ഉപനിഷത്തുകൾ · Bṛhadāraṇyaka 2.4
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
Bṛhadāraṇyaka 2.4.1
(मैत्रेयीब्राह्मणम्)
मैत्रेयीति होवाच याज्ञवल्क्यः उद्यास्यन् वा अरेऽहमस्मात्स्थानादस्मि ।
हन्त तेऽनया कात्यायन्यान्तं करवाणीति ॥ २.४.१ ॥
(മൈത്രേയീ ബ്രാഹ്മണം) യാജ്ഞവല്ക്യൻ മൈത്രേയിയോട് പറഞ്ഞു: 'മൈത്രേയീ, ഞാൻ ഈ നിലയിൽ നിന്ന് (ഗൃഹസ്ഥാശ്രമത്തിൽ നിന്ന്) പുറപ്പെടാൻ ഒരുങ്ങുന്നു. ശരി, ഇതിലൂടെ കാത്യായനിയുമായുള്ള നിന്റെ ഭാഗം ഞാൻ വിഭജിച്ചു തരാം.'
Bṛhadāraṇyaka 2.4.2
सा होवाच मैत्रेयी यन्नु म इयं भगोः सर्वा पृथिवी वित्तेन पूर्णा स्यात्कथं तेनामृता स्यामिति ।
नेति होवाच याज्ञवल्क्यः ।
यथैवोपकरणवतां जीवितं तथैव ते जीवितं स्यात् ।
अमृतत्वस्य तु नाशास्ति वित्तेनेति ॥ २.४.२ ॥
മൈത്രേയി പറഞ്ഞു: 'ഭഗവാനേ, ഈ ഭൂമി മുഴുവൻ സമ്പത്ത് കൊണ്ട് നിറഞ്ഞിരുന്നാൽ, അതുകൊണ്ട് ഞാൻ അമൃതയാകുമോ?' യാജ്ഞവല്ക്യൻ പറഞ്ഞു: 'ഇല്ല. സൗകര്യങ്ങളുള്ളവരുടെ ജീവിതം പോലെയാകും നിന്റെ ജീവിതം. എന്നാൽ അമൃതത്വത്തിന് സമ്പത്തിനാൽ പ്രതീക്ഷയില്ല.'
Bṛhadāraṇyaka 2.4.3
सा होवाच मैत्रेयी येनाहं नामृता स्यां किमहं तेन कुर्याम् ।
यदेव भगवान् वेद तदेव मे ब्रूहीति ॥ २.४.३ ॥
മൈത്രേയി പറഞ്ഞു - അതിനാൽ ഞാൻ അമൃതയാകാത്ത പക്ഷം അതുകൊണ്ട് ഞാൻ എന്തുചെയ്യും? ഭഗവാനേ, അങ്ങ് അറിയുന്നത് തന്നെ എനിക്ക് പറഞ്ഞുതന്നാലും.
Bṛhadāraṇyaka 2.4.4
स होवाच याज्ञवल्क्यः प्रिया बतारे नः सती प्रियं भाषसे ।
एह्यास्स्व ।
व्याख्यास्यामि ते ।
व्याचक्षाणस्य तु मे निदिध्यासस्वेति ॥ २.४.४ ॥
യാജ്ഞവൽക്യൻ പറഞ്ഞു - ഓ, നീ ഞങ്ങൾക്ക് പ്രിയപ്പെട്ടവളാണ്; പ്രിയമായ വാക്കുകളാണ് നീ പറയുന്നത്. വരൂ, ഇരിക്കൂ. ഞാൻ നിനക്ക് വിശദീകരിക്കാം; ഞാൻ വിശദീകരിക്കുമ്പോൾ നീ ധ്യാനിച്ചു കേൾക്കുക.
