ऋग्वेद · सूक्त 3.29
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.29.1
अस्ती॒दम॑धि॒मन्थ॑न॒मस्ति॑ प्र॒जन॑नं कृ॒तम् ।
ए॒तां वि॒श्पत्नी॒मा भ॑रा॒ग्निं म॑न्थाम पू॒र्वथा॑ ॥
हे मंथन-काष्ठ आहे, अरणि-निर्मिती तयार आहे. विश्पत्नीला (लोकांच्या स्वामिनीला) येथे आण; पूर्वीप्रमाणेच आपण अग्नीचे मंथन करू.
3.29.2
अ॒रण्यो॒र्निहि॑तो जा॒तवे॑दा॒ गर्भ॑ इव॒ सुधि॑तो ग॒र्भिणी॑षु ।
दि॒वेदि॑व॒ ईड्यो॑ जागृ॒वद्भि॑र्ह॒विष्म॑द्भिर्मनु॒ष्ये॑भिर॒ग्निः ॥
दोन अरणींमध्ये ठेवलेला जातवेदा अग्नी, गर्भवतींमधील गर्भाप्रमाणे सुस्थित; दररोज स्तुत्य आहे. जागरूक माणसांकडून, हविर्युक्त यजमानांकडून अग्नी (प्रकट केला जातो).
3.29.3
उ॒त्ता॒नाया॒मव॑ भरा चिकि॒त्वान्त्स॒द्यः प्रवी॑ता॒ वृष॑णं जजान ।
अ॒रु॒षस्तू॑पो॒ रुश॑दस्य॒ पाज॒ इळा॑यास्पु॒त्रो व॒युने॑ऽजनिष्ट ॥
पसरलेल्या वेदीवर, सावधपणे त्याला खाली आण; जागृत झालेल्या तिने तत्काळ वृषभाला (अग्नीला) जन्म दिला. तांबड्या शिखेचा अरुषस्तूप तेजाने चमकतो; त्याचे बल झळकते; इळेचा पुत्र यज्ञात जन्मला.
3.29.4
इळा॑यास्त्वा प॒दे व॒यं नाभा॑ पृथि॒व्या अधि॑ ।
जात॑वेदो॒ नि धी॑महि॒ अग्ने॑ ह॒व्याय॒ वोळ्ह॑वे ॥
इळेच्या स्थानी, पृथ्वीच्या नाभीवर आम्ही तुला स्थापित करतो. हे जातवेदा, हे अग्नी, हविर्द्रव्य वाहण्यासाठी आम्ही तुला येथे ठेवतो.
3.29.5
मन्थ॑ता नरः क॒विमद्व॑यन्तं॒ प्रचे॑तसम॒मृतं॑ सु॒प्रती॑कम् ।
य॒ज्ञस्य॑ के॒तुं प्र॑थ॒मं पु॒रस्ता॑द॒ग्निं न॑रो जनयता सु॒शेव॑म् ॥
हे मानवांनो, अद्वय, ज्ञानी, अमर, सुंदर मुखाच्या कवीचे मंथन करा. यज्ञाची पहिली ध्वजा, पुढे पूर्वेस असलेला अग्नी, हे मानवांनो, उत्पन्न करा; तो अत्यंत कल्याणकारी आहे.
3.29.6
यदी॒ मन्थ॑न्ति बा॒हुभि॒र्वि रो॑च॒तेऽश्वो॒ न वा॒ज्य॑रु॒षो वने॒ष्वा ।
चि॒त्रो न याम॑न्न॒श्विनो॒रनि॑वृतः॒ परि॑ वृण॒क्त्यश्म॑न॒स्तृणा॒ दह॑न् ॥
ते बाहूंनी मंथन करतात तेव्हा तो घोड्याप्रमाणे चमकतो; रानातील तांबड्या वेगवान घोड्यासारखा. अश्विनांच्या मार्गात रंगीबेरंगी व अनिरुद्ध, तो दगडांभोवतीचे गवत जाळून त्यांना चहूकडे टाकतो.
3.29.7
जा॒तो अ॒ग्नी रो॑चते॒ चेकि॑तानो वा॒जी विप्रः॑ कविश॒स्तः सु॒दानुः॑ ।
यं दे॒वास॒ ईड्यं॑ विश्व॒विदं॑ हव्य॒वाह॒मद॑धुरध्व॒रेषु॑ ॥
जन्मलेला अग्नी चमकतो; तेजस्वी, बलवान, ज्ञानी, कवींनी स्तुती केलेला, दानशूर आहे. देवांनी ज्या स्तुत्य, सर्वज्ञ, हविर्वाहक अग्नीला यज्ञांत स्थापले.
3.29.8
सीद॑ होतः॒ स्व उ॑लो॒के चि॑कि॒त्वान्त्सा॒दया॑ य॒ज्ञं सु॑कृ॒तस्य॒ योनौ॑ ।
दे॒वा॒वीर्दे॒वान्ह॒विषा॑ यजासि॒ अग्ने॑ बृ॒हद्यज॑माने॒ वयो॑ धाः ॥
हे होत्या, आपल्या स्थानी बस; जाणणारा होऊन यज्ञाला सत्कर्माच्या आधारावर स्थापन कर. हे अग्नी, देवांचे रक्षक, हविने देवांची पूजा कर आणि यजमानाला महान बल दे.
