ఋగ్వేదం · సూక్తం 10.90
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
10.90.1
स॒हस्र॑शीर्षा॒ पुरु॑षः सहस्रा॒क्षः स॒हस्र॑पात् ।
स भूमिं॑ वि॒श्वतो॑ वृ॒त्वात्य॑तिष्ठद्दशाङ्गु॒लम् ॥
వేయి తలలు గలవాడు, వేయి కన్నులు గలవాడు, వేయి పాదములు గలవాడు ఆ పురుషుడు. అతడు భూమిని అన్ని వైపుల నుండి చుట్టి, పది అంగుళముల మేర మించి నిలిచాడు.
10.90.2
पुरु॑ष ए॒वेदं सर्वं॒ यद्भू॒तं यच्च॒ भव्य॑म् ।
उ॒तामृ॑त॒त्वस्येशा॑नो॒ यदन्ने॑नाति॒रोह॑ति ॥
ఇదంతా పురుషుడే; గతించినదీ, రాబోయేదీ అతడే. అమృతత్వానికి అధిపతి అతడే; అన్నం ద్వారా అతడు మించి వృద్ధి చెందుతాడు.
10.90.3
ए॒तावा॑नस्य महि॒मातो॒ ज्यायां॑श्च॒ पूरु॑षः ।
पादो॑ऽस्य॒ विश्वा॑ भू॒तानि॑ त्रि॒पाद॑स्या॒मृतं॑ दि॒वि ॥
అతని మహిమ ఇంతటిది; పురుషుడు దీనికంటే మహోన్నతుడు. సకల భూతాలు అతని ఒక పాదం; అతని మూడు పాదాలు దివిలో అమరమైనవి.
10.90.4
त्रि॒पादू॒र्ध्व उदै॒त्पुरु॑षः॒ पादो॑ऽस्ये॒हाभ॑व॒त्पुनः॑ ।
ततो॒ विष्व॒ङ्व्य॑क्रामत्साशनानश॒ने अ॒भि ॥
త్రిపాదుడైన పురుషుడు పైకి ఎగిరాడు; అతని ఒక పాదం ఇక్కడ మళ్ళీ ఉద్భవించింది. తరువాత అతడు అన్ని వైపులా వ్యాపించి, తినేవాటిలోనూ తినని వాటిలోనూ ప్రవేశించాడు.
10.90.5
तस्मा॑द्वि॒राळ॑जायत वि॒राजो॒ अधि॒ पूरु॑षः ।
स जा॒तो अत्य॑रिच्यत प॒श्चाद्भूमि॒मथो॑ पु॒रः ॥
అతని నుండి విరాట్ జన్మించాడు; విరాట్ నుండి పురుషుడు ఉద్భవించాడు. జన్మించిన అతడు వెనుకనుండి భూమిని, ఆపై ముందునుండి కూడా వ్యాపించాడు.
10.90.6
यत्पुरु॑षेण ह॒विषा॑ दे॒वा य॒ज्ञमत॑न्वत ।
व॒स॒न्तो अ॑स्यासी॒दाज्यं॑ ग्री॒ष्म इ॒ध्मः श॒रद्ध॒विः ॥
దేవతలు పురుషుడనే హవిస్సుతో యజ్ఞాన్ని విస్తరించినప్పుడు, వసంతం అతని నేయి అయింది, గ్రీష్మం ఇంధనం, శరదృతువు హవిస్సు.
10.90.7
तं य॒ज्ञं ब॒र्हिषि॒ प्रौक्ष॒न्पुरु॑षं जा॒तम॑ग्र॒तः ।
तेन॑ दे॒वा अ॑यजन्त सा॒ध्या ऋष॑यश्च॒ ये ॥
ముందుగా జన్మించిన ఆ పురుషుని దర్భలపై చల్లి అభిషేకించారు; దానితో దేవతలు, సాధ్యులు, ఋషులు యజ్ఞం చేశారు.
10.90.8
तस्मा॑द्य॒ज्ञात्स॑र्व॒हुतः॒ सम्भृ॑तं पृषदा॒ज्यम् ।
प॒शून्तांश्च॑क्रे वाय॒व्या॑नार॒ण्यान्ग्रा॒म्याश्च॒ ये ॥
ఆ సర్వాహుతి యజ్ఞం నుండి పృషదాజ్యం సేకరించబడింది; దాని నుండి అతడు వాయుదేవునికి చెందిన, అడవి మరియు గ్రామ్య పశువులను సృష్టించాడు.
