อุปนิษัท · Praśna 3
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
Praśna 3.1
अथ हैनं कौशल्यष्चाश्वलायनः पप्रच्छ ।
भगवन् कुत
एष प्राणो जायते कथमायात्यस्मिञ्शरीर आत्मानं वा
प्रविभज्य कथं प्रतिष्ठते केनोत्क्रमते कथं बह्यमभिधते
कथमध्यात्ममिति ॥ ३.१ ॥
จากนั้น เการัลยะ อาศวลายนะ ได้ถามท่านว่า ท่านผู้เจริญ ปราณะนี้เกิดจากที่ใด เข้าสู่ร่างนี้ได้อย่างไร หรือแบ่งตนออกแล้วตั้งอยู่ได้อย่างไร ออกไปด้วยอะไร ถูกกล่าวว่าเป็นภายนอกได้อย่างไร และเป็นภายในตนได้อย่างไร
Praśna 3.2
तस्मै स होउवाचातिप्रष्चान् पृच्छसि ब्रह्मिष्ठोऽसीति
तस्मात्तेऽहं ब्रवीमि ॥ ३.२ ॥
ท่านจึงกล่าวแก่เขาว่า เจ้าถามมากเกินไป เจ้าเป็นผู้มุ่งมั่นในพรหมันยิ่งนัก เพราะเหตุนั้น เราจะบอกแก่เจ้า
Praśna 3.3
आत्मन एष प्राणो जायते ।
यथैषा पुरुषे
छायैतस्मिन्नेतदाततं
मनोकृतेनायात्यस्मिञ्शरीरे ॥ ३.३ ॥
จากอาตมัน ปราณะนี้เกิดขึ้น เหมือนดั่งเงาที่ปรากฏในบุรุษ ฉันใดปราณะก็แผ่ไปในอาตมันนั้นฉันนั้น โดยการกระทำของมนะ ปราณะก็เข้าสู่ร่างนี้
Praśna 3.4
यथा सम्रादेवाधिकृतान् विनियुङ्क्ते ।
एतन् ग्रामानोतान्
ग्रामानधितिष्टस्वेत्येवमेवैष प्राण इतरान् प्राणान् पृथक्
पृथगेव सन्निधत्ते ॥ ३.४ ॥
เปรียบเหมือนพระราชาผู้ปกครองแต่งตั้งเจ้าหน้าที่ของตน ตรัสว่า จงไปยังหมู่บ้านเหล่านี้ ปกครองหมู่บ้านเหล่านั้น ปราณะนี้ก็ฉันนั้นแต่งตั้งปราณะอื่นๆ ให้ไปทำหน้าที่ของแต่ละตน ทีละอย่างๆ และวางแต่ละตนไว้ในตำแหน่งของตน
Praśna 3.5
पायूपस्थेऽपानं चक्षुःश्रोत्रे मुखनासिकाभ्यां प्राणः
स्वयं
प्रातिष्टते मध्ये तु समानः ।
एष ह्येतद्धुतमन्नं समं
नयति
तस्मादेताः सप्तार्चिषो भवन्ति ॥ ३.५ ॥
อปานะอยู่ที่ทวารหนักและอวัยวะเพศ จักษุและโสตอยู่ที่ตา และหู ปราณะเองแสดงออกทางปากและจมูก ส่วนสมานะตั้งอยู่ตรงกลาง เพราะปราณะนี้นำอาหารที่ถวายแล้วไปอย่างเสมอกัน เพราะเหตุนั้น เปลวไฟทั้งเจ็ดจึงเกิดจากสิ่งนี้
Praśna 3.6
हृदि ह्येष आत्मा ।
अत्रैतदेकशतं नाडीनं तासां शतं
शतमेकैकस्या द्वासप्ततिर्द्वासप्ततिः
प्रतिशाखानाडीसहस्राणि
