ଉପନିଷଦ · Praśna 3
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
Praśna 3.1
अथ हैनं कौशल्यष्चाश्वलायनः पप्रच्छ ।
भगवन् कुत
एष प्राणो जायते कथमायात्यस्मिञ्शरीर आत्मानं वा
प्रविभज्य कथं प्रतिष्ठते केनोत्क्रमते कथं बह्यमभिधते
कथमध्यात्ममिति ॥ ३.१ ॥
ତା'ପରେ କୌଶଲ୍ୟ ଆଶ୍ୱଲାୟନ ତାଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ: ଭଗବନ୍! ଏହି ପ୍ରାଣ କେଉଁଠାରୁ ଜନ୍ମେ? ଏହି ଶରୀରରେ ସେ କିପରି ପ୍ରବେଶ କରେ, କିମ୍ବା ନିଜକୁ ବିଭାଜିତ କରି କିପରି ସ୍ଥିତ ହୁଏ? କାହା ଦ୍ୱାରା ସେ ନିର୍ଗତ ହୁଏ? ବାହ୍ୟ ଓ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ଭାବେ ତାକୁ କିପରି କୁହାଯାଏ?
Praśna 3.2
तस्मै स होउवाचातिप्रष्चान् पृच्छसि ब्रह्मिष्ठोऽसीति
तस्मात्तेऽहं ब्रवीमि ॥ ३.२ ॥
ସେ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ: ତୁମେ ଅତ୍ୟଧିକ ପ୍ରଶ୍ନ ପଚାରୁଛ; ତୁମେ ବ୍ରହ୍ମରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ନିଷ୍ଠ। ତେଣୁ ମୁଁ ତୁମକୁ କହୁଛି।
Praśna 3.3
आत्मन एष प्राणो जायते ।
यथैषा पुरुषे
छायैतस्मिन्नेतदाततं
मनोकृतेनायात्यस्मिञ्शरीरे ॥ ३.३ ॥
ଆତ୍ମାରୁ ଏହି ପ୍ରାଣ ଜନ୍ମେ। ମନୁଷ୍ୟରେ ଯେପରି ଛାୟା ଥାଏ, ସେପରି ତାହାରେ ଏହା ବ୍ୟାପ୍ତ; ମନର ସଂକଳ୍ପ ଦ୍ୱାରା ସେ ଏହି ଶରୀରକୁ ଆସେ।
Praśna 3.4
यथा सम्रादेवाधिकृतान् विनियुङ्क्ते ।
एतन् ग्रामानोतान्
ग्रामानधितिष्टस्वेत्येवमेवैष प्राण इतरान् प्राणान् पृथक्
पृथगेव सन्निधत्ते ॥ ३.४ ॥
ଯେପରି ସମ୍ରାଟ ନିଜର ଅଧିକାରୀମାନଙ୍କୁ ବିଭିନ୍ନ କାର୍ଯ୍ୟରେ ନିଯୁକ୍ତ କରନ୍ତି—"ଏହି ଗ୍ରାମକୁ ଯାଅ, ସେହି ଗ୍ରାମ ଶାସନ କର" ବୋଲି—ସେହିପରି ଏହି ପ୍ରାଣ ଅନ୍ୟ ପ୍ରାଣମାନଙ୍କୁ ପୃଥକ ଭାବରେ ନିଯୁକ୍ତ କରେ।
Praśna 3.5
पायूपस्थेऽपानं चक्षुःश्रोत्रे मुखनासिकाभ्यां प्राणः
स्वयं
प्रातिष्टते मध्ये तु समानः ।
एष ह्येतद्धुतमन्नं समं
नयति
तस्मादेताः सप्तार्चिषो भवन्ति ॥ ३.५ ॥
ଗୁହ୍ୟ ଓ ଉପସ୍ଥରେ ଅପାନ; ଆଖି ଓ କାନରେ, ମୁଖ ଓ ନାସିକାରେ ପ୍ରାଣ ନିଜେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହୁଏ; ମଧ୍ୟରେ ସମାନ ଥାଏ। ସେ ହିଁ ଏହି ହୁତ ଅନ୍ନକୁ ସମଭାବେ ବହନ କରେ; ତେଣୁ ଏହି ସାତ ଶିଖା ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ।
Praśna 3.6
हृदि ह्येष आत्मा ।
