ਉਪਨਿਸ਼ਦ · Māṇḍūkya
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
Māṇḍūkya 1
ओमित्येतदक्षरमिदँसर्वं तस्योपव्याख्यानभूतं भवद् भविष्यदिति सर्वमोङ्कार एव।
यच्चान्यत् त्रिकालातीतं तदप्योङ्कार एव ॥ १ ॥
ਓਮ ਇਹ ਅੱਖਰ ਹੀ ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਹੈ। ਜੋ ਬੀਤਿਆ, ਵਰਤਮਾਨ ਅਤੇ ਭਵਿੱਖ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਓਂਕਾਰ ਹੀ ਹੈ। ਅਤੇ ਜੋ ਤਿੰਨਾਂ ਕਾਲਾਂ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਓਂਕਾਰ ਹੀ ਹੈ।
Māṇḍūkya 2
सर्वं ह्येतद् ब्रह्मायमात्मा ब्रह्म सोऽयमात्मा चतुष्पात् ॥ २ ॥
ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਬ੍ਰਹਮ ਹੀ ਹੈ। ਇਹ ਆਤਮਾ ਬ੍ਰਹਮ ਹੈ; ਅਤੇ ਉਹ ਇਹ ਆਤਮਾ ਚਾਰ ਪਾਦਾਂ ਵਾਲਾ ਹੈ।
Māṇḍūkya 3
जागरितस्थानो बहिःप्रज्ञः सप्ताङ्ग एकोनविंशतिमुखः स्थूलभुग्वैश्वानरः प्रथमः पादः ॥ ३ ॥
ਜਾਗਰਤ ਅਵਸਥਾ ਜਿਸਦਾ ਸਥਾਨ ਹੈ, ਬਾਹਰ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ, ਸੱਤ ਅੰਗਾਂ ਅਤੇ ਉੱਨੀ ਮੂੰਹਾਂ ਵਾਲਾ, ਸਥੂਲ ਭੋਗਾਂ ਦਾ ਭੋਗੀ ਵੈਸ਼ਵਾਨਰ—ਇਹ ਪਹਿਲਾ ਪਾਦ ਹੈ।
Māṇḍūkya 4
स्वप्नस्थानोऽन्तःप्रज्ञः सप्ताङ्ग एकोनविंशतिमुखः प्रविविक्तभुक्तैजसो द्वितीयः पादः ॥ ४ ॥
ਸੁਪਨ ਅਵਸਥਾ ਜਿਸਦਾ ਸਥਾਨ ਹੈ, ਅੰਦਰ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ, ਸੱਤ ਅੰਗਾਂ ਅਤੇ ਉੱਨੀ ਮੂੰਹਾਂ ਵਾਲਾ, ਸੂਖਮ ਭੋਗਾਂ ਦਾ ਭੋਗੀ ਤੈਜਸ—ਇਹ ਦੂਜਾ ਪਾਦ ਹੈ।
Māṇḍūkya 5
यत्र सुप्तो न कञ्चन कामं कामयते न कञ्चन स्वप्नं पश्यति तत् सुषुप्तम् ।
सुषुप्तस्थान एकीभूतः प्रज्ञानघन एवानन्दमयो ह्यानन्दभुक् चेतोमुखः प्राज्ञस्तृतीयः पादः ॥ ५ ॥
ਜਿੱਥੇ ਸੁੱਤਾ ਹੋਇਆ ਕਿਸੇ ਕਾਮਨਾ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਕੋਈ ਸੁਪਨਾ ਨਹੀਂ ਦੇਖਦਾ, ਉਹ ਸੁਸ਼ੁਪਤੀ ਹੈ। ਸੁਸ਼ੁਪਤੀ-ਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਇਕੀਭੂਤ, ਪ੍ਰਜ੍ਞਾਨਘਨ, ਆਨੰਦਮਯ ਅਤੇ ਆਨੰਦ ਭੋਗਣ ਵਾਲਾ, ਚੇਤਨਾ ਹੀ ਜਿਸਦਾ ਮੂੰਹ ਹੈ, ਉਹ ਪ੍ਰਾਗ੍ਯ ਤੀਜਾ ਪਾਦ ਹੈ।
Māṇḍūkya 6
एष सर्वेश्वर एष सर्वज्ञ एषोऽन्तर्याम्येष योनिः सर्वस्य प्रभवाप्ययौ हि भूतानाम् ॥ ६ ॥
ਇਹੀ ਸਰਵੇਸ਼ਵਰ ਹੈ, ਇਹੀ ਸਰਵਗਿਆ ਹੈ, ਇਹੀ ਅੰਤਰਯਾਮੀ ਹੈ, ਇਹੀ ਸਭ ਦਾ ਯੋਨੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਪ੍ਰਾਣੀਆਂ ਦੀ ਉਤਪਤੀ ਅਤੇ ਲਯ ਇਸੇ ਤੋਂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
Māṇḍūkya 7
नान्तःप्रज्ञं न बहिष्प्रज्ञं नोभयतःप्रज्ञं न प्रज्ञानघनं न प्रज्ञं नाप्रज्ञम् ।
अदृष्टमव्यवहार्यमग्राह्यमलक्षणं अचिन्त्यमव्यपदेश्यमेकात्मप्रत्ययासारं प्रपञ्चोपशमं शान्तं शिवमद्वैतं चतुर्थं मन्यन्ते स आत्मा स विज्ञेयः ॥ ७ ॥
