Upanisad · Taittirīya 2
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
Taittirīya 2.1
ॐ ब्रह्मविदाप्नोति परम् । तदेषाऽभ्युक्ता । सत्यं ज्ञानमनन्तं ब्रह्म । यो वेद निहितं गुहायां परमे व्योमन् ।
सोऽश्नुते सर्वान् कामान् सह ब्रह्मणा विपश्चितेति ॥ तस्माद्वा एतस्मादात्मन आकाशः संभूतः । आकाशाद्वायुः ।
वायोरग्निः । अग्नेरापः । अद्भ्यः पृथिवी । पृथिव्या ओषधयः । ओषधीभ्योऽन्नम् । अन्नाद्रेतः । रेतसः पुरुषः ।
स वा एष पुरुषोऽन्नरसमयः । तस्येदमेव शिरः । अयं दक्षिणः पक्षः । अयमुत्तरः पक्षः । अयमात्मा ।
इदं पुच्छं प्रतिष्ठा । तदप्येष श्लोको भवति ॥ २.१ ॥
Om. Siapa yang mengetahui brahman mencapai yang tertinggi. Tentang ini dikatakan: brahman adalah kebenaran, pengetahuan, tak terbatas. Siapa yang tahu bahwa ia tersimpan di dalam gua hati, di ruang tertinggi, menikmati segala keinginan bersama brahman yang maha tahu. Dari ātman inilah lahir ruang angkasa; dari ruang angkasa lahir udara, dari udara api, dari api air, dari air tanah, dari tanah tumbuhan, dari tumbuhan makanan, dari makanan benih, dari benih manusia. Manusia ini terbuat dari sari makanan. Inilah kepalanya, ini sisi kanan, ini sisi kiri, ini badannya, dan ini ekor serta penopangnya. Tentang ini ada pula syair berikut.
Taittirīya 2.2
अन्नाद्वै प्रजाः प्रजायन्ते । याः काश्च पृथिवीँ श्रिताः । अथो अन्नेनैव जीवन्ति । अथैनदपि यन्त्यन्ततः ।
अन्नँ हि भूतानां ज्येष्ठम् । तस्मात् सर्वौषधमुच्यते । सर्वं वै तेऽन्नमाप्नुवन्ति । येऽन्नं ब्रह्मोपासते ।
अन्नँ हि भूतानां ज्येष्ठम् । तस्मात् सर्वौषधमुच्यते । अन्नाद् भूतानि जायन्ते । जातान्यन्नेन वर्धन्ते ।
अद्यतेऽत्ति च भूतानि । तस्मादन्नं तदुच्यत इति । तस्माद्वा एतस्मादन्नरसमयात् । अन्योऽन्तर आत्मा प्राणमयः ।
तेनैष पूर्णः । स वा एष पुरुषविध एव । तस्य पुरुषविधताम्। अन्वयं पुरुषविधः । तस्य प्राण एव शिरः ।
व्यानो दक्षिणः पक्षः । अपान उत्तरः पक्षः । आकाश आत्मा । पृथिवी पुच्छं प्रतिष्ठा । तदप्येष श्लोको भवति ॥ २.२ ॥
Dari makanan sesungguhnya makhluk-makhluk lahir, yang tinggal di bumi. Dengan makanan mereka hidup, dan pada akhirnya mereka kembali kepadanya. Makanan sesungguhnya adalah yang tertua di antara makhluk; karena itu ia disebut obat segala. Mereka yang memuja makanan sebagai brahman memperoleh segala makanan. Dari makanan makhluk lahir; setelah lahir, mereka tumbuh dengan makanan. Ia dimakan dan memakan makhluk; karena itu disebut makanan. Selain ātman yang terbuat dari sari makanan ini, ada ātman lain di dalamnya, yang terbuat dari prāṇa. Olehnya ini terisi. Ia pun berbentuk manusia. Sesuai dengannya, ini pun berbentuk manusia. Prāṇa-nya adalah kepala; vyāna adalah sisi kanan; apāna adalah sisi kiri; ruang angkasa adalah badan; bumi adalah ekor dan penopang. Tentang ini ada pula syair berikut.
