ऋग्वेद · सूक्त 1.52
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.52.1
त्यं सु मे॒षं म॑हया स्व॒र्विदं॑ श॒तं यस्य॑ सु॒भ्वः॑ सा॒कमीर॑ते ।
अत्यं॒ न वाजं॑ हवन॒स्यदं॒ रथ॒मेन्द्रं॑ ववृत्या॒मव॑से सुवृ॒क्तिभिः॑ ॥
त्या मेषाचे गौरव कर, जो स्वर्ग शोधून काढतो; त्याच्यासोबत शंभर तेजस्वी सोबती एकत्र चालतात. वेगवान घोड्याप्रमाणे, यज्ञात बसलेल्या इंद्राचा रथ चांगल्या स्तोत्रांनी मदतीसाठी मी वळवीन.
1.52.2
स पर्व॑तो॒ न ध॒रुणे॒ष्वच्यु॑तः स॒हस्र॑मूति॒स्तवि॑षीषु वावृधे ।
इन्द्रो॒ यद्वृ॒त्रमव॑धीन्नदी॒वृत॑मु॒ब्जन्नर्णां॑सि॒ जर्हृ॑षाणो॒ अन्ध॑सा ॥
तो पर्वतासारखा अचल, दृढ ठिकाणी स्थिर; हजार प्रकारची मदत असलेला, शक्तींमध्ये वाढला. इंद्राने नद्या अडवणाऱ्या वृत्राला मारले तेव्हा सोमाने आनंदित होऊन त्याने पाणी मुक्त केले.
1.52.3
स हि द्व॒रो द्व॒रिषु॑ व॒व्र ऊध॑नि च॒न्द्रबु॑ध्नो॒ मद॑वृद्धो मनी॒षिभिः॑ ।
इन्द्रं॒ तम॑ह्वे स्वप॒स्यया॑ धि॒या मंहि॑ष्ठरातिं॒ स हि पप्रि॒रन्ध॑सः ॥
तो दारांच्या अर्गळेसारखा, ऊधसात चमकणारा, चंद्रासारख्या पायाचा, मदाने वाढलेला; ज्ञानी लोकांकडून त्याला मी आवाहन करतो. त्या इंद्राला, महान दात्याला, चांगल्या कर्मांच्या बुद्धीने मी बोलावतो, कारण तोच सोमाने भरतो.
1.52.4
आ यं पृ॒णन्ति॑ दि॒वि सद्म॑बर्हिषः समु॒द्रं न सु॒भ्वः॑ स्वा अ॒भिष्ट॑यः ।
तं वृ॑त्र॒हत्ये॒ अनु॑ तस्थुरू॒तयः॒ शुष्मा॒ इन्द्र॑मवा॒ता अह्रु॑तप्सवः ॥
आकाशात दर्भावर बसलेले ज्याला भरतात, समुद्रासारखे चमकणाऱ्या इच्छांप्रमाणे; त्या इंद्राच्या पाठीशी वृत्राच्या युद्धात मदती उभ्या राहिल्या, वीर शक्ती आणि न थकणारे, न जखमी झालेले सैन्य.
1.52.5
अ॒भि स्ववृ॑ष्टिं॒ मदे॑ अस्य॒ युध्य॑तो र॒घ्वीरि॑व प्रव॒णे स॑स्रुरू॒तयः॑ ।
इन्द्रो॒ यद्व॒ज्री धृ॒षमा॑णो॒ अन्ध॑सा भि॒नद्व॒लस्य॑ परि॒धीँरि॑व त्रि॒तः ॥
त्याच्या आनंदात, युद्ध करणाऱ्या त्याच्या स्वतःच्या दानाकडे मदती धावल्या, उतारावर रथ धावतात तसे. वज्रधारी इंद्र सोमाने धैर्य मिळवून वलाचे कुंपण त्रिताप्रमाणे फोडतो तेव्हा.
1.52.6
परीं॑ घृ॒णा च॑रति तित्वि॒षे शवो॑ अ॒पो वृ॒त्वी रज॑सो बु॒ध्नमाश॑यत् ।
वृ॒त्रस्य॒ यत्प्र॑व॒णे दु॒र्गृभि॑श्वनो निज॒घन्थ॒ हन्वो॑रिन्द्र तन्य॒तुम् ॥
त्याच्याभोवती किरणे फिरतात; सामर्थ्य चमकते, पाण्याला वेढून अंतराळाच्या पायावर बसतो. वृत्राच्या उतारावर, धाडसी लोकांच्या आक्रोशाने गर्जणाऱ्याच्या दोन जबड्यांवर, हे इंद्रा, तू गर्जना मारलीस तेव्हा.
1.52.7
ह्र॒दं न हि त्वा॑ न्यृ॒षन्त्यू॒र्मयो॒ ब्रह्मा॑णीन्द्र॒ तव॒ यानि॒ वर्ध॑ना ।
त्वष्टा॑ चित्ते॒ युज्यं॑ वावृधे॒ शव॑स्त॒तक्ष॒ वज्र॑म॒भिभू॑त्योजसम् ॥
हे इंद्रा, जसे लाटा सरोवराला रोखू शकत नाहीत, तसेच तुला वाढवणारी तुझी स्तोत्रे तुला अडवू शकत नाहीत. त्वष्ट्याने तुझ्यासाठी योग्य बल वाढवले; अजेय ओजाचे वज्र त्याने घडवले.
