ਉਪਨਿਸ਼ਦ · Muṇḍaka 1.2
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
Muṇḍaka 1.2.1
तदेतत् सत्यं मन्त्रेषु कर्माणि कवयो
यान्यपश्यंस्तानि त्रेतायां बहुधा संततानि ।
तान्याचरथ नियतं सत्यकामा एष वः
पन्थाः सुकृतस्य लोके ॥ १.२.१ ॥
ਇਹ ਸੱਚ ਹੈ: ਮੰਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਜੋ ਕਰਮ ਵੇਖੇ, ਉਹ ਤ੍ਰੇਤਾ (ਵੇਦਾਂ) ਵਿੱਚ ਕਈ ਪ੍ਰਕਾਰ ਨਾਲ ਫੈਲੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਸਤਯਕਾਮੀਓ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਿਯਮ ਨਾਲ ਕਰੋ; ਇਹੀ ਇਸ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਤੁਹਾਡੇ ਸੁਕਰਮ ਦਾ ਮਾਰਗ ਹੈ।
Muṇḍaka 1.2.2
यदा लेलायते ह्यर्चिः समिद्धे हव्यवाहने ।
तदाऽऽज्यभागावन्तरेणाऽऽहुतीः प्रतिपादयेत् ॥ १.२.२ ॥
ਹਵਿਆਵਾਹਨ ਅਗਨੀ ਬਲ ਕੇ ਲਾਟ ਹਿਲਣ ਲੱਗੇ, ਤਦੋਂ ਦੋ ਆਜਯਭਾਗਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਆਹੁਤੀਆਂ ਅਰਪਿਤ ਕਰਨੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ।
Muṇḍaka 1.2.3
यस्याग्निहोत्रमदर्शमपौर्णमास-
मचातुर्मास्यमनाग्रयणमतिथिवर्जितं च ।
अहुतमवैश्वदेवमविधिना हुत-
मासप्तमांस्तस्य लोकान् हिनस्ति ॥ १.२.३ ॥
ਦਰਸ਼, ਪੌਰਣਮਾਸ, ਚਾਤੁਰਮਾਸਯ, ਆਗ੍ਰਯਣ ਅਤੇ ਅਤਿਥੀ-ਸਤਕਾਰ ਬਿਨਾਂ ਜਿਸਦਾ ਅਗਨੀਹੋਤਰ ਹੈ, ਅਤੇ ਆਹੁਤੀ ਬਿਨਾਂ, ਵੈਸ਼ਵਦੇਵ ਬਿਨਾਂ, ਵਿਧੀ ਬਿਨਾਂ ਹੋਮ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਉਹ ਉਸਦੇ ਸੱਤ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
Muṇḍaka 1.2.4
काली कराली च मनोजवा च
सुलोहिता या च सुधूम्रवर्णा ।
स्फुलिङ्गिनी विश्वरुची च देवी
लेलायमाना इति सप्त जिह्वाः ॥ १.२.४ ॥
ਕਾਲੀ, ਕਰਾਲੀ, ਮਨੋਜਵਾ, ਸੁਲੋਹਿਤਾ, ਸੁਧੂਮ੍ਰਵਰਣਾ, ਸਫੁਲਿੰਗਿਨੀ, ਵਿਸ਼ਵਰੁਚੀ ਅਤੇ ਲੇਲਾਯਮਾਨਾ—ਦੇਵੀ ਦੀਆਂ ਇਹ ਸੱਤ ਜੀਭਾਂ ਹਨ।
Muṇḍaka 1.2.5
एतेषु यश्चरते भ्राजमानेषु यथाकालं
चाहुतयो ह्याददायन् ।
तं नयन्त्येताः सूर्यस्य रश्मयो यत्र
देवानां पतिरेकोऽधिवासः ॥ १.२.५ ॥
ਇਨ੍ਹਾਂ ਚਮਕਦੀਆਂ ਲਪਟਾਂ ਵਿੱਚ ਸਮੇਂ ਅਨੁਸਾਰ ਵਿਚਰ ਕੇ ਆਹੁਤੀਆਂ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਯਜਮਾਨ ਨੂੰ ਸੂਰਜ ਦੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਉੱਥੇ ਲੈ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਜਿੱਥੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਇੱਕੋ ਸੁਆਮੀ ਵੱਸਦਾ ਹੈ।
Muṇḍaka 1.2.6
एह्येहीति तमाहुतयः सुवर्चसः
