உபநிடதங்கள் · Kauṣītaki 4
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
Kauṣītaki 4.1
अथ गार्ग्यो ह वै बालाकिरनूचानः संस्पृष्ट आस सोऽयमुशिनरेषु संवसन्मत्स्येषु कुरुपञ्चालेषु काशीविदेहेष्विति सहाजातशत्रुं काश्यमेत्योवाच । ब्रह्म ते ब्रवाणीति तं होवाच अजातशत्रुः । सहस्रं दद्मस्त इत्येतस्यां वाचि जनको जनक इति वा उ जना धावन्तीति ॥ ४.१ ॥
இப்போது கார்க்கியன் பாலாகி, கற்றறிந்த அறிஞர், உசீநரர், மத்சியர், குரு-பாஞ்சாலர், காசி-விதேகர் இடையே வாழ்ந்தவர், காசி அரசன் அஜாதசத்ருவிடம் வந்து, "நான் உனக்கு பிரம்மத்தை உபதேசிப்பேன்" என்றார். அஜாதசத்ரு அவரிடம் கூறினார்: "இந்தப் பேச்சுக்காக நாங்கள் உனக்கு ஆயிரம் (பசுக்கள்) தருவோம். 'ஜனகர், ஜனகர்' என்று மக்கள் ஓடுகின்றனர்."
Kauṣītaki 4.2
स होवाच बालाकिर्य एवैष आदित्ये पुरुषस्तमेवाहमुपास इति तं होवाचाजातशत्रुर्मा मैतस्मिन्समवादयिष्ठाः । बृहत्पाण्डरवासा अतिष्ठाः सर्वेषां भूतानां मूर्धेति वा अहमेतमुपास इति स यो हैतमेवमुपास्तेऽतिष्ठाः सर्वेषां भूतानां मूर्धा भवति ॥ ४.२ ॥
பாலாகி கூறினார்: சூரியனில் உள்ள இந்தப் புருஷனையே நான் உபாசிக்கிறேன். அப்போது அஜாதசத்ரு அவரிடம் கூறினார்: அதைப் பற்றி என்னுடன் வாதிடாதீர். பெரியவர், வெண்ணிற ஆடை அணிந்தவர், எல்லா உயிர்களுக்கும் மேலே நிற்பவர், எல்லா உயிர்களின் தலை என்று நான் அவரை உபாசிக்கிறேன். இவ்வாறு அவரை உபாசிப்பவன் எல்லா உயிர்களுக்கும் மேலே நின்று அவற்றின் தலையாகிறான்.
Kauṣītaki 4.3
स होवाचा बालाकिर्य एवैष चन्द्रमसि पुरुषस्तमेवाहमुपास इति तं होवाचाजातशत्रुर्मा मैतस्मिन्समवादयिष्ठाः सोमो राजान्नस्यात्मेति वा अहमेतमुपास इति स यो मेवमुपास्तेऽन्नस्यात्मा भवति ॥ ४.३ ॥
பாலாகி கூறினார்: சந்திரனில் உள்ள இந்தப் புருஷனையே நான் உபாசிக்கிறேன். அஜாதசத்ரு அவரிடம் கூறினார்: அதைப் பற்றி என்னுடன் வாதிடாதீர். அரசனான சோமன், உணவின் ஆத்மா என்று நான் அவரை உபாசிக்கிறேன். இவ்வாறு அவரை உபாசிப்பவன் உணவின் ஆத்மாவாகிறான்.
Kauṣītaki 4.4
स होवाच बालाकिर्य एवैष विद्युति पुरुषस्तमेवाहमुपास इति तं होवाचाजातशत्रुर्मा मैतस्मिन्समवादयिष्ठास्तेजस आत्मेति वा अहमेतमुपास इति स यो हैतमेवमुपास्ते तेजस आत्मा भवति ॥ ४.४ ॥
பாலாகி கூறினார்: மின்னலில் உள்ள இந்தப் புருஷனையே நான் உபாசிக்கிறேன். அஜாதசத்ரு அவரிடம் கூறினார்: அதைப் பற்றி என்னுடன் வாதிடாதீர். தேஜஸின் ஆத்மா என்று நான் அவரை உபாசிக்கிறேன். இவ்வாறு அவரை உபாசிப்பவன் தேஜஸின் ஆத்மாவாகிறான்.
