ఉపనిషత్తులు · Bṛhadāraṇyaka 2.4
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
Bṛhadāraṇyaka 2.4.1
(मैत्रेयीब्राह्मणम्)
मैत्रेयीति होवाच याज्ञवल्क्यः उद्यास्यन् वा अरेऽहमस्मात्स्थानादस्मि ।
हन्त तेऽनया कात्यायन्यान्तं करवाणीति ॥ २.४.१ ॥
(మైత్రేయీ బ్రాహ్మణం) యాజ్ఞవల్క్యుడు మైత్రేయితో అన్నాడు: 'మైత్రేయీ, నేను ఈ స్థితి (గృహస్థ జీవితం) నుండి బయలుదేరబోతున్నాను. సరే, దీని ద్వారా కాత్యాయనితో నీ భాగాన్ని నేను పంచుతాను.'
Bṛhadāraṇyaka 2.4.2
सा होवाच मैत्रेयी यन्नु म इयं भगोः सर्वा पृथिवी वित्तेन पूर्णा स्यात्कथं तेनामृता स्यामिति ।
नेति होवाच याज्ञवल्क्यः ।
यथैवोपकरणवतां जीवितं तथैव ते जीवितं स्यात् ।
अमृतत्वस्य तु नाशास्ति वित्तेनेति ॥ २.४.२ ॥
మైత్రేయి అన్నది: 'అయ్యా, ఈ భూమి అంతా ధనంతో నిండి ఉంటే, దాని వల్ల నేను అమృతురాలిని అవుతానా?' యాజ్ఞవల్క్యుడు అన్నాడు: 'లేదు. సౌకర్యాలు ఉన్నవారి జీవితం ఎలా ఉంటుందో అలాగే నీ జీవితం ఉంటుంది. కానీ అమృతత్వానికి ధనం వల్ల ఆశ లేదు.'
Bṛhadāraṇyaka 2.4.3
सा होवाच मैत्रेयी येनाहं नामृता स्यां किमहं तेन कुर्याम् ।
यदेव भगवान् वेद तदेव मे ब्रूहीति ॥ २.४.३ ॥
మైత్రేయి అన్నది - దానితో నేను అమృతురాలను కాలేనో, దానితో నేను ఏమి చేయను? భగవానుడా, మీరు తెలిసినదే నాకు చెప్పండి.
Bṛhadāraṇyaka 2.4.4
स होवाच याज्ञवल्क्यः प्रिया बतारे नः सती प्रियं भाषसे ।
एह्यास्स्व ।
व्याख्यास्यामि ते ।
व्याचक्षाणस्य तु मे निदिध्यासस्वेति ॥ २.४.४ ॥
యాజ్ఞవల్క్యుడు అన్నాడు - అయ్యో, నీవు మాకు ప్రియురాలివి; ప్రియమైన మాటలనే పలుకుతున్నావు. రా, కూర్చో. నేను నీకు వివరిస్తాను; నేను వివరిస్తున్నప్పుడు నీవు ధ్యానించు.
Bṛhadāraṇyaka 2.4.5
स होवाच न वा अरे पत्युः कामाय पतिः प्रियो भवत्यात्मनस्तु कामाय पतिः प्रियो भवति ।
न वा अरे जायायै कामाय जाया प्रिया भवत्यात्मनस्तु कामाय जाया प्रिया भवति ।
न वा अरे पुत्राणां कामाय पुत्राः प्रिया भवन्त्यात्मनस्तु कामाय पुत्राः प्रिया भवन्ति ।
न वा अरे वित्तस्य कामाय वित्तं प्रियं भवत्यात्मनस्तु कामाय वित्तं प्रियं भवति ।
न वा अरे ब्रह्मणः कामाय ब्रह्म प्रियं भवत्यात्मनस्तु कामाय ब्रह्म प्रियं भवति ।
न वा अरे क्षत्रस्य कामाय क्षत्रं प्रियं भवत्यात्मनस्तु कामाय क्षत्रं प्रियं भवति ।
न वा अरे लोकानां कामाय लोकाः प्रिया भवन्त्यात्मनस्तु कामाय लोकाः प्रिया भवन्ति ।
न वा अरे देवानां कामाय देवाः प्रिया भवन्त्यात्मनस्तु कामाय देवाः प्रिया भवन्ति ।
