อุปนิษัท · Praśna 6
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
Praśna 6.1
अथ हैनं सुकेशा भारद्वाजः पप्रच्छ ।
भगवन्
हिरण्यनाभः
कौसल्यो राजपुत्रो मामुपेत्यैतं प्रश्नमपृच्छत ।
षोडशकलं
भारद्वाज पुरुषं वेत्थ ।
तमहं कुमारम्ब्रुवं नाहमिमं
वेद ।
यध्यहमिममवेदिषं कथं ते नावक्ष्यमिति ।
समूलो वा
एष परिशुष्यति योऽनृतमभिवदति तस्मान्नार्हम्यनृतं वक्तुम् ।
स तूष्णीं रथमारुह्य प्रवव्राज ।
तं त्वा पृच्छामि क्वासौ
पुरुष इति ॥ ६.१ ॥
ครั้งนั้น สุเกศา ภารทวาชะ ได้ทูลถามท่านว่า ข้าแต่ท่าน เจ้าชายหิรัณยนาภะแห่งโกศล เสด็จมาหาข้าพเจ้าและถามคำถามนี้ว่า โอ ภารทวาชะ ท่านรู้จักปุรุษะผู้มีสิบหกกลาหรือไม่ ข้าพเจ้าตอบกุมารนั้นว่า ข้าพเจ้าไม่รู้จักท่าน หากข้าพเจ้ารู้จัก เหตุใดข้าพเจ้าจะไม่บอกท่าน ผู้กล่าวเท็จย่อมแห้งเหี่ยวไปพร้อมกับรากของตน เพราะฉะนั้นข้าพเจ้าไม่สมควรกล่าวเท็จ กุมารนั้นจึงขึ้นรถเงียบ ๆ แล้วจากไป บัดนี้ข้าพเจ้าขอถามท่านว่า ปุรุษะนั้นอยู่ที่ไหน
Praśna 6.2
तस्मै स होवाच ।
इहैइवान्तःशरीरे सोभ्य स पुरुषो
यस्मिन्नताः षोडशकलाः प्रभवन्तीति ॥ ६.२ ॥
ฤๅษีนั้นตอบเขาว่า ที่นี่เอง ในร่างกายนี้ ท่านผู้เจริญเอ๋ย คือปุรุษะที่กลาทั้งสิบหกเกิดขึ้นจากท่าน
Praśna 6.3
स ईक्षाचक्रे ।
कस्मिन्नहमुत्क्रान्त उत्क्रान्तो भविष्यामि
कस्मिन्वा प्रतिष्टिते प्रतिष्टस्यामीति ॥ ६.३ ॥
ท่านพิจารณาว่า เมื่อข้าพเจ้าออกไปจากอะไร ข้าพเจ้าจะออกไป และเมื่อตั้งมั่นอยู่บนอะไร ข้าพเจ้าจะตั้งมั่นอยู่
Praśna 6.4
स प्राणमसृजत प्राणाच्छ्रद्धां खं वायुर्ज्योतिरापः
पृथिवीन्द्रियं मनः ।
अन्नमन्नाद्वीर्यं तपो मन्त्राः कर्म
लोका
लोकेषु च नाम च ॥ ६.४ ॥
ท่านสร้างปราณ จากปราณเกิดศรัทธา อากาศ ลม แสง น้ำ ดิน อินทรีย์ และใจ จากอาหารเกิดกำลัง ตบะ มนตร์ กรรม โลกทั้งหลาย และในโลกทั้งหลายเกิดนาม
Praśna 6.5
स यथेमा नध्यः स्यन्दमानाः समुद्रायणाः समुद्रं
प्राप्यास्तं
गच्छन्ति भिध्येते तासां नामरुपे समुद्र इत्येवं प्रोच्यते ।
एवमेवास्य परिद्रष्टुरिमाः षोडशकलाः पुरुषायणाः
पुरुषं
प्राप्यास्तं गच्छन्ति भिध्येते चासां नामरुपे पुरुष इत्येवं
प्रोच्यते स एषोऽकलोऽमृतो भवति तदेष श्लोकः ॥ ६.५ ॥
เปรียบเหมือนแม่น้ำทั้งหลายที่ไหลไปสู่มหาสมุทร เมื่อถึงมหาสมุทรแล้วก็ถึงความดับ นามและรูปของแม่น้ำเหล่านั้นก็แตกสลาย และเรียกกันเพียงว่ามหาสมุทร ฉันใด กลาทั้งสิบหกของผู้เห็นนี้ที่มุ่งไปสู่ปุรุษะ เมื่อถึงปุรุษะแล้วก็ถึงความดับ นามและรูปของกลาเหล่านั้นก็แตกสลาย และเรียกกันเพียงว่าปุรุษะ ฉันนั้น ผู้นั้นย่อมไร้กลาและเป็นอมตะ ในเรื่องนี้มีคาถาดังนี้
Praśna 6.6
अरा इव रथनाभौ कला यस्मिन्प्रतिष्टिताः ।
तं वेध्यं पुरुषं वेद यथ मा वो मृत्युः परिव्यथा इति ॥ ६.६ ॥
เหมือนซี่ล้อทั้งหลายยึดอยู่ที่ดุมรถ กลาทั้งหลายก็ยึดอยู่ในปุรุษะนั้น จงรู้ปุรุษะผู้ควรถูกแทง เพื่อความตายจะไม่ทำให้พวกท่านเดือดร้อน
Praśna 6.7
तान् होवाचैतावदेवाहमेतत् परं ब्रह्म वेद ।
नातः
परमस्तीति ॥ ६.७ ॥
ท่านกล่าวแก่เขาเหล่านั้นว่า ข้าพเจ้ารู้จักพรหมันอันสูงสุดเพียงเท่านี้ ไม่มีสิ่งใดสูงกว่านี้
Praśna 6.8
ते तमर्चयन्तस्त्वं हि नः पिता योऽस्माकमविध्यायाः
परं परं तारयसीति ।
नमः परमऋषिभ्यो नमः
परमऋषिभ्यः ॥ ६.८ ॥
เขาเหล่านั้นสักการะท่านแล้วกล่าวว่า ท่านเป็นบิดาของพวกเรา ผู้นำพวกเราข้ามพ้นความไม่รู้ ข้ามพ้นสิ่งที่อยู่เหนือสิ่งอื่นทั้งปวง ขอนมัสการแด่ฤๅษีผู้สูงสุด ขอนมัสการแด่ฤๅษีผู้สูงสุด