सूर्यस्य रश्मिभिर्यजमानं वहन्ति ।
प्रियां वाचमभिवदन्त्योऽर्चयन्त्य
एष वः पुण्यः सुकृतो ब्रह्मलोकः ॥ १.२.६ ॥
"ਆਓ, ਆਓ" ਆਖ ਕੇ ਤੇਜਸਵੀ ਆਹੁਤੀਆਂ ਸੂਰਜ ਦੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਰਾਹੀਂ ਯਜਮਾਨ ਨੂੰ ਲੈ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ; ਪਿਆਰੇ ਬੋਲਾਂ ਨਾਲ ਸੰਬੋਧਿਤ ਕਰਦੀਆਂ ਤੇ ਆਦਰ ਕਰਦੀਆਂ ਉਹ ਆਖਦੀਆਂ ਹਨ—ਇਹੀ ਤੁਹਾਡਾ ਪਵਿੱਤਰ, ਸੁਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲਿਆ ਬ੍ਰਹਮਲੋਕ ਹੈ।
Muṇḍaka 1.2.7
प्लवा ह्येते अदृढा यज्ञरूपा
अष्टादशोक्तमवरं येषु कर्म ।
एतच्छ्रेयो येऽभिनन्दन्ति मूढा
जरामृत्युं ते पुनरेवापि यन्ति ॥ १.२.७ ॥
ਯਗਯ ਰੂਪ ਇਹ ਬੇੜੀਆਂ ਯਕੀਨਨ ਕਮਜ਼ੋਰ ਤੇ ਅਸਥਿਰ ਹਨ; ਅਠਾਰਾਂ ਅੰਗਾਂ ਵਾਲਾ ਹੀਣ ਕਰਮ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸੇ ਨੂੰ ਸ੍ਰੇਯਸ ਮੰਨ ਕੇ ਖ਼ੁਸ਼ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਮੂਰਖ ਮੁੜ ਮੁੜ ਬੁਢਾਪੇ ਤੇ ਮੌਤ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
Muṇḍaka 1.2.8
अविद्यायामन्तरे वर्तमानाः
स्वयं धीराः पण्डितं मन्यमानाः ।
जङ्घन्यमानाः परियन्ति मूढा
अन्धेनैव नीयमाना यथान्धाः ॥ १.२.८ ॥
ਅਵਿਦਿਆ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹੋਏ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਧੀਰ ਅਤੇ ਪੰਡਿਤ ਸਮਝਣ ਵਾਲੇ ਮੂਰਖ ਲੋਕ, ਅੰਨ੍ਹੇ ਦੁਆਰਾ ਲਿਜਾਏ ਜਾ ਰਹੇ ਅੰਨ੍ਹਿਆਂ ਵਾਂਗ ਠੋਕਰਾਂ ਖਾਂਦੇ ਭਟਕਦੇ ਹਨ।
Muṇḍaka 1.2.9
अविद्यायां बहुधा वर्तमाना वयं
कृतार्था इत्यभिमन्यन्ति बालाः ।
यत् कर्मिणो न प्रवेदयन्ति रागात्
तेनातुराः क्षीणलोकाश्च्यवन्ते ॥ १.२.९ ॥
ਅਨੇਕ ਢੰਗਾਂ ਨਾਲ ਅਵਿਦਿਆ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹੋਏ, 'ਅਸੀਂ ਕ੍ਰਿਤਾਰਥ ਹਾਂ' ਐਸਾ ਬਾਲ-ਬੁੱਧੀ ਲੋਕ ਮਾਣ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਕਰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਮੋਹ ਕਾਰਨ (ਸੱਚ) ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ, ਇਸ ਲਈ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਖੀਣ ਹੋਏ ਲੋਕਾਂ ਤੋਂ ਡਿੱਗਦੇ ਹਨ।
Muṇḍaka 1.2.10
इष्टापूर्तं मन्यमाना वरिष्ठं
नान्यच्छ्रेयो वेदयन्ते प्रमूढाः ।
नाकस्य पृष्ठे ते सुकृतेऽनुभूत्वेमं
लोकं हीनतरं वा विशन्ति ॥ १.२.१० ॥