Taittirīya 2.3
प्राणं देवा अनु प्राणन्ति । मनुष्याः पशवश्च ये । प्राणो हि भूतानामायुः । तस्मात् सर्वायुषमुच्यते । सर्वमेव त आयुर्यन्ति ।
ये प्राणं ब्रह्मोपासते । प्राणो हि भूतानामायुः । तस्मात् सर्वायुषमुच्यत इति । तस्यैष एव शारीर आत्मा ।
यः पूर्वस्य तस्माद्वा एतस्मात् प्राणमयात् । अन्योऽन्तर आत्मा मनोमयः । तेनैष पूर्णः । स वा एष पुरुषविध एव ।
तस्य पुरुषविधताम् । अन्वयं पुरुषविधः । तस्य यजुरेव शिरः । ऋग्दक्षिणः पक्षः । सामोत्तरः पक्षः । आदेश आत्मा ।
अथर्वाङ्गिरसः पुच्छं प्रतिष्ठा । तदप्येष श्लोको भवति ॥ २.३ ॥
Para dewa hidup dengan prāṇa, demikian pula manusia dan hewan. Prāṇa adalah kehidupan makhluk; karena itu disebut kehidupan penuh. Mereka semua memperoleh kehidupan penuh mereka. Bagi mereka yang memuja prāṇa sebagai brahman, prāṇa adalah kehidupan makhluk; karena itu disebut kehidupan penuh. Inilah ātman jasmani dari dia. Di luar yang sebelumnya, dari ātman yang terbuat dari prāṇa ini, ada ātman batin yang terbuat dari pikiran; olehnya ini menjadi penuh. Ia memang berwujud manusia. Sesuai wujud manusia, ia memiliki bentuk manusia yang sama. Kepalanya adalah Yajus, sayap kanannya Ṛg, sayap kirinya Sāma, dan perintahnya adalah ātman. Atharvāṅgiras adalah ekor dan penopangnya. Mengenai hal ini ada pula syair ini.
Taittirīya 2.4
यतो वाचो निवर्तन्ते । अप्राप्य मनसा सह । आनन्दं ब्रह्मणो विद्वान् । न बिभेति कदाचनेति । तस्यैष एव शारीर आत्मा ।
यः पूर्वस्य तस्माद्वा एतस्मान्मनोमयात् । अन्योऽन्तर आत्मा विज्ञानमयः । तेनैष पूर्णः । स वा एष पुरुषविध एव ।
तस्य पुरुषविधताम् । अन्वयं पुरुषविधः । तस्य श्रद्धैव शिरः । ऋतं दक्षिणः पक्षः । सत्यमुत्तरः पक्षः । योग आत्मा ।
महः पुच्छं प्रतिष्ठा । तदप्येष श्लोको भवति ॥ २.४ ॥
Dari mana ucapan kembali tanpa mencapainya bersama pikiran, orang yang mengetahui kebahagiaan brahman tidak pernah takut. Inilah ātman jasmani dari dia. Di luar yang sebelumnya, dari ātman yang terbuat dari pikiran ini, ada ātman batin yang terbuat dari pengetahuan; olehnya ini menjadi penuh. Ia memang berwujud manusia. Sesuai wujud manusia, ia memiliki bentuk manusia yang sama. Kepalanya adalah keyakinan (śraddhā), sayap kanannya ṛta, sayap kirinya kebenaran (satya), dan yoga adalah ātman. Mahas adalah ekor dan penopangnya. Mengenai hal ini ada pula syair ini.