ਨਾ ਅੰਦਰਲੀ ਪ੍ਰਜ੍ਞਾ, ਨਾ ਬਾਹਰਲੀ ਪ੍ਰਜ੍ਞਾ, ਨਾ ਦੋਹਾਂ ਪਾਸਿਆਂ ਦੀ ਪ੍ਰਜ੍ਞਾ, ਨਾ ਪ੍ਰਜ੍ਞਾਨਘਨ, ਨਾ ਪ੍ਰਜ੍ਞ, ਨਾ ਅਪ੍ਰਜ੍ਞ; ਜੋ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ਟ, ਅਵਿਵਹਾਰ੍ਯ, ਅਗ੍ਰਾਹ੍ਯ, ਅਲਕ੍ਸ਼ਣ, ਅਚਿੰਤ੍ਯ, ਅਵ੍ਯਪਦੇਸ਼੍ਯ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਸਾਰ ਇੱਕ ਆਤਮ-ਪ੍ਰਤੀਤੀ ਹੈ, ਜੋ ਪ੍ਰਪੰਚ ਦਾ ਉਪਸ਼ਮ ਹੈ, ਸ਼ਾਂਤ, ਸ਼ਿਵ, ਅਦ੍ਵੈਤ ਹੈ, ਉਸਨੂੰ ਚੌਥਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹੀ ਆਤਮਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਜਾਣਨ ਯੋਗ ਹੈ।
Māṇḍūkya 8
सोऽयमात्माध्यक्षरमोङ्करोऽधिमात्रं पादा मात्रा मात्राश्च पादा अकार उकारो मकार इति ॥ ८ ॥
ਇਹੀ ਆਤਮਾ ਹੈ, ਅੱਖਰ ਸੰਬੰਧੀ ਓਂਕਾਰ। ਮਾਤਰਾਵਾਂ ਅਧਿਮਾਤਰ ਹਨ; ਪਾਦ ਹੀ ਮਾਤਰਾਵਾਂ ਹਨ ਅਤੇ ਮਾਤਰਾਵਾਂ ਹੀ ਪਾਦ ਹਨ: ਅਕਾਰ, ਉਕਾਰ, ਮਕਾਰ।
Māṇḍūkya 9
जागरितस्थानो वैश्वानरोऽकारः प्रथमा मात्राऽऽप्तेरादिमत्त्वाद्वाऽऽप्नोति ह वै सर्वान् कामानादिश्च भवति य एवं वेद ॥ ९ ॥
ਜਾਗਰਿਤ ਅਵਸਥਾ ਜਿਸਦਾ ਸਥਾਨ ਹੈ, ਉਹ ਵੈਸ਼ਵਾਨਰ ਹੈ। 'ਅ' ਕਾਰ ਪਹਿਲੀ ਮਾਤਰਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਵਿਆਪਕ ਹੈ ਜਾਂ ਆਦਿ ਹੋਣ ਕਰਕੇ। ਜੋ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਰੀਆਂ ਕਾਮਨਾਵਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪਹਿਲਾ ਬਣਦਾ ਹੈ।
Māṇḍūkya 10
स्वप्नस्थानस्तैजस उकारो द्वितीया मात्रोत्कर्षात् उभयत्वाद्वोत्कर्षति ह वै ज्ञानसन्ततिं समानश्च भवति नास्याऽब्रह्मवित्कुले भवति य एवं वेद ॥ १० ॥
ਸੁਪਨ ਅਵਸਥਾ ਜਿਸਦਾ ਸਥਾਨ ਹੈ, ਉਹ ਤੈਜਸ ਹੈ। 'ਉ' ਕਾਰ ਦੂਜੀ ਮਾਤਰਾ ਹੈ, ਉੱਤਮਤਾ ਕਰਕੇ ਜਾਂ ਦੋਵੇਂ ਹੋਣ ਕਰਕੇ। ਉਹ ਗਿਆਨ ਦੀ ਲੜੀ ਵਿੱਚ ਉੱਚਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਭ ਦੇ ਸਮਾਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਉਸਦੇ ਕੁਲ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਹਮ ਨੂੰ ਨਾ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਜੋ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣਦਾ ਹੈ।
Māṇḍūkya 11
सुषुप्तस्थानः प्राज्ञो मकारस्तृतीया मात्रा मितेरपीतेर्वा मिनोति ह वा इदं सर्वमपीतिश्च भवति य एवं वेद ॥ ११ ॥
ਗਹਿਰੀ ਨੀਂਦ ਅਵਸਥਾ ਜਿਸਦਾ ਸਥਾਨ ਹੈ, ਉਹ ਪ੍ਰਾਗਯ ਹੈ। 'ਮ' ਕਾਰ ਤੀਜੀ ਮਾਤਰਾ ਹੈ, ਮਾਪ ਕਰਕੇ ਜਾਂ ਲੀਨ ਹੋਣ ਕਰਕੇ। ਉਹ ਇਹ ਸਭ ਮਾਪਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਇਸ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣਦਾ ਹੈ।
Māṇḍūkya 12
अमात्रश्चतुर्थोऽव्यवहार्यः प्रपञ्चोपशमः शिवोऽद्वैत एवमोङ्कार आत्मैव संविशत्यात्मनाऽऽत्मानं य एवं वेद ॥ १२ ॥
ਮਾਤਰਾ ਰਹਿਤ ਚੌਥਾ; ਵਿਹਾਰ ਵਿੱਚ ਨਾ ਆਉਣ ਵਾਲਾ; ਪ੍ਰਪੰਚ ਦਾ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋਣਾ; ਸ਼ਿਵ; ਅਦਵੈਤ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਓਅੰਕਾਰ ਹੀ ਆਤਮਾ ਹੈ; ਆਤਮਾ ਰਾਹੀਂ ਆਤਮਾ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣਦਾ ਹੈ।