3.29.9
कृ॒णोत॑ धू॒मं वृष॑णं सखा॒योऽस्रे॑धन्त इतन॒ वाज॒मच्छ॑ ।
अ॒यम॒ग्निः पृ॑तना॒षाट्सु॒वीरो॒ येन॑ दे॒वासो॒ अस॑हन्त॒ दस्यू॑न् ॥
हे मित्रांनो, पर्जन्य आणणारा धूर उठवा; अक्षय होऊन अन्नाकडे जा. हा अग्नी सेना जिंकणारा, उत्तम वीरांचा आहे; ज्याच्याद्वारे देवांनी दस्यूंना पराभूत केले.
3.29.10
अ॒यं ते॒ योनि॑र्ऋ॒त्वियो॒ यतो॑ जा॒तो अरो॑चथाः ।
तं जा॒नन्न॑ग्न॒ आ सी॒दाथा॑ नो वर्धया॒ गिरः॑ ॥
हे तुझे यथाकाळी उत्पत्तिस्थान आहे; येथून जन्मून तू प्रकाशलास. ते जाणून, हे अग्नी, येथे बस आणि आमच्या स्तुती वाढव.
3.29.11
तनू॒नपा॑दुच्यते॒ गर्भ॑ आसु॒रो नरा॒शंसो॑ भवति॒ यद्वि॒जाय॑ते ।
मा॒त॒रिश्वा॒ यदमि॑मीत मा॒तरि॒ वात॑स्य॒ सर्गो॑ अभव॒त्सरी॑मणि ॥
तनूनपात्याला गर्भ आणि असुर म्हटले जाते; जन्मल्यावर तो नराशंस होतो. मातरिश्वा मातेत मोजून घडवला तेव्हा सरीमणीत वायूचा प्रवाह उत्पन्न झाला.
3.29.12
सु॒नि॒र्मथा॒ निर्म॑थितः सुनि॒धा निहि॑तः क॒विः ।
अग्ने॑ स्वध्व॒रा कृ॑णु दे॒वान्दे॑वय॒ते य॑ज ॥
उत्तम मंथन झालेल्या, सुस्थापित, द्रष्टा अग्नी, उत्तम यज्ञ घडव. देवोपासकासाठी देवांची पूजा कर.
3.29.13
अजी॑जनन्न॒मृतं॒ मर्त्या॑सो अस्रे॒माणं॑ त॒रणिं॑ वी॒ळुज॑म्भम् ।
दश॒ स्वसा॑रो अ॒ग्रुवः॑ समी॒चीः पुमां॑सं जा॒तम॒भि सं र॑भन्ते ॥
मानवांनी त्या अमर, अचल, तारक, बलवान जबड्याच्या अग्नीला जन्म दिला. एकत्र चालणाऱ्या दहा अथक बहिणी जन्मलेल्या पुरुषाला (अग्नीला) एकत्र धरतात.
3.29.14
प्र स॒प्तहो॑ता सन॒काद॑रोचत मा॒तुरु॒पस्थे॒ यदशो॑च॒दूध॑नि ।
न नि मि॑षति सु॒रणो॑ दि॒वेदि॑वे॒ यदसु॑रस्य ज॒ठरा॒दजा॑यत ॥
सात होत्यांचा (अग्नी) जन्मस्थानातून प्रकाशला; मातेच्या मांडीवर, पाण्याच्या स्तनात तो प्रज्वलला तेव्हा. सूर्यासारखा तो दिवसेंदिवस चुकत नाही; असुराच्या उदरातून तो जन्मला तेव्हा.
3.29.15
अ॒मि॒त्रा॒युधो॑ म॒रुता॑मिव प्र॒याः प्र॑थम॒जा ब्रह्म॑णो॒ विश्व॒मिद्वि॑दुः ।
द्यु॒म्नव॒द्ब्रह्म॑ कुशि॒कास॒ एरि॑र॒ एक॑एको॒ दमे॑ अ॒ग्निं समी॑धिरे ॥
शत्रूची अस्त्रे फेकणारे, मरुतांसारखे, ब्रह्माचे प्रथमजात सर्व जाणतात. कुशिक वंशाचे लोक तेजस्वी ब्रह्म घेऊन आले; प्रत्येकाने आपापल्या घरात अग्नी एकत्र प्रज्वलित केला.
3.29.16
यद॒द्य त्वा॑ प्रय॒ति य॒ज्ञे अ॒स्मिन्होत॑श्चिकि॒त्वोऽवृ॑णीमही॒ह ।
ध्रु॒वम॑या ध्रु॒वमु॒ताश॑मिष्ठाः प्रजा॒नन्वि॒द्वाँ उप॑ याहि॒ सोम॑म् ॥
आज जेव्हा आम्ही तुला या यज्ञात, पाठवलेला म्हणून, येथे निवडतो, हे होत्या, हे ज्ञानी, तू दृढपणे यज्ञ कर, अत्यंत निष्ठेने, सर्व जाणून, सोमाकडे ये.