1.52.8
ज॒घ॒न्वाँ उ॒ हरि॑भिः सम्भृतक्रत॒विन्द्र॑ वृ॒त्रं मनु॑षे गातु॒यन्न॒पः ।
अय॑च्छथा बा॒ह्वोर्वज्र॑माय॒समधा॑रयो दि॒व्या सूर्यं॑ दृ॒शे ॥
हे इंद्रा, संगृहीत यज्ञांच्या स्वामी, वृत्राला मारून हरी अश्वांसह मनूसाठी पाणी शोधत गेलास. दोन्ही बाहूंत लोहवज्र धरलेस; आकाशात सूर्य दिसावा म्हणून तो स्थापित केलास.
1.52.9
बृ॒हत्स्वश्च॑न्द्र॒मम॑व॒द्यदु॒क्थ्य॑मकृ॑ण्वत भि॒यसा॒ रोह॑णं दि॒वः ।
यन्मानु॑षप्रधना॒ इन्द्र॑मू॒तयः॒ स्व॑र्नृ॒षाचो॑ म॒रुतोऽम॑द॒न्ननु॑ ॥
मानवांचे सहायक स्वर्गारोहणाच्या भीतीने इंद्राच्या संरक्षणांसह विशाल, श्रेष्ठ प्रकाशमय, आनंददायी स्तोत्र रचले, तेव्हा नरनेते मरुतही सोबत आनंदले.
1.52.10
द्यौश्चि॑द॒स्याम॑वाँ॒ अहेः॑ स्व॒नादयो॑यवीद्भि॒यसा॒ वज्र॑ इन्द्र ते ।
वृ॒त्रस्य॒ यद्ब॑द्बधा॒नस्य॒ रोद॑सी॒* मदे॑ सु॒तस्य॒ शव॒साभि॑न॒च्छिरः॑ ॥
या सर्पाच्या गर्जनेने आकाशही थरथरले; हे इंद्रा, तुझ्या वज्राने भयाने त्याला हलवले. वृत्र दोन्ही लोक बांधून ठेवत असताना, सोमाच्या धुंदीत तू आपल्या बळाने त्याचे मस्तक फोडलेस.
1.52.11
यदिन्न्वि॑न्द्र पृथि॒वी दश॑भुजि॒रहा॑नि॒ विश्वा॑ त॒तन॑न्त कृ॒ष्टयः॑ ।
अत्राह॑ ते मघव॒न्विश्रु॑तं॒ सहो॒ द्यामनु॒ शव॑सा ब॒र्हणा॑ भुवत् ॥
हे इंद्रा, दशबाहू पृथ्वीने दिवस पसरवले, सर्व प्रजा विस्तारल्या, तेव्हा इथेच, हे धनवान, तुझे प्रसिद्ध बळ आपल्या शक्तीने आकाशापर्यंत वाढून विस्तारले.
1.52.12
त्वम॒स्य पा॒रे रज॑सो॒ व्यो॑मनः॒ स्वभू॑त्योजा॒ अव॑से धृषन्मनः ।
च॒कृ॒षे भूमिं॑ प्रति॒मान॒मोज॑सो अ॒पः स्वः॑ परि॒भूरे॒ष्या दिव॑म् ॥
तू या विस्तृत अंतरिक्षाच्या पलीकडे आहेस; आपल्याच बळाने संपन्न, रक्षणासाठी, दृढमनस्का इंद्रा. तू पृथ्वीला ओजाची प्रतिमा केलीस; जल आणि प्रकाश निर्माण केलेस; सर्वव्यापी स्वामी होऊन तू आकाशापर्यंत पोहोचतोस.
1.52.13
त्वं भु॑वः प्रति॒मानं॑ पृथि॒व्या ऋ॒ष्ववी॑रस्य बृह॒तः पति॑र्भूः ।
विश्व॒माप्रा॑ अ॒न्तरि॑क्षं महि॒त्वा स॒त्यम॒द्धा नकि॑र॒न्यस्त्वावा॑न् ॥
तू पृथ्वीच्या बरोबरीचा आहेस; महान ऋष्ववीराचा तू स्वामी आहेस. तुझ्या महिम्याने तू संपूर्ण अंतरिक्ष भरून टाकलेस; खरोखर तुझ्यासारखा दुसरा कोणी नाही.
1.52.14
न यस्य॒ द्यावा॑पृथि॒वी अनु॒ व्यचो॒ न सिन्ध॑वो॒ रज॑सो॒ अन्त॑मान॒शुः ।
नोत स्ववृ॑ष्टिं॒ मदे॑ अस्य॒ युध्य॑त॒ एको॑ अ॒न्यच्च॑कृषे॒ विश्व॑मानु॒षक् ॥
ज्याच्या विस्ताराला द्यावापृथिवी पोहोचत नाहीत, नद्या रजसाच्या अंतापर्यंत पोहोचत नाहीत; त्याच्या आनंदात स्वतःच्या वर्षावाशी लढणारा कोणी नाही; एकट्याने त्याने एकामागून एक सर्व काही केले.
1.52.15
आर्च॒न्नत्र॑ म॒रुतः॒ सस्मि॑न्ना॒जौ विश्वे॑ दे॒वासो॑ अमद॒न्ननु॑ त्वा ।
वृ॒त्रस्य॒ यद्भृ॑ष्टि॒मता॑ व॒धेन॒ नि त्वमि॑न्द्र॒ प्रत्या॒नं ज॒घन्थ॑ ॥
येथे मरुतांनी त्या युद्धात स्तुती केली; सर्व देवांनी तुझ्यासह आनंद व्यक्त केला. जेव्हा तू वृत्रावर उग्र प्रहाराने घाव घातलास, हे इंद्रा, तेव्हा त्याच्या चक्रावर प्रहार करून तू त्याला पाडलेस.