṇyaka 6.1.14
सा ह वागुवाच यद्वा अहं वसिष्ठास्मि त्वं तद्वसिष्ठोऽसीति ।
यद्वा अहं प्रतिष्ठास्मि त्वं तत्प्रतिष्ठोऽसीति चक्षुः ।
यद्वा अहं संपदस्मि त्वं तत्संपदसीति श्रोत्रम् ।
यद्वा अहमायतनमस्मि त्वं तदायतनमसीति मनः ।
यद्वा अहं प्रजातिरस्मि त्वं तत्प्रजातिरसीति रेतः ।
तस्यो मे किमन्नं किं वास इति ।
यदिदं किञ्चा श्वभ्य आ कृमिभ्य आ कीटपतङ्गेभ्यस्तत्तेऽन्नम् ।
आपो वास इति ।
न ह वा अस्यानन्नं जग्धं भवति नानन्नं प्रतिगृहीतं य एवमेतदनस्यान्नं वेद ।
तद्विद्वांसः श्रोत्रिया अशिष्यन्त आचामन्त्यशित्वाचामन्ति ।
एतमेव तदन्नमनग्नं कुर्वन्तो मन्यन्ते ॥ ६.१.१४ ॥
ਉਸ ਵਾਕ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਮੈਂ ਜੋ ਹਾਂ, ਉਹੀ ਤੂੰ ਵਸਿਸ਼ਠ ਹੈਂ।" "ਮੈਂ ਜੋ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਾ ਹਾਂ, ਉਹੀ ਤੂੰ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਾ ਹੈਂ" — ਅੱਖ ਨੇ ਕਿਹਾ। "ਮੈਂ ਜੋ ਸੰਪਤ ਹਾਂ, ਉਹੀ ਤੂੰ ਸੰਪਤ ਹੈਂ" — ਕੰਨ ਨੇ ਕਿਹਾ। "ਮੈਂ ਜੋ ਆਯਤਨ ਹਾਂ, ਉਹੀ ਤੂੰ ਆਯਤਨ ਹੈਂ" — ਮਨ ਨੇ ਕਿਹਾ। "ਮੈਂ ਜੋ ਪ੍ਰਜਾਤੀ ਹਾਂ, ਉਹੀ ਤੂੰ ਪ੍ਰਜਾਤੀ ਹੈਂ" — ਰੇਤਸ ਨੇ ਕਿਹਾ। "ਮੇਰਾ ਅੰਨ ਕੀ, ਕੱਪੜਾ ਕੀ?" ਜਵਾਬ ਮਿਲਿਆ, "ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਕੁੱਤਿਆਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਕੀੜੇ, ਕੀਟ, ਪਤੰਗਿਆਂ ਤੱਕ ਜੋ ਖਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹੀ ਤੇਰਾ ਅੰਨ। ਪਾਣੀ ਹੀ ਕੱਪੜਾ।" ਜੋ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਸ ਅੰਨ ਦੇ ਅੰਨ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਲਈ ਕੁਝ ਵੀ ਬਿਨਾਂ ਖਾਧਾ ਜਾਂ ਬਿਨਾਂ ਲਿਆ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ। ਗਿਆਨੀ ਸ਼੍ਰੋਤ੍ਰੀਆ ਖਾ ਕੇ ਆਚਮਨ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਖਾ ਕੇ ਆਚਮਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਅੰਨ ਨੂੰ ਉਹ ਨੰਗਾ ਨਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਮੰਨਦੇ ਹਨ।