ఉపనిషత్తులు · Taittirīya 2
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
Taittirīya 2.1
ॐ ब्रह्मविदाप्नोति परम् । तदेषाऽभ्युक्ता । सत्यं ज्ञानमनन्तं ब्रह्म । यो वेद निहितं गुहायां परमे व्योमन् ।
सोऽश्नुते सर्वान् कामान् सह ब्रह्मणा विपश्चितेति ॥ तस्माद्वा एतस्मादात्मन आकाशः संभूतः । आकाशाद्वायुः ।
वायोरग्निः । अग्नेरापः । अद्भ्यः पृथिवी । पृथिव्या ओषधयः । ओषधीभ्योऽन्नम् । अन्नाद्रेतः । रेतसः पुरुषः ।
स वा एष पुरुषोऽन्नरसमयः । तस्येदमेव शिरः । अयं दक्षिणः पक्षः । अयमुत्तरः पक्षः । अयमात्मा ।
इदं पुच्छं प्रतिष्ठा । तदप्येष श्लोको भवति ॥ २.१ ॥
ఓం. బ్రహ్మను తెలిసినవాడు పరమాన్ని పొందుతాడు. దీని గురించి ఇలా చెప్పబడింది: బ్రహ్మ సత్యం, జ్ఞానం, అనంతం. హృదయ గుహలో, పరమ ఆకాశంలో అది నిహితమై ఉందని తెలిసినవాడు, విపశ్చిత్తు అయిన బ్రహ్మతో కూడి సమస్త కోరికలను అనుభవిస్తాడు. ఈ ఆత్మ నుండే ఆకాశం పుట్టింది; ఆకాశం నుండి వాయువు, వాయువు నుండి అగ్ని, అగ్ని నుండి నీరు, నీటి నుండి భూమి, భూమి నుండి ఓషధులు, ఓషధుల నుండి అన్నం, అన్నం నుండి రేతస్సు, రేతస్సు నుండి పురుషుడు పుట్టారు. ఈ పురుషుడు అన్నరసమయుడు. ఇదే అతని తల, ఇది కుడి పక్షం, ఇది ఎడమ పక్షం, ఇది ఆత్మ (మొండెం), ఇది తోక మరియు ఆధారం. దీనిపై ఈ శ్లోకం కూడా ఉంది.
Taittirīya 2.2
अन्नाद्वै प्रजाः प्रजायन्ते । याः काश्च पृथिवीँ श्रिताः । अथो अन्नेनैव जीवन्ति । अथैनदपि यन्त्यन्ततः ।
अन्नँ हि भूतानां ज्येष्ठम् । तस्मात् सर्वौषधमुच्यते । सर्वं वै तेऽन्नमाप्नुवन्ति । येऽन्नं ब्रह्मोपासते ।
अन्नँ हि भूतानां ज्येष्ठम् । तस्मात् सर्वौषधमुच्यते । अन्नाद् भूतानि जायन्ते । जातान्यन्नेन वर्धन्ते ।
अद्यतेऽत्ति च भूतानि । तस्मादन्नं तदुच्यत इति । तस्माद्वा एतस्मादन्नरसमयात् । अन्योऽन्तर आत्मा प्राणमयः ।
तेनैष पूर्णः । स वा एष पुरुषविध एव । तस्य पुरुषविधताम्। अन्वयं पुरुषविधः । तस्य प्राण एव शिरः ।
व्यानो दक्षिणः पक्षः । अपान उत्तरः पक्षः । आकाश आत्मा । पृथिवी पुच्छं प्रतिष्ठा । तदप्येष श्लोको भवति ॥ २.२ ॥
అన్నం నుండే భూమిపై ఆధారపడిన ప్రాణులు పుడతాయి. అన్నంతోనే అవి జీవిస్తాయి, చివరికి దానిలోకే తిరిగి వెళ్తాయి. ప్రాణులలో అన్నమే జ్యేష్ఠం; అందువల్ల అది సర్వౌషధం అని చెప్పబడుతుంది. అన్నాన్ని బ్రహ్మంగా ఉపాసించేవారు అన్నాన్నంతటినీ పొందుతారు. అన్నం నుండి ప్రాణులు పుడతాయి, పుట్టి అన్నంతోనే పెరుగుతాయి. అది తినబడుతుంది, ప్రాణులను కూడా తింటుంది; అందుచేత అది అన్నం అని పిలువబడుతుంది. ఆ అన్నరసమయ ఆత్మకంటే భిన్నమైన లోపలి మరొక ఆత్మ ప్రాణమయుడు. దానితో ఇది నిండి ఉంది. అది కూడా పురుష ఆకారమే. దానికి అనుగుణంగా ఇదీ పురుష ఆకారం. దాని ప్రాణమే తల; వ్యానం కుడి పక్షం; అపానం ఎడమ పక్షం; ఆకాశమే ఆత్మ (మొండెం); భూమి తోక మరియు ఆధారం. దీనిపై ఈ శ్లోకం కూడా ఉంది.
