ಉಪನಿಷತ್ತುಗಳು · Kauṣītaki 4
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
Kauṣītaki 4.1
अथ गार्ग्यो ह वै बालाकिरनूचानः संस्पृष्ट आस सोऽयमुशिनरेषु संवसन्मत्स्येषु कुरुपञ्चालेषु काशीविदेहेष्विति सहाजातशत्रुं काश्यमेत्योवाच । ब्रह्म ते ब्रवाणीति तं होवाच अजातशत्रुः । सहस्रं दद्मस्त इत्येतस्यां वाचि जनको जनक इति वा उ जना धावन्तीति ॥ ४.१ ॥
ಈಗ ಗಾರ್ಗ್ಯ ಬಾಲಾಕಿ, ಪಂಡಿತನಾಗಿದ್ದವನು, ಉಶೀನರರು, ಮತ್ಸ್ಯರು, ಕುರು-ಪಾಂಚಾಲರು, ಕಾಶಿ-ವಿದೇಹರ ನಡುವೆ ವಾಸಿಸಿದವನು, ಕಾಶಿಯ ರಾಜ ಅಜಾತಶತ್ರುವಿನ ಬಳಿಗೆ ಬಂದು, "ನಿನಗೆ ಬ್ರಹ್ಮವನ್ನು ಉಪದೇಶಿಸುತ್ತೇನೆ" ಎಂದನು. ಅಜಾತಶತ್ರು ಅವನಿಗೆ ಹೇಳಿದನು: "ಈ ಮಾತಿಗಾಗಿ ನಾವು ನಿನಗೆ ಸಾವಿರ (ಹಸುಗಳನ್ನು) ಕೊಡುತ್ತೇವೆ. 'ಜನಕ, ಜನಕ' ಎಂದು ಜನರು ಓಡುತ್ತಾರೆ."
Kauṣītaki 4.2
स होवाच बालाकिर्य एवैष आदित्ये पुरुषस्तमेवाहमुपास इति तं होवाचाजातशत्रुर्मा मैतस्मिन्समवादयिष्ठाः । बृहत्पाण्डरवासा अतिष्ठाः सर्वेषां भूतानां मूर्धेति वा अहमेतमुपास इति स यो हैतमेवमुपास्तेऽतिष्ठाः सर्वेषां भूतानां मूर्धा भवति ॥ ४.२ ॥
ಬಾಲಾಕಿ ಹೇಳಿದನು: ಆದಿತ್ಯನಲ್ಲಿರುವ ಈ ಪುರುಷನನ್ನೇ ನಾನು ಉಪಾಸಿಸುತ್ತೇನೆ. ಆಗ ಅಜಾತಶತ್ರು ಅವನಿಗೆ ಹೇಳಿದನು: ಅದರ ಕುರಿತು ನನ್ನೊಡನೆ ವಾದಿಸಬೇಡ. ಮಹಾನ್, ಬಿಳಿಯ ವಸ್ತ್ರಧಾರಿ, ಎಲ್ಲ ಭೂತಗಳಿಗಿಂತ ಮೇಲೆ ನಿಂತಿರುವವನು, ಎಲ್ಲ ಭೂತಗಳ ಶಿರಸ್ಸು ಎಂದು ನಾನು ಅವನನ್ನು ಉಪಾಸಿಸುತ್ತೇನೆ. ಹೀಗೆ ಅವನನ್ನು ಉಪಾಸಿಸುವವನು ಎಲ್ಲ ಭೂತಗಳಿಗಿಂತ ಮೇಲೆ ನಿಂತು ಅವುಗಳ ಶಿರಸ್ಸಾಗುತ್ತಾನೆ.
Kauṣītaki 4.3
स होवाचा बालाकिर्य एवैष चन्द्रमसि पुरुषस्तमेवाहमुपास इति तं होवाचाजातशत्रुर्मा मैतस्मिन्समवादयिष्ठाः सोमो राजान्नस्यात्मेति वा अहमेतमुपास इति स यो मेवमुपास्तेऽन्नस्यात्मा भवति ॥ ४.३ ॥
ಬಾಲಾಕಿ ಹೇಳಿದನು: ಚಂದ್ರನಲ್ಲಿರುವ ಈ ಪುರುಷನನ್ನೇ ನಾನು ಉಪಾಸಿಸುತ್ತೇನೆ. ಅಜಾತಶತ್ರು ಅವನಿಗೆ ಹೇಳಿದನು: ಅದರ ಕುರಿತು ನನ್ನೊಡನೆ ವಾದಿಸಬೇಡ. ರಾಜನಾದ ಸೋಮ, ಅನ್ನದ ಆತ್ಮ ಎಂದು ನಾನು ಅವನನ್ನು ಉಪಾಸಿಸುತ್ತೇನೆ. ಹೀಗೆ ಅವನನ್ನು ಉಪಾಸಿಸುವವನು ಅನ್ನದ ಆತ್ಮನಾಗುತ್ತಾನೆ.