Kauṣītaki 4.5
स होवाच बालाकिर्य एवैष स्तनयित्नौ पुरुषस्तमेवाहमुपास इति तं होवाचाजातशत्रुर्मा मैतस्मिन्समवादयिष्ठाः शब्दस्यात्मेति वा अहमेतमुपास इति स यो हैतमेवमुपास्ते शब्दस्यात्मा भवति ॥ ४.५ ॥
பாலாகி கூறினார்: இடியில் உள்ள இந்தப் புருஷனையே நான் உபாசிக்கிறேன். அஜாதசத்ரு அவரிடம் கூறினார்: அதைப் பற்றி என்னுடன் வாதிடாதீர். ஒலியின் ஆத்மா என்று நான் அவரை உபாசிக்கிறேன். இவ்வாறு அவரை உபாசிப்பவன் ஒலியின் ஆத்மாவாகிறான்.
Kauṣītaki 4.6
स होवाच बालाकिर्य एवैष आकाशे पुरुषस्तमेवाहमुपास इति तं होवाचाजातशत्रुर्मा मैतस्मिन्समवादयिष्ठाः पूर्णमप्रवर्ति ब्रह्मेति वा अहमेतमुपास इति स यो हैतमेवमुपास्ते पूर्यते प्रजया पशुभिर्नो एव स्वयं नास्य प्रजा पुरा कालात्प्रवर्तते ॥ ४.६ ॥
அவர் கூறினார்: பாலாகி, ஆகாயத்தில் உள்ள இந்தப் புருஷனையே நான் உபாசிக்கிறேன். அப்போது அஜாதசத்ரு அவரிடம் சொன்னார்: இதில் வாதிக்காதே. 'நிறைந்தது, அசையாதது, பிரம்மம்' என்ற வடிவிலேயே நான் இதை உபாசிக்கிறேன். இவ்வாறு இதை உபாசிப்பவன் மக்களாலும் கால்நடைகளாலும் நிறைவடைகிறான்; அவனுடைய சந்ததி காலத்திற்கு முன் அவனை விட்டுப் போவதில்லை.
Kauṣītaki 4.7
स होवाच बालाकिर्य एवैष वायौ पुरुषस्तमेवाहमुपास इति तं होवाचाजातशत्रुर्मा मैतस्मिन्समवादयिष्ठा इन्द्रो वैकुण्ठोऽपराजिता सेनेति वा अहमेतमुपास इति स यो हैतमेवमुपास्ते । जिष्णुर्ह वापराजिष्णुरन्यतस्यजायी भवति ॥ ४.७ ॥
அவர் கூறினார்: பாலாகி, காற்றில் உள்ள இந்தப் புருஷனையே நான் உபாசிக்கிறேன். அப்போது அஜாதசத்ரு அவரிடம் சொன்னார்: இதில் வாதிக்காதே. 'இந்திரன், வைகுண்டன், வெல்லப்படாத படை' என்ற வடிவிலேயே நான் இதை உபாசிக்கிறேன். இவ்வாறு இதை உபாசிப்பவன் வெற்றி பெறுகிறான்; பிறரால் வெல்லப்படாதவனாகி, அவனை வெல்பவன் எவனும் ஆவதில்லை.
Kauṣītaki 4.8
स होवाच बालाकिर्य एवैषोऽग्नौ पुरुषस्तमेवाहमुपास इति तं होवाचाजातशत्रुर्मा मैतस्मिन्समवादयिष्ठा विषासहिरिति वा अहमेतमुपास इति स यो हैतमेवमुपास्ते विषासहिर्वान्वेष भवति ॥ ४.८ ॥
அவர் கூறினார்: பாலாகி, அக்கினியில் உள்ள இந்தப் புருஷனையே நான் உபாசிக்கிறேன். அப்போது அஜாதசத்ரு அவரிடம் சொன்னார்: இதில் வாதிக்காதே. 'அனைத்தையும் தாங்கி வெல்பவன்' என்ற வடிவிலேயே நான் இதை உபாசிக்கிறேன். இவ்வாறு இதை உபாசிப்பவன் அனைத்தையும் தாங்கி வெல்பவனாகிறான்.
