ऋग्वेद · सूक्त 1.142

1.142.1

समि॑द्धो अग्न॒ आ व॑ह दे॒वाँ अ॒द्य य॒तस्रु॑चे ।
तन्तुं॑ तनुष्व पू॒र्व्यं सु॒तसो॑माय दा॒शुषे॑ ॥

हे अग्नी, चांगला प्रज्वलित होऊन आज देवांना येथे आण. स्रुक् उचलणाऱ्या, सोम पिळून दान करणाऱ्यासाठी प्राचीन सूत्र पसर.

घृ॒तव॑न्त॒मुप॑ मासि॒ मधु॑मन्तं तनूनपाद् ।
य॒ज्ञं विप्र॑स्य॒ माव॑तः शशमा॒नस्य॑ दा॒शुषः॑ ॥

हे तनूनपात्, तूप आणि मधाने भरलेल्या यज्ञाजवळ ये; या विप्राच्या, माझ्यासारख्या श्रमिक दात्याच्या यज्ञाकडे.

शुचिः॑ पाव॒को अद्भु॑तो॒ मध्वा॑ य॒ज्ञं मि॑मिक्षति ।
नरा॒शंसः॒ त्रिरा दि॒वो दे॒वो दे॒वेषु॑ य॒ज्ञियः॑ ॥

शुद्ध, पावन, अद्भुत नराशंस मधाने यज्ञ सिंचतो. देवांमध्ये यज्ञार्ह असा तो देव दिवातून तीन वेळा येतो.

ई॒ळि॒तो अ॑ग्न॒ आ व॒हेन्द्रं॑ चि॒त्रमि॒ह प्रि॒यम् ।
इ॒यं हि त्वा॑ म॒तिर्ममाच्छा॑ सुजिह्व व॒च्यते॑ ॥

हे अग्नी, आवाहित होऊन येथे प्रिय आणि अद्भुत इंद्राला आण. माझी ही भक्ती तुझ्याकडेच उंचावते, हे सुजिह्व; हे उच्चारले जात आहे.

स्तृ॒णा॒नासो॑ य॒तस्रु॑चो ब॒र्हिर्य॒ज्ञे स्व॑ध्व॒रे ।
वृ॒ञ्जे दे॒वव्य॑चस्तम॒मिन्द्रा॑य॒ शर्म॑ स॒प्रथः॑ ॥

स्रुक् उचलून, दर्भ पसरून, सुयज्ञात देवांना सर्वाधिक प्रकट करणारा विस्तीर्ण आश्रय इंद्रासाठी मी निवडतो.

वि श्र॑यन्तामृता॒वृधो॑ प्र॒यै दे॒वेभ्यो॑ म॒हीः ।
पा॒व॒कासः॑ पुरु॒स्पृहो॒ द्वारो॑ दे॒वीर॑स॒श्चतः॑ ॥

ऋताची वाढ करणारी, महान, पावन करणारी, अनेकांना स्वीकारणारी, दिव्य, न अडखळणारी दारे देवांसाठी विस्तारून उघडोत.

आ भन्द॑माने॒ उपा॑के॒ नक्तो॒षासा॑ सु॒पेश॑सा ।
य॒ह्वी ऋ॒तस्य॑ मा॒तरा॒ सीद॑तां ब॒र्हिरा सु॒मत् ॥

सुंदर रूपाच्या रात्री आणि उषा जवळ येऊन ऋताच्या दोन माता म्हणून पवित्र दर्भावर सुखाने बसोत.

म॒न्द्रजि॑ह्वा जुगु॒र्वणी॒ होता॑रा॒ दैव्या॑ क॒वी ।
य॒ज्ञं नो॑ यक्षतामि॒मं सि॒ध्रम॒द्य दि॑वि॒स्पृश॑म् ॥

मधुर जिव्हेचे, उत्साही, दिव्य होता आणि कवी अशा दोघांनी आज आमचा हा पूर्ण यज्ञ, जो आकाशाला स्पर्श करतो, संपन्न करावा.

शुचि॑र्दे॒वेष्वर्पि॑ता॒ होत्रा॑ म॒रुत्सु॒ भार॑ती ।
इळा॒ सर॑स्वती म॒ही ब॒र्हिः सी॑दन्तु य॒ज्ञियाः॑ ॥

देवांमध्ये प्रतिष्ठित शुचि होत्रा, मरुतांसह भारती, इळा, महान सरस्वती — यज्ञयोग्य या देवी पवित्र दर्भावर बसोत.

तन्न॑स्तु॒रीप॒मद्भु॑तं पु॒रु वारं॑ पु॒रु त्मना॑ ।
त्वष्टा॒ पोषा॑य॒ वि ष्य॑तु रा॒ये नाभा॑ नो अस्म॒युः ॥

ते अद्भुत, विशाल रूप त्वष्टा स्वशक्तीने पूषणासाठी प्रकट करोत; संपत्तीसाठी आमच्या नाभीत आमचे कल्याण इच्छिणारे होवोत.

अ॒व॒सृ॒जन्नुप॒ त्मना॑ दे॒वान्य॑क्षि वनस्पते ।
अ॒ग्निर्ह॒व्या सु॑षूदति दे॒वो दे॒वेषु॒ मेधि॑रो ॥

हे वनस्पती, स्वरूपाने देवांना खाली आणून त्यांची पूजा कर; देव अग्नी हव्य देवांकडे पाठवो, देवांमध्ये मेधावी होऊन.

पू॒ष॒ण्वते॑ म॒रुत्व॑ते वि॒श्वदे॑वाय वा॒यवे॑ ।
स्वाहा॑ गाय॒त्रवे॑पसे ह॒व्यमिन्द्रा॑य कर्तन ॥

पूषणयुक्त, मरुतयुक्त, विश्वदेवांसाठी, वायूसाठी — स्वाहा! गायत्रीबल असलेल्या इंद्रासाठी हव्य अर्पण करा.

स्वाहा॑कृता॒न्या ग॑हि॒ उप॑ ह॒व्यानि॑ वी॒तये॑ ।
इन्द्रा ग॑हि श्रु॒धी हवं॒ त्वां ह॑वन्ते अध्व॒रे ॥

स्वाहा म्हणून अर्पिलेल्या आहुतींसह येथे ये; उपभोगासाठी हव्यांजवळ ये. हे इंद्रा, येथे येऊन आवाहन ऐक; अध्वरात ते तुला बोलावत आहेत.