Kauṣītaki 4.4
स होवाच बालाकिर्य एवैष विद्युति पुरुषस्तमेवाहमुपास इति तं होवाचाजातशत्रुर्मा मैतस्मिन्समवादयिष्ठास्तेजस आत्मेति वा अहमेतमुपास इति स यो हैतमेवमुपास्ते तेजस आत्मा भवति ॥ ४.४ ॥
ಬಾಲಾಕಿ ಹೇಳಿದನು: ಮಿಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ ಈ ಪುರುಷನನ್ನೇ ನಾನು ಉಪಾಸಿಸುತ್ತೇನೆ. ಅಜಾತಶತ್ರು ಅವನಿಗೆ ಹೇಳಿದನು: ಅದರ ಕುರಿತು ನನ್ನೊಡನೆ ವಾದಿಸಬೇಡ. ತೇಜಸ್ಸಿನ ಆತ್ಮ ಎಂದು ನಾನು ಅವನನ್ನು ಉಪಾಸಿಸುತ್ತೇನೆ. ಹೀಗೆ ಅವನನ್ನು ಉಪಾಸಿಸುವವನು ತೇಜಸ್ಸಿನ ಆತ್ಮನಾಗುತ್ತಾನೆ.
Kauṣītaki 4.5
स होवाच बालाकिर्य एवैष स्तनयित्नौ पुरुषस्तमेवाहमुपास इति तं होवाचाजातशत्रुर्मा मैतस्मिन्समवादयिष्ठाः शब्दस्यात्मेति वा अहमेतमुपास इति स यो हैतमेवमुपास्ते शब्दस्यात्मा भवति ॥ ४.५ ॥
ಬಾಲಾಕಿ ಹೇಳಿದನು: ಗುಡುಗಿನಲ್ಲಿರುವ ಈ ಪುರುಷನನ್ನೇ ನಾನು ಉಪಾಸಿಸುತ್ತೇನೆ. ಅಜಾತಶತ್ರು ಅವನಿಗೆ ಹೇಳಿದನು: ಅದರ ಕುರಿತು ನನ್ನೊಡನೆ ವಾದಿಸಬೇಡ. ಶಬ್ದದ ಆತ್ಮ ಎಂದು ನಾನು ಅವನನ್ನು ಉಪಾಸಿಸುತ್ತೇನೆ. ಹೀಗೆ ಅವನನ್ನು ಉಪಾಸಿಸುವವನು ಶಬ್ದದ ಆತ್ಮನಾಗುತ್ತಾನೆ.
Kauṣītaki 4.6
स होवाच बालाकिर्य एवैष आकाशे पुरुषस्तमेवाहमुपास इति तं होवाचाजातशत्रुर्मा मैतस्मिन्समवादयिष्ठाः पूर्णमप्रवर्ति ब्रह्मेति वा अहमेतमुपास इति स यो हैतमेवमुपास्ते पूर्यते प्रजया पशुभिर्नो एव स्वयं नास्य प्रजा पुरा कालात्प्रवर्तते ॥ ४.६ ॥
ಅವನು ಹೇಳಿದನು: ಬಾಲಾಕಿ, ಆಕಾಶದಲ್ಲಿರುವ ಈ ಪುರುಷನನ್ನೇ ನಾನು ಉಪಾಸಿಸುತ್ತೇನೆ. ಆಗ ಅಜಾತಶತ್ರು ಅವನಿಗೆ ಹೇಳಿದನು: ಇದರ ಬಗ್ಗೆ ವಾದಿಸಬೇಡ. 'ಪೂರ್ಣ, ಚಲಿಸದ ಬ್ರಹ್ಮ' ಎಂಬ ರೂಪದಲ್ಲಿ ನಾನು ಇದನ್ನು ಉಪಾಸಿಸುತ್ತೇನೆ. ಹೀಗೆ ಇದನ್ನು ಉಪಾಸಿಸುವವನು ಸಂತಾನ ಮತ್ತು ಪಶುಗಳಿಂದ ತುಂಬಿರುತ್ತಾನೆ; ಅವನ ಸಂತತಿ ಕಾಲಕ್ಕಿಂತ ಮುಂಚೆ ಅವನನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಹೋಗುವುದಿಲ್ಲ.