अत्रैतदेकशतं नाडीनं तासां शतं
शतमेकैकस्या द्वासप्ततिर्द्वासप्ततिः
प्रतिशाखानाडीसहस्राणि
भवन्त्यासु व्यानश्चरति ॥ ३.६ ॥
ଏହି ଆତ୍ମା ହୃଦୟରେ ଅଛି। ଏଠାରୁ ଏକ ଶହ ଏକ ନାଡ଼ୀ ଅଛି; ସେମାନଙ୍କ ପ୍ରତ୍ୟେକର ଶହେ ଶହେ, ପ୍ରତ୍ୟେକର ବାହାତୁରି ବାହାତୁରି ଉପଶାଖା-ନାଡ଼ୀ—ହଜାର ହଜାର ନାଡ଼ୀ ହୁଏ। ଏଥିରେ ବ୍ୟାନ ବିଚରଣ କରେ।
Praśna 3.7
अथैकयोर्ध्व उदानः पुण्येन पुण्यं लोकं नयति पापेन
पापमुभाभ्यामेव मनुष्यलोकम् ॥ ३.७ ॥
ତା'ପରେ ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଏକ ଦ୍ୱାରା ଊର୍ଦ୍ଧ୍ୱଗାମୀ ଉଦାନ ପୁଣ୍ୟଦ୍ୱାରା ପୁଣ୍ୟଲୋକକୁ, ପାପଦ୍ୱାରା ପାପଲୋକକୁ ନେଇଯାଏ; ଦୁଇଟିଦ୍ୱାରା ମନୁଷ୍ୟଲୋକକୁ।
Praśna 3.8
आदित्यो ह वै बाह्यः प्राण उदयत्येष ह्येनं चाक्षुषं
प्राणमनुगृह्णानः ।
पृथिव्यां या देवता सैषा पुरुषस्य
अपानमवष्टभ्यान्तरा यदाकाशः स समानो वायुर्व्यानः ॥ ३.८ ॥
ସୂର୍ଯ୍ୟ ପ୍ରକୃତରେ ବାହ୍ୟ ପ୍ରାଣ; ସେ ଉଦୟ ହୁଏ, କାରଣ ଚକ୍ଷୁର ପ୍ରାଣକୁ ଅନୁଗ୍ରହ କରି ସେ ଉଦୟ ହୁଏ। ପୃଥିବୀରେ ଯେଉଁ ଦେବତା, ସେ ହିଁ ଏହା; ପୁରୁଷର ଅପାନକୁ ଧରି ରଖୁଥିବା ଏହା ହିଁ। ମଧ୍ୟବର୍ତ୍ତୀ ଆକାଶ ସମାନ ବାୟୁ; ସେ ହିଁ ବ୍ୟାନ।
Praśna 3.9
तेजो ह वा उदानस्तस्मादुपशान्ततेजाः ।
पुनर्भवमिन्द्रियैर्मनसि सम्पध्यमानैः ॥ ३.९ ॥
ପ୍ରକୃତରେ ତେଜ ହିଁ ଉଦାନ; ତେଣୁ ଯାହାର ତେଜ ଶାନ୍ତ ହୋଇଛି, ଇନ୍ଦ୍ରିୟଗୁଡ଼ିକ ମନରେ ଲୀନ ହେଲେ ସେ ପୁନର୍ଜନ୍ମ ପାଏ।
Praśna 3.10
यच्चित्तस्तेनैष प्राणमायाति ।
प्राणस्तेजसा युक्तः सहात्मना
तथासङ्कल्पितं लोकं नयति ॥ ३.१० ॥
ଯେଉଁ ଚିତ୍ତ ସହ ଏ ଥାଏ, ତାହା ସହ ସେ ପ୍ରାଣକୁ ଯାଏ; ପ୍ରାଣ ତେଜ ସହ ଯୁକ୍ତ ହୋଇ ଆତ୍ମା ସହ, ସଂକଳ୍ପିତ ଲୋକକୁ ନେଇଯାଏ।
Praśna 3.11
य एवं विद्वान् प्राणं वेद न हास्य प्रजा हीयतेऽमृतो
भवति तदेषः श्लोकः ॥ ३.११ ॥
ଏହିପରି ଜାଣି ଯେ ପ୍ରାଣକୁ ଜାଣେ, ତାହାର ସନ୍ତାନ ନଷ୍ଟ ହୁଏ ନାହିଁ; ସେ ଅମୃତ ହୁଏ। ଏ ବିଷୟରେ ଏହି ଶ୍ଲୋକ ଅଛି।
Praśna 3.12
उत्पत्तिमायतिं स्थानं विभुत्वं चैव पञ्चधा ।
अध्यात्मं चैव प्राणस्य विज्ञायामृतमश्नुते
विज्ञायामृतमश्नुत इति ॥ ३.१२ ॥
ପ୍ରାଣର ଉତ୍ପତ୍ତି, ଆଗମନ, ସ୍ଥାନ, ବିଭୁତ୍ୱ ଏବଂ ପାଞ୍ଚ ପ୍ରକାରରେ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ସ୍ୱରୂପ ଜାଣି ମଣିଷ ଅମୃତ ଲାଭ କରେ। ଜାଣି ହିଁ ଅମୃତ ଲାଭ କରେ, ଏହିପରି।