ਇਸ਼ਟਾਪੂਰਤ (ਯੱਗ ਅਤੇ ਪਰਉਪਕਾਰ) ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਸਮਝਣ ਵਾਲੇ ਅਤਿ ਮੂਰਖ ਲੋਕ, ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਕੋਈ ਕਲਿਆਣ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ। ਸਵਰਗ ਦੀ ਚੋਟੀ ਉੱਤੇ ਸੁਕ੍ਰਿਤ ਦੇ ਫਲ ਨੂੰ ਭੋਗ ਕੇ, ਉਹ ਇਸੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਜਾਂ ਇਸ ਤੋਂ ਵੀ ਨੀਵੇਂ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ।
Muṇḍaka 1.2.11
तपःश्रद्धे ये ह्युपवसन्त्यरण्ये
शान्ता विद्वांसो भैक्ष्यचर्यां चरन्तः ।
सूर्यद्वारेण ते विरजाः प्रयान्ति
यत्रामृतः स पुरुषो ह्यव्ययात्मा ॥ १.२.११ ॥
ਤਪ ਅਤੇ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਜੋ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਵਾਸ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਸ਼ਾਂਤ ਤੇ ਵਿਦਵਾਨ ਹਨ, ਭਿੱਖਿਆ ਮੰਗਦੇ ਹੋਏ ਜੀਵਨ ਬਿਤਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸੂਰਜ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਰਾਹੀਂ ਨਿਰਮਲ ਹੋ ਕੇ ਯਾਤਰਾ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਅਮ੍ਰਿਤ, ਅਵਿਅਯ ਆਤਮਾ ਵਾਲਾ ਪੁਰਸ਼ ਹੈ।
Muṇḍaka 1.2.12
परीक्ष्य लोकान् कर्मचितान् ब्राह्मणो
निर्वेदमायान्नास्त्यकृतः कृतेन ।
तद्विज्ञानार्थं स गुरुमेवाभिगच्छेत्
समित्पाणिः श्रोत्रियं ब्रह्मनिष्ठम् ॥ १.२.१२ ॥
ਕਰਮ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪਰਖ ਕੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਵੈਰਾਗ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ; ਅਕ੍ਰਿਤ (ਸਦੀਵੀ) ਕ੍ਰਿਤ ਕਰਮ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ। ਉਸ ਗਿਆਨ ਲਈ ਉਹ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਸਮਿਧਾ ਲੈ ਕੇ ਵੇਦਜ्ञ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਗੁਰੂ ਕੋਲ ਹੀ ਜਾਵੇ।
Muṇḍaka 1.2.13
तस्मै स विद्वानुपसन्नाय सम्यक्
प्रशान्तचित्ताय शमान्विताय ।
येनाक्षरं पुरुषं वेद सत्यं प्रोवाच
तां तत्वतो ब्रह्मविद्याम् ॥ १.२.१३ ॥
ਨੇੜੇ ਆਏ, ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼ਾਂਤ ਚਿੱਤ ਅਤੇ ਸ਼ਮ ਗੁਣ ਵਾਲੇ ਉਸ ਚੇਲੇ ਨੂੰ ਉਸ ਗਿਆਨੀ ਨੇ ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਵਿਦਿਆ ਯਥਾਰਥ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦੱਸੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਅਕਸ਼ਰ, ਸੱਚੇ ਪੁਰਖ ਨੂੰ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।