ଉପନିଷଦ · Praśna 6
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
Praśna 6.1
अथ हैनं सुकेशा भारद्वाजः पप्रच्छ ।
भगवन्
हिरण्यनाभः
कौसल्यो राजपुत्रो मामुपेत्यैतं प्रश्नमपृच्छत ।
षोडशकलं
भारद्वाज पुरुषं वेत्थ ।
तमहं कुमारम्ब्रुवं नाहमिमं
वेद ।
यध्यहमिममवेदिषं कथं ते नावक्ष्यमिति ।
समूलो वा
एष परिशुष्यति योऽनृतमभिवदति तस्मान्नार्हम्यनृतं वक्तुम् ।
स तूष्णीं रथमारुह्य प्रवव्राज ।
तं त्वा पृच्छामि क्वासौ
पुरुष इति ॥ ६.१ ॥
ତେବେ ସୁକେଶା ଭାରଦ୍ୱାଜ ତାଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ: 'ଭଗବନ୍! କୋସଳର ରାଜକୁମାର ହିରଣ୍ୟନାଭ ମୋ ପାଖକୁ ଆସି ଏହି ପ୍ରଶ୍ନ ପଚାରିଥିଲେ: ହେ ଭାରଦ୍ୱାଜ, ତୁମେ କି ଷୋଡ଼ଶକଳ ପୁରୁଷଙ୍କୁ ଜାଣ? ମୁଁ ସେହି ଯୁବକଙ୍କୁ କହିଲି: ମୁଁ ଏହାକୁ ଜାଣେ ନାହିଁ। ଯଦି ମୁଁ ଏହାକୁ ଜାଣିଥାନ୍ତି, ତେବେ ତୁମକୁ କାହିଁକି କହି ନ ଥାନ୍ତି? ଯିଏ ମିଛ କହେ ସେ ମୂଳ ସହିତ ଶୁଖି ଯାଏ; ତେଣୁ ମିଛ କହିବା ମୋ ପାଇଁ ଉଚିତ ନୁହେଁ। ସେ ନୀରବରେ ରଥରେ ଚଢ଼ି ଚାଲିଗଲେ। ବର୍ତ୍ତମାନ ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ ପଚାରୁଛି: ସେହି ପୁରୁଷ କେଉଁଠାରେ ଅଛନ୍ତି?'
Praśna 6.2
तस्मै स होवाच ।
इहैइवान्तःशरीरे सोभ्य स पुरुषो
यस्मिन्नताः षोडशकलाः प्रभवन्तीति ॥ ६.२ ॥
ସେ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ: ହେ ସୌମ୍ୟ, ଏହି ଶରୀର ଭିତରେ ହିଁ ସେହି ପୁରୁଷ ଅଛନ୍ତି, ଯାହାଙ୍କଠାରୁ ଏହି ଷୋଳ କଳା ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ।
Praśna 6.3
स ईक्षाचक्रे ।
कस्मिन्नहमुत्क्रान्त उत्क्रान्तो भविष्यामि
कस्मिन्वा प्रतिष्टिते प्रतिष्टस्यामीति ॥ ६.३ ॥
ସେ ବିଚାର କଲେ: କାହାର ଉତ୍କ୍ରାନ୍ତି ହେଲେ ମୁଁ ଉତ୍କ୍ରାନ୍ତ ହେବି, ଏବଂ କାହାରି ପ୍ରତିଷ୍ଠା ଥିଲେ ମୁଁ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହେବି?
