ウパニシャッド · Kauṣītaki 4
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
Kauṣītaki 4.1
अथ गार्ग्यो ह वै बालाकिरनूचानः संस्पृष्ट आस सोऽयमुशिनरेषु संवसन्मत्स्येषु कुरुपञ्चालेषु काशीविदेहेष्विति सहाजातशत्रुं काश्यमेत्योवाच । ब्रह्म ते ब्रवाणीति तं होवाच अजातशत्रुः । सहस्रं दद्मस्त इत्येतस्यां वाचि जनको जनक इति वा उ जना धावन्तीति ॥ ४.१ ॥
さて、ガールギャ・バーラーキは学識ある者で、ウシーナラ、マツヤ、クル・パンチャーラ、カーシー・ヴィデーハの人々の間に住んでいたが、カーシーの王アジャータシャトルのもとに来て言った。「私はあなたにブラフマンを語ろう。」アジャータシャトルは彼に言った。「その言葉に対して、我々はあなたに千を与えよう。人々は『ジャナカ、ジャナカ』と叫んで走る。」
Kauṣītaki 4.2
स होवाच बालाकिर्य एवैष आदित्ये पुरुषस्तमेवाहमुपास इति तं होवाचाजातशत्रुर्मा मैतस्मिन्समवादयिष्ठाः । बृहत्पाण्डरवासा अतिष्ठाः सर्वेषां भूतानां मूर्धेति वा अहमेतमुपास इति स यो हैतमेवमुपास्तेऽतिष्ठाः सर्वेषां भूतानां मूर्धा भवति ॥ ४.२ ॥
バーラーキは言った：「太陽にあるこのプルシャを私は崇拝する。」アジャータシャトルはそれに言った：「彼について私と論争してはならない。私は彼を、一切の存在の頭であり、それらの上に立ち、偉大で白衣をまとう者として崇拝する。このように彼を崇拝する者は、一切の存在の頭となり、その上に立つ。」
Kauṣītaki 4.3
स होवाचा बालाकिर्य एवैष चन्द्रमसि पुरुषस्तमेवाहमुपास इति तं होवाचाजातशत्रुर्मा मैतस्मिन्समवादयिष्ठाः सोमो राजान्नस्यात्मेति वा अहमेतमुपास इति स यो मेवमुपास्तेऽन्नस्यात्मा भवति ॥ ४.३ ॥
バーラーキは言った：「月にあるこのプルシャを私は崇拝する。」アジャータシャトルはそれに言った：「彼について私と論争してはならない。私は彼を、王なるソーマ、食物のアートマンとして崇拝する。このように彼を崇拝する者は、食物のアートマンとなる。」
Kauṣītaki 4.4
स होवाच बालाकिर्य एवैष विद्युति पुरुषस्तमेवाहमुपास इति तं होवाचाजातशत्रुर्मा मैतस्मिन्समवादयिष्ठास्तेजस आत्मेति वा अहमेतमुपास इति स यो हैतमेवमुपास्ते तेजस आत्मा भवति ॥ ४.४ ॥
バーラーキは言った：「稲妻にあるこのプルシャを私は崇拝する。」アジャータシャトルはそれに言った：「彼について私と論争してはならない。私は彼を、輝き（テージャス）のアートマンとして崇拝する。このように彼を崇拝する者は、輝きのアートマンとなる。」
Kauṣītaki 4.5
स होवाच बालाकिर्य एवैष स्तनयित्नौ पुरुषस्तमेवाहमुपास इति तं होवाचाजातशत्रुर्मा मैतस्मिन्समवादयिष्ठाः शब्दस्यात्मेति वा अहमेतमुपास इति स यो हैतमेवमुपास्ते शब्दस्यात्मा भवति ॥ ४.५ ॥
バーラーキは言った：「雷鳴にあるこのプルシャを私は崇拝する。」アジャータシャトルはそれに言った：「彼について私と論争してはならない。私は彼を、音のアートマンとして崇拝する。このように彼を崇拝する者は、音のアートマンとなる。」