Taittirīya 2.5
विज्ञानं यज्ञं तनुते । कर्माणि तनुतेऽपि च । विज्ञानं देवाः सर्वे । ब्रह्म ज्येष्ठमुपासते । विज्ञानं ब्रह्म चेद्वेद ।
तस्माच्चेन्न प्रमाद्यति शरीरे पाप्मनो हित्वा । सर्वान्कामान्समश्नुत इति । तस्यैष एव शारीर आत्मा । यः पूर्वस्य ।
तस्माद्वा एतस्माद्विज्ञानमयात् । अन्योऽन्तर आत्माऽऽनन्दमयः । तेनैष पूर्णः । स वा एष पुरुषविध एव ।
तस्य पुरुषविधताम् । अन्वयं पुरुषविधः । तस्य प्रियमेव शिरः । मोदो दक्षिणः पक्षः । प्रमोद उत्तरः पक्षः ।
आनन्द आत्मा । ब्रह्म पुच्छं प्रतिष्ठा । तदप्येष श्लोको भवति ॥ २.५ ॥
Pengetahuan memperluas kurban dan memperluas perbuatan. Semua dewa memuja pengetahuan sebagai brahman yang tertua. Jika seseorang mengetahui pengetahuan sebagai brahman, dan tidak lalai dalam tubuh, setelah meninggalkan kejahatan ia memperoleh segala keinginan. Inilah ātman jasmani dari dia, yang sebelumnya. Dari ātman yang terbuat dari pengetahuan ini, ada ātman batin yang terbuat dari kebahagiaan; olehnya ini menjadi penuh. Ia memang berwujud manusia. Sesuai wujud manusia, ia memiliki bentuk manusia yang sama. Kepalanya adalah yang dicintai, sayap kanannya sukacita (moda), sayap kirinya sukacita besar (pramoda). Kebahagiaan adalah ātman. Brahman adalah ekor dan penopangnya. Mengenai hal ini ada pula syair ini.
Taittirīya 2.6
असन्नेव स भवति असद्ब्रह्मेति वेद चेत् । ब्रह्मेति चेद्वेद । सन्तमेनं ततो विदुरिति । तस्यैष एव शारीर आत्मा ।
यः पूर्वस्य अथातोऽनुप्रश्नाः । उताविद्वानमुं लोकं प्रेत्य । कश्चन गच्छी३ । आहो विद्वानमुं लोकं प्रेत्य कश्चित्समश्नुता ३ उ ।
सोऽकामयत । बहुभ्यां प्रजायेयेति । स तपोऽतप्यत । स तपस्तप्त्वा । इदँ सर्वमसृजत । यदिदं किञ्च । तत्सृष्ट्वा ।
तदेवानुप्राविशत् । तदनुप्रविश्य । सच्च त्यच्चाभवत् । निरुक्तं चानिरुक्तं च । निलयनं चानिलयनं च । विज्ञानं चाविज्ञानं च ।
सत्यं चानृतं च । सत्यमभवत् । यदिदं किञ्च । तत्सत्यमित्याचक्षते । तदप्येष श्लोको भवति ॥ २.६ ॥
Jika seseorang mengetahui 'brahman tidak ada', ia menjadi tidak ada. Jika ia mengetahui 'brahman ada', maka orang mengenalnya sebagai yang ada. Inilah ātman jasmaninya. Berikut pertanyaan lanjutan tentang yang sebelumnya: apakah orang yang meninggalkan dunia ini tanpa pengetahuan pergi ke sana, atau orang yang meninggalkan dunia ini dengan pengetahuan sepenuhnya mencapainya? Ia berkehendak: 'Semoga aku menjadi banyak, semoga aku lahir.' Ia melakukan tapas. Setelah melakukan tapas, ia menciptakan segala ini, apa pun yang ada di sini. Setelah menciptakannya, ia masuk ke dalam itu sendiri. Setelah masuk, ia menjadi yang nyata dan yang tidak nyata; yang terbatas dan yang tak terbatas, yang bersandar dan yang tak bersandar, pengetahuan dan ketidaktahuan, yang benar dan yang salah. Ia menjadi yang benar. Apa pun yang ada di sini, itu disebut 'yang benar'. Tentang ini ada pula syair ini.
