Vedyatra वेदयात्रा
शोधा

ऋग्वेद · सूक्त 10.46

हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย

शब्दार्थांसह वाचा

10.46.1

प्र होता॑ जा॒तो म॒हान्न॑भो॒विन्नृ॒षद्वा॑ सीदद॒पामु॒पस्थे॑ ।
दधि॒र्यो धायि॒ स ते॒ वयां॑सि य॒न्ता वसू॑नि विध॒ते त॑नू॒पाः ॥

होता अग्नी जन्मून महान झाला; आकाश जाणणारा मानवांमध्ये पाण्याच्या मांडीवर बसला. स्थापित झालेला तो तुला बळ देणारा आहे; स्तोत्रकर्त्याला धन देणारा, शरीराचा रक्षक आहे.

10.46.2

इ॒मं वि॒धन्तो॑ अ॒पां स॒धस्थे॑ प॒शुं न न॒ष्टं प॒दैरनु॑ ग्मन् ।
गुहा॒ चत॑न्तमु॒शिजो॒ नमो॑भिरि॒च्छन्तो॒ धीरा॒ भृग॑वोऽविन्दन् ॥

पाण्याच्या सामाईक स्थानी याला स्थापित करीत, हरवलेल्या पशूप्रमाणे ते मागांनी गेले; लपलेल्याला उशिजांनी नमस्काराने शोधले, शहाण्या भृगूंनी शोधत त्याला प्राप्त केले.

10.46.3

इ॒मं त्रि॒तो भूर्य॑विन्ददि॒च्छन्वै॑भूव॒सो मू॒र्धन्यघ्न्या॑याः ।
स शेवृ॑धो जा॒त आ ह॒र्म्येषु॒ नाभि॒र्युवा॑ भवति रोच॒नस्य॑ ॥

याला त्रितांनी पुष्कळ शोधून प्राप्त केले; वैभूवसाच्या मस्तकावर, अघ्न्येच्या (गाईच्या) जागी. सुख वाढवणारा, जन्मलेला तो घरांमध्ये उंच वाढतो; प्रकाशाचा केंद्र तो सदैव तरुण असतो.

10.46.4

म॒न्द्रं होता॑रमु॒शिजो॒ नमो॑भिः॒ प्राञ्चं॑ य॒ज्ञं ने॒तार॑मध्व॒राणा॑म् ।
वि॒शाम॑कृण्वन्नर॒तिं पा॑व॒कं ह॑व्य॒वाहं॒ दध॑तो॒ मानु॑षेषु ॥

मधुर होत्याला उशिजांनी नमस्काराने (स्थापले); पुढे जाणाऱ्या यज्ञाचा नेता, अध्वरांचा नेता. प्रजांसाठी त्याला अविश्रांत, पावन करणारा, हविर्वाहक केले; मानवांमध्ये ठेवले.

10.46.5

प्र भू॒र्जय॑न्तं म॒हां वि॑पो॒धां मू॒रा अमू॑रं पु॒रां द॒र्माण॑म् ।
नय॑न्तो॒ गर्भं॑ व॒नां धियं॑ धु॒र्हिरि॑श्मश्रुं॒ नार्वा॑णं॒ धन॑र्चम् ॥

तू पुढे चल, विजेत्या, महानांमध्ये अति बलवान, किल्ले भंगणाऱ्या, मूक शत्रूंना जिंकणाऱ्या; नगरे नष्ट करणाऱ्या अग्नीसारखा. गर्भ वाहून, वनांचा गर्भ घेऊन, विचार ठेवून, तेजस्वी दाढीवाल्याला, घोड्याला नव्हे, धन जिंकणाऱ्याला (ठेवले).

10.46.6

नि प॒स्त्या॑सु त्रि॒त स्त॑भू॒यन्परि॑वीतो॒ योनौ॑ सीदद॒न्तः ।
अतः॑ सं॒गृभ्या॑ वि॒शां दमू॑ना॒ विध॑र्मणाय॒न्त्रैरी॑यते॒ नॄन् ॥

त्रिताने पस्त्यांच्या स्थानी अग्नीला स्थापले; वेढलेला तो गर्भात आत बसला. म्हणून विशांना एकत्र करीत, अद्भुत व बंधनरहित उपायांनी दमन करीत, तो मानवांकडून आवाहिला जातो.

10.46.7

अ॒स्याजरा॑सो द॒माम॒रित्रा॑ अ॒र्चद्धू॑मासो अ॒ग्नयः॑ पाव॒काः ।
श्वि॒ती॒चयः॑ श्वा॒त्रासो॑ भुर॒ण्यवो॑ वन॒र्षदो॑ वा॒यवो॒ न सोमाः॑ ॥

या यज्ञाचे अजर, अहिंसित अग्नी, ज्यांचा धूर चमकतो, पावन आहेत; ते श्वितीची, श्वात्र, भुरण्यु असे, वनात बसणाऱ्या वायूंसारखे सोम आहेत.

10.46.8

प्र जि॒ह्वया॑ भरते॒ वेपो॑ अ॒ग्निः प्र व॒युना॑नि॒ चेत॑सा पृथि॒व्याः ।
तमा॒यवः॑ शु॒चय॑न्तं पाव॒कं म॒न्द्रं होता॑रं दधिरे॒ यजि॑ष्ठम् ॥

अग्नी आपल्या जिभेने कंपणाऱ्या ज्वाला पुढे नेतो, आपल्या बुद्धीने पृथ्वीचे अद्भुत कर्म प्रकट करतो; त्या तेजस्वी, पावन, आनंददायी, अतिपूज्य होत्याला मानवांनी स्थापले.

10.46.9

द्यावा॒ यम॒ग्निं पृ॑थि॒वी जनि॑ष्टा॒माप॒स्त्वष्टा॒ भृग॑वो॒ यं सहो॑भिः ।
ई॒ळेन्यं॑ प्रथ॒मं मा॑त॒रिश्वा॑ दे॒वास्त॑तक्षु॒र्मन॑वे॒ यज॑त्रम् ॥

द्यावापृथिवींनी ज्या अग्नीला जन्म दिला, पाण्यांनी, त्वष्ट्याने आणि भृगूंनी आपल्या सामर्थ्याने ज्याला घडवले; स्तुत्य, प्रथम मातरिश्वा याने, देवांनी मनूसाठी त्या पूज्याला घडवले.

10.46.10

यं त्वा॑ दे॒वा द॑धि॒रे ह॑व्य॒वाहं॑ पुरु॒स्पृहो॒ मानु॑षासो॒ यज॑त्रम् ।
स याम॑न्नग्ने स्तुव॒ते वयो॑ धाः॒ प्र दे॑व॒यन्य॒शसः॒ सं हि पू॒र्वीः ॥

ज्या तुला देवांनी हविर्वाहक, अनेक इच्छा पूर्ण करणारा, मानवांचा पूज्य म्हणून स्थापले, ते तू; म्हणून हे अग्नी, यज्ञात स्तुती करणाऱ्याला बल दे, देवांची इच्छा करणाऱ्याला अनेक कीर्ती दे.