Taittirīya 2.3
प्राणं देवा अनु प्राणन्ति । मनुष्याः पशवश्च ये । प्राणो हि भूतानामायुः । तस्मात् सर्वायुषमुच्यते । सर्वमेव त आयुर्यन्ति ।
ये प्राणं ब्रह्मोपासते । प्राणो हि भूतानामायुः । तस्मात् सर्वायुषमुच्यत इति । तस्यैष एव शारीर आत्मा ।
यः पूर्वस्य तस्माद्वा एतस्मात् प्राणमयात् । अन्योऽन्तर आत्मा मनोमयः । तेनैष पूर्णः । स वा एष पुरुषविध एव ।
तस्य पुरुषविधताम् । अन्वयं पुरुषविधः । तस्य यजुरेव शिरः । ऋग्दक्षिणः पक्षः । सामोत्तरः पक्षः । आदेश आत्मा ।
अथर्वाङ्गिरसः पुच्छं प्रतिष्ठा । तदप्येष श्लोको भवति ॥ २.३ ॥
దేవతలు ప్రాణాన్ని అనుసరించి ప్రాణం పొందుతారు; మనుషులు, పశువులు కూడా అంతే. ప్రాణమే ప్రాణులకు ఆయువు. అందువల్ల అది సంపూర్ణ ఆయువు అని చెప్పబడుతుంది. వారందరూ తమ ఆయువును పొందుతారు. ప్రాణాన్నే బ్రహ్మంగా ఉపాసించేవారికి, ప్రాణమే ప్రాణులకు ఆయువు; అందువల్ల అది సంపూర్ణ ఆయువు అని చెప్పబడుతుంది. ఇదే అతని శరీర ఆత్మ. పూర్వపు దానికంటే, ఈ ప్రాణమయ ఆత్మకంటే, మనోమయమైన మరో అంతర ఆత్మ ఉంది; దానితో ఇది పూర్ణమవుతుంది. అది నిశ్చయంగా పురుష రూపమే. దాని తల యజుస్సు, కుడి రెక్క ఋక్కు, ఎడమ రెక్క సామం, ఆదేశం ఆత్మ. అథర్వాంగిరసులు దాని తోక, ఆధారం. దీనిపై ఈ శ్లోకం కూడా ఉంది.
Taittirīya 2.4
यतो वाचो निवर्तन्ते । अप्राप्य मनसा सह । आनन्दं ब्रह्मणो विद्वान् । न बिभेति कदाचनेति । तस्यैष एव शारीर आत्मा ।
यः पूर्वस्य तस्माद्वा एतस्मान्मनोमयात् । अन्योऽन्तर आत्मा विज्ञानमयः । तेनैष पूर्णः । स वा एष पुरुषविध एव ।
तस्य पुरुषविधताम् । अन्वयं पुरुषविधः । तस्य श्रद्धैव शिरः । ऋतं दक्षिणः पक्षः । सत्यमुत्तरः पक्षः । योग आत्मा ।
महः पुच्छं प्रतिष्ठा । तदप्येष श्लोको भवति ॥ २.४ ॥
వాక్కు మనస్సుతో కలిసి దేనిని పొందక తిరిగి వస్తుందో, బ్రహ్మానందాన్ని తెలిసినవాడు ఎప్పుడూ భయపడడు. ఇదే అతని శరీర ఆత్మ. పూర్వపు దానికంటే, ఈ మనోమయ ఆత్మకంటే, విజ్ఞానమయమైన మరో అంతర ఆత్మ ఉంది; దానితో ఇది పూర్ణమవుతుంది. అది నిశ్చయంగా పురుష రూపమే. దాని తల శ్రద్ధ, కుడి రెక్క ఋతం, ఎడమ రెక్క సత్యం, యోగం ఆత్మ. మహః దాని తోక, ఆధారం. దీనిపై ఈ శ్లోకం కూడా ఉంది.