Kauṣītaki 4.6
स होवाच बालाकिर्य एवैष आकाशे पुरुषस्तमेवाहमुपास इति तं होवाचाजातशत्रुर्मा मैतस्मिन्समवादयिष्ठाः पूर्णमप्रवर्ति ब्रह्मेति वा अहमेतमुपास इति स यो हैतमेवमुपास्ते पूर्यते प्रजया पशुभिर्नो एव स्वयं नास्य प्रजा पुरा कालात्प्रवर्तते ॥ ४.६ ॥
彼は言った。バーラーキよ、私は空にいるあのプルシャを礼拝する。するとアジャータシャトルは彼に言った。これについて議論してはならない。私はそれを、満ちて動かぬブラフマンとして礼拝する。このように礼拝する者は子孫と家畜に満たされ、その子孫は時が来る前に彼を離れることはない。
Kauṣītaki 4.7
स होवाच बालाकिर्य एवैष वायौ पुरुषस्तमेवाहमुपास इति तं होवाचाजातशत्रुर्मा मैतस्मिन्समवादयिष्ठा इन्द्रो वैकुण्ठोऽपराजिता सेनेति वा अहमेतमुपास इति स यो हैतमेवमुपास्ते । जिष्णुर्ह वापराजिष्णुरन्यतस्यजायी भवति ॥ ४.७ ॥
彼は言った。バーラーキよ、私は風の中にいるあのプルシャを礼拝する。するとアジャータシャトルは彼に言った。これについて議論してはならない。私はそれを、インドラ、ヴァイクンタ、無敵の軍として礼拝する。このように礼拝する者は勝利者となり、他者に打ち負かされず、彼を征服する者は誰もいなくなる。
Kauṣītaki 4.8
स होवाच बालाकिर्य एवैषोऽग्नौ पुरुषस्तमेवाहमुपास इति तं होवाचाजातशत्रुर्मा मैतस्मिन्समवादयिष्ठा विषासहिरिति वा अहमेतमुपास इति स यो हैतमेवमुपास्ते विषासहिर्वान्वेष भवति ॥ ४.८ ॥
彼は言った。バーラーキよ、私は火の中にいるあのプルシャを礼拝する。するとアジャータシャトルは彼に言った。これについて議論してはならない。私はそれを、すべてに耐え打ち勝つ者として礼拝する。このように礼拝する者はすべてに耐え、打ち勝つ者となる。
Kauṣītaki 4.9
स होवाच बालाकिर्य एवैषोऽप्सु पुरुषस्तमेवाहमुपास इति तं होवाचाजातशत्रुर्मा मैतस्मिन्समवादयिष्ठा नाम्न्यस्यात्मेति वा अहमेतमुपास इति स यो हैतमेवमुपास्ते नाम्न्यस्यात्मा भवतीत्यधिदैवतमथाध्यात्मम् ॥ ४.९ ॥
彼は言った。バーラーキよ、私は水の中にいるあのプルシャを礼拝する。するとアジャータシャトルは彼に言った。これについて議論してはならない。私はそれを、その自我（ātman）が名前の中にあるものとして礼拝する。このように礼拝する者は、その自我が名前の中にある。これが神に関する（adhidaivata）側面である。次に内に関する（adhyātma）側面を説く。
Kauṣītaki 4.10
स होवाच बालाकिर्य एवैष आदर्शे पुरुषस्तमेवाहमुपास इति तं होवाचाजातशत्रुर्मा मैतस्मिन्समवादयिष्ठाः प्रतिरूप इति वा अहमेतमुपास इति स यो हैतमेवमुपास्ते प्रतिरूपो हैवास्य प्रजायामाजायते नाप्रतिरूपः ॥ ४.१० ॥
バーラーキは言った。「鏡の中に見えるこの人、まさにその人を私は観想する。」アジャータシャトルは彼に言った。「彼について論じてはならない。彼を映像（pratirūpa）として観想せよ。」このように観想する者の子孫には、映像を持つ者が生まれ、持たない者は生まれない。