Bṛhadāraṇyaka 2.4.5
स होवाच न वा अरे पत्युः कामाय पतिः प्रियो भवत्यात्मनस्तु कामाय पतिः प्रियो भवति ।
न वा अरे जायायै कामाय जाया प्रिया भवत्यात्मनस्तु कामाय जाया प्रिया भवति ।
न वा अरे पुत्राणां कामाय पुत्राः प्रिया भवन्त्यात्मनस्तु कामाय पुत्राः प्रिया भवन्ति ।
न वा अरे वित्तस्य कामाय वित्तं प्रियं भवत्यात्मनस्तु कामाय वित्तं प्रियं भवति ।
न वा अरे ब्रह्मणः कामाय ब्रह्म प्रियं भवत्यात्मनस्तु कामाय ब्रह्म प्रियं भवति ।
न वा अरे क्षत्रस्य कामाय क्षत्रं प्रियं भवत्यात्मनस्तु कामाय क्षत्रं प्रियं भवति ।
न वा अरे लोकानां कामाय लोकाः प्रिया भवन्त्यात्मनस्तु कामाय लोकाः प्रिया भवन्ति ।
न वा अरे देवानां कामाय देवाः प्रिया भवन्त्यात्मनस्तु कामाय देवाः प्रिया भवन्ति ।
न वा अरे भूतानां कामाय भूतानि प्रियाणि भवन्त्यात्मनस्तु कामाय भूतानि प्रियाणि भवन्ति ।
न वा अरे सर्वस्य कामाय सर्वं प्रियं भवत्यात्मनस्तु कामाय सर्वं प्रियं भवति ।
आत्मा वा अरे द्रष्टव्यः श्रोतव्यो मन्तव्यो निदिध्यासितव्यो मैत्रेयि ।
आत्मनो वा अरे दर्शनेन श्रवणेन मत्या विज्ञानेनेदं सर्वं विदितम् ॥ २.४.५ ॥
യാജ്ഞവൽക്യൻ പറഞ്ഞു - അയ്യോ, ഭർത്താവ് ഭാര്യയുടെ കാമത്തിനുവേണ്ടി പ്രിയനാകുന്നില്ല; സ്വന്തം ആത്മാവിന്റെ കാമത്തിനുവേണ്ടിയാണ് ഭർത്താവ് പ്രിയനാകുന്നത്. അയ്യോ, ഭാര്യ ഭർത്താവിന്റെ കാമത്തിനുവേണ്ടി പ്രിയയാകുന്നില്ല; സ്വന്തം ആത്മാവിന്റെ കാമത്തിനുവേണ്ടിയാണ് ഭാര്യ പ്രിയയാകുന്നത്. അയ്യോ, പുത്രന്മാരുടെ കാമത്തിനുവേണ്ടി പുത്രന്മാർ പ്രിയരാകുന്നില്ല; സ്വന്തം ആത്മാവിന്റെ കാമത്തിനുവേണ്ടിയാണ് പുത്രന്മാർ പ്രിയരാകുന്നത്. അയ്യോ, ധനത്തിന്റെ കാമത്തിനുവേണ്ടി ധനം പ്രിയമാകുന്നില്ല; സ്വന്തം ആത്മാവിന്റെ കാമത്തിനുവേണ്ടിയാണ് ധനം പ്രിയമാകുന്നത്. അയ്യോ, ബ്രഹ്മത്തിന്റെ കാമത്തിനുവേണ്ടി ബ്രഹ്മം പ്രിയമാകുന്നില്ല; സ്വന്തം ആത്മാവിന്റെ കാമത്തിനുവേണ്ടിയാണ് ബ്രഹ്മം പ്രിയമാകുന്നത്. അയ്യോ, ക്ഷാത്രശക്തിയുടെ കാമത്തിനുവേണ്ടി ക്ഷത്രം പ്രിയമാകുന്നില്ല; സ്വന്തം ആത്മാവിന്റെ കാമത്തിനുവേണ്ടിയാണ് ക്ഷത്രം പ്രിയമാകുന്നത്. അയ്യോ, ലോകങ്ങളുടെ കാമത്തിനുവേണ്ടി ലോകങ്ങൾ പ്രിയമാകുന്നില്ല; സ്വന്തം ആത്മാവിന്റെ കാമത്തിനുവേണ്ടിയാണ് ലോകങ്ങൾ പ്രിയമാകുന്നത്. അയ്യോ, ദേവന്മാരുടെ കാമത്തിനുവേണ്ടി ദേവന്മാർ പ്രിയരാകുന്നില്ല; സ്വന്തം ആത്മാവിന്റെ കാമത്തിനുവേണ്ടിയാണ് ദേവന്മാർ പ്രിയരാകുന്നത്. അയ്യോ, ജീവികളുടെ കാമത്തിനുവേണ്ടി ജീവികൾ പ്രിയമാകുന്നില്ല; സ്വന്തം ആത്മാവിന്റെ കാമത്തിനുവേണ്ടിയാണ് ജീവികൾ പ്രിയമാകുന്നത്. അയ്യോ, സർവ്വത്തിന്റെ കാമത്തിനുവേണ്ടി സർവ്വം പ്രിയമാകുന്നില്ല; സ്വന്തം ആത്മാവിന്റെ കാമത്തിനുവേണ്ടിയാണ് സർവ്വം പ്രിയമാകുന്നത്. മൈത്രേയി, ആത്മാവ് തന്നെയാണ് കാണേണ്ടത്, കേൾക്കേണ്ടത്, മനനം ചെയ്യേണ്ടത്, നിദിധ്യാസനം ചെയ്യേണ്ടത്. അയ്യോ, ആത്മാവിന്റെ ദർശനം, ശ്രവണം, മനനം, വിജ്ഞാനം എന്നിവയാൽ ഇതെല്ലാം അറിയപ്പെടുന്നു.