Taittirīya 2.5
विज्ञानं यज्ञं तनुते । कर्माणि तनुतेऽपि च । विज्ञानं देवाः सर्वे । ब्रह्म ज्येष्ठमुपासते । विज्ञानं ब्रह्म चेद्वेद ।
तस्माच्चेन्न प्रमाद्यति शरीरे पाप्मनो हित्वा । सर्वान्कामान्समश्नुत इति । तस्यैष एव शारीर आत्मा । यः पूर्वस्य ।
तस्माद्वा एतस्माद्विज्ञानमयात् । अन्योऽन्तर आत्माऽऽनन्दमयः । तेनैष पूर्णः । स वा एष पुरुषविध एव ।
तस्य पुरुषविधताम् । अन्वयं पुरुषविधः । तस्य प्रियमेव शिरः । मोदो दक्षिणः पक्षः । प्रमोद उत्तरः पक्षः ।
आनन्द आत्मा । ब्रह्म पुच्छं प्रतिष्ठा । तदप्येष श्लोको भवति ॥ २.५ ॥
విజ్ఞానం యజ్ఞాన్ని విస్తరింపజేస్తుంది; కర్మలను కూడా విస్తరింపజేస్తుంది. విజ్ఞానాన్ని దేవతలందరూ జ్యేష్ఠ బ్రహ్మంగా ఉపాసిస్తారు. విజ్ఞానమే బ్రహ్మమని ఎవరైనా తెలిస్తే, దానివల్ల శరీరంలో అజాగ్రత్త చూపకుండా ఉంటే, పాపాలను విడిచి అన్ని కోరికలను పొందుతాడు. ఇదే అతని శరీర ఆత్మ. పూర్వపు దానికంటే, ఈ విజ్ఞానమయ ఆత్మకంటే, ఆనందమయమైన మరో అంతర ఆత్మ ఉంది; దానితో ఇది పూర్ణమవుతుంది. అది నిశ్చయంగా పురుష రూపమే. దాని తల ప్రియమే, కుడి రెక్క మోదం, ఎడమ రెక్క ప్రమోదం. ఆనందమే ఆత్మ. బ్రహ్మం దాని తోక, ఆధారం. దీనిపై ఈ శ్లోకం కూడా ఉంది.
Taittirīya 2.6
असन्नेव स भवति असद्ब्रह्मेति वेद चेत् । ब्रह्मेति चेद्वेद । सन्तमेनं ततो विदुरिति । तस्यैष एव शारीर आत्मा ।
यः पूर्वस्य अथातोऽनुप्रश्नाः । उताविद्वानमुं लोकं प्रेत्य । कश्चन गच्छी३ । आहो विद्वानमुं लोकं प्रेत्य कश्चित्समश्नुता ३ उ ।
सोऽकामयत । बहुभ्यां प्रजायेयेति । स तपोऽतप्यत । स तपस्तप्त्वा । इदँ सर्वमसृजत । यदिदं किञ्च । तत्सृष्ट्वा ।
तदेवानुप्राविशत् । तदनुप्रविश्य । सच्च त्यच्चाभवत् । निरुक्तं चानिरुक्तं च । निलयनं चानिलयनं च । विज्ञानं चाविज्ञानं च ।
सत्यं चानृतं च । सत्यमभवत् । यदिदं किञ्च । तत्सत्यमित्याचक्षते । तदप्येष श्लोको भवति ॥ २.६ ॥
అది ఉన్నదైతే 'బ్రహ్మము లేనిది' అని తెలిసినవాడు అసత్తే అవుతాడు. 'బ్రహ్మము ఉంది' అని తెలిస్తే, అతడిని సత్తుగా తెలుసుకుంటారు. అదే అతని శారీర ఆత్మ. పూర్వానికి సంబంధించిన తరువాతి ప్రశ్నలు: అజ్ఞానియై ఈ లోకాన్ని విడిచి ఎవరైనా వెళ్తున్నారా, లేక జ్ఞానియై ఈ లోకాన్ని విడిచి ఎవరైనా పూర్తిగా పొందుతున్నారా? అతడు 'నేను అనేకంగా పుట్టాలి' అని కోరాడు. తపస్సు చేశాడు. తపస్సు చేసి ఇదంతా సృష్టించాడు, ఇక్కడ ఉన్నదేదైనా. సృష్టించి దానిలోనే ప్రవేశించాడు. ప్రవేశించి సత్తూ త్యత్తూ అయ్యాడు; నిరుక్తమూ అనిరుక్తమూ, నిలయనమూ అనిలయనమూ, విజ్ఞానమూ అవిజ్ఞానమూ, సత్యమూ అసత్యమూ అయ్యాడు. సత్యమే అయ్యాడు. ఇక్కడ ఉన్నదేదైనా దానిని 'సత్యం' అంటారు. దీనిపై ఈ శ్లోకం కూడా ఉంది.