Kauṣītaki 4.11
स होवाच बालाकिर्य एवैष प्रतिश्रुत्कायां पुरुषस्तमेवाहमुपास इति तं होवाचाजातशत्रुर्मा मैतस्मिन्समवादयिष्ठा द्वितीयोऽनपग इति वा अहमेतमुपास इति स यो हैतमेवमुपास्ते विन्दते द्वितीयाद्द्वितीयवान्भवति ॥ ४.११ ॥
バーラーキは言った。「こだまの中に聞こえるこの人、まさにその人を私は観想する。」アジャータシャトルは彼に言った。「彼について論じてはならない。決して離れない第二のもの（anapaga）として観想せよ。」このように観想する者は第二のものを得て、第二を持つ者となる。
Kauṣītaki 4.12
स होवाच बालाकिर्य एवैष शब्दः पुरुषमन्वेति तमेवाहमुपास इति तं होवाचाजातशत्रुर्मा मैतस्मिन्समवादयिष्ठा असुरिति वा अहमेतमुपास इति स यो हैतमेवमुपास्ते नो एव स्वयं नास्य प्रजा पुरा कालात्संमोहमेति ॥ ४.१२ ॥
バーラーキは言った。「人に従うこの音、まさにそれを私は観想する。」アジャータシャトルは彼に言った。「彼について論じてはならない。命気（asu）として観想せよ。」このように観想する者は、自らも子孫も定められた時より前に迷妄に陥らない。
Kauṣītaki 4.13
स होवाच बालाकिर्य एवैष च्छायापुरुषस्तमेवाहमुपास इति तं होवाचाजातशत्रुर्मा मैतस्मिन्समवादयिष्ठा मृत्युरिति वा अहमेतमुपास इति स यो हैतमेवमुपास्ते नो एव स्वयं नास्य प्रजा पुरा कालात्प्रमीयते ॥ ४.१३ ॥
バーラーキは言った。「影の人、まさにその人を私は観想する。」アジャータシャトルは彼に言った。「彼について論じてはならない。死（mṛtyu）として観想せよ。」このように観想する者は、自らも子孫も定められた時より前に死なない。
Kauṣītaki 4.14
स होवाच बालाकिर्य एवैष शारीरः पुरुषस्तमेवाहमुपास इति तं होवाचाजातशत्रुर्मा मैतस्मिन्समवादयिष्ठाः प्रजापतिरिति वा अहमेतमुपास इति स यो हैतमेवमुपास्ते प्रजायते प्रजया पशुभिः ॥ ४.१४ ॥
彼は言った。バーラーキは言った。「私は身体にあるこの人格を礼拝する。」アジャータシャトルは彼に言った。「彼をプラジャーパティと言ってはならない。私は彼をプラジャーパティとして礼拝する。」このように彼を礼拝する者は、子孫と家畜によって栄える。
Kauṣītaki 4.15
स होवाच बालाकिर्य एवैष प्राज्ञ आत्मा येनैतत्पुरुषः सुप्तः स्वप्नमाचरति तमेवाहमुपास इति तं होवाचाजातशत्रुर्मा मैतस्मिन्समवादयिष्ठा यमो राजेति वा अहमेतमुपास इति स यो हैतमेवमुपास्ते सर्वं हास्मा इदं श्रैष्ठ्याय गम्यते ॥ ४.१५ ॥
彼は言った。バーラーキは言った。「私は、眠る人がそれによって夢の中を動き回る、この叡智のアートマンを礼拝する。」アジャータシャトルは彼に言った。「彼をヤマ王と言ってはならない。私は彼をヤマ王として礼拝する。」このように彼を礼拝する者は、これらすべてを優越として得る。
Kauṣītaki 4.16
