Upanisad · Bṛhadāraṇyaka 6.1
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
Bṛhadāraṇyaka 6.1.1
यो ह वै ज्येष्ठं च श्रेष्ठं च वेद ज्येष्ठश्च श्रेष्ठश्च स्वानां भवति ।
प्राणो वै ज्येष्ठश्च श्रेष्ठश्च ।
ज्येष्ठश्च श्रेष्ठश्च स्वानां भवति ।
अपि च येषां बुभूषति ।
य एवं वेद ॥ ६.१.१ ॥
Siapa yang sungguh mengetahui yang tertua dan yang terbaik, ia menjadi yang tertua dan terbaik di antara kaumnya. Nafas (prāṇa) sesungguhnya adalah yang tertua dan yang terbaik. Ia menjadi yang tertua dan terbaik di antara kaumnya, dan di antara orang-orang yang ingin ia jadikan demikian. Siapa yang mengetahui demikian.
Bṛhadāraṇyaka 6.1.2
यो ह वै वसिष्ठां वेद वसिष्ठः स्वानां भवति ।
वाग्वै वसिष्ठा ।
वसिष्ठः स्वानां भवति ।
अपि च येषां बुभूषति ।
य एवं वेद ॥ ६.१.२ ॥
Siapa yang sungguh mengetahui Vasiṣṭhā, ia menjadi Vasiṣṭha di antara kaumnya. Ucapan (vāk) sesungguhnya adalah Vasiṣṭhā. Ia menjadi Vasiṣṭha di antara kaumnya, dan di antara orang-orang yang ingin ia jadikan demikian. Siapa yang mengetahui demikian.
Bṛhadāraṇyaka 6.1.3
यो ह वै प्रतिष्ठां वेद प्रतितिष्ठति समे ।
प्रतितिष्ठति दुर्गे ।
चक्षुर्वै प्रतिष्ठा ।
चक्षुषा हि समे च दुर्गे च प्रतितिष्ठति ।
प्रतितिष्ठति समे प्रतितिष्ठति दुर्गे ।
य एवं वेद ॥ ६.१.३ ॥
Siapa yang sungguh mengetahui landasan (pratiṣṭhā), ia teguh berdiri di tanah datar dan teguh berdiri di tanah sulit. Mata sesungguhnya adalah landasan. Dengan mata ia teguh berdiri di tanah datar dan di tanah sulit. Ia teguh berdiri di tempat datar, dan teguh berdiri di tempat sulit. Siapa yang mengetahui demikian.
Bṛhadāraṇyaka 6.1.4
यो ह वै संपदं वेद सं हास्मै पद्यते यं कामं कामयते ।
श्रोत्रं वै संपत् ।
श्रोत्रे हीमे सर्वे वेदा अभिसंपन्नाः ।
सं हास्मै पद्यते यं कामं कामयते ।
य एवं वेद ॥ ६.१.४ ॥
Barangsiapa mengetahui kemakmuran ini, kemakmuran itu datang kepadanya, dan setiap keinginan yang ia kehendaki terpenuhi baginya. Pendengaran itulah kemakmuran itu, sebab semua Veda ini sepenuhnya berkumpul dalam pendengaran. Bagi orang yang mengetahui demikian, setiap keinginan yang ia kehendaki terwujud.
Bṛhadāraṇyaka 6.1.5
यो ह वा आयतनं वेदायतनं स्वानां भवत्यायतनं जनानाम् ।
मनो वा आयतनम् ।
आयतनं स्वानां भवत्यायतनं जनानाम् ।
य एवं वेद ॥ ६.१.५ ॥
Barangsiapa mengetahui tempat bernaung (āyatana) menjadi tempat bernaung bagi kaum kerabatnya dan tempat bernaung bagi orang banyak. Pikiran (manas) itulah sesungguhnya tempat bernaung itu. Tempat bernaung menjadi tempat bernaung bagi kaum kerabat dan tempat bernaung bagi orang banyak. Barangsiapa mengetahui demikian.
Bṛhadāraṇyaka 6.1.6
यो ह वै प्रजातिं वेद प्रजायते ह प्रजया पशुभिः ।
रेतो वै प्रजातिः ।
प्रजायते ह प्रजया पशुभिः ।
य एवं वेद ॥ ६.१.६ ॥
Barangsiapa mengetahui prajāti (keturunan) berkembang dengan anak-cucu dan ternak. Benih (retas) itulah sesungguhnya prajāti. Ia berkembang dengan anak-cucu dan ternak. Barangsiapa mengetahui demikian.