Taittirīya 2.7
असद्वा इदमग्र आसीत् । ततो वै सदजायत । तदात्मानँ स्वयमकुरुत । तस्मात्तत्सुकृतमुच्यत इति । यद्वै तत् सुकृतम् ।
रसो वै सः । रसँ ह्येवायं लब्ध्वाऽऽनन्दी भवति । को ह्येवान्यात्कः प्राण्यात् । यदेष आकाश आनन्दो न स्यात् ।
एष ह्येवानन्दयाति । यदा ह्येवैष एतस्मिन्नदृश्येऽनात्म्येऽनिरुक्तेऽनिलयनेऽभयं प्रतिष्ठां विन्दते । अथ सोऽभयं गतो भवति ।
यदा ह्येवैष एतस्मिन्नुदरमन्तरं कुरुते । अथ तस्य भयं भवति । तत्त्वेव भयं विदुषोऽमन्वानस्य । तदप्येष श्लोको भवति ॥ २.७ ॥
Pada mulanya ini adalah yang tidak ada. Dari situ lahirlah yang ada. Ia menjadikan dirinya sendiri; karena itu disebut 'yang baik dibuat'. Sebab yang baik dibuat itu adalah sari (rasa). Setelah memperoleh sari itu, orang menjadi berbahagia. Sebab siapa yang akan bernapas, siapa yang akan hidup, jika kebahagiaan ini tidak ada di angkasa? Dialah yang memberi kebahagiaan. Ketika seseorang menemukan pijakan yang teguh dalam yang tak tampak, bukan-diri, tak terkatakan, tak bersandar ini, maka ia mencapai ketiadaan takut. Tetapi jika ia membuat sedikit pun pembedaan di dalamnya, maka ada ketakutan. Ketakutan itu bagi orang yang berpengetahuan namun membayangkan perbedaan. Tentang ini ada pula syair ini.
Taittirīya 2.8
भीषाऽस्माद्वातः पवते । भीषोदेति सूर्यः । भीषाऽस्मादग्निश्चेन्द्रश्च । मृत्युर्धावति पञ्चम इति । सैषाऽऽनन्दस्य मीमाँसा भवति ।
युवा स्यात्साधुयुवाऽध्यायकः । आशिष्ठो द्रढिष्ठो बलिष्ठः । तस्येयं पृथिवी सर्वा वित्तस्य पूर्णा स्यात् । स एको मानुष आनन्दः ।
ते ये शतं मानुषा आनन्दाः । स एको मनुष्यगन्धर्वाणामानन्दः । श्रोत्रियस्य चाकामहतस्य । ते ये शतं मनुष्यगन्धर्वाणामानन्दाः ।
स एको देवगन्धर्वाणामानन्दः । श्रोत्रियस्य चाकामहतस्य । ते ये शतं देवगन्धर्वाणामानन्दाः । स एकः पितृणां चिरलोकलोकानामानन्दः ।
स एक आजानजानां देवानामानन्दः । श्रोत्रियस्य चाकामहतस्य । ते ये शतमाजानजानां देवानामानन्दाः ।
स एकः कर्मदेवानां देवानामानन्दः । ये कर्मणा देवानपि यन्ति । श्रोत्रियस्य चाकामहतस्य । ते ये शतं कर्मदेवानां देवानामानन्दाः ।
स एको देवानामानन्दः । श्रोत्रियस्य चाकामहतस्य । ते ये शतं देवानामानन्दाः । स एक इन्द्रस्याऽऽनन्दः । श्रोत्रियस्य चाकामहतस्य ।
ते ये शतमिन्द्रस्याऽऽनन्दाः । स एको बृहस्पतेरानन्दः । श्रोत्रियस्य चाकामहतस्य । ते ये शतं बृहस्पतेरानन्दाः । स एकः प्रजापतेरानन्दः ।
श्रोत्रियस्य चाकामहतस्य । ते ये शतं प्रजापतेरानन्दाः । स एको ब्रह्मण आनन्दः । श्रोत्रियस्य चाकामहतस्य । स यश्चायं पुरुषे ।
यश्चासावादित्ये । स एकः । स य एवंवित् । अस्माल्लोकात्प्रेत्य । एतमन्नमयमात्मानमुपसङ्क्रामति । एतं प्राणमयमात्मानमुपसङ्क्रामति ।
एतं मनोमयमात्मानमुपसङ्क्रामति । एतं विज्ञानमयमात्मानमुपसङ्क्रामति । एतमानन्दमयमात्मानमुपसङ्क्रामति । तदप्येष श्लोको भवति ॥ २.८ ॥