Praśna 6.4
स प्राणमसृजत प्राणाच्छ्रद्धां खं वायुर्ज्योतिरापः
पृथिवीन्द्रियं मनः ।
अन्नमन्नाद्वीर्यं तपो मन्त्राः कर्म
लोका
लोकेषु च नाम च ॥ ६.४ ॥
ସେ ପ୍ରାଣ ସୃଷ୍ଟି କଲେ; ପ୍ରାଣରୁ ଶ୍ରଦ୍ଧା, ଆକାଶ, ବାୟୁ, ଜ୍ୟୋତି, ଜଳ, ପୃଥିବୀ, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଓ ମନ। ଅନ୍ନ, ଅନ୍ନରୁ ବୀର୍ଯ୍ୟ, ତପ, ମନ୍ତ୍ର, କର୍ମ, ଲୋକ, ଏବଂ ଲୋକମାନଙ୍କରେ ନାମ।
Praśna 6.5
स यथेमा नध्यः स्यन्दमानाः समुद्रायणाः समुद्रं
प्राप्यास्तं
गच्छन्ति भिध्येते तासां नामरुपे समुद्र इत्येवं प्रोच्यते ।
एवमेवास्य परिद्रष्टुरिमाः षोडशकलाः पुरुषायणाः
पुरुषं
प्राप्यास्तं गच्छन्ति भिध्येते चासां नामरुपे पुरुष इत्येवं
प्रोच्यते स एषोऽकलोऽमृतो भवति तदेष श्लोकः ॥ ६.५ ॥
ପ୍ରବାହିତ ଏହି ନଦୀମାନେ ସମୁଦ୍ର ଆଡ଼କୁ ଯାଆନ୍ତି; ସମୁଦ୍ରରେ ପହଞ୍ଚି ଅସ୍ତ ହୁଅନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ନାମ-ରୂପ ଭାଙ୍ଗି ଯାଏ, ଏବଂ ତାହାକୁ କେବଳ 'ସମୁଦ୍ର' କୁହାଯାଏ। ସେହିପରି ଏହି ଦ୍ରଷ୍ଟାର ଏହି ଷୋଳ କଳା ପୁରୁଷ ଆଡ଼କୁ ଯାଆନ୍ତି; ପୁରୁଷଙ୍କୁ ପାଇ ଅସ୍ତ ହୁଅନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ନାମ-ରୂପ ଭାଙ୍ଗି ଯାଏ, ଏବଂ ତାଙ୍କୁ କେବଳ 'ପୁରୁଷ' କୁହାଯାଏ। ସେ କଳାରହିତ ଓ ଅମୃତ ହୁଅନ୍ତି। ଏ ବିଷୟରେ ଏକ ଶ୍ଲୋକ ଅଛି।
Praśna 6.6
अरा इव रथनाभौ कला यस्मिन्प्रतिष्टिताः ।
तं वेध्यं पुरुषं वेद यथ मा वो मृत्युः परिव्यथा इति ॥ ६.६ ॥
ରଥଚକ୍ରର ନାଭିରେ ଯେପରି ଅରା ସଂଲଗ୍ନ ଥାଏ, ସେହିପରି ଯାହାଠାରେ ସମସ୍ତ କଳା ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ, ସେହି ବେଧ୍ୟ ପୁରୁଷଙ୍କୁ ଜାଣ, ଯେପରି ମୃତ୍ୟୁ ତୁମକୁ ଦୁଃଖ ନ ଦିଏ।
Praśna 6.7
तान् होवाचैतावदेवाहमेतत् परं ब्रह्म वेद ।
नातः
परमस्तीति ॥ ६.७ ॥
ସେମାନଙ୍କୁ ସେ କହିଲେ: "ଏତିକି ହିଁ ମୁଁ ଏହି ପରବ୍ରହ୍ମକୁ ଜାଣେ। ଏଥିରୁ ଅଧିକ ଆଉ କିଛି ନାହିଁ।"
Praśna 6.8
ते तमर्चयन्तस्त्वं हि नः पिता योऽस्माकमविध्यायाः
परं परं तारयसीति ।
नमः परमऋषिभ्यो नमः
परमऋषिभ्यः ॥ ६.८ ॥
ତାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଦେଇ ସେମାନେ କହିଲେ: "ତୁମେ ହିଁ ଆମର ପିତା; ଅବିଦ୍ୟାର ପାରକୁ, ପରଠାରୁ ପରକୁ ଆମକୁ ପାର କରାଉଛ।" ପରମ ଋଷିମାନଙ୍କୁ ନମସ୍କାର, ପରମ ଋଷିମାନଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।