Bṛhadāraṇyaka 2.4.6
ब्रह्म तं परादाद्योऽन्यत्रात्मनो ब्रह्म वेद ।
क्षत्रं तं परादाद्योऽन्यत्रात्मनः क्षत्रं वेद ।
लोकास्तं परादुर्योऽन्यत्रात्मनो लोकान् वेद ।
देवास्तं परादुर्योऽन्यत्रात्मनो देवान् वेद ।
भूतानि तं परादुर्योऽन्यत्रात्मनो भूतानि वेद ।
सर्वं तं परादाद्योऽन्यत्रात्मनः सर्वं वेद ।
इदं ब्रह्मेदं क्षत्रमिमे लोका इमे देवा इमानि भूतानीदं सर्वं यदयमात्मा ॥ २.४.६ ॥
ആത്മാവിൽ നിന്ന് വേറിട്ട് ബ്രഹ്മത്തെ അറിയുന്നവനെ ബ്രഹ്മം ഉപേക്ഷിക്കുന്നു. ആത്മാവിൽ നിന്ന് വേറിട്ട് ക്ഷത്രത്തെ അറിയുന്നവനെ ക്ഷത്രം ഉപേക്ഷിക്കുന്നു. ആത്മാവിൽ നിന്ന് വേറിട്ട് ലോകങ്ങളെ അറിയുന്നവനെ ലോകങ്ങൾ ഉപേക്ഷിക്കുന്നു. ആത്മാവിൽ നിന്ന് വേറിട്ട് ദേവന്മാരെ അറിയുന്നവനെ ദേവന്മാർ ഉപേക്ഷിക്കുന്നു. ആത്മാവിൽ നിന്ന് വേറിട്ട് ഭൂതങ്ങളെ അറിയുന്നവനെ ഭൂതങ്ങൾ ഉപേക്ഷിക്കുന്നു. ആത്മാവിൽ നിന്ന് വേറിട്ട് സർവത്തെ അറിയുന്നവനെ സർവം ഉപേക്ഷിക്കുന്നു. ഇതാണ് ബ്രഹ്മം, ഇതാണ് ക്ഷത്രം, ഇവയാണ് ലോകങ്ങൾ, ഇവരാണ് ദേവന്മാർ, ഇവയാണ് ഭൂതങ്ങൾ, ഇതെല്ലാം — ഈ ആത്മാവ് തന്നെ.
Bṛhadāraṇyaka 2.4.7
स यथा दुन्दुभेर्हन्यमानस्य न बाह्याञ्छब्दाञ्छक्नुयाद्ग्रहणाय ।
दुन्दुभेस्तु ग्रहणेन दुन्दुभ्याघातस्य वा शब्दो गृहीतः ॥ २.४.७ ॥
അടിക്കപ്പെടുന്ന ചെണ്ടയുടെ പുറത്തുള്ള ശബ്ദങ്ങളെ ഗ്രഹിക്കാൻ കഴിയാത്തതുപോലെ; എന്നാൽ ചെണ്ടയെ ഗ്രഹിക്കുന്നതിലൂടെയോ ചെണ്ടയുടെ അടിയുടെ ശബ്ദത്തെ ഗ്രഹിക്കുന്നതിലൂടെയോ ആ ശബ്ദം ഗ്രഹിക്കപ്പെടുന്നു.
Bṛhadāraṇyaka 2.4.8
स यथा शङ्खस्य ध्मायमानस्य न बाह्याञ्छब्दाञ्छक्नुयाद्ग्रहणाय शङ्खस्य तु ग्रहणेन शङ्खध्मस्य वा शब्दो गृहीतः ॥ २.४.८ ॥
ഊതപ്പെടുന്ന ശംഖിന്റെ പുറത്തുള്ള ശബ്ദങ്ങളെ ഗ്രഹിക്കാൻ കഴിയാത്തതുപോലെ; എന്നാൽ ശംഖിനെ ഗ്രഹിക്കുന്നതിലൂടെയോ ശംഖൂതലിന്റെ ശബ്ദത്തെ ഗ്രഹിക്കുന്നതിലൂടെയോ ആ ശബ്ദം ഗ്രഹിക്കപ്പെടുന്നു.