Kauṣītaki 4.7
स होवाच बालाकिर्य एवैष वायौ पुरुषस्तमेवाहमुपास इति तं होवाचाजातशत्रुर्मा मैतस्मिन्समवादयिष्ठा इन्द्रो वैकुण्ठोऽपराजिता सेनेति वा अहमेतमुपास इति स यो हैतमेवमुपास्ते । जिष्णुर्ह वापराजिष्णुरन्यतस्यजायी भवति ॥ ४.७ ॥
ಅವನು ಹೇಳಿದನು: ಬಾಲಾಕಿ, ವಾಯುವಿನಲ್ಲಿರುವ ಈ ಪುರುಷನನ್ನೇ ನಾನು ಉಪಾಸಿಸುತ್ತೇನೆ. ಆಗ ಅಜಾತಶತ್ರು ಅವನಿಗೆ ಹೇಳಿದನು: ಇದರ ಬಗ್ಗೆ ವಾದಿಸಬೇಡ. 'ಇಂದ್ರ, ವೈಕುಂಠ, ಅಜೇಯ ಸೇನೆ' ಎಂಬ ರೂಪದಲ್ಲಿ ನಾನು ಇದನ್ನು ಉಪಾಸಿಸುತ್ತೇನೆ. ಹೀಗೆ ಇದನ್ನು ಉಪಾಸಿಸುವವನು ಜಯಶಾಲಿಯಾಗುತ್ತಾನೆ; ಇತರರಿಂದ ಜಯಿಸಲ್ಪಡದವನಾಗುತ್ತಾನೆ, ಅವನ ಶತ್ರು ಯಾರೂ ಆಗುವುದಿಲ್ಲ.
Kauṣītaki 4.8
स होवाच बालाकिर्य एवैषोऽग्नौ पुरुषस्तमेवाहमुपास इति तं होवाचाजातशत्रुर्मा मैतस्मिन्समवादयिष्ठा विषासहिरिति वा अहमेतमुपास इति स यो हैतमेवमुपास्ते विषासहिर्वान्वेष भवति ॥ ४.८ ॥
ಅವನು ಹೇಳಿದನು: ಬಾಲಾಕಿ, ಅಗ್ನಿಯಲ್ಲಿರುವ ಈ ಪುರುಷನನ್ನೇ ನಾನು ಉಪಾಸಿಸುತ್ತೇನೆ. ಆಗ ಅಜಾತಶತ್ರು ಅವನಿಗೆ ಹೇಳಿದನು: ಇದರ ಬಗ್ಗೆ ವಾದಿಸಬೇಡ. 'ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಸಹಿಸಿ ಜಯಿಸುವವನು' ಎಂಬ ರೂಪದಲ್ಲಿ ನಾನು ಇದನ್ನು ಉಪಾಸಿಸುತ್ತೇನೆ. ಹೀಗೆ ಇದನ್ನು ಉಪಾಸಿಸುವವನು ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಸಹಿಸಿ ಜಯಿಸುವವನಾಗುತ್ತಾನೆ.
Kauṣītaki 4.9
स होवाच बालाकिर्य एवैषोऽप्सु पुरुषस्तमेवाहमुपास इति तं होवाचाजातशत्रुर्मा मैतस्मिन्समवादयिष्ठा नाम्न्यस्यात्मेति वा अहमेतमुपास इति स यो हैतमेवमुपास्ते नाम्न्यस्यात्मा भवतीत्यधिदैवतमथाध्यात्मम् ॥ ४.९ ॥
ಅವನು ಹೇಳಿದನು: ಬಾಲಾಕಿ, ನೀರಿನಲ್ಲಿರುವ ಈ ಪುರುಷನನ್ನೇ ನಾನು ಉಪಾಸಿಸುತ್ತೇನೆ. ಆಗ ಅಜಾತಶತ್ರು ಅವನಿಗೆ ಹೇಳಿದನು: ಇದರ ಬಗ್ಗೆ ವಾದಿಸಬೇಡ. 'ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಇದರ ಆತ್ಮ' ಎಂಬ ರೂಪದಲ್ಲಿ ನಾನು ಇದನ್ನು ಉಪಾಸಿಸುತ್ತೇನೆ. ಹೀಗೆ ಇದನ್ನು ಉಪಾಸಿಸುವವನ ಆತ್ಮ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತದೆ — ಇದು ಅಧಿದೈವತ; ಇನ್ನು ಅಧ್ಯಾತ್ಮ.