Taittirīya 2.7
असद्वा इदमग्र आसीत् । ततो वै सदजायत । तदात्मानँ स्वयमकुरुत । तस्मात्तत्सुकृतमुच्यत इति । यद्वै तत् सुकृतम् ।
रसो वै सः । रसँ ह्येवायं लब्ध्वाऽऽनन्दी भवति । को ह्येवान्यात्कः प्राण्यात् । यदेष आकाश आनन्दो न स्यात् ।
एष ह्येवानन्दयाति । यदा ह्येवैष एतस्मिन्नदृश्येऽनात्म्येऽनिरुक्तेऽनिलयनेऽभयं प्रतिष्ठां विन्दते । अथ सोऽभयं गतो भवति ।
यदा ह्येवैष एतस्मिन्नुदरमन्तरं कुरुते । अथ तस्य भयं भवति । तत्त्वेव भयं विदुषोऽमन्वानस्य । तदप्येष श्लोको भवति ॥ २.७ ॥
ఆదిలో ఇది అసత్తే ఉండింది. అక్కడనుంచే సత్తు పుట్టింది. అతడు తనను తానే రూపొందించుకున్నాడు. అందువల్ల అది 'సుకృతం' అని చెప్పబడుతుంది. ఏది సుకృతమో అదే రసం. ఆ రసాన్ని పొంది ఇతడు ఆనందమయుడవుతాడు. ఆకాశంలో ఈ ఆనందం లేకపోతే, ఎవరు జీవిస్తారు, ఎవరు ఊపిరి తీసుకుంటారు? ఇతడే ఆనందాన్ని ఇస్తాడు. ఈ కనబడనిదీ, ఆత్మేతరమైనదీ, వర్ణింపరానిదీ, ఆధారం లేనిదీ అయిన దానిలో అభయమైన స్థితిని పొందినప్పుడు, అభయాన్ని చేరుకుంటాడు. దీనిలో కొంచెం భేదం చేస్తే, అతనికి భయం కలుగుతుంది. భేదం చూసే జ్ఞానహీనునికి అదే భయం. దీనిపై ఈ శ్లోకం కూడా ఉంది.
Taittirīya 2.8
भीषाऽस्माद्वातः पवते । भीषोदेति सूर्यः । भीषाऽस्मादग्निश्चेन्द्रश्च । मृत्युर्धावति पञ्चम इति । सैषाऽऽनन्दस्य मीमाँसा भवति ।
युवा स्यात्साधुयुवाऽध्यायकः । आशिष्ठो द्रढिष्ठो बलिष्ठः । तस्येयं पृथिवी सर्वा वित्तस्य पूर्णा स्यात् । स एको मानुष आनन्दः ।
ते ये शतं मानुषा आनन्दाः । स एको मनुष्यगन्धर्वाणामानन्दः । श्रोत्रियस्य चाकामहतस्य । ते ये शतं मनुष्यगन्धर्वाणामानन्दाः ।
स एको देवगन्धर्वाणामानन्दः । श्रोत्रियस्य चाकामहतस्य । ते ये शतं देवगन्धर्वाणामानन्दाः । स एकः पितृणां चिरलोकलोकानामानन्दः ।
स एक आजानजानां देवानामानन्दः । श्रोत्रियस्य चाकामहतस्य । ते ये शतमाजानजानां देवानामानन्दाः ।
स एकः कर्मदेवानां देवानामानन्दः । ये कर्मणा देवानपि यन्ति । श्रोत्रियस्य चाकामहतस्य । ते ये शतं कर्मदेवानां देवानामानन्दाः ।
स एको देवानामानन्दः । श्रोत्रियस्य चाकामहतस्य । ते ये शतं देवानामानन्दाः । स एक इन्द्रस्याऽऽनन्दः । श्रोत्रियस्य चाकामहतस्य ।
ते ये शतमिन्द्रस्याऽऽनन्दाः । स एको बृहस्पतेरानन्दः । श्रोत्रियस्य चाकामहतस्य । ते ये शतं बृहस्पतेरानन्दाः । स एकः प्रजापतेरानन्दः ।