न वा अरे भूतानां कामाय भूतानि प्रियाणि भवन्त्यात्मनस्तु कामाय भूतानि प्रियाणि भवन्ति ।
न वा अरे सर्वस्य कामाय सर्वं प्रियं भवत्यात्मनस्तु कामाय सर्वं प्रियं भवति ।
आत्मा वा अरे द्रष्टव्यः श्रोतव्यो मन्तव्यो निदिध्यासितव्यो मैत्रेयि ।
आत्मनो वा अरे दर्शनेन श्रवणेन मत्या विज्ञानेनेदं सर्वं विदितम् ॥ २.४.५ ॥
యాజ్ఞవల్క్యుడు అన్నాడు - అరే, భర్త భార్య కోరిక కోసం ప్రియుడు కాడు; తన ఆత్మ కోరిక కోసమే భర్త ప్రియుడు అవుతాడు. అరే, భార్య భర్త కోరిక కోసం ప్రియురాలు కాదు; తన ఆత్మ కోరిక కోసమే భార్య ప్రియురాలు అవుతుంది. అరే, కొడుకుల కోరిక కోసం కొడుకులు ప్రియులు కారు; తన ఆత్మ కోరిక కోసమే కొడుకులు ప్రియులు అవుతారు. అరే, ధనం కోసం ధనం ప్రియం కాదు; తన ఆత్మ కోసమే ధనం ప్రియం అవుతుంది. అరే, బ్రహ్మ కోసం బ్రహ్మం ప్రియం కాదు; తన ఆత్మ కోసమే బ్రహ్మం ప్రియం అవుతుంది. అరే, క్షాత్ర శక్తి కోసం క్షత్రం ప్రియం కాదు; తన ఆత్మ కోసమే క్షత్రం ప్రియం అవుతుంది. అరే, లోకాల కోసం లోకాలు ప్రియం కావు; తన ఆత్మ కోసమే లోకాలు ప్రియం అవుతాయి. అరే, దేవతల కోసం దేవతలు ప్రియులు కారు; తన ఆత్మ కోసమే దేవతలు ప్రియులు అవుతారు. అరే, ప్రాణుల కోసం ప్రాణులు ప్రియం కావు; తన ఆత్మ కోసమే ప్రాణులు ప్రియం అవుతాయి. అరే, సర్వం కోసం సర్వం ప్రియం కాదు; తన ఆత్మ కోసమే సర్వం ప్రియం అవుతుంది. మైత్రేయీ, ఆత్మనే చూడదగినది, వినదగినది, మననం చేయదగినది, నిదిధ్యాసనం చేయదగినది. అరే, ఆత్మ దర్శనం, శ్రవణం, మననం, విజ్ఞానం ద్వారా ఇదంతా తెలియబడుతుంది.
Bṛhadāraṇyaka 2.4.6
ब्रह्म तं परादाद्योऽन्यत्रात्मनो ब्रह्म वेद ।
क्षत्रं तं परादाद्योऽन्यत्रात्मनः क्षत्रं वेद ।
लोकास्तं परादुर्योऽन्यत्रात्मनो लोकान् वेद ।
देवास्तं परादुर्योऽन्यत्रात्मनो देवान् वेद ।
भूतानि तं परादुर्योऽन्यत्रात्मनो भूतानि वेद ।
सर्वं तं परादाद्योऽन्यत्रात्मनः सर्वं वेद ।
इदं ब्रह्मेदं क्षत्रमिमे लोका इमे देवा इमानि भूतानीदं सर्वं यदयमात्मा ॥ २.४.६ ॥
ఆత్మకు అతీతంగా బ్రహ్మాన్ని తెలిసినవాడిని బ్రహ్మం విడిచిపెడుతుంది. ఆత్మకు అతీతంగా క్షత్రాన్ని తెలిసినవాడిని క్షత్రం విడిచిపెడుతుంది. ఆత్మకు అతీతంగా లోకాలను తెలిసినవాడిని లోకాలు విడిచిపెడతాయి. ఆత్మకు అతీతంగా దేవతలను తెలిసినవాడిని దేవతలు విడిచిపెడతారు. ఆత్మకు అతీతంగా భూతాలను తెలిసినవాడిని భూతాలు విడిచిపెడతాయి. ఆత్మకు అతీతంగా సర్వాన్ని తెలిసినవాడిని సర్వం విడిచిపెడుతుంది. ఇది బ్రహ్మం, ఇది క్షత్రం, ఇవి లోకాలు, ఇవి దేవతలు, ఇవి భూతాలు, ఇదంతా — ఈ ఆత్మయే.