Kauṣītaki 4.10
स होवाच बालाकिर्य एवैष आदर्शे पुरुषस्तमेवाहमुपास इति तं होवाचाजातशत्रुर्मा मैतस्मिन्समवादयिष्ठाः प्रतिरूप इति वा अहमेतमुपास इति स यो हैतमेवमुपास्ते प्रतिरूपो हैवास्य प्रजायामाजायते नाप्रतिरूपः ॥ ४.१० ॥
ಬಾಲಾಕಿ ಹೇಳಿದನು: ಕನ್ನಡಿಯಲ್ಲಿ ಕಾಣುವ ಈ ಪುರುಷನನ್ನೇ ನಾನು ಉಪಾಸಿಸುತ್ತೇನೆ. ಅಜಾತಶತ್ರು ಅವನಿಗೆ ಹೇಳಿದನು: ಇದರ ಬಗ್ಗೆ ವಾದಿಸಬೇಡ. ಇವನು 'ಪ್ರತಿರೂಪ' ಎಂದು ತಿಳಿದು ಉಪಾಸಿಸು. ಹೀಗೆ ಉಪಾಸಿಸುವವನ ಸಂತಾನದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿರೂಪರೇ ಜನಿಸುತ್ತಾರೆ, ಅಪ್ರತಿರೂಪರಲ್ಲ.
Kauṣītaki 4.11
स होवाच बालाकिर्य एवैष प्रतिश्रुत्कायां पुरुषस्तमेवाहमुपास इति तं होवाचाजातशत्रुर्मा मैतस्मिन्समवादयिष्ठा द्वितीयोऽनपग इति वा अहमेतमुपास इति स यो हैतमेवमुपास्ते विन्दते द्वितीयाद्द्वितीयवान्भवति ॥ ४.११ ॥
ಬಾಲಾಕಿ ಹೇಳಿದನು: ಪ್ರತಿಧ್ವನಿಯಲ್ಲಿ ಕಾಣುವ ಈ ಪುರುಷನನ್ನೇ ನಾನು ಉಪಾಸಿಸುತ್ತೇನೆ. ಅಜಾತಶತ್ರು ಹೇಳಿದನು: ಇದರ ಬಗ್ಗೆ ವಾದಿಸಬೇಡ. 'ಬೇರ್ಪಡದ ದ್ವಿತೀಯ' ಎಂದು ತಿಳಿದು ಉಪಾಸಿಸು. ಹೀಗೆ ಉಪಾಸಿಸುವವನು ದ್ವಿತೀಯವನ್ನು ಪಡೆದು ದ್ವಿತೀಯವುಳ್ಳವನಾಗುತ್ತಾನೆ.
Kauṣītaki 4.12
स होवाच बालाकिर्य एवैष शब्दः पुरुषमन्वेति तमेवाहमुपास इति तं होवाचाजातशत्रुर्मा मैतस्मिन्समवादयिष्ठा असुरिति वा अहमेतमुपास इति स यो हैतमेवमुपास्ते नो एव स्वयं नास्य प्रजा पुरा कालात्संमोहमेति ॥ ४.१२ ॥
ಬಾಲಾಕಿ ಹೇಳಿದನು: ಪುರುಷನನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವ ಈ ಶಬ್ದವನ್ನೇ ನಾನು ಉಪಾಸಿಸುತ್ತೇನೆ. ಅಜಾತಶತ್ರು ಹೇಳಿದನು: ಇದರ ಬಗ್ಗೆ ವಾದಿಸಬೇಡ. 'ಅಸು' (ಪ್ರಾಣ) ಎಂದು ತಿಳಿದು ಉಪಾಸಿಸು. ಹೀಗೆ ಉಪಾಸಿಸುವವನೂ ಅವನ ಸಂತಾನವೂ ಕಾಲಕ್ಕಿಂತ ಮುಂಚೆ ಮೋಹಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗುವುದಿಲ್ಲ.
Kauṣītaki 4.13
स होवाच बालाकिर्य एवैष च्छायापुरुषस्तमेवाहमुपास इति तं होवाचाजातशत्रुर्मा मैतस्मिन्समवादयिष्ठा मृत्युरिति वा अहमेतमुपास इति स यो हैतमेवमुपास्ते नो एव स्वयं नास्य प्रजा पुरा कालात्प्रमीयते ॥ ४.१३ ॥
ಬಾಲಾಕಿ ಹೇಳಿದನು: ನೆರಳು-ಪುರುಷನಾಗಿ ಕಾಣುವ ಇವನನ್ನೇ ನಾನು ಉಪಾಸಿಸುತ್ತೇನೆ. ಅಜಾತಶತ್ರು ಹೇಳಿದನು: ಇದರ ಬಗ್ಗೆ ವಾದಿಸಬೇಡ. 'ಮೃತ್ಯು' ಎಂದು ತಿಳಿದು ಉಪಾಸಿಸು. ಹೀಗೆ ಉಪಾಸಿಸುವವನೂ ಅವನ ಸಂತಾನವೂ ಕಾಲಕ್ಕಿಂತ ಮುಂಚೆ ಸಾಯುವುದಿಲ್ಲ.
