ଋଗ୍ବେଦ · ସୂକ୍ତ 10.90
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
10.90.1
स॒हस्र॑शीर्षा॒ पुरु॑षः सहस्रा॒क्षः स॒हस्र॑पात् ।
स भूमिं॑ वि॒श्वतो॑ वृ॒त्वात्य॑तिष्ठद्दशाङ्गु॒लम् ॥
ସହସ୍ର ମସ୍ତକ ବିଶିଷ୍ଟ, ସହସ୍ର ନୟନ ବିଶିଷ୍ଟ ଓ ସହସ୍ର ଚରଣ ବିଶିଷ୍ଟ ସେହି ପୁରୁଷ। ସେ ପୃଥିବୀକୁ ସବୁ ପାର୍ଶ୍ବରୁ ଆବୃତ କରି ଦଶ ଅଙ୍ଗୁଳି ପରିମାଣ ଊର୍ଦ୍ଧ୍ୱରେ ଅବସ୍ଥିତ ହେଲେ।
10.90.2
पुरु॑ष ए॒वेदं सर्वं॒ यद्भू॒तं यच्च॒ भव्य॑म् ।
उ॒तामृ॑त॒त्वस्येशा॑नो॒ यदन्ने॑नाति॒रोह॑ति ॥
ଏହି ସବୁ ପୁରୁଷ ହିଁ; ଯାହା ହୋଇଛି ଓ ଯାହା ହେବ, ତାହା ମଧ୍ୟ ସେ। ଅମୃତତ୍ୱର ଅଧିପତି ମଧ୍ୟ ସେ; ଅନ୍ନ ଦ୍ୱାରା ସେ ଊର୍ଦ୍ଧ୍ୱକୁ ବଢ଼େ।
10.90.3
ए॒तावा॑नस्य महि॒मातो॒ ज्यायां॑श्च॒ पूरु॑षः ।
पादो॑ऽस्य॒ विश्वा॑ भू॒तानि॑ त्रि॒पाद॑स्या॒मृतं॑ दि॒वि ॥
ତାଙ୍କ ମହିମା ଏତିକି; ପୁରୁଷ ଏଥିରୁ ମଧ୍ୟ ମହାନ୍। ସମସ୍ତ ଭୂତ ତାଙ୍କର ଏକ ପାଦ; ତାଙ୍କର ତିନି ପାଦ ଦ୍ୟୁଲୋକରେ ଅମର।
10.90.4
त्रि॒पादू॒र्ध्व उदै॒त्पुरु॑षः॒ पादो॑ऽस्ये॒हाभ॑व॒त्पुनः॑ ।
ततो॒ विष्व॒ङ्व्य॑क्रामत्साशनानश॒ने अ॒भि ॥
ତ୍ରିପାଦ ପୁରୁଷ ଊର୍ଦ୍ଧ୍ୱକୁ ଉଠିଲେ; ତାଙ୍କର ଏକ ପାଦ ଏଠାରେ ପୁନର୍ବାର ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା। ତା'ପରେ ସେ ସର୍ବତ୍ର ବ୍ୟାପି ଭୋଜନ କରୁଥିବା ଓ ନ କରୁଥିବା ସମସ୍ତଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବିସ୍ତାରିତ ହେଲେ।
10.90.5
तस्मा॑द्वि॒राळ॑जायत वि॒राजो॒ अधि॒ पूरु॑षः ।
स जा॒तो अत्य॑रिच्यत प॒श्चाद्भूमि॒मथो॑ पु॒रः ॥
ତାଙ୍କଠାରୁ ବିରାଟ ଜନ୍ମିଲେ; ବିରାଟରୁ ପୁରୁଷ ପ୍ରକଟ ହେଲେ। ଜନ୍ମିତ ସେ ପଛପାଖରୁ ପୃଥିବୀକୁ, ତା'ପରେ ସମ୍ମୁଖରୁ ମଧ୍ୟ ବ୍ୟାପିଗଲେ।