स होवाच बालाकिर्य एवैष दक्षिणेऽक्षन्पुरुषस्तमेवाहमुपास इति तं होवाचाजातशत्रुर्मा मैतस्मिन्समवादयिष्ठा नाम्न आत्माऽग्नेरात्मा ज्योतिष आत्मेति वा अहमेतमुपास इति स यो हैतमेवमुपास्त एतेषां सर्वेषामात्मा भवति ॥ ४.१६ ॥
彼は言った。バーラーキは言った。「私は右の目にあるこの人格を礼拝する。」アジャータシャトルは彼に言った。「彼を名のアートマン、火のアートマン、光のアートマンと言ってはならない。私は彼を礼拝する。」このように彼を礼拝する者は、これらすべてのアートマンとなる。
Kauṣītaki 4.17
स होवाच बालाकिर्य एवैष सव्येऽक्षन्पुरुषस्तमेवाहमुपास इति तं होवाचाजातशत्रुर्मा मैतस्मिन्समवादयिष्ठाः सत्यस्यात्मा विद्युत आत्मा तेजस आत्मेति वा अहमेतमुपास इति स यो हैतमेवमुपास्त एतेषां सर्वेषामात्मा भवतीति ॥ ४.१७ ॥
彼は言った。バーラーキは言った。「私は左の目にあるこの人格を礼拝する。」アジャータシャトルは彼に言った。「彼を真理のアートマン、稲妻のアートマン、輝きのアートマンと言ってはならない。私は彼を礼拝する。」このように彼を礼拝する者は、これらすべてのアートマンとなる。
Kauṣītaki 4.18
तत उ ह बालाकिस्तूष्णीमास तं होवाचाजातशत्रुरेतावन्नु बालाका३इ इत्येतावद्धीति होवाच बालाकिस्तं होवाचाजातशत्रुर्मृषा वै किल मा समवादयिष्ठा ब्रह्म ते ब्रवाणीति । स होवाच यो वै बालाक एतेषां पुरुषाणां कर्ता यस्य वैतत्कर्म स वै वेदितव्य इति तत उ ह बालाकिः समित्पाणिः प्रतिचक्रामोपायानीति तं होवाचजातशत्रुः प्रतिलोमरूपमेव स्याद्यत्क्षत्रियो ब्राह्मणमुपनयेत् । एहि व्येव त्वा ज्ञपयिष्यामीति तं ह पाणावभिपद्य प्रवव्राज तौ ह सुप्तं पुरुषमीयतुस्तं हाजातशत्रुरामन्त्रयांचक्रे । बृहत्पाण्डरवासः सोमराजन्निति । स उ ह तूष्णीमेव शिश्ये । तत उ हैनं यष्ट्याविचिक्षेप स तत एव समुत्तस्थौ तं होवाचाजातशत्रुः । क्वैष एतद्वालोके पुरुषोऽशयिष्ट क्वैतदभूत्कुत एतदागा३दिति । तत उ ह बालाकिर्न विजज्ञौ ॥ ४.१८ ॥
そのとき、バーラーキは黙っていた。アジャータシャトルはこう言った。「バーラーキよ、これだけか？」バーラーキは言った。「はい、これだけです。」アジャータシャトルは言った。「お前は私にブラフマンを説くと偽って言った。これらの人間を作った者、この業が誰のものか、その者こそ知られるべきなのだ。」そこでバーラーキは薪を手に持って戻り、「弟子として参りました」と言った。アジャータシャトルは言った。「クシャトリヤがバラモンに入門させるのは逆の順序だ。来なさい、私が自ら教えよう。」彼の手を取って二人は眠っている人のところへ行った。アジャータシャトルは呼びかけた。「大いなる白衣をまとうソーマ王よ！」彼は黙って眠り続けた。そこでアジャータシャトルが杖で突くと、彼は起き上がった。アジャータシャトルは尋ねた。「この人はどこで眠っていたのか、バーラーキよ。どこにいたのか。どこから来たのか。」バーラーキには分からなかった。
Kauṣītaki 4.19