Kauṣītaki 4.14
स होवाच बालाकिर्य एवैष शारीरः पुरुषस्तमेवाहमुपास इति तं होवाचाजातशत्रुर्मा मैतस्मिन्समवादयिष्ठाः प्रजापतिरिति वा अहमेतमुपास इति स यो हैतमेवमुपास्ते प्रजायते प्रजया पशुभिः ॥ ४.१४ ॥
ಅವನು ಹೇಳಿದನು: ಬಾಲಾಕಿ ಹೇಳಿದನು, 'ದೇಹದಲ್ಲಿರುವ ಈ ಪುರುಷನನ್ನೇ ನಾನು ಉಪಾಸಿಸುತ್ತೇನೆ.' ಅಜಾತಶತ್ರು ಅವನಿಗೆ ಹೇಳಿದನು, 'ಇವನನ್ನು ಪ್ರಜಾಪತಿ ಎಂದು ಹೇಳಬೇಡ. ನಾನು ಇವನನ್ನು ಪ್ರಜಾಪತಿಯಾಗಿ ಉಪಾಸಿಸುತ್ತೇನೆ.' ಹೀಗೆ ಇವನನ್ನು ಉಪಾಸಿಸುವವನು ಸಂತಾನ, ಪ್ರಜೆ ಮತ್ತು ಪಶುಗಳಿಂದ ಸಮೃದ್ಧನಾಗುತ್ತಾನೆ.
Kauṣītaki 4.15
स होवाच बालाकिर्य एवैष प्राज्ञ आत्मा येनैतत्पुरुषः सुप्तः स्वप्नमाचरति तमेवाहमुपास इति तं होवाचाजातशत्रुर्मा मैतस्मिन्समवादयिष्ठा यमो राजेति वा अहमेतमुपास इति स यो हैतमेवमुपास्ते सर्वं हास्मा इदं श्रैष्ठ्याय गम्यते ॥ ४.१५ ॥
ಅವನು ಹೇಳಿದನು: ಬಾಲಾಕಿ ಹೇಳಿದನು, 'ಯಾವ ಪ್ರಾಜ್ಞ ಆತ್ಮದಿಂದ ಈ ಪುರುಷನು ನಿದ್ರಿಸುವಾಗ ಕನಸಿನಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುತ್ತಾನೋ, ಆ ಪ್ರಾಜ್ಞ ಆತ್ಮನನ್ನೇ ನಾನು ಉಪಾಸಿಸುತ್ತೇನೆ.' ಅಜಾತಶತ್ರು ಅವನಿಗೆ ಹೇಳಿದನು, 'ಇವನನ್ನು ಯಮರಾಜ ಎಂದು ಹೇಳಬೇಡ. ನಾನು ಇವನನ್ನು ಯಮರಾಜನಾಗಿ ಉಪಾಸಿಸುತ್ತೇನೆ.' ಹೀಗೆ ಇವನನ್ನು ಉಪಾಸಿಸುವವನಿಗೆ ಇವೆಲ್ಲವೂ ಶ್ರೇಷ್ಠತೆಗಾಗಿ ದೊರೆಯುತ್ತವೆ.
Kauṣītaki 4.16
स होवाच बालाकिर्य एवैष दक्षिणेऽक्षन्पुरुषस्तमेवाहमुपास इति तं होवाचाजातशत्रुर्मा मैतस्मिन्समवादयिष्ठा नाम्न आत्माऽग्नेरात्मा ज्योतिष आत्मेति वा अहमेतमुपास इति स यो हैतमेवमुपास्त एतेषां सर्वेषामात्मा भवति ॥ ४.१६ ॥
ಅವನು ಹೇಳಿದನು: ಬಾಲಾಕಿ ಹೇಳಿದನು, 'ಬಲ ಕಣ್ಣಿನಲ್ಲಿರುವ ಈ ಪುರುಷನನ್ನೇ ನಾನು ಉಪಾಸಿಸುತ್ತೇನೆ.' ಅಜಾತಶತ್ರು ಅವನಿಗೆ ಹೇಳಿದನು, 'ಇವನನ್ನು ನಾಮದ ಆತ್ಮ, ಅಗ್ನಿಯ ಆತ್ಮ, ಜ್ಯೋತಿಯ ಆತ್ಮ ಎಂದು ಹೇಳಬೇಡ. ನಾನು ಇವನನ್ನು ಉಪಾಸಿಸುತ್ತೇನೆ.' ಹೀಗೆ ಇವನನ್ನು ಉಪಾಸಿಸುವವನು ಇವೆಲ್ಲದರ ಆತ್ಮನಾಗುತ್ತಾನೆ.