10.90.9
तस्मा॑द्य॒ज्ञात्स॑र्व॒हुतः॒ ऋचः॒ सामा॑नि जज्ञिरे ।
छन्दां॑सि जज्ञिरे॒ तस्मा॒द्यजु॒स्तस्मा॑दजायत ॥
ఆ సర్వాహుతి యజ్ఞం నుండి ఋక్కులు, సామాలు పుట్టాయి; ఛందస్సులు పుట్టాయి, దాని నుండే యజుస్సులు పుట్టాయి, దాని నుండే అది పుట్టింది.
10.90.10
तस्मा॒दश्वा॑ अजायन्त॒ ये के चो॑भ॒याद॑तः ।
गावो॑ ह जज्ञिरे॒ तस्मा॒त्तस्मा॑ज्जा॒ता अ॑जा॒वयः॑ ॥
ఆ యజ్ఞం నుండి గుర్రాలు పుట్టాయి, రెండు వరుసల పళ్ళు కలవైనవి; దాని నుండే ఆవులు పుట్టాయి, దాని నుండే మేకలు, గొర్రెలు పుట్టాయి.
10.90.11
यत्पुरु॑षं॒ व्यद॑धुः कति॒धा व्य॑कल्पयन् ।
मुखं॒ किम॑स्य॒ कौ बा॒हू का ऊ॒रू पादा॑ उच्येते ॥
పురుషుని వారు విభజించినప్పుడు, ఎన్ని భాగాలుగా అతన్ని అమర్చారు? అతని ముఖం ఏమైంది? బాహువులు ఏవి? తొడలు ఏవి? పాదాలు ఏవని చెప్పబడతాయి?
10.90.12
ब्रा॒ह्म॒णो॑ऽस्य॒ मुख॑मासीद्बा॒हू रा॑ज॒न्यः॑ कृ॒तः ।
ऊ॒रू तद॑स्य॒ यद्वैश्यः॑ प॒द्भ्यां शू॒द्रो अ॑जायत ॥
బ్రాహ్మణుడు అతని ముఖం; రాజన్యుడు (క్షత్రియుడు) అతని బాహువులుగా చేయబడ్డాడు. వైశ్యుడు అతని తొడలు; పాదాల నుండి శూద్రుడు పుట్టాడు.
10.90.13
च॒न्द्रमा॒ मन॑सो जा॒तश्चक्षोः॒ सूर्यो॑ अजायत ।
मुखा॒दिन्द्र॑श्चा॒ग्निश्च॑ प्रा॒णाद्वा॒युर॑जायत ॥
మనస్సు నుండి చంద్రుడు జన్మించాడు; కన్ను నుండి సూర్యుడు జన్మించాడు. ముఖం నుండి ఇంద్రుడు మరియు అగ్ని, ప్రాణం నుండి వాయువు జన్మించాడు.
10.90.14
नाभ्या॑ आसीद॒न्तरि॑क्षं शी॒र्ष्णो द्यौः सम॑वर्तत ।
प॒द्भ्यां भूमि॒र्दिशः॒ श्रोत्रा॒त्तथा॑ लो॒काँ अ॑कल्पयन् ॥
నాభి నుండి అంతరిక్షం ఏర్పడింది; తల నుండి ద్యులోకం కలిసి ఉద్భవించింది. పాదాల నుండి భూమి, చెవి నుండి దిక్కులు; ఈ విధంగా వారు లోకాలను సృష్టించారు.
10.90.15
स॒प्तास्या॑सन्परि॒धय॒स्त्रिः स॒प्त स॒मिधः॑ कृ॒ताः ।
दे॒वा यद्य॒ज्ञं त॑न्वा॒ना अब॑ध्न॒न्पुरु॑षं प॒शुम् ॥
దీనికి ఏడు పరిధి-కర్రలు ఉండెను; మూడు రెట్లు ఏడు సమిధలు సిద్ధం చేయబడెను. దేవతలు యజ్ఞాన్ని విస్తరిస్తూ పురుషుడిని పశువుగా బంధించినప్పుడు.
10.90.16
य॒ज्ञेन॑ य॒ज्ञम॑यजन्त दे॒वास्तानि॒ धर्मा॑णि प्रथ॒मान्या॑सन् ।
ते ह॒ नाकं॑ महि॒मानः॑ सचन्त॒ यत्र॒ पूर्वे॑ सा॒ध्याः सन्ति॑ दे॒वाः ॥
యజ్ఞం ద్వారా దేవతలు యజ్ఞం చేశారు; అవే మొదటి ధర్మాలు. ఆ మహిమాన్వితులు నిజంగానే స్వర్గధామాన్ని పొందారు, అక్కడ పూర్వ సాధ్య దేవతలు ఉన్నారు.