Kauṣītaki 4.9
स होवाच बालाकिर्य एवैषोऽप्सु पुरुषस्तमेवाहमुपास इति तं होवाचाजातशत्रुर्मा मैतस्मिन्समवादयिष्ठा नाम्न्यस्यात्मेति वा अहमेतमुपास इति स यो हैतमेवमुपास्ते नाम्न्यस्यात्मा भवतीत्यधिदैवतमथाध्यात्मम् ॥ ४.९ ॥
அவர் கூறினார்: பாலாகி, நீரில் உள்ள இந்தப் புருஷனையே நான் உபாசிக்கிறேன். அப்போது அஜாதசத்ரு அவரிடம் சொன்னார்: இதில் வாதிக்காதே. 'பெயரில் இதன் ஆத்மா' என்ற வடிவிலேயே நான் இதை உபாசிக்கிறேன். இவ்வாறு இதை உபாசிப்பவனுக்கு ஆத்மா பெயரில் அமைகிறது — இது அதிதைவதம்; இனி அத்யாத்மம்.
Kauṣītaki 4.10
स होवाच बालाकिर्य एवैष आदर्शे पुरुषस्तमेवाहमुपास इति तं होवाचाजातशत्रुर्मा मैतस्मिन्समवादयिष्ठाः प्रतिरूप इति वा अहमेतमुपास इति स यो हैतमेवमुपास्ते प्रतिरूपो हैवास्य प्रजायामाजायते नाप्रतिरूपः ॥ ४.१० ॥
பாலாகி கூறினார்: கண்ணாடியில் காணப்படும் இந்தப் புருஷனையே நான் உபாசிக்கிறேன். அஜாதசத்ரு அவரிடம் கூறினார்: இதில் வாதம் செய்யாதே. இவர் 'பிரதிரூபன்' என்று அறிந்து உபாசி. இவ்வாறு உபாசிப்பவனுக்கு அவனுடைய சந்ததியில் பிரதிரூபமானவரே பிறப்பர், அப்பிரதிரூபமற்றவர் அல்ல.
Kauṣītaki 4.11
स होवाच बालाकिर्य एवैष प्रतिश्रुत्कायां पुरुषस्तमेवाहमुपास इति तं होवाचाजातशत्रुर्मा मैतस्मिन्समवादयिष्ठा द्वितीयोऽनपग इति वा अहमेतमुपास इति स यो हैतमेवमुपास्ते विन्दते द्वितीयाद्द्वितीयवान्भवति ॥ ४.११ ॥
பாலாகி கூறினார்: எதிரொலியில் காணப்படும் இந்தப் புருஷனையே நான் உபாசிக்கிறேன். அஜாதசத்ரு கூறினார்: இதில் வாதம் செய்யாதே. 'பிரியாது உடன் இருக்கும் இரண்டாவது' என்று அறிந்து உபாசி. இவ்வாறு உபாசிப்பவன் இரண்டாவதை அடைந்து இரண்டாவதுடையவனாகிறான்.
Kauṣītaki 4.12
स होवाच बालाकिर्य एवैष शब्दः पुरुषमन्वेति तमेवाहमुपास इति तं होवाचाजातशत्रुर्मा मैतस्मिन्समवादयिष्ठा असुरिति वा अहमेतमुपास इति स यो हैतमेवमुपास्ते नो एव स्वयं नास्य प्रजा पुरा कालात्संमोहमेति ॥ ४.१२ ॥
பாலாகி கூறினார்: புருஷனைப் பின்தொடரும் இந்த சப்தமே, அதையே நான் உபாசிக்கிறேன். அஜாதசத்ரு கூறினார்: இதில் வாதம் செய்யாதே. 'அசு' (பிராணன்) என்று அறிந்து உபாசி. இவ்வாறு உபாசிப்பவன் தானும் அவனுடைய சந்ததியும் காலத்திற்கு முன் மயக்கத்தை அடைவதில்லை.
Kauṣītaki 4.13
स होवाच बालाकिर्य एवैष च्छायापुरुषस्तमेवाहमुपास इति तं होवाचाजातशत्रुर्मा मैतस्मिन्समवादयिष्ठा मृत्युरिति वा अहमेतमुपास इति स यो हैतमेवमुपास्ते नो एव स्वयं नास्य प्रजा पुरा कालात्प्रमीयते ॥ ४.१३ ॥
பாலாகி கூறினார்: நிழல்-புருஷனாக இருக்கும் இவரையே நான் உபாசிக்கிறேன். அஜாதசத்ரு கூறினார்: இதில் வாதம் செய்யாதே. 'மரணம்' என்று அறிந்து உபாசி. இவ்வாறு உபாசிப்பவன் தானும் அவனுடைய சந்ததியும் காலத்திற்கு முன் இறப்பதில்லை.