Bṛhadāraṇyaka 2.4.9
स यथा वीणायै वाद्यमानायै न बाह्याञ्छब्दाञ्छक्नुयाद्ग्रहणाय वीणायै तु ग्रहणेन वीणावादस्य वा शब्दो गृहीतः ॥ २.४.९ ॥
വായിക്കപ്പെടുന്ന വീണയുടെ പുറത്തുള്ള ശബ്ദങ്ങളെ ഗ്രഹിക്കാൻ കഴിയാത്തതുപോലെ; എന്നാൽ വീണയെ ഗ്രഹിക്കുന്നതിലൂടെയോ വീണാവാദനത്തിന്റെ ശബ്ദത്തെ ഗ്രഹിക്കുന്നതിലൂടെയോ ആ ശബ്ദം ഗ്രഹിക്കപ്പെടുന്നു.
Bṛhadāraṇyaka 2.4.10
स यथार्द्रैधाग्नेरभ्याहितात्पृथग्धूमा विनिश्चरन्त्येव वा अरेऽस्य महतो भूतस्य निःश्वसितमेतद्यदृग्वेदो यजुर्वेदः सामवेदोऽथर्वाङ्गिरस इतिहासः पुराणं विद्या उपनिषदः श्लोकाः सूत्राण्यनुव्याख्यानानि व्याख्याननि ।
अस्यैवैतानि निश्वसितानि ॥ २.४.१० ॥
നനഞ്ഞ വിറക് കത്തിക്കുമ്പോൾ വേർതിരിഞ്ഞ പുകകൾ ഉയരുന്നതുപോലെ, പ്രിയേ, ഈ മഹാഭൂതത്തിന്റെ നിശ്വാസങ്ങളാണിവ — ഋഗ്വേദം, യജുർവേദം, സാമവേദം, അഥർവാംഗിരസം, ഇതിഹാസം, പുരാണം, വിദ്യകൾ, ഉപനിഷത്തുകൾ, ശ്ലോകങ്ങൾ, സൂത്രങ്ങൾ, അനുവ്യാഖ്യാനങ്ങൾ, വ്യാഖ്യാനങ്ങൾ. ഇവയെല്ലാം ഇതിന്റെ നിശ്വാസങ്ങളാണ്.
Bṛhadāraṇyaka 2.4.11
स यथा सर्वासामपां समुद्र एकायनम् ।
एवं सर्वेषां स्पर्शानां त्वगेकायनम् ।
एवं सर्वेषां गन्धानां नासिके एकायनम् ।
एवं सर्वेषां रसानां जिह्वैकायनम् ।
एवं सर्वेषां रूपाणां चक्षुरेकायनम् ।
एवं सर्वेषं शब्दानां श्रोत्रमेकायनम् ।
एवं सर्वेषां संकल्पानां मन एकायनम् ।
एवं सर्वासां विद्यानां हृदयमेकायनम् ।
एवं सर्वेषां कर्मणां हस्तावेकायनम् ।
एवं सर्वेषामानन्दानामुपस्थ एकायनम् ।
एवं सर्वेषां विसर्गाणां पायुरेकायनम् ।
एवं सर्वेषामध्वनां पादावेकायनम् ।
एवं सर्वेषां वेदानां वागेकायनम् ॥ २.४.११ ॥
എല്ലാ ജലങ്ങൾക്കും സമുദ്രം ഏകായനമായിരിക്കുന്നതുപോലെ, എല്ലാ സ്പർശങ്ങൾക്കും ത്വക്ക് ഏകായനം; എല്ലാ ഗന്ധങ്ങൾക്കും മൂക്കിന്റെ ഇരു ദ്വാരങ്ങൾ; എല്ലാ രസങ്ങൾക്കും നാവ്; എല്ലാ രൂപങ്ങൾക്കും കണ്ണ്; എല്ലാ ശബ്ദങ്ങൾക്കും ശ്രോത്രം; എല്ലാ സങ്കൽപങ്ങൾക്കും മനസ്സ്; എല്ലാ വിദ്യകൾക്കും ഹൃദയം; എല്ലാ കർമങ്ങൾക്കും ഇരു കൈകൾ; എല്ലാ ആനന്ദങ്ങൾക്കും ഉപസ്ഥം; എല്ലാ വിസർഗങ്ങൾക്കും പായു; എല്ലാ വഴികൾക്കും ഇരു കാലുകൾ; എല്ലാ വേദങ്ങൾക്കും വാക്ക് ഏകായനം.