भवन्त्यासु व्यानश्चरति ॥ ३.६ ॥
อาตมันนี้อยู่ในหทัย จากที่นี้มีนาฑีหนึ่งร้อยเอ็ด ในนาฑีเหล่านั้น แต่ละหนึ่งมีหนึ่งร้อย แต่ละหนึ่งในนั้นมีเจ็ดสิบสอง และแต่ละเจ็ดสิบสองนั้นมีนาฑีแขนงอีกหลายพัน ในนาฑีเหล่านี้ วยานะเคลื่อนที่ไปมา
Praśna 3.7
अथैकयोर्ध्व उदानः पुण्येन पुण्यं लोकं नयति पापेन
पापमुभाभ्यामेव मनुष्यलोकम् ॥ ३.७ ॥
จากนาฑีหนึ่งในนั้น อุทานะซึ่งเคลื่อนขึ้นไปย่อมนำบุคคลไปสู่โลกแห่งบุญด้วยบุญ และไปสู่โลกแห่งบาปด้วยบาป และไปสู่โลกมนุษย์ด้วยทั้งสองอย่างเท่านั้น
Praśna 3.8
आदित्यो ह वै बाह्यः प्राण उदयत्येष ह्येनं चाक्षुषं
प्राणमनुगृह्णानः ।
पृथिव्यां या देवता सैषा पुरुषस्य
अपानमवष्टभ्यान्तरा यदाकाशः स समानो वायुर्व्यानः ॥ ३.८ ॥
พระอาทิตย์คือปราณะภายนอก ซึ่งขึ้นมา เพราะขึ้นมาเพื่อโปรดปราณะแห่งตา เทวดาที่อยู่ในแผ่นดินนั้นคือสิ่งเดียวกันกับที่ค้ำจุนอปานะของบุรุษ ซึ่งอยู่ระหว่างกลาง อากาศที่อยู่ระหว่างนั้นคือลมสมานะ และนั่นคือวยานะ
Praśna 3.9
तेजो ह वा उदानस्तस्मादुपशान्ततेजाः ।
पुनर्भवमिन्द्रियैर्मनसि सम्पध्यमानैः ॥ ३.९ ॥
แท้จริง ความร้อนคืออุทานะ เพราะเหตุนั้น ผู้ที่ความร้อนสงบลงแล้ว เมื่ออินทรีย์ทั้งหลายรวมลงในมนะ ย่อมได้รับการเกิดใหม่
Praśna 3.10
यच्चित्तस्तेनैष प्राणमायाति ।
प्राणस्तेजसा युक्तः सहात्मना
तथासङ्कल्पितं लोकं नयति ॥ ३.१० ॥
ด้วยจิตที่เขามีอยู่ เขาจึงมาถึงปราณะ ปราณะประกอบด้วยความร้อนและร่วมกับอาตมัน ย่อมนำเขาไปสู่โลกที่ตั้งใจไว้
Praśna 3.11
य एवं विद्वान् प्राणं वेद न हास्य प्रजा हीयतेऽमृतो
भवति तदेषः श्लोकः ॥ ३.११ ॥
ผู้ใดรู้เช่นนี้และรู้จักปราณะ ลูกหลานของเขาย่อมไม่พินาศ เขาย่อมเป็นอมตะ เกี่ยวกับเรื่องนี้ มีคาถาดังนี้
Praśna 3.12
उत्पत्तिमायतिं स्थानं विभुत्वं चैव पञ्चधा ।
अध्यात्मं चैव प्राणस्य विज्ञायामृतमश्नुते
विज्ञायामृतमश्नुत इति ॥ ३.१२ ॥
เมื่อรู้จักที่มา การมา ที่ตั้ง ความแผ่ไปทั่วของปราณะ และลักษณะภายในของปราณะในห้าประการ บุคคลย่อมบรรลุอมตภาพ เมื่อรู้แล้ว ย่อมบรรลุอมตภาพ ดังนี้แล