Kauṣītaki 4.14
स होवाच बालाकिर्य एवैष शारीरः पुरुषस्तमेवाहमुपास इति तं होवाचाजातशत्रुर्मा मैतस्मिन्समवादयिष्ठाः प्रजापतिरिति वा अहमेतमुपास इति स यो हैतमेवमुपास्ते प्रजायते प्रजया पशुभिः ॥ ४.१४ ॥
அவர் கூறினார்: பாலாகி கூறினார், 'உடலில் உள்ள இந்தப் புருஷனையே நான் உபாசிக்கிறேன்.' அஜாதசத்ரு அவரிடம் கூறினார், 'அதை பிரஜாபதி என்று கூறாதே. நான் இவரைப் பிரஜாபதியாக உபாசிக்கிறேன்.' இவ்வாறு இவரை உபாசிப்பவன் சந்ததியாலும், பிரஜைகளாலும், கால்நடைகளாலும் பெருகுகிறான்.
Kauṣītaki 4.15
स होवाच बालाकिर्य एवैष प्राज्ञ आत्मा येनैतत्पुरुषः सुप्तः स्वप्नमाचरति तमेवाहमुपास इति तं होवाचाजातशत्रुर्मा मैतस्मिन्समवादयिष्ठा यमो राजेति वा अहमेतमुपास इति स यो हैतमेवमुपास्ते सर्वं हास्मा इदं श्रैष्ठ्याय गम्यते ॥ ४.१५ ॥
அவர் கூறினார்: பாலாகி கூறினார், 'எதனால் இந்தப் புருஷன் உறங்கும்போது கனவில் சஞ்சரிக்கிறானோ, அந்த இந்தப் பிராஜ்ஞ ஆத்மாவையே நான் உபாசிக்கிறேன்.' அஜாதசத்ரு அவரிடம் கூறினார், 'இவரை யமன் அரசன் என்று கூறாதே. நான் இவரை யமன் அரசனாக உபாசிக்கிறேன்.' இவ்வாறு இவரை உபாசிப்பவனுக்கு எல்லாம் மேன்மைக்காக கிடைக்கிறது.
Kauṣītaki 4.16
स होवाच बालाकिर्य एवैष दक्षिणेऽक्षन्पुरुषस्तमेवाहमुपास इति तं होवाचाजातशत्रुर्मा मैतस्मिन्समवादयिष्ठा नाम्न आत्माऽग्नेरात्मा ज्योतिष आत्मेति वा अहमेतमुपास इति स यो हैतमेवमुपास्त एतेषां सर्वेषामात्मा भवति ॥ ४.१६ ॥
அவர் கூறினார்: பாலாகி கூறினார், 'வலது கண்ணில் இருக்கும் இந்தப் புருஷனையே நான் உபாசிக்கிறேன்.' அஜாதசத்ரு அவரிடம் கூறினார், 'இவரை பெயரின் ஆத்மா, அக்னியின் ஆத்மா, ஒளியின் ஆத்மா என்று கூறாதே. நான் இவரை உபாசிக்கிறேன்.' இவ்வாறு இவரை உபாசிப்பவன் இவை அனைத்திற்கும் ஆத்மாவாகிறான்.
Kauṣītaki 4.17
स होवाच बालाकिर्य एवैष सव्येऽक्षन्पुरुषस्तमेवाहमुपास इति तं होवाचाजातशत्रुर्मा मैतस्मिन्समवादयिष्ठाः सत्यस्यात्मा विद्युत आत्मा तेजस आत्मेति वा अहमेतमुपास इति स यो हैतमेवमुपास्त एतेषां सर्वेषामात्मा भवतीति ॥ ४.१७ ॥
அவர் கூறினார்: பாலாகி கூறினார், 'இடது கண்ணில் இருக்கும் இந்தப் புருஷனையே நான் உபாசிக்கிறேன்.' அஜாதசத்ரு அவரிடம் கூறினார், 'இவரை சத்தியத்தின் ஆத்மா, மின்னலின் ஆத்மா, தேஜஸின் ஆத்மா என்று கூறாதே. நான் இவரை உபாசிக்கிறேன்.' இவ்வாறு இவரை உபாசிப்பவன் இவை அனைத்திற்கும் ஆத்மாவாகிறான்.