Bṛhadāraṇyaka 2.4.12
स यथा सैन्धवखिल्य उदके प्रास्त उदकमेवानुविलीयेत न हास्योद्ग्रहणायेव स्यात् ।
यतोयतस्त्वाददीत लवणम् ।
एवं वा अर इदं महद्भूतमनन्तमपारं विज्ञानघन एव ।
एतेभ्यो भूतेभ्यः समुत्थाय तान्येवानुविनश्यति ।
न प्रेत्य संज्ञास्तीत्यरे ब्रवीमि ।
इति होवाच याज्ञवल्क्यः ॥ २.४.१२ ॥
വെള്ളത്തിലിട്ട ഉപ്പുകട്ട വെള്ളത്തിൽത്തന്നെ അലിഞ്ഞുപോകുന്നു; അത് പിന്നെ എടുക്കാൻ ഒന്നും ശേഷിക്കുന്നില്ല; എവിടെനിന്നു എടുത്താലും അത് ഉപ്പായിത്തന്നെയിരിക്കും — അതുപോലെ, പ്രിയേ, ഈ മഹത്തായ, അനന്തമായ, അപാരമായ, വിജ്ഞാനഘനം തന്നെയാണിത്. ഈ ഭൂതങ്ങളിൽനിന്ന് ഉയർന്ന് അവയിൽത്തന്നെ ലയിക്കുന്നു. മരണശേഷം അതിന് സംജ്ഞയില്ല എന്ന് ഞാൻ പറയുന്നു എന്ന് യാജ്ഞവൽക്യൻ പറഞ്ഞു.
Bṛhadāraṇyaka 2.4.13
सा होवाच मैत्रेयी अत्रैव मा भगवानमूमुहन्न प्रेत्य संज्ञास्तीति ।
स होवाच न वा अरेऽहं मोहं ब्रवीमि ।
अलं वा अर इदं विज्ञानाय ॥ २.४.१३ ॥
മൈത്രേയി പറഞ്ഞു: "ഇവിടെത്തന്നെ ഭഗവാൻ എന്നെ മോഹത്തിലാക്കി — മരണശേഷം സംജ്ഞയില്ല എന്ന്." അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു: "പ്രിയേ, ഞാൻ മോഹത്തെപ്പറ്റി പറയുന്നില്ല. ഇത് വിജ്ഞാനത്തിന് മതിയാകുന്നു."
Bṛhadāraṇyaka 2.4.14
यत्र हि द्वैतमिव भवति तदितर इतरं जिघ्रति तदितर इतरं पश्यति तदितर इतरं शृणोति तदितर इतरं जिघ्रति तदितर इतरमभिवदति तदितर इतरं मनुते तदितर इतरं विजानाति ।
यत्र वास्य सर्वमात्मैवाभूत्तत्केन कं जिघ्रेत्तत्केन कं जिघ्रेत्तत्केन कं पश्येत्तत्केन कं शृणुयात्तत्केन कमभिवदेत्तत्केन कं मन्वीत तत्केन कं विजानीयात् ।
येनेदं सर्वं विजानाति तं केन विजानीयात् ।
विज्ञातारमरे केन विजानीयादिति ॥ २.४.१४ ॥
എവിടെ രണ്ടെന്നപോലെ തോന്നുന്നുവോ, അവിടെ ഒന്ന് മറ്റൊന്നിനെ മണക്കുന്നു, ഒന്ന് മറ്റൊന്നിനെ കാണുന്നു, ഒന്ന് മറ്റൊന്നിനെ കേൾക്കുന്നു, ഒന്ന് മറ്റൊന്നിനോട് സംസാരിക്കുന്നു, ഒന്ന് മറ്റൊന്നിനെ ചിന്തിക്കുന്നു, ഒന്ന് മറ്റൊന്നിനെ അറിയുന്നു. എന്നാൽ ആർക്ക് എല്ലാം ആത്മാവായി മാറിയോ, അപ്പോൾ എന്തിനാൽ ആരെ മണക്കും? എന്തിനാൽ ആരെ കാണും? എന്തിനാൽ ആരെ കേൾക്കും? എന്തിനാൽ ആരോട് സംസാരിക്കും? എന്തിനാൽ ആരെ ചിന്തിക്കും? എന്തിനാൽ ആരെ അറിയും? ഇതെല്ലാം ഏതിനാൽ അറിയുന്നുവോ, അവനെ എന്തിനാൽ അറിയണം? പ്രിയേ, അറിയുന്നവനെ എന്തിനാൽ അറിയണം?