Bṛhadāraṇyaka 2.4.7
स यथा दुन्दुभेर्हन्यमानस्य न बाह्याञ्छब्दाञ्छक्नुयाद्ग्रहणाय ।
दुन्दुभेस्तु ग्रहणेन दुन्दुभ्याघातस्य वा शब्दो गृहीतः ॥ २.४.७ ॥
కొట్టబడుతున్న డమరుకం యొక్క బాహ్య శబ్దాలను గ్రహించలేనట్లే; కానీ డమరుకాన్ని గ్రహించడం ద్వారా, లేదా డమరుకపు దెబ్బ శబ్దాన్ని గ్రహించడం ద్వారా ఆ శబ్దం గ్రహించబడుతుంది.
Bṛhadāraṇyaka 2.4.8
स यथा शङ्खस्य ध्मायमानस्य न बाह्याञ्छब्दाञ्छक्नुयाद्ग्रहणाय शङ्खस्य तु ग्रहणेन शङ्खध्मस्य वा शब्दो गृहीतः ॥ २.४.८ ॥
ఊదబడుతున్న శంఖం యొక్క బాహ్య శబ్దాలను గ్రహించలేనట్లే; కానీ శంఖాన్ని గ్రహించడం ద్వారా, లేదా శంఖం ఊదే శబ్దాన్ని గ్రహించడం ద్వారా ఆ శబ్దం గ్రహించబడుతుంది.
Bṛhadāraṇyaka 2.4.9
स यथा वीणायै वाद्यमानायै न बाह्याञ्छब्दाञ्छक्नुयाद्ग्रहणाय वीणायै तु ग्रहणेन वीणावादस्य वा शब्दो गृहीतः ॥ २.४.९ ॥
వాయించబడుతున్న వీణ యొక్క బాహ్య శబ్దాలను గ్రహించలేనట్లే; కానీ వీణను గ్రహించడం ద్వారా, లేదా వీణావాదన శబ్దాన్ని గ్రహించడం ద్వారా ఆ శబ్దం గ్రహించబడుతుంది.
Bṛhadāraṇyaka 2.4.10
स यथार्द्रैधाग्नेरभ्याहितात्पृथग्धूमा विनिश्चरन्त्येव वा अरेऽस्य महतो भूतस्य निःश्वसितमेतद्यदृग्वेदो यजुर्वेदः सामवेदोऽथर्वाङ्गिरस इतिहासः पुराणं विद्या उपनिषदः श्लोकाः सूत्राण्यनुव्याख्यानानि व्याख्याननि ।
अस्यैवैतानि निश्वसितानि ॥ २.४.१० ॥
తడి కట్టెను మండించినప్పుడు వేరు వేరుగా పొగలు వెలువడినట్లే, ఓ ప్రియా, ఈ మహాభూతపు నిశ్వాసాలే ఇవి — ఋగ్వేదం, యజుర్వేదం, సామవేదం, అథర్వాంగిరసం, ఇతిహాసం, పురాణం, విద్యలు, ఉపనిషత్తులు, శ్లోకాలు, సూత్రాలు, అనువ్యాఖ్యానాలు, వ్యాఖ్యానాలు. ఇవన్నీ దీని నిశ్వాసాలే.
Bṛhadāraṇyaka 2.4.11
स यथा सर्वासामपां समुद्र एकायनम् ।
एवं सर्वेषां स्पर्शानां त्वगेकायनम् ।
एवं सर्वेषां गन्धानां नासिके एकायनम् ।
एवं सर्वेषां रसानां जिह्वैकायनम् ।
एवं सर्वेषां रूपाणां चक्षुरेकायनम् ।
एवं सर्वेषं शब्दानां श्रोत्रमेकायनम् ।
एवं सर्वेषां संकल्पानां मन एकायनम् ।
एवं सर्वासां विद्यानां हृदयमेकायनम् ।
एवं सर्वेषां कर्मणां हस्तावेकायनम् ।
एवं सर्वेषामानन्दानामुपस्थ एकायनम् ।
एवं सर्वेषां विसर्गाणां पायुरेकायनम् ।
एवं सर्वेषामध्वनां पादावेकायनम् ।
एवं सर्वेषां वेदानां वागेकायनम् ॥ २.४.११ ॥
అన్ని జలాలకు సముద్రమే ఏకాయనం అయినట్లు, అన్ని స్పర్శలకు చర్మం ఏకాయనం; అన్ని గంధాలకు రెండు ముక్కు రంధ్రాలు; అన్ని రసాలకు నాలుక; అన్ని రూపాలకు కన్ను; అన్ని శబ్దాలకు చెవి; అన్ని సంకల్పాలకు మనస్సు; అన్ని విద్యలకు హృదయం; అన్ని కర్మలకు రెండు చేతులు; అన్ని ఆనందాలకు ఉపస్థ; అన్ని విసర్గాలకు పాయువు; అన్ని మార్గాలకు రెండు పాదాలు; అన్ని వేదాలకు వాక్కు ఏకాయనం.