10.90.6
यत्पुरु॑षेण ह॒विषा॑ दे॒वा य॒ज्ञमत॑न्वत ।
व॒स॒न्तो अ॑स्यासी॒दाज्यं॑ ग्री॒ष्म इ॒ध्मः श॒रद्ध॒विः ॥
ଦେବତାମାନେ ପୁରୁଷରୂପୀ ହବିଷ ଦ୍ୱାରା ଯଜ୍ଞ ବିସ୍ତାରିଲେ ସେତେବେଳେ, ବସନ୍ତ ତାଙ୍କ ଘିଅ ହେଲା, ଗ୍ରୀଷ୍ମ ଇନ୍ଧନ, ଶରତ ହବି।
10.90.7
तं य॒ज्ञं ब॒र्हिषि॒ प्रौक्ष॒न्पुरु॑षं जा॒तम॑ग्र॒तः ।
तेन॑ दे॒वा अ॑यजन्त सा॒ध्या ऋष॑यश्च॒ ये ॥
ଆଗରେ ଜାତ ସେହି ପୁରୁଷଙ୍କୁ ସେମାନେ କୁଶ ଉପରେ ସିଞ୍ଚନ କଲେ; ତଦ୍ଦ୍ୱାରା ଦେବତା, ସାଧ୍ୟ ଓ ଋଷିମାନେ ଯଜ୍ଞ କଲେ।
10.90.8
तस्मा॑द्य॒ज्ञात्स॑र्व॒हुतः॒ सम्भृ॑तं पृषदा॒ज्यम् ।
प॒शून्तांश्च॑क्रे वाय॒व्या॑नार॒ण्यान्ग्रा॒म्याश्च॒ ये ॥
ସେହି ସର୍ବାହୁତି ଯଜ୍ଞରୁ ପୃଷଦାଜ୍ୟ ସଂଗୃହୀତ ହେଲା; ତଦ୍ଦ୍ୱାରା ସେ ବାୟୁଦେବଙ୍କ, ବନର ଓ ଗ୍ରାମର ସେହି ପଶୁମାନଙ୍କୁ ସୃଷ୍ଟି କଲେ।
10.90.9
तस्मा॑द्य॒ज्ञात्स॑र्व॒हुतः॒ ऋचः॒ सामा॑नि जज्ञिरे ।
छन्दां॑सि जज्ञिरे॒ तस्मा॒द्यजु॒स्तस्मा॑दजायत ॥
ସେହି ସର୍ବାହୁତି ଯଜ୍ଞରୁ ଋକ୍ ଓ ସାମ ଜାତ ହେଲା; ଛନ୍ଦ ଜାତ ହେଲା, ତଦ୍ଦ୍ୱାରା ଯଜୁଃ ଜାତ ହେଲା, ତଦ୍ଦ୍ୱାରା ତାହା ଜାତ ହେଲା।
10.90.10
तस्मा॒दश्वा॑ अजायन्त॒ ये के चो॑भ॒याद॑तः ।
गावो॑ ह जज्ञिरे॒ तस्मा॒त्तस्मा॑ज्जा॒ता अ॑जा॒वयः॑ ॥
ତଦ୍ଦ୍ୱାରା ଅଶ୍ୱ ଜାତ ହେଲେ, ଯେଉଁମାନେ ଉଭୟ ପାଟିରେ ଦାନ୍ତ ଥିଲେ; ତଦ୍ଦ୍ୱାରା ଗାଈ ଜାତ ହେଲେ, ତଦ୍ଦ୍ୱାରା ଛେଳି ଓ ମେଣ୍ଢା ଜାତ ହେଲେ।
10.90.11
यत्पुरु॑षं॒ व्यद॑धुः कति॒धा व्य॑कल्पयन् ।
मुखं॒ किम॑स्य॒ कौ बा॒हू का ऊ॒रू पादा॑ उच्येते ॥
ପୁରୁଷଙ୍କୁ ସେମାନେ ବିଭକ୍ତ କଲାବେଳେ, କେତେ ଭାଗରେ ତାଙ୍କୁ ସଜାଇଲେ? ତାଙ୍କ ମୁଖ କ'ଣ ହେଲା? ବାହୁ କେଉଁ? ଊରୁ କେଉଁ? ପାଦ କେଉଁ କୁହାଯାଏ?