Kauṣītaki 4.17
स होवाच बालाकिर्य एवैष सव्येऽक्षन्पुरुषस्तमेवाहमुपास इति तं होवाचाजातशत्रुर्मा मैतस्मिन्समवादयिष्ठाः सत्यस्यात्मा विद्युत आत्मा तेजस आत्मेति वा अहमेतमुपास इति स यो हैतमेवमुपास्त एतेषां सर्वेषामात्मा भवतीति ॥ ४.१७ ॥
ಅವನು ಹೇಳಿದನು: ಬಾಲಾಕಿ ಹೇಳಿದನು, 'ಎಡ ಕಣ್ಣಿನಲ್ಲಿರುವ ಈ ಪುರುಷನನ್ನೇ ನಾನು ಉಪಾಸಿಸುತ್ತೇನೆ.' ಅಜಾತಶತ್ರು ಅವನಿಗೆ ಹೇಳಿದನು, 'ಇವನನ್ನು ಸತ್ಯದ ಆತ್ಮ, ವಿದ್ಯುತ್ತಿನ ಆತ್ಮ, ತೇಜಸ್ಸಿನ ಆತ್ಮ ಎಂದು ಹೇಳಬೇಡ. ನಾನು ಇವನನ್ನು ಉಪಾಸಿಸುತ್ತೇನೆ.' ಹೀಗೆ ಇವನನ್ನು ಉಪಾಸಿಸುವವನು ಇವೆಲ್ಲದರ ಆತ್ಮನಾಗುತ್ತಾನೆ.
Kauṣītaki 4.18
तत उ ह बालाकिस्तूष्णीमास तं होवाचाजातशत्रुरेतावन्नु बालाका३इ इत्येतावद्धीति होवाच बालाकिस्तं होवाचाजातशत्रुर्मृषा वै किल मा समवादयिष्ठा ब्रह्म ते ब्रवाणीति । स होवाच यो वै बालाक एतेषां पुरुषाणां कर्ता यस्य वैतत्कर्म स वै वेदितव्य इति तत उ ह बालाकिः समित्पाणिः प्रतिचक्रामोपायानीति तं होवाचजातशत्रुः प्रतिलोमरूपमेव स्याद्यत्क्षत्रियो ब्राह्मणमुपनयेत् । एहि व्येव त्वा ज्ञपयिष्यामीति तं ह पाणावभिपद्य प्रवव्राज तौ ह सुप्तं पुरुषमीयतुस्तं हाजातशत्रुरामन्त्रयांचक्रे । बृहत्पाण्डरवासः सोमराजन्निति । स उ ह तूष्णीमेव शिश्ये । तत उ हैनं यष्ट्याविचिक्षेप स तत एव समुत्तस्थौ तं होवाचाजातशत्रुः । क्वैष एतद्वालोके पुरुषोऽशयिष्ट क्वैतदभूत्कुत एतदागा३दिति । तत उ ह बालाकिर्न विजज्ञौ ॥ ४.१८ ॥
ಆಗ ಬಾಲಾಕಿ ಮೌನವಾಗಿದ್ದನು. ಅಜಾತಶತ್ರು ಅವನಿಗೆ ಹೇಳಿದನು: 'ಬಾಲಾಕಿ, ಇಷ್ಟೇ ಏನು?' ಬಾಲಾಕಿ, 'ಹೌದು, ಇಷ್ಟೇ' ಎಂದನು. ಅಜಾತಶತ್ರು ಹೇಳಿದನು: 'ನೀನು ನನಗೆ ಬ್ರಹ್ಮವನ್ನು ಹೇಳುವೆನೆಂದು ಸುಳ್ಳು ಹೇಳಿದೆ. ಈ ಪುರುಷರನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದವನು, ಈ ಕರ್ಮ ಯಾರದೋ, ಅವನೇ ತಿಳಿಯಬೇಕಾದವನು.' ಬಾಲಾಕಿ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಸಮಿತ್ತುಗಳೊಂದಿಗೆ ಹಿಂತಿರುಗಿ, 'ನಿಮ್ಮ ಶಿಷ್ಯನಾಗಿ ಬರುತ್ತೇನೆ' ಎಂದನು. ಅಜಾತಶತ್ರು ಹೇಳಿದನು: 'ಕ್ಷತ್ರಿಯನು ಬ್ರಾಹ್ಮಣನಿಗೆ ಉಪನಯನ ಮಾಡುವುದು ವಿಪರೀತ ರೀತಿ. ಬಾ, ನಾನೇ ನಿನಗೆ ತಿಳಿಸುತ್ತೇನೆ.' ಅವನ ಕೈ ಹಿಡಿದು ಇಬ್ಬರೂ ನಿದ್ರಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಒಬ್ಬ ಪುರುಷನ ಬಳಿಗೆ ಹೋದರು. ಅಜಾತಶತ್ರು ಅವನನ್ನು ಕರೆದನು: 'ದೊಡ್ಡ ಬಿಳಿ ವಸ್ತ್ರ ಧರಿಸಿದ ಸೋಮ ರಾಜನೇ!' ಅವನು ಮೌನವಾಗಿ ಮಲಗಿದ್ದನು. ಆಗ ಕೋಲಿನಿಂದ ತಟ್ಟಿದಾಗ ಎದ್ದನು. ಅಜಾತಶತ್ರು ಕೇಳಿದನು: 'ಈ ಪುರುಷ ಎಲ್ಲಿ ಮಲಗಿದ್ದ? ಇದು ಎಲ್ಲಿತ್ತು? ಇದು ಎಲ್ಲಿಂದ ಬಂತು?' ಬಾಲಾಕಿಗೆ ತಿಳಿಯಲಿಲ್ಲ.