Bṛhadāraṇyaka 6.1.7
ते हेमे प्राणा अहंश्रेयसे विवदमाना ब्रह्म जग्मुः ।
तद्धोचुः को नो वसिष्ठ इति ।
तद्धोवाच यस्मिन् व उत्क्रान्त इदं शरीरं पापियो मन्यते स वो वसिष्ठ इति ॥ ६.१.७ ॥
Napas-napas kehidupan itu, berselisih tentang keunggulan, pergi menghadap Brahman. Mereka bertanya: Siapakah di antara kami yang terbaik? Lalu ia berkata: Dia yang keluarnya membuat tubuh ini menganggap dirinya lebih hina, dialah yang terbaik di antara kalian.
Bṛhadāraṇyaka 6.1.8
वाग्घोच्चक्राम ।
सा संवत्सरं प्रोष्यागत्योवाच कथमशकत मदृते जीवितुमिति ।
ते होचुः यथाकला अवदन्तो वाचा प्राणन्तः प्राणेन पश्यन्तश्चक्षुषा शृण्वन्तः श्रोत्रेण विद्वांसो मनसा प्रजायमाना रेतसैवमजीविष्मेति ।
प्रविवेश ह वाक् ॥ ६.१.८ ॥
Ucapan (vāk) keluar. Setelah setahun pergi, ia kembali dan berkata, "Bagaimana kalian bisa hidup tanpa aku?" Mereka menjawab, "Seperti orang bisu yang tidak berbicara dengan ucapan, tetapi bernapas dengan prāṇa, melihat dengan mata, mendengar dengan telinga, mengetahui dengan pikiran, dan melahirkan keturunan dengan benih, demikianlah kami hidup." Lalu ucapan masuk kembali.
Bṛhadāraṇyaka 6.1.9
चक्षुर्होच्चक्राम ।
तत्संवत्सरं प्रोष्यागत्योवाच कथमशकत मदृते जीवितुमिति ।
ते होचुः यथान्धा अपश्यन्तश्चक्षुषा प्राणन्तः प्राणेन वदन्तो वाचा शृण्वन्तः श्रोत्रेण विद्वांसो मनसा प्रजायमाना रेतसैवमजीविष्मेति ।
प्रविवेश ह चक्षुः ॥ ६.१.९ ॥
Mata (cakṣu) keluar. Setelah setahun pergi, ia kembali dan berkata, "Bagaimana kalian bisa hidup tanpa aku?" Mereka menjawab, "Seperti orang buta yang tidak melihat dengan mata, tetapi bernapas dengan prāṇa, berbicara dengan ucapan, mendengar dengan telinga, mengetahui dengan pikiran, dan melahirkan keturunan dengan benih, demikianlah kami hidup." Lalu mata masuk kembali.
Bṛhadāraṇyaka 6.1.10
श्रोत्रं होच्चक्राम ।
तत्संवत्सरं प्रोष्यागत्योवाच कथमशकत मदृते जीवितुमिति ।
ते होचुः यथा बधिरा अशृण्वन्तः श्रोत्रेण प्राणन्तः प्राणेन वदन्तो वाचा पश्यन्तश्चक्षुषा विद्वांसो मनसा प्रजायमाना रेतसैवमजीविष्मेति ।
प्रविवेश ह श्रोत्रम् ॥ ६.१.१० ॥
Telinga (śrotra) keluar. Setelah setahun pergi, ia kembali dan berkata, "Bagaimana kalian bisa hidup tanpa aku?" Mereka menjawab, "Seperti orang tuli yang tidak mendengar dengan telinga, tetapi bernapas dengan prāṇa, berbicara dengan ucapan, melihat dengan mata, mengetahui dengan pikiran, dan melahirkan keturunan dengan benih, demikianlah kami hidup." Lalu telinga masuk kembali.
Bṛhadāraṇyaka 6.1.11
मनो होच्चक्राम ।
तत्संवत्सरं प्रोष्यागत्योवाच कथमशकत मदृते जीवितुमिति ।
ते होचुः यथा मुग्धा अविद्वांसो मनसा प्राणन्तः प्राणेन वदन्तो वाचा पश्यन्तश्चक्षुषा शृण्वन्तः श्रोत्रेण प्रजायमाना रेतसैवमजीविष्मेति ।
प्रविवेश ह मनः ॥ ६.१.११ ॥
Pikiran (manas) keluar. Setelah setahun pergi, ia kembali dan berkata, "Bagaimana kalian bisa hidup tanpa aku?" Mereka menjawab, "Seperti orang bodoh yang tidak mengetahui dengan pikiran, tetapi bernapas dengan prāṇa, berbicara dengan ucapan, melihat dengan mata, mendengar dengan telinga, dan melahirkan keturunan dengan benih, demikianlah kami hidup." Lalu pikiran masuk kembali.