Kauṣītaki 4.18
तत उ ह बालाकिस्तूष्णीमास तं होवाचाजातशत्रुरेतावन्नु बालाका३इ इत्येतावद्धीति होवाच बालाकिस्तं होवाचाजातशत्रुर्मृषा वै किल मा समवादयिष्ठा ब्रह्म ते ब्रवाणीति । स होवाच यो वै बालाक एतेषां पुरुषाणां कर्ता यस्य वैतत्कर्म स वै वेदितव्य इति तत उ ह बालाकिः समित्पाणिः प्रतिचक्रामोपायानीति तं होवाचजातशत्रुः प्रतिलोमरूपमेव स्याद्यत्क्षत्रियो ब्राह्मणमुपनयेत् । एहि व्येव त्वा ज्ञपयिष्यामीति तं ह पाणावभिपद्य प्रवव्राज तौ ह सुप्तं पुरुषमीयतुस्तं हाजातशत्रुरामन्त्रयांचक्रे । बृहत्पाण्डरवासः सोमराजन्निति । स उ ह तूष्णीमेव शिश्ये । तत उ हैनं यष्ट्याविचिक्षेप स तत एव समुत्तस्थौ तं होवाचाजातशत्रुः । क्वैष एतद्वालोके पुरुषोऽशयिष्ट क्वैतदभूत्कुत एतदागा३दिति । तत उ ह बालाकिर्न विजज्ञौ ॥ ४.१८ ॥
அப்போது பாலாகி மௌனமாக இருந்தார். அஜாதசத்ரு அவரிடம் கேட்டார்: 'பாலாகி, இவ்வளவுதானா?' பாலாகி, 'ஆம், இவ்வளவுதான்' என்றார். அஜாதசத்ரு கூறினார்: 'நீ என்னிடம் பொய்யாகப் பேசினாய், பிரம்மத்தைப் பற்றிச் சொல்வேன் என்று. இந்த புருஷர்களைப் படைத்தவர் யாரோ, இந்தச் செயல் யாருடையதோ, அவரே அறியத்தக்கவர்.' பாலாகி கையில் சமித்துடன் திரும்பி, 'உங்களிடம் சீடனாக வருகிறேன்' என்றார். அஜாதசத்ரு கூறினார்: 'க்ஷத்ரியன் பிராமணனுக்கு உபநயனம் செய்வது தலைகீழ் முறை. வா, நானே உனக்கு உணர்த்துகிறேன்.' அவரது கையைப் பிடித்து இருவரும் உறங்கும் ஒருவரிடம் சென்றனர். அஜாதசத்ரு அவரை அழைத்தார்: 'பெரிய வெண்ணாடை அணிந்த சோம அரசே!' அவர் அசையாமல் உறங்கினார். பிறகு கோலால் தட்டியதும் எழுந்தார். அஜாதசத்ரு கேட்டார்: 'இந்த புருஷன் எங்கே உறங்கிக் கொண்டிருந்தான்? இது எங்கே இருந்தது? இது எங்கிருந்து வந்தது?' பாலாகிக்கு ஒன்றும் விளங்கவில்லை.
Kauṣītaki 4.19
तं होवाचाजातशत्रुर्यत्रैष एतद्बालाके पुरुषोऽशयिष्ट यत्रैतदभूद्यत एतदागाद्धिता नाम हृदयस्य नाड्यो हृदयात्पुरीततमभिप्रतन्वन्ति तद्यथा सहस्रधा केशो विपाटितस्तावदण्व्यः पिङ्गलस्याणिम्ना तिष्ठन्ति । शुक्लस्य कृष्णस्य पीतस्य लोहितस्येति तासु तदा भवति । यदा सुप्तः स्वप्नं न कञ्चन पश्यत्यस्मिन्प्राण एवैकधा भवति तथैनं वाक्सर्वैर्नामभिः सहाप्येति चक्षुः सर्वै रूपैः सहाप्येति श्रोत्रं सर्वैः शब्दैः सहाप्येति मनः सर्वैर्ध्यातैः सहाप्येति स यदा प्रतिबुध्यते यथाग्नेर्ज्वलतो सर्वा दिशो विस्फुलिङ्गा विप्रतिष्ठेरन्नेवमेवैतस्मादात्मनः प्राणा यथायतनं विप्रतिष्ठन्ते प्राणेभ्यो देवा देवेभ्यो लोकास्तद्यथा क्षुरः क्षुरध्यानेऽवहितः स्याद्विश्वंभरो वा विश्वंभरकुलाय एवमेवैष प्राज्ञ आत्मेदं शरीरमात्मानमनुप्रविष्ट आ लोमभ्य आ नखेभ्यः ॥ ४.१९ ॥