Kauṣītaki 4.19
तं होवाचाजातशत्रुर्यत्रैष एतद्बालाके पुरुषोऽशयिष्ट यत्रैतदभूद्यत एतदागाद्धिता नाम हृदयस्य नाड्यो हृदयात्पुरीततमभिप्रतन्वन्ति तद्यथा सहस्रधा केशो विपाटितस्तावदण्व्यः पिङ्गलस्याणिम्ना तिष्ठन्ति । शुक्लस्य कृष्णस्य पीतस्य लोहितस्येति तासु तदा भवति । यदा सुप्तः स्वप्नं न कञ्चन पश्यत्यस्मिन्प्राण एवैकधा भवति तथैनं वाक्सर्वैर्नामभिः सहाप्येति चक्षुः सर्वै रूपैः सहाप्येति श्रोत्रं सर्वैः शब्दैः सहाप्येति मनः सर्वैर्ध्यातैः सहाप्येति स यदा प्रतिबुध्यते यथाग्नेर्ज्वलतो सर्वा दिशो विस्फुलिङ्गा विप्रतिष्ठेरन्नेवमेवैतस्मादात्मनः प्राणा यथायतनं विप्रतिष्ठन्ते प्राणेभ्यो देवा देवेभ्यो लोकास्तद्यथा क्षुरः क्षुरध्यानेऽवहितः स्याद्विश्वंभरो वा विश्वंभरकुलाय एवमेवैष प्राज्ञ आत्मेदं शरीरमात्मानमनुप्रविष्ट आ लोमभ्य आ नखेभ्यः ॥ ४.१९ ॥
ಅಜಾತಶತ್ರು ಅವನಿಗೆ ಹೇಳಿದನು: 'ಬಾಲಾಕಿ, ಈ ಪುರುಷ ಎಲ್ಲಿ ಮಲಗಿದ್ದನು, ಇದು ಎಲ್ಲಿತ್ತು, ಇದು ಎಲ್ಲಿಂದ ಬಂತು ಎಂದರೆ, ಅವು ಹೃದಯದ 'ಹಿತಾ' ಎಂಬ ನಾಡಿಗಳು. ಅವು ಹೃದಯದಿಂದ ಹರಡುತ್ತವೆ. ಕೂದಲನ್ನು ಸಾವಿರ ಭಾಗಗಳಾಗಿ ಸೀಳಿದರೆ ಅಷ್ಟು ಸೂಕ್ಷ್ಮ. ಪಿಂಗಳ, ಶುಕ್ಲ, ಕೃಷ್ಣ, ಪೀತ, ಲೋಹಿತ ವರ್ಣಗಳೊಂದಿಗೆ ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿರುತ್ತಾನೆ. ನಿದ್ರಿಸುವವನು ಯಾವ ಕನಸನ್ನೂ ಕಾಣದಿದ್ದಾಗ, ಇದರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಣವೊಂದೇ ಏಕವಾಗುತ್ತದೆ. ಆಗ ವಾಕ್ಕು ಎಲ್ಲಾ ನಾಮಗಳೊಂದಿಗೆ ಇದರಲ್ಲಿ ಲೀನವಾಗುತ್ತದೆ; ಕಣ್ಣು ಎಲ್ಲಾ ರೂಪಗಳೊಂದಿಗೆ, ಕಿವಿ ಎಲ್ಲಾ ಶಬ್ದಗಳೊಂದಿಗೆ, ಮನಸ್ಸು ಎಲ್ಲಾ ಧ್ಯಾನಗಳೊಂದಿಗೆ ಲೀನವಾಗುತ್ತದೆ. ಅವನು ಎಚ್ಚರಗೊಂಡಾಗ, ಉರಿಯುವ ಬೆಂಕಿಯಿಂದ ಕಿಡಿಗಳು ಎಲ್ಲಾ ದಿಕ್ಕುಗಳಿಗೆ ಹಾರುವಂತೆ, ಈ ಆತ್ಮದಿಂದ ಪ್ರಾಣಗಳು ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತವೆ. ಪ್ರಾಣಗಳಿಂದ ದೇವತೆಗಳು, ದೇವತೆಗಳಿಂದ ಲೋಕಗಳು. ಕತ್ತಿ ತನ್ನ ಒರೆಯಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟಂತೆ, ಅಥವಾ ವಿಶ್ವಂಭರನು ತನ್ನ ಗೂಡಿನಲ್ಲಿ ಇದ್ದಂತೆ, ಈ ಪ್ರಾಜ್ಞ ಆತ್ಮ ಈ ದೇಹದಲ್ಲಿ, ರೋಮದಿಂದ ಉಗುರುವರೆಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದೆ.'