Bṛhadāraṇyaka 2.4.12
स यथा सैन्धवखिल्य उदके प्रास्त उदकमेवानुविलीयेत न हास्योद्ग्रहणायेव स्यात् ।
यतोयतस्त्वाददीत लवणम् ।
एवं वा अर इदं महद्भूतमनन्तमपारं विज्ञानघन एव ।
एतेभ्यो भूतेभ्यः समुत्थाय तान्येवानुविनश्यति ।
न प्रेत्य संज्ञास्तीत्यरे ब्रवीमि ।
इति होवाच याज्ञवल्क्यः ॥ २.४.१२ ॥
నీటిలో వేసిన ఉప్పు ముద్ద నీటిలోనే కరిగిపోయినట్లు, దాన్ని తిరిగి తీయడానికి పట్టుకునేది ఉండదు; ఎక్కడి నుంచి తీసినా అది ఉప్పగానే ఉంటుంది — అలాగే, ఓ ప్రియా, ఈ మహత్తు, అనంతం, అపారం, విజ్ఞానఘనమే. ఈ భూతాల నుండి ఉద్భవించి వాటిలోనే లయమవుతుంది. మరణానంతరం దానికి సంజ్ఞ ఉండదు అని నేను చెబుతున్నాను — అని యాజ్ఞవల్క్యుడు అన్నాడు.
Bṛhadāraṇyaka 2.4.13
सा होवाच मैत्रेयी अत्रैव मा भगवानमूमुहन्न प्रेत्य संज्ञास्तीति ।
स होवाच न वा अरेऽहं मोहं ब्रवीमि ।
अलं वा अर इदं विज्ञानाय ॥ २.४.१३ ॥
మైత్రేయి అంది: "ఇక్కడే భగవంతుడు నన్ను భ్రమలో పడేశారు — మరణానంతరం సంజ్ఞ ఉండదని." ఆయన అన్నారు: "ఓ ప్రియా, నేను భ్రమను గురించి మాట్లాడటం లేదు. ఇది జ్ఞానానికి సరిపోతుంది."
Bṛhadāraṇyaka 2.4.14
यत्र हि द्वैतमिव भवति तदितर इतरं जिघ्रति तदितर इतरं पश्यति तदितर इतरं शृणोति तदितर इतरं जिघ्रति तदितर इतरमभिवदति तदितर इतरं मनुते तदितर इतरं विजानाति ।
यत्र वास्य सर्वमात्मैवाभूत्तत्केन कं जिघ्रेत्तत्केन कं जिघ्रेत्तत्केन कं पश्येत्तत्केन कं शृणुयात्तत्केन कमभिवदेत्तत्केन कं मन्वीत तत्केन कं विजानीयात् ।
येनेदं सर्वं विजानाति तं केन विजानीयात् ।
विज्ञातारमरे केन विजानीयादिति ॥ २.४.१४ ॥
ఎక్కడ రెండుగా కనిపిస్తుందో, అక్కడ ఒకటి మరొకదాన్ని వాసన చూస్తుంది, ఒకటి మరొకదాన్ని చూస్తుంది, ఒకటి మరొకదాన్ని వింటుంది, ఒకటి మరొకదానితో మాట్లాడుతుంది, ఒకటి మరొకదాన్ని ఆలోచిస్తుంది, ఒకటి మరొకదాన్ని తెలుసుకుంటుంది. కానీ ఎవరికి అంతా ఆత్మయే అయిందో, అప్పుడు దేనితో దేనిని వాసన చూస్తాడు? దేనితో దేనిని చూస్తాడు? దేనితో దేనిని వింటాడు? దేనితో దేనితో మాట్లాడతాడు? దేనితో దేనిని ఆలోచిస్తాడు? దేనితో దేనిని తెలుసుకుంటాడు? దేని ద్వారా ఇదంతా తెలుసుకుంటాడో, అతడిని దేనితో తెలుసుకోవాలి? ప్రియురాలా, తెలిసేవాడిని దేనితో తెలుసుకోవాలి?