Bṛhadāraṇyaka 6.1.12
रेतो होच्चक्राम ।
तत्संवत्सरं प्रोष्यागत्योवाच कथमशकत मदृते जीवितुमिति ।
ते होचुः यथा क्लीबा अप्रजायमाना रेतासा प्राणन्तः प्राणेन वदन्तो वाचा पश्यन्तश्चक्षुषा शृण्वन्तः श्रोत्रेण विद्वांसो मनसैवमजीविष्मेति ।
प्रविवेश ह रेतः ॥ ६.१.१२ ॥
Retas memang pergi. Setelah setahun ia kembali dan bertanya, "Bagaimana mereka bisa hidup tanpa aku?" Mereka menjawab, "Seperti kaum kasim yang tidak menghasilkan keturunan hidup, bernapas dengan semen, berbicara dengan prāṇa, melihat dengan ucapan, mendengar dengan mata, mengetahui dengan telinga, begitulah kami hidup dengan batin." Lalu semen itu masuk kembali.
Bṛhadāraṇyaka 6.1.13
अथ ह प्राण उत्क्रमिष्यन् यथा महासुहयः सैन्धवः पड्वीशशङ्खून्त्संवृहेदेवं हैवेमान् प्राणान्त्संववर्ह ।
ते होचुः मा भगव उत्क्रमीः ।
न वै शक्ष्यामस्त्वदृते जीवितुमिति ।
तस्यो मे बलिं कुरुतेति ।
तथेति ॥ ६.१.१३ ॥
Lalu prāṇa, seperti kuda Sindhu yang perkasa mencabut pasak tambatnya, hendak mencabut kekuatan-kekuatan hidup ini. Mereka berkata, "Wahai yang mulia, jangan pergi. Kami tidak akan sanggup hidup tanpamu. Berikan persembahan untuk kami." Ia berkata, "Baiklah."
Bṛhadāraṇyaka 6.1.14
सा ह वागुवाच यद्वा अहं वसिष्ठास्मि त्वं तद्वसिष्ठोऽसीति ।
यद्वा अहं प्रतिष्ठास्मि त्वं तत्प्रतिष्ठोऽसीति चक्षुः ।
यद्वा अहं संपदस्मि त्वं तत्संपदसीति श्रोत्रम् ।
यद्वा अहमायतनमस्मि त्वं तदायतनमसीति मनः ।
यद्वा अहं प्रजातिरस्मि त्वं तत्प्रजातिरसीति रेतः ।
तस्यो मे किमन्नं किं वास इति ।
यदिदं किञ्चा श्वभ्य आ कृमिभ्य आ कीटपतङ्गेभ्यस्तत्तेऽन्नम् ।
आपो वास इति ।
न ह वा अस्यानन्नं जग्धं भवति नानन्नं प्रतिगृहीतं य एवमेतदनस्यान्नं वेद ।
तद्विद्वांसः श्रोत्रिया अशिष्यन्त आचामन्त्यशित्वाचामन्ति ।
एतमेव तदन्नमनग्नं कुर्वन्तो मन्यन्ते ॥ ६.१.१४ ॥
Ucapan itu berkata, "Apa yang aku, engkau pun Vasiṣṭha." Mata berkata, "Apa yang aku sandaran, engkau pun sandaran." Telinga berkata, "Apa yang aku kelimpahan, engkau pun kelimpahan." Batin berkata, "Apa yang aku tempat tinggal, engkau pun tempat tinggal." Semen berkata, "Apa yang aku keturunan, engkau pun keturunan." "Lalu apa makananku, apa pakaianku?" Jawabnya: "Segala makanan di dunia ini, dari anjing hingga cacing, serangga, dan kupu-kupu, itulah makananmu. Air adalah pakaianmu." Bagi yang mengetahui makanan dari makanan ini, tiada yang tak termakan dan tiada yang tak diterima. Para śrotriya yang berilmu makan lalu membasuh mulut; setelah makan mereka membasuh mulut. Mereka menganggap makanan ini tidak dibiarkan telanjang.