அஜாதசத்ரு அவரிடம் கூறினார்: 'பாலாகி, இந்தப் புருஷன் எங்கே உறங்கினான், இது எங்கே இருந்தது, இது எங்கிருந்து வந்தது என்றால், அது இதயத்தின் 'ஹிதா' என்னும் நாடிகள். அவை இதயத்திலிருந்து பரவுகின்றன. தலைமுடியை ஆயிரம் பகுதிகளாகப் பிளந்தால் அவை அத்தனை நுண்ணியவை. பிங்கல, வெண், கரு, மஞ்சள், சிவப்பு நிறங்களுடன் அவற்றில் நிற்கின்றன. தூங்குபவன் எந்தக் கனவையும் காணாதபோது, இதில் பிராணன் மட்டுமே ஒன்றாகிறது. அப்போது வாக்கு அனைத்துப் பெயர்களுடன் இதில் ஒடுங்குகிறது; கண் அனைத்து உருவங்களுடன், செவி அனைத்து ஒலிகளுடன், மனம் அனைத்து எண்ணங்களுடன் ஒடுங்குகிறது. அவன் விழிக்கும்போது, எரியும் நெருப்பிலிருந்து தீப்பொறிகள் எல்லாத் திசைகளிலும் பறப்பது போல, இந்த ஆத்மாவிலிருந்து பிராணன்கள் தத்தம் இடத்திற்குச் செல்கின்றன. பிராணன்களிலிருந்து தேவர்கள்; தேவர்களிலிருந்து உலகங்கள். கத்தி தன் உறையில் வைக்கப்பட்டிருப்பது போல, அல்லது விஸ்வம்பரன் தன் கூட்டில் இருப்பது போல, இந்த பிராஞ்ஞ ஆத்மா இந்த உடலில், மயிர் முதல் நகம் வரை, புகுந்துள்ளது.'
Kauṣītaki 4.20
तमेतमात्मानमेतमात्मनोऽन्ववस्यति यथा श्रेष्ठिनं स्वास्तद्यथा श्रेष्ठैः स्वैर्भुङ्क्ते यथा वा श्रेष्ठिनं स्वा भुञ्जन्त्येवमेवैष प्राज्ञात्मैतैरात्मभिर्भुङ्क्ते । एवं वै तमात्मानमेत आत्मानो भुञ्जन्ति । स यावद्ध वा इन्द्र एतमात्मानं न विजज्ञे तावदेनमसुरा अभिबभूवुः । स यदा विजज्ञेऽथ हत्वासुरान्विजित्य सर्वेषां देवानां श्रैष्ठ्यं स्वाराज्यमाधिपत्यं परीयाय एवैवं विद्वान्सर्वान्पाप्मनोऽपहत्य सर्वेषां भूतानां श्रैष्ठ्यं स्वाराज्यमाधिपत्यं पर्येति य एवं वेद य एवं वेद ॥ ४.२० ॥
இந்த ஆத்மாவை, இந்த ஆத்மாவுக்குள் எவ்வாறு ஒருவன் தேடுகிறானோ, சிறந்த மனிதனின் சொந்தங்கள் அவனைப் பின்தொடர்வது போல, சிறந்த மனிதன் தன் சொந்தங்களுடன் அனுபவிப்பது போல, அல்லது சொந்தங்கள் சிறந்த மனிதனை அனுபவிப்பது போல, அவ்வாறே இந்த ப்ராஜ்ஞ ஆத்மா இந்த ஆத்மாக்களுடன் அனுபவிக்கிறது. இவ்வாறே இந்த ஆத்மாக்கள் அந்த ஆத்மாவை அனுபவிக்கின்றன. இந்திரன் இந்த ஆத்மாவை அறியாதிருந்தவரை, அசுரர்கள் அவனை வென்றனர். அவன் அறிந்தபோது, அசுரர்களைக் கொன்று வென்று, அனைத்து தேவர்களின் மேன்மையையும், சுயராஜ்யத்தையும், ஆதிபத்தியத்தையும் அடைந்தான். அவ்வாறே இதை அறிந்த ஞானி அனைத்து தீமைகளையும் அழித்து, அனைத்து உயிரினங்களின் மேன்மையையும், சுயராஜ்யத்தையும், ஆதிபத்தியத்தையும் அடைகிறான். இவ்வாறு அறிபவன், இவ்வாறு அறிபவன்.