तं होवाचाजातशत्रुर्यत्रैष एतद्बालाके पुरुषोऽशयिष्ट यत्रैतदभूद्यत एतदागाद्धिता नाम हृदयस्य नाड्यो हृदयात्पुरीततमभिप्रतन्वन्ति तद्यथा सहस्रधा केशो विपाटितस्तावदण्व्यः पिङ्गलस्याणिम्ना तिष्ठन्ति । शुक्लस्य कृष्णस्य पीतस्य लोहितस्येति तासु तदा भवति । यदा सुप्तः स्वप्नं न कञ्चन पश्यत्यस्मिन्प्राण एवैकधा भवति तथैनं वाक्सर्वैर्नामभिः सहाप्येति चक्षुः सर्वै रूपैः सहाप्येति श्रोत्रं सर्वैः शब्दैः सहाप्येति मनः सर्वैर्ध्यातैः सहाप्येति स यदा प्रतिबुध्यते यथाग्नेर्ज्वलतो सर्वा दिशो विस्फुलिङ्गा विप्रतिष्ठेरन्नेवमेवैतस्मादात्मनः प्राणा यथायतनं विप्रतिष्ठन्ते प्राणेभ्यो देवा देवेभ्यो लोकास्तद्यथा क्षुरः क्षुरध्यानेऽवहितः स्याद्विश्वंभरो वा विश्वंभरकुलाय एवमेवैष प्राज्ञ आत्मेदं शरीरमात्मानमनुप्रविष्ट आ लोमभ्य आ नखेभ्यः ॥ ४.१९ ॥
アジャータシャトルは彼に言った。「バーラーキよ、この人が眠っていた場所、いた場所、来た場所、それは心臓から伸びるヒター（hitā）と呼ばれる脈管である。髪の毛を千に割ったように極めて細く、褐色、白、黒、黄、赤の色をとって存在する。眠る者が夢を全く見ないとき、そのとき彼の内では息だけが一つになる。そのとき言葉はすべての名とともに彼の内に入り、眼はすべての形とともに、耳はすべての音とともに、心はすべての思いとともに入る。彼が目覚めるとき、燃える火から火花がすべての方向へ飛び散るように、この自己から息はそれぞれの場所へ出て行く。息から神々が、神々から世界が生じる。剃刀がその鞘に収められ、あるいは『すべてを担う者』がその巣にいるように、この賢き自己はこの身体に、毛から爪まで入り込んでいるのである。」
Kauṣītaki 4.20
तमेतमात्मानमेतमात्मनोऽन्ववस्यति यथा श्रेष्ठिनं स्वास्तद्यथा श्रेष्ठैः स्वैर्भुङ्क्ते यथा वा श्रेष्ठिनं स्वा भुञ्जन्त्येवमेवैष प्राज्ञात्मैतैरात्मभिर्भुङ्क्ते । एवं वै तमात्मानमेत आत्मानो भुञ्जन्ति । स यावद्ध वा इन्द्र एतमात्मानं न विजज्ञे तावदेनमसुरा अभिबभूवुः । स यदा विजज्ञेऽथ हत्वासुरान्विजित्य सर्वेषां देवानां श्रैष्ठ्यं स्वाराज्यमाधिपत्यं परीयाय एवैवं विद्वान्सर्वान्पाप्मनोऽपहत्य सर्वेषां भूतानां श्रैष्ठ्यं स्वाराज्यमाधिपत्यं पर्येति य एवं वेद य एवं वेद ॥ ४.२० ॥
この自我をこの自我のうちに求める者は、首長の親族が彼に従うように、首長が自分の仲間と楽しむように、あるいは自分の仲間が首長に仕えるように、智慧の自我はこれらの自我と共に楽しむ。このようにこれらの自我はかの自我に仕える。インドラがこの自我を知らなかった間、アスラたちが彼を打ち負かした。彼がそれを知ったとき、アスラたちを殺して征服し、すべての神々の卓越、自治、支配を得た。同様に、このように知る智者は、すべての悪を滅ぼした後、すべての存在の卓越、自治、支配を得る。このように知る者、このように知る者。