श्रोत्रियस्य चाकामहतस्य । ते ये शतं प्रजापतेरानन्दाः । स एको ब्रह्मण आनन्दः । श्रोत्रियस्य चाकामहतस्य । स यश्चायं पुरुषे ।
यश्चासावादित्ये । स एकः । स य एवंवित् । अस्माल्लोकात्प्रेत्य । एतमन्नमयमात्मानमुपसङ्क्रामति । एतं प्राणमयमात्मानमुपसङ्क्रामति ।
एतं मनोमयमात्मानमुपसङ्क्रामति । एतं विज्ञानमयमात्मानमुपसङ्क्रामति । एतमानन्दमयमात्मानमुपसङ्क्रामति । तदप्येष श्लोको भवति ॥ २.८ ॥
దీని భయం వలన గాలి వీస్తుంది; దీని భయం వలన సూర్యుడు ఉదయిస్తాడు; దీని భయం వలన అగ్ని, ఇంద్రుడు, ఐదవవాడైన మృత్యువు పరుగెత్తుతారు. ఇదే ఆనందం గురించిన విచారణ. ఒక యువకుడు ఉండుగాక, మంచి యువకుడు, వేదాధ్యయనం చేసినవాడు, అత్యంత దృఢుడు, బలవంతుడు. అతనికి ఈ భూమి అంతా సంపదతో నిండి ఉండుగాక. అది మనుష్యుల ఒక ఆనందం. మనుష్యుల వంద ఆనందాలు మనుష్య-గంధర్వుల ఒక ఆనందం, శ్రోత్రియుడు మరియు కామరహితుడికి. మనుష్య-గంధర్వుల వంద ఆనందాలు దేవ-గంధర్వుల ఒక ఆనందం. దేవ-గంధర్వుల వంద ఆనందాలు చిరకాల లోకాలలో నివసించే పితృదేవతల ఒక ఆనందం. అది ఆజానజ దేవతల ఒక ఆనందం. ఆజానజ దేవతల వంద ఆనందాలు కర్మదేవతల ఒక ఆనందం, కర్మముల ద్వారా దేవతలను కూడా పొందేవారు. కర్మదేవతల వంద ఆనందాలు దేవతల ఒక ఆనందం. దేవతల వంద ఆనందాలు ఇంద్రుని ఒక ఆనందం. ఇంద్రుని వంద ఆనందాలు బృహస్పతి ఒక ఆనందం. బృహస్పతి వంద ఆనందాలు ప్రజాపతి ఒక ఆనందం. ప్రజాపతి వంద ఆనందాలు బ్రహ్మ ఒక ఆనందం. పురుషునిలో ఉన్నది, ఆదిత్యునిలో ఉన్నది ఒకటే. ఇలా తెలిసినవాడు ఈ లోకం నుండి వెళ్లి అన్నమయ ఆత్మను పొందుతాడు; ప్రాణమయ ఆత్మను, మనోమయ ఆత్మను, విజ్ఞానమయ ఆత్మను, ఆనందమయ ఆత్మను పొందుతాడు. ఈ విషయంలో ఈ శ్లోకం కూడా ఉంది.
Taittirīya 2.9
यतो वाचो निवर्तन्ते अप्राप्य मनसा सह । आनन्दं ब्रह्मणो विद्वान् । न बिभेत कुतश्चनेति । एतँ ह वाव न तपति । किमहँ साधु नाकरवम् ।
किमहं पापमकरवमिति । स य एवं विद्वानेते आत्मानँ स्पृणुते । उभे ह्येवैष एते आत्मानँ स्पृणुते । य एवं वेद । इत्युपनिषत् ॥ २.९ ॥
ఏది నుండి వాక్కులు మనస్సుతో కలిసి చేరలేక తిరిగి వస్తాయో, బ్రహ్మానందాన్ని తెలిసినవాడు దేనికీ భయపడడు. 'నేను ఎందుకు మంచి చేయలేదు?' లేదా 'నేను ఎందుకు పాపం చేశాను?' అనే బాధ అతడిని నిజంగా వేధించదు. ఇలా తెలిసినవాడు ఈ రెండింటి నుండి తన ఆత్మను రక్షించుకుంటాడు. ఇలా తెలిసినవాడు నిజంగా ఈ రెండింటి నుండి తన ఆత్మను రక్షిస్తాడు. ఇది ఉపనిషత్తు.