Karena takut kepadanya angin bertiup; karena takut kepadanya matahari terbit; karena takut kepadanya Agni dan Indra berlari, dan maut sebagai yang kelima. Inilah penyelidikan tentang ānanda. Hendaklah ada seorang pemuda, pemuda yang baik, pelajar Veda, sangat kuat, sangat teguh, sangat perkasa. Hendaklah seluruh bumi ini, penuh kekayaan, menjadi miliknya. Itulah satu kebahagiaan manusia. Seratus kebahagiaan manusia adalah satu kebahagiaan para gandharva manusia, bagi orang berilmu yang keinginannya tidak terganggu. Seratus kebahagiaan para gandharva manusia adalah satu kebahagiaan para gandharva dewa, bagi orang berilmu yang keinginannya tidak terganggu. Seratus kebahagiaan para gandharva dewa adalah satu kebahagiaan para leluhur yang berdiam di alam-alam yang berlangsung lama. Seratus kebahagiaan para leluhur adalah satu kebahagiaan para dewa ājānaja, bagi orang berilmu yang keinginannya tidak terganggu. Seratus kebahagiaan para dewa ājānaja adalah satu kebahagiaan para dewa karma, yang melalui perbuatan mencapai bahkan para dewa, bagi orang berilmu yang keinginannya tidak terganggu. Seratus kebahagiaan para dewa karma adalah satu kebahagiaan para dewa. Seratus kebahagiaan para dewa adalah satu kebahagiaan Indra, bagi orang berilmu yang keinginannya tidak terganggu. Seratus kebahagiaan Indra adalah satu kebahagiaan Bṛhaspati, bagi orang berilmu yang keinginannya tidak terganggu. Seratus kebahagiaan Bṛhaspati adalah satu kebahagiaan Prajāpati, bagi orang berilmu yang keinginannya tidak terganggu. Seratus kebahagiaan Prajāpati adalah satu kebahagiaan Brahman, bagi orang berilmu yang keinginannya tidak terganggu. Yang ada di dalam diri manusia dan yang ada di dalam dia yang di matahari adalah satu. Orang yang mengetahui demikian, setelah pergi dari dunia ini, mendekati ātman yang terbuat dari makanan, mendekati ātman yang terbuat dari prāṇa, mendekati ātman yang terbuat dari pikiran, mendekati ātman yang terbuat dari pemahaman, mendekati ātman yang terbuat dari ānanda. Tentang hal ini ada pula syair ini.
Taittirīya 2.9
यतो वाचो निवर्तन्ते अप्राप्य मनसा सह । आनन्दं ब्रह्मणो विद्वान् । न बिभेत कुतश्चनेति । एतँ ह वाव न तपति । किमहँ साधु नाकरवम् ।
किमहं पापमकरवमिति । स य एवं विद्वानेते आत्मानँ स्पृणुते । उभे ह्येवैष एते आत्मानँ स्पृणुते । य एवं वेद । इत्युपनिषत् ॥ २.९ ॥
Dari-Nya ucapan kembali tanpa mencapai-Nya bersama pikiran; orang yang mengetahui kebahagiaan brahman tidak takut apa pun. Sesungguhnya ia tidak tersiksa oleh pikiran: 'Mengapa aku tidak berbuat baik? Mengapa aku berbuat jahat?' Orang yang mengetahui demikian melindungi ātman-nya dari keduanya. Orang yang mengetahui demikian sesungguhnya melindungi ātman-nya dari keduanya. Inilah Upaniṣad.