10.90.12
ब्रा॒ह्म॒णो॑ऽस्य॒ मुख॑मासीद्बा॒हू रा॑ज॒न्यः॑ कृ॒तः ।
ऊ॒रू तद॑स्य॒ यद्वैश्यः॑ प॒द्भ्यां शू॒द्रो अ॑जायत ॥
ବ୍ରାହ୍ମଣ ତାଙ୍କ ମୁଖ ହେଲା; ରାଜନ୍ୟ (କ୍ଷତ୍ରିୟ) ତାଙ୍କ ବାହୁ ରୂପେ କରାଗଲା। ବୈଶ୍ୟ ତାଙ୍କ ଊରୁ ହେଲା; ପାଦରୁ ଶୂଦ୍ର ଜାତ ହେଲା।
10.90.13
च॒न्द्रमा॒ मन॑सो जा॒तश्चक्षोः॒ सूर्यो॑ अजायत ।
मुखा॒दिन्द्र॑श्चा॒ग्निश्च॑ प्रा॒णाद्वा॒युर॑जायत ॥
ମନରୁ ଚନ୍ଦ୍ର ଜନ୍ମିଲା; ଚକ୍ଷୁରୁ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଜନ୍ମିଲେ। ମୁଖରୁ ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅଗ୍ନି, ଏବଂ ପ୍ରାଣରୁ ବାୟୁ ଜନ୍ମିଲେ।
10.90.14
नाभ्या॑ आसीद॒न्तरि॑क्षं शी॒र्ष्णो द्यौः सम॑वर्तत ।
प॒द्भ्यां भूमि॒र्दिशः॒ श्रोत्रा॒त्तथा॑ लो॒काँ अ॑कल्पयन् ॥
ନାଭିରୁ ଅନ୍ତରିକ୍ଷ ହେଲା; ମସ୍ତକରୁ ଦ୍ୟୁଲୋକ ଏକତ୍ର ଉଦ୍ଭବ ହେଲା। ପାଦରୁ ପୃଥିବୀ, କାନରୁ ଦିଗସମୂହ; ଏହିପରି ସେମାନେ ଲୋକସମୂହ ରଚିଲେ।
10.90.15
स॒प्तास्या॑सन्परि॒धय॒स्त्रिः स॒प्त स॒मिधः॑ कृ॒ताः ।
दे॒वा यद्य॒ज्ञं त॑न्वा॒ना अब॑ध्न॒न्पुरु॑षं प॒शुम् ॥
ଏହାର ସାତଟି ପରିଧି-କାଠ ଥିଲା; ତିନିଗୁଣ ସାତଟି ସମିଧା ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଲା। ଦେବତାମାନେ ଯଜ୍ଞ କରିବା ସମୟରେ ପୁରୁଷଙ୍କୁ ପଶୁରୂପେ ବାନ୍ଧିଲେ।
10.90.16
य॒ज्ञेन॑ य॒ज्ञम॑यजन्त दे॒वास्तानि॒ धर्मा॑णि प्रथ॒मान्या॑सन् ।
ते ह॒ नाकं॑ महि॒मानः॑ सचन्त॒ यत्र॒ पूर्वे॑ सा॒ध्याः सन्ति॑ दे॒वाः ॥
ଯଜ୍ଞ ଦ୍ୱାରା ଦେବତାମାନେ ଯଜ୍ଞ କଲେ; ସେଗୁଡ଼ିକ ହିଁ ପ୍ରଥମ ଧର୍ମ ଥିଲା। ସେହି ମହିମାମୟମାନେ ନିଶ୍ଚୟ ସ୍ୱର୍ଗଧାମ ପାଇଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ପୂର୍ବକାଳର ସାଧ୍ୟ ଦେବତାମାନେ ଅଛନ୍ତି।