Kauṣītaki 4.20
तमेतमात्मानमेतमात्मनोऽन्ववस्यति यथा श्रेष्ठिनं स्वास्तद्यथा श्रेष्ठैः स्वैर्भुङ्क्ते यथा वा श्रेष्ठिनं स्वा भुञ्जन्त्येवमेवैष प्राज्ञात्मैतैरात्मभिर्भुङ्क्ते । एवं वै तमात्मानमेत आत्मानो भुञ्जन्ति । स यावद्ध वा इन्द्र एतमात्मानं न विजज्ञे तावदेनमसुरा अभिबभूवुः । स यदा विजज्ञेऽथ हत्वासुरान्विजित्य सर्वेषां देवानां श्रैष्ठ्यं स्वाराज्यमाधिपत्यं परीयाय एवैवं विद्वान्सर्वान्पाप्मनोऽपहत्य सर्वेषां भूतानां श्रैष्ठ्यं स्वाराज्यमाधिपत्यं पर्येति य एवं वेद य एवं वेद ॥ ४.२० ॥
ಈ ಆತ್ಮನನ್ನು, ಈ ಆತ್ಮನೊಳಗೆ ಹೇಗೆ ಹುಡುಕುತ್ತಾನೋ, ಶ್ರೇಷ್ಠ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಅವನ ಬಂಧುಗಳು ಅನುಸರಿಸುವಂತೆ, ಶ್ರೇಷ್ಠ ವ್ಯಕ್ತಿ ತನ್ನ ಬಂಧುಗಳೊಂದಿಗೆ ಅನುಭವಿಸುವಂತೆ, ಅಥವಾ ಬಂಧುಗಳು ಶ್ರೇಷ್ಠ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಸೇವಿಸುವಂತೆ, ಹಾಗೆಯೇ ಈ ಪ್ರಾಜ್ಞ ಆತ್ಮ ಈ ಆತ್ಮಗಳೊಂದಿಗೆ ಅನುಭವಿಸುತ್ತದೆ. ಹೀಗೆಯೇ ಈ ಆತ್ಮಗಳು ಆ ಆತ್ಮನನ್ನು ಸೇವಿಸುತ್ತವೆ. ಇಂದ್ರನು ಈ ಆತ್ಮನನ್ನು ತಿಳಿಯದಿದ್ದಾಗ ಅಸುರರು ಅವನನ್ನು ಗೆದ್ದರು. ಅವನು ತಿಳಿದಾಗ, ಅಸುರರನ್ನು ಕೊಂದು ಗೆದ್ದು, ಎಲ್ಲಾ ದೇವತೆಗಳ ಶ್ರೇಷ್ಠತೆ, ಸ್ವರಾಜ್ಯ ಮತ್ತು ಆಧಿಪತ್ಯವನ್ನು ಪಡೆದನು. ಹೀಗೆಯೇ ತಿಳಿದ ವಿದ್ವಾಂಸನು ಎಲ್ಲಾ ಪಾಪಗಳನ್ನು ನಾಶಮಾಡಿ, ಎಲ್ಲಾ ಜೀವಿಗಳ ಶ್ರೇಷ್ಠತೆ, ಸ್ವರಾಜ್ಯ ಮತ್ತು ಆಧಿಪತ್ಯವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ. ಹೀಗೆ ತಿಳಿದವನು, ಹೀಗೆ ತಿಳಿದವನು.